İklim krizini tetikleyen ve halk sağlığına zararlı gıdaların reklamlarının kısıtlanmasına yönelik adımlar, Dünya Sağlık Örgütü gibi kurumların uzun süredir hedefinde. Birleşik Krallık hükümeti de sağlıksız gıda reklamlarına kısıtlama getiren yasal düzenlemelerle bu durumu kabul etmiş durumda olmasına rağmen, bu girişimleri hayata geçirmede yetersiz ve isteksiz kalabiliyor. Peki, yerel yönetimler daha sağlıklı ve daha sürdürülebilir gıda sistemleri inşa edilmesine nasıl katkı sağlayabilir?

5 Ağustos’ta PLOS Climate dergisinde yayımlanan araştırma; Sustain örgütünden Fran Bernhardt ve Ruth Westcott’un yanı sıra Newcastle Üniversitesi ve Oxford Üniversitesi’nden araştırmacıların ortak imzasıyla hazırlandı. Çalışma kapsamında İngiltere’deki 317 yerel yönetimin kamusal politika belgeleri sistematik olarak incelendi.

6 Ağustos’ta ise, ilk olarak Oxford Üniversitesi’nin web sitesinde halka ve medyaya yönelik bilgilendirme amacıyla yayımlanan görüş yazısında araştırmacılar; bu yeni bilimsel çalışmadan yola çıkarak İngiltere genelindeki gıda tedariki ve reklam politikalarının rolünü mercek altına aldı, bugüne kadar kat edilen mesafeyi ve atılabilecek yeni adımları tartıştı. Yazı; Prof. Mike Rayner’ın (Oxford Üniversitesi Halk Sağlığı Departmanı), Dr. Jessica Renzella’nın ve Dr. Hannah Forde’un (Oxford Üniversitesi Nuffield Birinci Basamak Sağlık Bilimleri Departmanı) imzasını taşıyor ve çok sayıda güncel araştırmanın, sağlıksız gıda reklamlarının özellikle çocuklar üzerinde yıkıcı etkiye sahip olduğunu vurguluyor.

Merkeziden yerele: Bütçe ve yetki var ama ulusal politika eksik

Birleşik Krallık’taki okullarda, hastanelerde, bakım evlerinde, hapishanelerde, koruma altındaki çocuklara, öğretmenlere, sağlık çalışanlarına ve ordu personeline sunulan yemekler için devlet tarafından dolaylı olarak her yıl 2,4 milyar sterlin (yaklaşık 156 milyon TL) harcanıyor.

Hükümet, “Devlet Gıda ve Catering Alım Standartları” (GBSF) aracılığıyla sağlıklı, sürdürülebilir ve iklim dostu gıda sağlama sorumluluğunu kabul ediyor. Ancak bu standartların acilen baştan aşağı yenilenmesi gerekiyor: Beslenme standartları güncelliğini yitirmiş durumda, çevresel standartların genişletilmesine ihtiyaç var ve bu kuralların takibi ile uygulanmasını sağlayacak denetim mekanizmaları oldukça yetersiz.

İşçi Partisi’nin 2024 Seçim Beyannamesi’nde, kamu sektöründe satın alınan gıdaların yarısının “yerel üreticilerden veya daha yüksek çevre standartlarına sahip sertifikalı kaynaklardan sağlanacağı” sözü verilmişti. Araştırmacılara göre; hükümet kurulduktan sonra bu vaat defalarca tekrarlansa da uygulamada somut bir ilerleme kaydedilmedi.

Merkezi hükümetin yanı sıra; ilçe belediyeleri, büyükşehir belediyeleri ve Londra mahalli idareleri de halk sağlığını ve çevresel sürdürülebilirliği korumakla yükümlü:

• Bu kurumlar, kendi mülklerinde, panolarda, otobüs duraklarında ve toplu taşımada sağlıksız ve iklim düşmanı gıdaların reklamını kısıtlama yetkisine sahip ve bunu yapmak zorundalar.
• Ayrıca belediyeler; toplantılar ve kendi personel yemekhaneleri için gıda satın alırken, yapacakları sözleşmelerle sunulan gıdanın sağlıklı ve sürdürülebilir olmasını şart koşabilirler.

Güncel araştırma, yerel yönetimlerin merkezi hükümetin ötesine geçen hedefler koyduğunu ortaya koyuyor. Bu hedefler arasında menülerde daha fazla bitkisel gıdaya yer verilmesi, yerel üreticilerden alım yapılması ve sertifikalı sürdürülebilir ürünlerin kullanılması yer alıyor. Hatta bazı belediyeler, iklim hedefleri doğrultusunda belirli gıdaların reklamlarını kısıtlama yoluna gidiyor.

Ancak çalışma ciddi boşlukları açığa çıkarıyor: Yazarlar iklim dostu gıda politikaları için, merkezi hükümeti herkesi kapsayan net standartlar, teşvik ve liderlik sunmaya çağırıyor.

İklim Değişikliği Komitesi’nin verilerine göre, yerel yönetimlerin Birleşik Krallık’taki emisyonların yaklaşık üçte biri üzerinde yetkisi veya etkisi bulunuyor. Okullarda ve kamu hizmetlerinde sunulan yemeklerden tarımsal planlamaya, reklamlardan atık yönetimine ve kamusal bilgilendirmeye kadar pek çok alanı belirleme yetkisine sahip olan yerel yönetimler, sürdürülebilir ve sağlıklı bir gıda sistemine geçişte çok kritik bir role sahip.

Yerel düzeyde mevcut durum, kritik eksikler ve öneriler

• Tedarik politikaları: İncelemeye dahil edilen belediyelerden 23’ünün iklim odaklı gıda tedarik politikası yayımladığı görüldü. Yerel üreticilerden alım yapmak en yaygın uygulama (20 belediye) iken; hayvansal “et” ve süt ürünlerini azaltıp daha fazla bitkisel gıdaya yer vermek gibi en yüksek etkiye sahip adımların hâlâ daha az uygulandığı ve okul yemekleri gibi yüksek hacimli alanlar yerine genellikle belediye içi etkinliklerle sınırlı kaldığı tespit edildi. Yerel politikaların çoğunda yer alan “menülerdeki bitki temelli gıda seçeneklerinin artırılması” maddesi; veliler, öğretmenler ve yerel topluluklarla yapılan istişareler sonucunda şekillendi.
• Reklam kısıtlamaları: 5 belediyenin, iklim krizini gerekçe göstererek belirli gıdaların reklamlarını kısıtlayan belgeler yayımladığı saptandı. Bunlardan 2’si, hayvan kaynaklı “et” ve süt ürünleri gibi yüksek karbon ayak izine sahip hayvansalların belediye kontrolündeki kamusal alanlarda reklamının kısıtlanmasını önerdi. Diğer 3’ü ise doğrudan halk sağlığını merkeze alırken, aynı zamanda bu kısıtlamaların iklime sağladığı dolaylı faydaları vurguladı.

Ancak, yerel yönetimlerin dörtte üçü “iklim acil durumu” ilan etmiş olmasına rağmen, kamuya açık bir gıda tedarik veya reklam politikasına sahip olan belediye oranı %10’un altında kaldı.

Araştırmacılar, mevcut potansiyel ile eylem arasındaki bu uçurumu kapatmak için şu önerilerde bulundu:

1. İklim krizini derinleştiren gıdalar için ulusal düzeyde reklam kısıtlaması modeli: Halk sağlığı gerekçeleriyle gıda ve içecek reklamlarını kısıtlayan belediye sayısı artıyor. Çalışma, hem sağlık hem de çevre faktörlerini bir arada ele alan devlet destekli ve bağlayıcı bir aracın geliştirilmesini talep ediyor.
2. Kamu sektöründe kamusal ve bağlayıcı standartlar oluşturulması önerisi: Hükümet, halkın parasının ve kamu kaynaklarının okullarda ve hastanelerde, sağlıklı ve gezegene zarar vermeyen gıdalara harcanmasını sağlayacak yasal düzenleme sözünü henüz tutmadı. Bu standartların yasalaşması, gıda alımındaki keyfi uygulamaların önüne geçecektir.

Ayrıca araştırmacılar, gıda politikalarında konunun sadece beslenme boyutuyla ele alınıp daha geniş kapsamlı çevre ve iklim faktörlerinin dışarıda bırakılmasının, yerel yönetimlerin bu alanda somut adım atma imkanını kısıtladığına dikkat çekiyor.

Araştırmacılar, resmi bir politika yayımlamamış belediyelerin tamamen eylemsiz olduğu anlamı çıkarılmaması gerektiğini de belirtiyor. Ancak şeffaflık, hesap verebilirlik ve diğer belediyelere örnek olması açısından bu kararların kamuoyuyla paylaşılması kritik önem taşıyor.

“Yerel yönetimlerin reklam ve kamu gıda alım politikaları; gıda sistemimiz ile iklim krizi arasındaki bağı kurmak ve somut adımlar atmak için büyük bir fırsat sunuyor.” — Dr. Jessica Renzella, Oxford Üniversitesi Nuffield Birinci Basamak Sağlık Bilimleri Departmanı

“Yerel düzeyde eyleme geçmek için çok heyecan verici bir dönemdeyiz. Araştırmamız, yerel yönetimlerin mevcut politika başarılarının üzerine koyarak sadece ‘sağlıklı’ değil, aynı zamanda ‘sürdürülebilir’ bir gıda sistemini de inşa edebileceklerini açıkça gösteriyor.” — Prof. Dr. Mike Rayner, Oxford Üniversitesi Halk Sağlığı Departmanı

“Çalışmamız, yerel yönetimlerin sağlıklı ve sürdürülebilir gıdayı gündeme alma konusunda attığı ilham verici ilk adımları belgeledi. Bu fikirlerin kâğıt üzerinde kalmayıp somut politikalara dönüştüğünü görmek, gıda sistemimizin nasıl dönüştüğünü anlamak açısından bir sonraki kritik adım olacak.” — Dr. Hannah Forde, Oxford Üniversitesi Nuffield Birinci Basamak Sağlık Bilimleri Departmanı

İklim dostu gıda sistemi: Ek uzman görüşleri

• Ruth Westcott (Sustain İklim ve Doğa Acil Durumu Kampanya Müdürü ve rapor ortak yazarı): “Bu araştırma, belediyelerin beslenme biçimimizin iklim üzerindeki yıkıcı etkilerini azaltmak için yetkilerini kullanma konusunda gerçek bir kararlılığa sahip olduğunu gösteriyor. Şimdi ihtiyacımız olan şey ulusal düzeyde bir liderlik. Hükümetin sorumluluk alması gerekiyor. Merkezi yönetimin, tüm kamu sektörü catering hizmetleri için zorunlu asgari standartlar belirlemesini istiyoruz. Ancak bu şekilde her yurttaş, sürdürülebilir ve sağlıklı gıdaya eşit şekilde erişebilir.”

Fran Bernhardt (Sustain Ticari Belirleyiciler Koordinatörü ve rapor ortak yazarı): “İklim krizinin tetiklediği aşırı hava olayları ve gıda krizleri gündelik hayatımızda gittikçe normalleşirken, iklim değişikliğinin sağlığımıza yönelik büyük bir tehdit oluşturduğu ve en kırılgan grupların en büyük risk altında olduğu tartışmasız bir gerçek. Eğer hükümet gerçekten sağlık ve adalet başlıklarına öncelik veriyorsa, gıda politikalarının kapsamını sadece beslenmeyle sınırlı tutmayıp iklim krizini de eşit derecede merkeze almalıdır. Sağlıklı ve sürdürülebilir gıdaya erişim, nerede yaşarsa yaşasın herkes için en kolay seçenek haline gelmelidir.”

–

Kaynaklar: Oxford University, Sustain, Oxford University Nuffield Department of Primary Care

–

Yeni araştırma: İklim dostu gıda için yerel ve ulusal standartlar şart yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Mısır Tarım Bakanlığı; zehirleme, kitlesel öldürme ve yasadışı toplamaları tamamen yasaklayarak Aşıla-Kısırlaştır-Yerinde Yaşat (TNR) modelini resmi ve zorunlu tek yöntem olarak ilan etti.

Sokakta yaşayan hayvanların ekosistemin ayrılmaz bir parçası olduğunu vurgulayan Mısır Hükümeti, cezasızlığa da son vererek yeni düzenlemeleri ihlal edenlere karşı derhal yasal işlem ve cezai süreç başlatılacağını duyurdu.

Katliam ve zehirleme yasaklandı: Tek geçerli yöntem TNR

Mısır’ın Birleşmiş Milletler Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi (CBD), Kunming-Montreal Küresel Biyolojik Çeşitlilik Çerçevesi (GBF) ve Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü (WOAH) standartlarına uyum yükümlülüğü doğrultusunda hazırlanan ve 8 – 11 milyon arasında olduğu tahmin edilen köpekler için ulusal planda şu kararlar öne çıkıyor:

• Zehirleme ve toplu öldürme yasağı: Bireysel ya da kurumsal düzeyde gerçekleştirilen her türlü zehirleme, toplu öldürme ve hayvanların doğal alanlarından izinsiz nakli kesin olarak yasaklandı.
• %70 Kuduz aşısı hedefi: Ülke genelindeki popülasyonun en az %70’inin kuduz aşısı ile koruma altına alınması hedefleniyor.
• “Yerinde Yaşat” ilkesi: Sokakta yaşayan hayvanlar yakalanıp kısırlaştırıldıktan ve aşılandıktan sonra kesinlikle alındıkları sokaklara geri bırakılacak (TNR = Trap/Neuter/Vaccinate/Release)

“Sokak hayvanları doğal savunma hattımızdır”

Mısır Bilimsel Araştırma ve Teknolojik Akademisi ile uzman tıbbi komitelerin raporlarına dayandırılan kararda, sokak hayvanlarının ekolojik dengedeki hayati rolü öne çıkarıldı.

Bakanlık açıklamasına göre:

1. Kemirgen ve sürüngen kontrolü: İklim krizinin de etkisiyle arttığı öne sürülen yılan, akrep ve kemirgenlere karşı sokak hayvanları şehirlerin ilk doğal savunma hattını oluşturuyor. Popülasyonun yok edilmesi, kent içi halk sağlığını doğrudan tehdit eden daha büyük ekolojik felaketlere yol açıyor.
2. Aç bırakmak savunma güdüsünü yükseltiyor: Hayvanların gıda ve su gibi temel yaşamsal ihtiyaçlardan mahrum bırakılmasının, hayatta kalma güdülerini tetiklediği bilimsel olarak kanıtlandı. Bu nedenle sokakta besleme ve bilimsel müdahale hayati önem taşıyor.

Mısır Tarım Bakanlığı Hayvan Refahı Direktörü El-Hüseyni Muhammed Avad, kamusal sorumluluğa dikkat çekerek yaptığı açıklamada şu ifadeleri kaydetti:

“Sokakta yaşayan köpekler esasen insan kaynaklı bir durum olduğundan, ekolojik dengeyi sağlayabilmek adına onların sorumluluğunu üstlenmek zorundayız. Sokaklarda hiç köpek görmek istemeyenler bu karardan memnun kalmayabilir. Ancak bilimsel açıdan bakıldığında; diğer tüm canlı türlerinde olduğu gibi köpeklerin de yokluğu ekolojik dengesizliğe yol açar. Sokakta yaşayan köpekler kemirgenlere karşı bir savunma hattıdır. Onları doğrudan avlamasalar dahi varlıkları sıçanları uzak tutar. Ayrıca yüksek miktarda organik atığı tüketirler; onlar olmasaydı bu atıklar çürür, sinek, sivrisinek ve bakteri yayılımına sebep olurdu.”

Türkiye’nin “ölüm kampları” karşısında Mısır’ın “yerinde yaşatma” vurgusu

2024 yılında tüm toplumsal itirazlara ve kitlesel eylemlere rağmen mecliste onaylanarak hayata geçirilen “Katliam Yasası” sebebiyle sokakta yaşayan köpekler Türkiye’nin dört bir yanında İçişleri Bakanlığı ve valiliklerin baskısıyla ve belediyelerin girişimleriyle toplatılıyor, barınak ve bakımevi adı altındaki tecrit merkezlerinde açlığa ve ölüme terk ediliyor, mevcut mevzuata dahi aykırı şekilde toplu öldürmeler yaşanıyor.

Oysa Mısır’ın ortaya koyduğu ulusal strateji, sokakta yaşayan hayvanlara popülist nefret söylemleriyle değil, bilim, haklar ve ekolojik gerçeklikle yaklaşılması gerektiğini kanıtlıyor.

Tecrit, sürgün ve katliam odaklı yasal düzenlemeler açık bir yaşam hakkı ihlali ve bilinçsizce uygulamaya konan bir ekolojik yıkım pratiğidir. Türkiye’deki merkezi ve yerel yönetimler; yüzyıllardır süregelen sokaktaki yaşamı ve türe özgü varoluşu yok sayan bu katliam yasasından ve cezasızlık politikalarından derhal vazgeçmeli, Mısır’ın da benimsediği uluslararası standartlardaki Aşıla-Kısırlaştır-Yerinde Yaşat (TNR) modelini ve yaşam hakkı hak temelli çözümleri derhal uygulamaya koymalıdır.

Çünkü sorumluluk; sokakta yaşayan hayvanlarda değil, 2004 yılından bu yana 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun köylerden kentlere kadar kendisine yüklediği kısırlaştırma, aşılama ve yerinde yaşatma görevlerini yerine getirmeyen belediyelerde ve Tarım ve Orman Bakanlığı’ndadır.

Mısır’da yıllar içinde değişen zihniyet

Mısır’ın bugün ilan ettiği ulusal strateji, geceden sabaha alınmış tesadüfi bir karar değil. Yıllar süren hak mücadelesinin, bilimsel ısrarın ve kamusal zihniyet dönüşümünün bir sonucudur. Uluslararası Hayvan Koruma Örgütü’nün (OIPA) 2019 tarihli raporları, ülkedeki tablonun yakın geçmişte ne kadar ağır olduğunu net biçimde ortaya koyuyor.

2019 verilerine göre Mısır; sokakta yaşayan hayvanları zehirlemek için hem insan sağlığı hem de çevre için son derece tehlikeli bir toksin kullanıyor, ateşli silahlarla öldürmeler gerçekleştiriyor ve kamuoyundaki popülist şikayetlere öldürme politikalarıyla yanıt veriyordu. Raporlar, o dönemde yürütülen pilot Aşıla-Kısırlaştır-Yerinde Yaşat (TNR/TVNR) projelerinin başarısını kanıtlamasına rağmen, bütçe yetersizlikleri ve muhafazakar bürokrasi nedeniyle ulusal çapa ulaşamadığını belgeliyordu.

Ancak sivil toplum kuruluşlarının dirençli mücadelesi, milletvekillerinin girişimleri ve bilimsel verilerin ısrarla savunulması sayesinde Mısır; 2010’lu yılların çağdışı anlayışını ve öldürme pratiklerini geride bırakmayı başardı. 2019’da ceza kanununda yapılan değişiklik tasarılarıyla başlayan bu süreç, bugün devletin resmi olarak toplu öldürmeyi ve zehirlemeyi yasaklayıp TNR modelini tek geçerli ulusal strateji ilan etmesiyle taçlandı.

Mısır ileriye giderken Türkiye neden yüzyıl geriye düşüyor?

Mısır’ın benimsediği bu ulusal strateji; doğrudan “hak temelli” bir perspektiften ziyade, çoğunlukla ekolojik dengeye ve insan odaklı faydaya dayanıyor. Hayvanların ekosisteme sunduğu “faydalar” üzerinden araçsallaştırılması, türcülük karşıtı ve hak temelli yaşam savunusu açısından eleştiriye açık bir zemin sunsa da; Mısır yetkililerinin sokakta yaşayan hayvanların durumunda insan kaynaklı tarihsel sorumluluğu kabul etmesi, tecrit ve öldürme yöntemlerini kesin bir dille reddederek “yaşatma ilkesini” devlet stratejisi haline getirmesi önemli bir adımdır.

Mısır’ın geçirdiği bu tarihsel dönüşüm, gelişim ve ilerleme kavramlarının ne anlama geldiğini açıkça gösteriyor. Bir devletin ve toplumun gelişmişlik seviyesi; sokakları ve doğayı paylaştığı canlıları yok ederek değil, insan dışı hayvanların yaşam hakkını bilimsel ve etik standartlarla güvence altına alarak ölçülür.

Mısır, geçmişteki insan merkezli ve şiddet içeren uygulamaları terk edip uluslararası anlaşmalara dayanan ekoloji temelli bir vizyona yönelirken; Türkiye yetkilileri, 2004 yılında yürürlüğe giren ve kısırlaştırmayı esas alan 5199 sayılı kanunu ve bilimsel yöntemleri uygulamak yerine, 2024 yılında kabul edilen “Katliam Yasası” ile adeta yüzyıl önceki hapsetme ve öldürme politikalarına geri dönmeyi tercih etti.

Devletlerin sorumluluğu; bilimin, etiğin ve çağdaş hak normlarının gerisine düşmek değil, tıpkı Mısır’ın yaptığı gibi, geçmişteki hatalı uygulamalardan ders çıkararak canlıların yaşam hakkını merkeze alan politikaları hayata geçirmektir.

–

Kaynaklar: Egypt Today, Egyptian Streets, Daily News Egypt, OIPA, English Ahram

Kapak fotoğrafı: Simon / Unsplash

Sokakta yaşayan hayvanlar için yerinde yaşatan ulusal strateji Mısır’dan yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye Vegan Derneği (TVD) olarak, söz konusu kanunun etik, hukuki ve bilimsel açıdan doğurduğu sakıncalar nedeniyle Anayasa Mahkemesi tarafından incelenmesi ve iptal edilmesi gerektiğini düşünüyoruz. Ancak Türkiye’de sivil toplum kuruluşlarının doğrudan Anayasa Mahkemesi’nde iptal davası açma yetkisi bulunmadığı için, yasayı Anayasa Mahkemesi’ne taşıma yetkisine sahip olan ana muhalefet partisi CHP’ye seslenerek muhalefet partilerini harekete geçirmeyi amaçlıyoruz.

Kanunların iptali için başvuru süresi Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından yalnızca 60 gün ile sınırlı. Bu nedenle kamuoyunun desteği, uzman meslek örgütleri, barolar ve sivil toplum kuruluşlarının katılımıyla birlikte büyük önem taşıyor.

Doğa koruma hukukunun temel ilkesi açıktır: Korunan alanlarda kullanım istisna, koruma esastır. Ancak yeni düzenleme bu ilkeyi tersine çevirerek Türkiye’nin en hassas ekosistemlerini madencilik, turizm, enerji ve büyük altyapı projeleri için uzun süreli tahsislere açabilecek bir çerçeve oluşturuyor.

Bu durum yalnızca yaban hayvanlarının yaşam alanlarını değil; ormanları, sulak alanları, kıyıları ve bu alanların sağladığı ekolojik dengeyi bir bütün olarak tehdit ediyor.

Üstelik yaban hayvanlarının yaşam alanlarının yatırım baskısına açılması, doğayı ve hayvanları ekonomik kaynak olarak gören anlayışı güçlendirirken, “yasal” ve “kaçak” avcılık ile birlikte düşünüldüğünde, biyoçeşitlilik kaybı karşısında bilimsel ve etik ilkelerle açık bir çelişki yaratıyor.

Türkiye’nin Kasım 2026’da Antalya’da ev sahipliği yapacağı COP31 süreci yaklaşırken, korunan alanların parçalanarak zayıflatılması aynı zamanda ülkenin iklim ve biyoçeşitlilik taahhütleri açısından da ciddi bir sınav niteliği taşıyor.

Milli parkların, korunan alanların ve yaban hayatının korunması için başlatılan imza kampanyasına katılarak ve paylaşarak siz de çağrımızı büyütebilirsiniz.

Kampanyayı imzalamak için: Change.org/MilliParklarKanunu

Kampanya etiketini çağrılarınızda kullanmak için: #MilliParklarKanunuAnayasaMahkemesine

Kapak fotoğrafı: Yedigöller Milli Parkı / Türkiye Ormancılar Derneği (TOD)

–

İmza kampanyası: Milli Parklar Kanunu iptal istemiyle Anayasa Mahkemesi’ne taşınsın yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Okullar, kreşler, hastaneler ve diğer kamu kurumlarında hayata geçirilecek olan bu gelişme, ne yazık ki Türkiye’de aynı dönemde izlenen ve birbiriyle doğrudan bağlantılı politikaların tam tersi.

Türkiye; Antalya’da yapılması planlanan COP31 sürecine doğru ilerlerken:

• İklim krizinin en önemli tetikleyicilerinden biri olan hayvancılığa yönelik yeni devlet teşvikleri sağlamaya devam ediyor.
• Aynı zamanda TBMM’de oylaması tamamlanmak üzere olan Milli Parklar Kanun Teklifi ile gezegenin en kritik karbon yutakları arasında yer alan ve tüm türler için yaşamın merkezi olan ormanları ve kıyı ekosistemlerini yatırım baskısına açmaya hazırlanıyor.

Helsinki’nin attığı adım ise; kamu politikalarının iklim, biyoçeşitlilik ve hayvanlar açısından nasıl dönüştürülebileceğini gösteren güçlü bir örnek. Bu yönüyle, Türkiye Vegan Derneği olarak uzun süredir bakanlıklar ve YÖK nezdinde dile getirdiğimiz bitki temelli gıda sistemine geçiş çağrılarının gecikmeden hayata geçirilmesi gerektiğini de bir kez daha hatırlatıyor.

Tarihi oylama: 57 kabul, 23 ret

Helsinki Belediye Meclisi, 25 Şubat 2026 tarihinde aldığı kararla belediyenin hayvansal et ve süt içeren ürün alımlarını 2030 yılına kadar %50 oranında düşürülmesini kabul etti.

Greenpeace tarafından “Puolet parempaa” (Yarısı Daha İyi) adı verilen önerge, Belediye Meclis Üyesi Mai Kivelä tarafından sunuldu ve 57 kabul, 23 ret oyuyla kabul edildi. Farklı siyasi partilerden geniş destek alan karar doğrultusunda, belediyeye bağlı gıda hizmetlerinde kullanılan hayvansal et ve süt içerikli ürünler; okullar, kreşler, hastaneler ve diğer kamu kurumları gibi alanlarda besleyici ve cazip bitki temelli besinlerle kademeli olarak değiştirilecek.

Kivelä oylamanın ardından yaptığı açıklamada, “Bu karar, iklim değişikliğine yönelik sorumluluk alma, hayvan refahı ve çocukların sürdürülebilir bir geleceğe sahip olma hakkı açısından bir kazanımdır,” dedi.

İklim krizinin olumsuz etkilerini azaltmayı ve biyoçeşitliliği korumayı hedefleyen bu kararın, bitkisel beslenme alışkanlıklarını yurttaşlar nezdinde normalleştirmesi bekleniyor. Aynı zamanda hayvan refahını ve halk sağlığını desteklemek, kamu kaynaklarını ise daha verimli kullanmak için atıldığı aktarılıyor.

Nitekim Aalto Üniversitesi tarafından yapılan ön hesaplamalara göre; bitki temelli öğünler halihazırda Helsinki’nin kamu yemek hizmetleri için daha düşük maliyetli. Hayvansal et alımlarının yarısının bitkisel proteinlerle değiştirilmesi durumunda, kent yönetimi yılda 3 milyon avronun üzerinde tasarruf sağlayabilir.

Kampanya ulusal, politika yerel

Helsinki’nin kararı, ülke çapında yürütülen kampanyanın şehir düzeyindeki en önemli kırılma noktalarından biri olarak görülüyor.

Kampanya kapsamında Finlandiya genelindeki 60 belediyeyle iletişime geçildi ve 35 belediye meclisi önergesi sunuldu. 2025 yerel seçimlerinde ise kampanyanın hedeflerini destekleyen yaklaşık 300 aday, 70’ten fazla belediyede seçilerek yerel yönetimlerde temsil hakkı kazandı.

2025-29 döneminde çok daha fazla sayıda yerel yönetimin bu yönde adım atacağı tahmin ediliyor. Çünkü Finlandiya’da gıda sistemi, ülkenin toplam sera gazı emisyonlarının yaklaşık dörtte birini oluşturuyor.

• Ülkenin tarım arazilerinin yaklaşık %70’i hayvancılık için kullanılıyor.
• Bu arazilerin yarısından fazlası sığır “eti” ve hayvansal süt üretimine ayrılmış durumda.
• Ülkedeki metan emisyonlarının yaklaşık yarısı sığırlardan kaynaklanıyor.
• Sığırların sindirim süreçleri ve gübre yönetimi tek başına ulusal sera gazı emisyonlarının yaklaşık %5’ini oluşturuyor.

Yerelde alınacak benzer kararlar, bitkisel beslenmeye geçişin ulusal düzeyde yaratacağı olumlu etkiyi artıracak.

Helsinki daha önce de kamu politikalarında öncü rol üstlenmiş, yerel yönetim tarafından düzenlenen tüm etkinliklerde hayvansal et kullanılmasını 2022 yılında tamamen bırakmıştı. Ancak ne yazık ki, bu kararda “deniz ürünleri” olarak yaftalanan “deniz canlıları” yine dışarıda bırakılmıştı.

Yerel yönetim, aynı zamanda ulusal beslenme yönergelerini yeniden düzenlemiş ve yurttaşların hayvan kaynaklı “kırmızı et” tüketimini %30 oranında düşürmelerini ve işlenmiş “etleri” mümkün olduğunca sınırlamalarını önermişti.

İklim krizi ve hayvan tüketimi karşısında “tutarlı” politika

Helsinki yönetimi yılda milyonlarca öğün sunan kamu gıda hizmetlerine sahip. Bu nedenle alınan karar yalnızca bireylerin beslenme biçimlerini değil, gıda sisteminin yapısını kökten etkileyebilecek bir politika niteliğinde. Nitekim Kivelä, kararın ardındaki yaklaşımı şöyle vurguluyor:

“Bir şehir bir yandan iklim kriziyle mücadeleye kaynak ayırırken, diğer yandan gıda alımları aracılığıyla biyolojik çeşitlilik kaybını ve emisyonları artırıyorsa, bu tutarlı bir politika değildir.”

Bitki temelli gıda sektörü için sağlam bir zemin

Kararın Finlandiya’daki vegan gıda üreticileri ve catering hizmetleri dahil, bitki temelli gıda sektörüne de önemli bir etkisi olması bekleniyor. Bitki Temelli Gıda Finlandiya’dan (Plant Based Food Finland) Jukka Kajan, karara ilişkin olarak, “Helsinki’nin iklim değişikliğine karşı harekete geçmesi ve halk sağlığını iyileştirmek için adım atması, aynı zamanda bitki temelli gıda çözümleri geliştiren şirketler için de uzun vadeli bir pazar öngörülebilirliği yaratıyor. Bu düzenleme, yatırım riskini azaltırken yenilikçi girişimleri teşvik ediyor ve Finlandiya’nın bitkisel proteine geçiş sürecinde rekabetçi bir küresel oyuncu olmasını sağlıyor,” dedi.

Finlandiya’da bitki temelli gıda pazarı son yıllarda çift haneli büyüme oranları gösteriyor. Örneğin; ülkenin en büyük perakende zincirlerinden biri olan S Group’ta tofu satışları geçen yıl %14 arttı.

Ayrıca, bitkisel et ürünleri, 2025 yılının aynı ayına göre Ocak ayında neredeyse %70 daha hızlı satıldı.

Türkiye ve Avrupa için örnek gıda sistemi

Helsinki’nin kararı, kamu alımlarının bitkisel proteine yönelik dönüşümü hızlandırabilecek güçlü bir politika aracı olduğunu gösteriyor.

Benzer bir yaklaşım ABD’de de uygulanıyor: New York’ta hastanelerde uygulanan “varsayılan bitki temelli menü” politikası, gıdaya bağlı emisyonları %36 azaltmış, kamu bütçesinde ise yüz binlerce dolar tasarruf sağlamış durumda. Şehir, ek olarak, şirketler düzeyinde “Bitki Temelli Karbon Mücadelesi” başlatmış ve bu Ocak ayında 11 şubesinde işlenmiş hayvan kaynaklı etleri bitkisel proteinlerle değiştirmişti.

Üniversitelerden hastanelere kadar çoğaltılabilen mevcut bu örnekler, gıda sistemindeki dönüşümün büyük ölçüde yerel ve merkezi düzeyde uygulanacak kamu politikalarına bağlı olduğunu gösteriyor.

Helsinki gibi kentler gıda politikalarını iklim ve biyoçeşitlilik hedefleriyle uyumlu hale getirirken, Türkiye’de uygulamalar ve yasal düzenlemeler farklı bir yönde ilerliyor.

Bir yanda hayvancılık sektörüne yönelik teşvikler artırılırken, diğer yanda Milli Parklar Kanun Teklifi ile korunan alanların, ormanların, nehir ve kıyı ekosistemlerinin, yaban hayvanlarıyla birlikte yatırım baskısına açılması gibi adımlar, Türkiye’nin iklim politikalarının çelişkiler barındırdığını gösteriyor.

Oysa gıda sistemi, iklim krizine yönelik sorunlar ve çözümler listelerinde hep en başta yer alıyor.

TVD notu: Ama hayvan hakları bu kararın neresinde?

Helsinki’nin attığı adım; gıda politikalarının iklim, hayvan refahı, biyoçeşitlilik ve kamu sağlığı açısından yeniden düşünülmesi ve dönüştürülmesi gerektiğini gösteriyor. Ancak hayvan hakları ve özgürlüğü perspektifinden bakıldığında asıl sorun “tüketimin azaltılması” değil.

Hayvanların yaşam hakkı, miktar pazarlığına konu olabilecek bir mesele olmamalı. Bir hayvanın “daha az sömürülmesi” ya da “daha geç öldürülmesi”, onun yaşam hakkının, bireyliğinin ve hissedebilirliğinin tanındığı anlamına gelmiyor. Bu nedenle etik açıdan gerçekten “tutarlı” ve adil bir yaklaşım, özellikle bireyler ve STK’lar düzeyinde, hayvanların insan menfaatleri için kullanılmasını meşrulaştıran sistemin bütünüyle sorgulanmasını ve değiştirilmesini gerektiriyor.

Öte yandan kamu kurumlarının dönüşümü çoğu zaman aşamalı ve yavaş ilerliyor. Ancak bu gerçek, dönüşüm talebinin ve mücadelesinin ertelenmesi için bir gerekçe olmamalı. Özellikle ekoloji ve iklim mücadelesinde aktivistlerin ve STK’ların, hayvancılık ve hayvan tüketiminin iklim kriziyle doğrudan bağlantısını daha fazla konuşması ve buna yönelik politikalar için alan açması gerekiyor.

Biz bireyler ve yaşam savunucuları olarak bugün ve hemen hayvanları sömürmeyen yaşam felsefesini benimseyerek vegan olabiliriz. Kamu kurumlarından ise; gıda sisteminin bitki temelli bir geleceğe doğru dönüşmesini hızlandıracak politikalar talep edebiliriz.

Helsinki’nin kararı işte bu yönde atılmış kritik bir adım.

Türkiye’de de iklim krizine, ekolojik yıkıma ve biyolojik çeşitlilik kaybına karşı gerçek bir mücadele yürütmek istiyorsak; kendi alışkanlıklarımızı ve yaşam tarzımızı değiştirirken eşzamanlı olarak:

1. Hayvancılığı teşvik eden politikalar yerine bitki temelli gıda sistemlerini destekleyen kamu politikaları geliştirilmesini,
2. Ormanların, kıyıların ve yaban hayvanlarının koruma statüsünün güçlendirilmesini,
3. Kamu gıda alımlarında ve sunumlarında hayvan kaynaklı tüketim yerine bitki temelli besinlerin yaygınlaştırılmasını,
4. Düzenlenen tüm özel, kamu ve STK etkinliklerinde tamamen bitki temelli gıdaların sunumunu talep etmemiz gerekiyor.

Bu etik, adil ve iklim dostu dönüşüm hem bireysel uygulamalarımızla hem de kamusal politikalara ilişkin kolektif taleplerimizle mümkün.

–

Kaynaklar: Vegconomist, Green Queen

–

Helsinki’den bitki temelli gıda sistemi için kritik adım yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Göğüslerini yumruklayan goriller, birbirlerine seslenen şempanzeler, gürleyen filler, avcıların ateşlediği silahlar… Bunlar, Kongo’nun yağmur ormanlarında 2017’den beri 50 mikrofondan oluşan bir sistemle kaydedilen, milyonlarca saati bulan kayıtlarda duyulan seslerden yalnızca bazıları.

Kongo Cumhuriyeti’ndeki Nouabalé-Ndoki Milli Parkı’ndaki bu büyük çaplı ses dinleme girişimi 1240 metrekareden fazla alanı kapsıyor. Proje, Cornell Üniversitesi’nin Fil Dinleme Projesi’nin bir parçası olarak, 1999 yılında orman filleri arasındaki iletişimi gözlemek ve kaçak avcıları* tespit etmek için hayata geçirildi.

Yaban Hayatı Koruma Derneği (Wildlife Conservation Society) ile işbirliği yapılan bu projede, fil nüfusu hakkında tahmin yapmak, petrol arama çalışmalarının etkilerini tespit etmek ve korunan bölgelerdeki silahlı yasadışı* avcılığın boyutunu ölçmek için işitsel yöntemler kullanıldı.

Projenin yöneticisi davranışsal çevrebilimci Peter Wrege kaydettikleri bu seslere herkesin ulaşabilmesi için yıllardır çabaladığını söylüyor. Bu artık mümkün: Bu ormanlardaki sayısız ses kaydı artık Amazon Web Services üzerinden diğer araştırmacılara açıldı.

Wrege, avcı hareketliliğini dinlemenin avcılığı engellemeye çalışan ekiplerin stratejilerini gözden geçirmek için de bir fırsat olduğunu söylüyor.

Örneğin, 2018 başlarındaki üç ay süren bekçilik eğitimi sebebiyle devriye sayılarında bir azalma olmuş ve bu süreçte silah sesi sayılarında bir sıçrama meydana gelmiş. Ses kayıtları sayesinde avlanmaların parkın derinliklerine doğru olduğu anlaşılmış ve devriyeler buna göre ayarlanmaya başlamış.

Wrege, kaçak avcılığı* engellemek için yapılan devriyelere birçok ülkede çok fazla para harcandığını belirtiyor. Peki, bu kaçak avcılığı gerçekten azaltıyor mu?

Ses kayıtları, 2018 yılı boyunca sıklaştırılan devriyelerin, avcılık faaliyetlerini düşürdüğünü onaylar nitelikte.

Hızla gelişen bir alan

Sesleri dinleyerek kaçak avcıların* izini sürmek ve bu ses kayıtlarını paylaşmak hızla gelişen bir alan. Topher White yasadışı ağaç kesimini gözlemlemek, kaçak avcıları tespit etmek ve yağmur ormanları seslerinden bir dijital kütüphane kurmak için 2014’te biyoakustik gözlem şirketi Rainforest Connection‘ı kurdu.

Geri dönüştürülmüş cep telefonlarını kullanarak 20 ülkede birden kamyon, motorsiklet, motorlu testere ve silah seslerini saptayabiliyorlar. Park bekçileri, bilim insanları ve isteyen herkes bu kayıtlara şirketin sitesinden ulaşabiliyor**.

Fillerin zaman zaman iletişim kurmak için çıkardıkları sesötesi ses kayıtlarını bir süredir internette arayan White ve ekibi, Wrege’nin kayıtlarını altın madenine benzetiyor.

Wrege, ses kayıtlarının gelecek araştırmalar için büyük bir fırsat olduğunu söylüyor. Bu kayıtlar böcekler, kurbağalar, kuşlar, goriller ve şempanzelerle ilgili yapılan çalışmalarda da kullanılabilir. Bir kuş sesleri müzesi dahi oluşturabileceğini öngörüyor Wrege.

White da, gelişmelerin biyoakustik için heyecan verici olduğunu söylüyor. İklim değişikliği dünyayı tehdit ederken “bu sesleri kaydetmek oldukça önemli çünkü onları bir daha duyamayacak olabiliriz.”

Kaynak: National Geographic

Kapak fotoğrafı: Wildlife Conservation Society

Çeviri: Emre Kayatepe

(*) Çeviride National Geographic tarafından kullanılan terimlere sadık kalınmıştır. Vegan Derneği olarak yasal veya yasadışı (kaçak) avcılık arasında fark görmüyoruz. Av cinayettir.

(**) Uygulamayı iOS için buradan, Android için buradan indirebilirsiniz.

Rainforest Connection, iklim değişikliğinin en büyük sebeplerinden biri olan ormansızlaşmayı ve ormansızlaşma sonucu ortaya çıkan biyoçeşitlilik kaybını teknoloji yardımıyla engellemeyi hedefliyor.

“Mevcut tespit sistemleri, yağmur ormanlarının yıkımını günler veya haftalar sonra gösteren uydulara dayanıyor. Altyapımız, dünyanın ilk gerçek zamanlı kayıt algılama sistemidir. Verileri açık ve eşzamanlı olarak herkese aktarırken ormansızlaşma faaliyetini de başladığı anda tespit edebiliyoruz.

Her bir RFCx cihazı, 1000’den fazla farklı bitki ve hayvan türüne ev sahipliği yapacak kadar büyük bir orman alanını koruyarak 15.000 metrik ton karbondioksitin atmosfere salınmasını önleyebilir. Bu rakam, 3.000 arabayı trafikten çıkarmaya eşdeğer.

Ayrıca topraklarını insan faaliyetlerinden, ağaç kesiminden ve kaçak avcılıktan* korumak için çalışan yerel toplulukları güçlendiren ortaklıklar oluşturmaya da odaklanıyoruz.

Bazı durumlarda, bir yağmur ormanının çevresini korumak aslında arkasındaki her şeyi korumak anlamına gelebilir. Yağmur ormanlarını kurtarmak gezegenimizi kurtarmanın anahtarıdır.

Aşağıdakilerle mücadeleye yardımcı olmak için koruma teknolojilerini sahada çalışan paydaşlarımızla paylaşmaya hazırız:

• Ormansızlaşma, küresel karbon emisyonlarının %17’sini oluşturuyor.
• Dinozorlar zamanından beri en büyük biyoçeşitlilik kaybı.
• Güney Amerika’daki Sao Paulo gibi büyük şehirlerde 20 milyondan fazla insanı etkileyen tarihi kuraklıklar (doğrudan Amazon yağmur ormanlarının yok edilmesiyle bağlantılı).
• Brezilya Amazon yağmur ormanlarının %20’sini oluşturan Yerli Rezervlerin yok edilmesi (hâlâ bozulmamış oldukları için artık daha fazla yasadışı avcının ve ağaç kesiminin hedefi oluyor).
• Yağmur ormanlarının meralara indirgenmesi ve arazilerin daha verimsiz şekilde kullanımı, yılda 2-5 trilyon dolarlık GSYİH ekonomik kayıplarına sebep oluyor.”

Yağmur ormanlarındaki sesleri dünyanın her yerinden duymak artık mümkün yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

“Hive” (Kovan) da denen Wageningen Kampüsü’ndeki söz konusu Küresel Gıdalar İnovasyon Merkezi gıdanın geleceğini sürdürülebilir ve sağlıklı biçimlerde dönüşüme uğratmak olarak dile getirdikleri temel amaçları doğrultusunda bilim insanlarının ortak çalışmalar yürütebileceği bir buluşma merkezi olma işlevine de sahip.

Merkezin tasarımının buna uygun özel yapısı sayesinde, akademisyenler, uzmanlar, kurumsal partnerler, müşteri ve tüketiciler araştırma ve geliştirme ekipleriyle birlikte inovasyon çalışmalarında düşünce ve katkılarını etkili bir şekilde buluşturabilecek. Böylesi kaliteli bir karmaşıklığa son derece açık ve direkt etkileşimler sonucunda ortaya daha arzu edilir ürünler çıkabileceği ifade ediliyor.

Yetkililer merkezi dizayn ederken sürdürülebilirliği ve döngüselliği (circularity) her noktada esas aldıklarını belirtiyor. Hive hem gün ışığından maksimum derecede yararlanmakta hem de 1800 güneş paneliyle enerji tüketimini nötralize edecek ölçüde kısmakta.

Havalandırma sistemleri sağlığı optimize edecek biçimde inovatif yöntemleri kullanırken bahçelerde ve banyolarda kullanılmak üzere yağmur suyu toplanmakta. Mümkün olan yerlerde, geri-dönüştürülmüş veya sürdürülebilir kökenlerden üretilmiş yapı parçaları kullanılmış ve gelecekte yeniden kullanılmak üzere tasarlanmış. Yapı başka pek çok olumlu özelliğiyle şimdiye dek üretilmiş en sürdürülebilir karakterdeki mimarilerden birine sahip sayılmakta.

Bitki bazlı gıdaların inovasyonuna ağırlık verilecek olmakla birlikte sürdürülebilir paketleme gibi çok sayıda ekolojik hassasiyet de Hive’daki araştırma ve geliştirme çalışmalarının öncelikleri arasında yer almaya devam edecek.

İklim krizi ve pek çok çevre sorunuyla mücadelenin önde gelen bilimsel aktörlerinden biri olacağı iddiasını taşıyan Hive kar amacı gütmeyen birçok kuruluşun da merkezin açılışına ait panellere katıldığı ve bundan böyle bu tür kuruluşların sıklıkla bir araya geleceği bir inovasyon merkezi olarak sürdürülebilirlik ve veganlığın kesişim/çözüm olanakları adına şimdiden oldukça sevindirici ve heyecan verici bir gelişme olarak karşılandı.

Yararlanılan kaynaklar:
https://www.livekindly.co/unilever-innovation-centre-vegan-food/
https://www.unilever.com/news/news-and-features/Feature-article/2019/want-to-know-what-you-will-be-having-for-dinner-tomorrow.html

Unilever vegan ve sürdürülebilir ürünler geliştirmek için inovasyon merkezi kurdu: Hive yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Gıda üretimi için yararlanılan arazinin %77’si hayvan bazlı “gıda” üretiminde kullanılırken (söz konusu hayvanların beslenmesi ve benzeri amaçlarla kullanılanlar dahil), yalnızca %23’ü bitki bazlı gıda üretiminde kullanılmakta.

Buna karşılık, Küresel Kalori Arzının (insanların tüketmesi için dünya genelinde üretilen ürünlere ait toplam kalori miktarının) sadece %18’i hayvansal ürün kaynaklı iken %82’si bitkisel ürün kaynaklı.

Bir başka çarpıcı sonuç da şöyle: Küresel Protein Arzının (insanların tüketmesi için dünya genelinde üretilen ürünlerdeki toplam protein miktarının) sadece %37’si hayvansal ürün kaynaklı iken %63’ü bitkisel ürün kaynaklı.

Yararlanılan kaynak:
“Half of the world’s habitable land is used for agriculture” – https://ourworldindata.org/global-land-for-agriculture

Ekonomik verilerden çıkan sonuç çok net: #VeganOl! (yeni çalışma) yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Veganlık vurgusu yalnızca çevresel faktörler bakımından insanların kendileri için yol açtıkları riskleri azaltmaktan ibaret değil. Aynı yazıda yine bu ay Oxford ve Minnesota üniversitelerinden bilim insanlarının yayımladıkları bir çalışmada varılan şu çarpıcı sonuca yer verilmiş: Ortalama bir beslenme tarzında tüketilenlere ilave olarak günde 50 gram işlenmiş kırmızı “et” (hayvan bedeni) yiyen bir kişi ölüm riskini söz konusu yıl için geçerli olmak üzere %41 arttırmış olmaktadır.

Bununla birlikte, “etin”, tıbbi açıdan zararlarına kıyasla, çevre üzerinde daha da olumsuz bir etkisi olduğu belirtiliyor: 100 gram sebze ile karşılaştırıldığında 50 gram kırmızı “et” en az 20 kat daha fazla sera gazı salımına ve 100 katı kadar daha büyük arazi kullanımına neden olmakta. Yazarların kullandığı tüm ekolojik göstergelerin ortalaması alınarak ifade edildiğinde söz konusu miktarlardaki kırmızı “et” bir yeşillik kasesinin en az 35 katı daha fazla zarar veren özelliklere sahip.

Yararlanılan kaynak:
How much would giving up meat help the environment?

“Ekolojik çözüm veganlıkta!” – The Economist yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Hayvan Hakları, Sağlık ve Ekoloji alanında uzman konuşmacıların yer aldığı panelde, Prof. Dr. Hakan ŞENTÜRK, Dr. Öğr. Üyesi Barika GÖNCÜ, Çevre Bilimci Canan ORHUN, Dr. Murat Kınıkoğlu, Dr. Suat ERUS, Deneye Hayır Derneği Yönetim Kurulu Üyeleri Melda ONUR ve Dr. Oğuzcan KINIKOĞLU, Dr. Munkhtsetseg BANZRAGCH YAĞCI, TVD Diyetisyeni Didem VAROL, Sanatçı Ayça TEKİNDOR, Türkiye Vegan Derneği Başkanı Ebru ARIMAN gibi pek çok konuşmacının yanı sıra Basit Vegan Platformu’nun kurucusu Gazeteci Şebnem TURHAN da atölye çalışmasıyla yer aldı. Çocukların da unutulmadığı etkinlikte Çocuklarla Hayvanlar Etkileşimi Resim Atölyesi minik ziyaretçilerle buluştu. Çocuk hayvan dostlarının renkli çalışmaları daha sonra TVD tarafından sergilenecek. 

Dünya Vegan Günü’nde bu alandaki bilimsel çalışmalar da unutulmadı. Akademik çalışmalar için ayrı bir başvuru ve irtibat masası oluşturulan etkinlikte çeşitli akademik çalışmalara temel oluşturacak kaynak sağlanması adına katılımcılarla araştırmacılar bir araya geldi. 

Vegan olanlardan ziyade vegan olmayanlar, veganlığa ilgi duyan, bilgi sahibi olmayan ve merak edenleri ağırlıklı olarak hedefleyen etkinlikte diğer yıllardan farklı olarak ilk kez eş zamanlı interaktif bir anket çalışması da yapıldı. Çalışmada ilk olarak ziyaretçilere bu etkinlikte bulunma nedenleri soruldu. Anket katılımcılarının %50,6’sı “Vegan olduğu için” bu etkinlikte bulunduğu yanıtını verirken, %24,8’i “Veganlığa ilgi duyduğu için”, %15’i “Vejetaryen olduğu için” ve %8’i de “Merak ettiği için” bu etkinlikte bulunduğunu ifade etti. Veganlık hakkında yeterince bilgi sahibi misiniz sorusuna katılımcıların %52,6’sı “Evet” yanıtını verirken %47,4’ü “Hayır” cevabı verdi. “Ev dışında beslenme konusunda alternatifleriniz yeterli mi?” sorusuna katılımcıların %88’i “Hayır” yanıtı verirken %12’si “Evet” yanıtı verdi. Hayvansal ürünleri hayatınızdan çıkarma sebebinizi en iyi ne açıklar sorusuna 3 seçenekli oranlama yapma şansı verilen katılımcılar, 10 üzerinden 8,4 ile birinci sırada “Hayvan Hak ve Özgürlükleri”, 10 üzerinden 6,3 ile ikinci sırada “Sağlık”, 10 üzerinden 6 ile üçüncü sırada “Ekoloji” ve 10 üzerinden 1,2 ile son sırada “Diğer” nedenlerini işaretledi. Etkinliğin değerlendirmesinin de yapılması istenen ankette, “Bugün burada daha önce duymadığınız bir bilgi aldınız mı?” sorusuna, katılımcıların %87,3’ü “Evet”, “%12,7’si ise” Hayır” yanıtı verdi. “Şu ana kadar duyduklarınızdan ne derece etkilendiniz?” sorusuna, katılımcıların % 79’u “Etkilendim” yanıtı verirken, %17,3’ü “Kısmen etkilendim” ve %3,7’si de “Etkilenmedim” yanıtı verdi. Yazılı değerlendirmelerin de alındığı araştırma sonuçları, sonraki etkinlikler ve çalışmalar için kaynak olarak kullanılacak.

Etkinlikte ayrıca katılımcılara çeşitli vegan ürünlerin yanında Vegan Başlangıç Kılavuzu da hediye edildi.

DÜNYA VEGAN GÜNÜ TÜRKİYE 2019 ETKİNLİĞİ SONUÇ BÜLTENİ yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

TVD olarak biz de veganizmin bütün bu kapsayıcılığındaki sürdürülebilirlik kavrayışının ayrılmaz bir bileşeni olması gerektiği şeklindeki düşüncelerimiz temelinde “Sürdürülebilir Kalkınma için Küresel Amaçlar”a veganlığın yaygınlaştırılması ve eğitim/iletişiminin ilerletilmesi yoluyla verdiğimiz desteği daha etkili kılmak ve vegan olanakları Küresel Amaçlarla olan zorunlu kesişim noktaları üzerinden geniş kitlelere ifade etmek istiyoruz.

Türkiye’nin ilk sürdürülebilir müzik festivali olan FESTTOGETHER ile Türkiye Vegan Derneği’ni buluşturan da söz konusu kavramsal ortaklaşmalar ve sürdürülebilirlik bağlamında ekolojik bilinci yükseltme çalışmalarımız oldu.

Birleşmiş Milletler’in 17 Amaç ile çerçevesini belirlediği küresel sürdürülebilirlik amaçlarının önündeki pek çok engel (örneğin, kadına yönelik şiddet, cinsiyet vb. temellerde yapılan ayrımcılık ve hak ihlalleri, savaş ve her tür grup arasındaki şiddet içeren çatışmalar, açlık, adaletsizlik ve eşitsizlikler, iklim krizi ve ekolojik sorunlar, sağlığı tehdit eden alışkanlıklar ve tüketim/üretim biçimleri) veganizm benimsenmediği ölçüde aşılamayacak ve verilen diğer olumlu mücadelelerle yapılan doğru yatırımlar istenen sonuçlara ulaşmakta her zaman eksik kalacaktır düşüncesindeyiz.

Zira vegan olmayan üretim ve tüketim biçimleri hayvanlara uygulanan şiddet ve sömürü yoluyla kadına yönelik şiddet dahil tüm şiddet formlarını ve sömürü/adaletsizlik yapılarını psikolojik, toplumsal ve kültürel açılardan kolaylaştıran/arttıran etkiler ürettiği gibi iklim ve çevre sorunlarının içinde bulunduğumuz tehlikeli seviyelere gelmesinde büyük bir rol oynamakta.

Özellikle, endüstriyel hayvancılık faaliyetleri küresel sürdürülebilirlik hareketinin önündeki en büyük engellerden biri. Bu durum vegan beslenmenin -ve elbette, daha genel olarak söylersek, vegan yaşam tarzlarının- sürdürülebilir bir dünyayı gerçekleştirebilmemiz yolunda çok kritik bir işlevde bulunabileceği anlamına geliyor.

Bu anlayış doğrultusunda, müziğin birleştirici gücüyle sürdürülebilirlik idealleri uğruna olan etik çabaları daha etkili ve güzel kılmak üzere “Eğlen, iz bırakma, vegan beslen!” diyor ve benzer bir farkındalıkta olan herkesi 28 Eylül’de KüçükÇiftlik Park’ta harika bir gün geçirmeye davet ediyoruz.

Not: FESTTOGETHER’da tüm yemekler vegan!

TVD etkinlik paydaşı olarak 28 Eylül’de FESTTOGETHER’da: Eğlen, iz bırakma, vegan beslen! yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.