<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Aktivizm arşivleri - TVD | Haberler</title>
	<atom:link href="https://haberler.tvd.org.tr/category/aktivizm/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://haberler.tvd.org.tr/category/aktivizm/</link>
	<description> Türkiye Vegan Derneği: Veganlığa dair haber, blog, makale sitesi</description>
	<lastBuildDate>Sun, 15 Nov 2026 08:15:25 +0000</lastBuildDate>
	<language>tr</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=6.9.11</generator>

<image>
	<url>https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2020/10/logo-png-150x150.png</url>
	<title>Aktivizm arşivleri - TVD | Haberler</title>
	<link>https://haberler.tvd.org.tr/category/aktivizm/</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
	<item>
		<title>TVD COP31 bildirisi: İklim için tutarlılık, tüm canlılar için adalet</title>
		<link>https://haberler.tvd.org.tr/2026/11/15/tvd-cop31-bildirisi-iklim-icin-tutarlilik-tum-canlilar-icin-adalet/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[TVD]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 15 Nov 2026 08:15:15 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Aktivizm]]></category>
		<category><![CDATA[Basın Bülteni]]></category>
		<category><![CDATA[Türkiye'den]]></category>
		<category><![CDATA[bitki temelli beslenme]]></category>
		<category><![CDATA[cop31]]></category>
		<category><![CDATA[ekosistem]]></category>
		<category><![CDATA[gıda sistemleri]]></category>
		<category><![CDATA[hayvan hakları]]></category>
		<category><![CDATA[hayvansal gıda]]></category>
		<category><![CDATA[iklim aktivizmi]]></category>
		<category><![CDATA[iklim değişikliği]]></category>
		<category><![CDATA[iklim krizi]]></category>
		<category><![CDATA[yaban hayvanları]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://haberler.tvd.org.tr/?p=9947</guid>

					<description><![CDATA[<p>Türkiye Vegan Derneği (TVD) COP31 bildirisi: Fosil yakıtlardan, özellikle kömürden çıkış nasıl iklim politikalarının vazgeçilmez talebiyse, hayvansal gıda sistemlerinden çıkış ve bitki temelli gıda sistemlerine adil geçiş de en az aynı aciliyetle dile getirilmeli. Yarın değil, bugün. Hemen, şimdi.</p>
<p><a href="https://haberler.tvd.org.tr/2026/11/15/tvd-cop31-bildirisi-iklim-icin-tutarlilik-tum-canlilar-icin-adalet/">TVD COP31 bildirisi: İklim için tutarlılık, tüm canlılar için adalet</a> yazısı ilk önce <a href="https://haberler.tvd.org.tr">TVD | Haberler</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[




<p><strong>İklim adaleti, yalnızca emisyonların azaltılması veya uluslararası taahhütlerin yerine getirilmesiyle sağlanamaz. Hayvan sömürüsüne dayalı üretim sistemlerinin kamu kaynaklarıyla desteklendiği, doğal yaşam alanlarının rant uğruna tahrip edildiği ve toplumsal eşitsizliklerin sürdüğü bir düzende yaşamı koruma iddiası karşılık bulamaz.</strong></p>



<p>Bu yıl 9–20 Kasım tarihlerinde Antalya&#8217;da düzenlenen Birleşmiş Milletler iklim müzakereleri 31. Taraflar Konferansı COP31; gıda, tarım ve sağlık başlıklarını da <a href="https://haberler.tvd.org.tr/?s=iklim+">iklim gündeminin</a> merkezine alıyor. Ancak bu başlıkların zirve programında yer alması, hayvan sömürüsüne dayalı üretim sistemleriyle ve bunların yol açtığı ekolojik yıkımla gerçek bir yüzleşme sağlandığı anlamına gelmiyor.</p>



<p>Türkiye Vegan Derneği (TVD) olarak COP31&#8217;de ve sonrasında, hayvanların yaşam ve özgürlük haklarının, küresel gıda adaletinin ve ekolojik bütünlüğün iklim politikalarının merkezinde yer almasını bekliyoruz. Bu beklentiyle bağdaşmayan; hayvanları iklim politikalarında birer emisyon kaynağı veya üretim girdisi olarak ele alan, ticari çıkarlar doğrultusunda &#8220;kaynak&#8221;, &#8220;stok&#8221; ve &#8220;ürün&#8221; olarak metalaştıran mevcut insan merkezli ve türcü yaklaşımı reddediyoruz.</p>



<p>Bu itirazımızın dayandığı çelişkilere, Türkiye&#8217;nin üretim politikalarından hayvansal gıda sistemlerinin ekolojik etkilerine, adil geçişten COP31&#8217;in kendi uygulamalarına kadar farklı boyutlarıyla dikkat çekmek istiyoruz.</p>



<p><strong><strong>Çelişkiler: Türkiye&#8217;nin üretim politikaları ve COP31</strong></strong></p>



<p>COP31 tematik programında gıda sistemlerine, tarıma, biyolojik çeşitliliğe ve yaban hayvanlarına ilişkin etkinliklerin bulunması, bu alanlarda gerçek bir dönüşüm iradesinin varlığını tek başına göstermiyor. Bu başlıklara yer verilmesi ile sorunların kök nedenleriyle yüzleşen, bağlayıcı hedefler ortaya koyan ve kaynakları bu doğrultuda yönlendiren bir politika arasında büyük bir uçurum var. İncelediğimiz kamuya açık belgelerde, hayvan kullanımına dayanmayan bitki temelli gıda sistemlerine geçişi bütçe, takvim ve ölçülebilir hedeflerle bütünleştiren ortak bir çerçevenin açıklanmamış olması ciddi bir eksiklik.</p>



<p>Bu eksiklik, Türkiye&#8217;nin kendi üretim ve tüketim politikalarıyla daha da belirgin hale geliyor. Hayvanların kitleler halinde sömürüldüğü özellikle gıda ve tekstil gibi sektörlerde, iklim hedefleriyle açıkça çelişen hayvansal üretim politikaları kamu kaynakları ve ithalat yoluyla, hatta artış gösteren bir ivmeyle desteklenmeye devam ediyor [1, 2, 3, 4, 5]. Resmi destek programlarında hayvanları tanımlamak için kullanılan &#8220;baş&#8221;, &#8220;besilik&#8221;, &#8220;etçi ırk&#8221; ve &#8220;damızlık&#8221; gibi ifadeler ise, hissedebilir bireyleri sayılabilir, sınıflandırılabilir ve ekonomik değer üzerinden alınıp satılabilir üretim girdilerine indirgeyen bu türcü ve metalaştırıcı sistemin parçası.</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>İklim hedefleri konuşulurken hayvan sömürüsüne dayalı üretimi ve buna bağlı sanayi kollarını kamu kaynaklarıyla desteklemeyi sürdüren bu çelişkili politikalar artık sona erdirilmelidir. Bu hibelerin, bitki temelli gıda sistemlerine ve üretim alanlarına adil geçişi destekleyecek biçimde yönlendirilmesi artık bir zorunluluktur.</p>
</blockquote>



<h2 class="wp-block-heading">Hayvansal gıda sisteminin iklim ve ekosistem etkileri</h2>



<p>Türkiye&#8217;nin üretim politikalarında görünür olan bu çelişki, küresel ölçekte de hayvansal üretim ve gıda sistemlerinin “sürdürülebilirlik” söylemi ardına saklanan ekolojik yıkımında karşımıza çıkıyor. Hayvansal üretimin iklim ve ekosistemler üzerindeki olumsuz etkileri, bu yanıltıcı ve aldatıcı çerçeve içinde görünmez kılınmaya devam ediyor.</p>



<p>Nitekim hayvansal üretimin ekolojik faturası, yalnızca hayvanların sindiriminden veya gübre yönetiminden kaynaklanan emisyonlardan ibaret değil. Hayvan tesislerinden doğaya salınan devasa boyuttaki biyolojik ve kimyasal atıkların yarattığı hava, kara, deniz ve tatlı su kirliliği bu yıkımın en somut boyutlarından biri. Yem üretimi ve mera alanı açmak için hızlandırılan ormansızlaşma, balıkçılık faaliyetlerinin karbon yutakları olan okyanuslarda yarattığı devasa tahribat, küresel tedarik zincirleri ve doğal yaşam alanları üzerindeki sistematik insan baskısı, hayvancılığın doğaya ve gezegene etkisi katlayarak artıran doğrudan faktörlerdir [6].</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Ekosistemi her koldan felakete sürükleyen bu gidişat, hayvan sömürüsüne dayalı bir üretim ve gıda sisteminin asla “sürdürülebilir” olamayacağının en açık kanıtıdır.</p>
</blockquote>



<p>Bu etkiler bilimsel araştırmaların da katkısıyla ortadayken, tartışmaların yalnızca verimlilik artışına, atık yönetimine veya ürün başına emisyonun düşürülmesine odaklanmasını katiyen yeterli bulmuyoruz. Üretim miktarı artarken birim başına emisyonun azalması, toplam emisyonun veya arazi, su ve biyolojik çeşitlilik üzerindeki baskının da azalacağı anlamına gelmiyor.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Hayvansal gıda ve üretim sistemlerinden çıkış ertelenemez</h2>



<p>Fosil yakıtlardan, özellikle kömürden çıkış nasıl iklim politikalarının vazgeçilmez talebiyse, hayvansal gıda ve üretim sistemlerinden çıkış ve bitki temelli gıda sistemlerine adil geçiş de aynı aciliyetle dile getirilmeli. <a href="https://tvd.org.tr/hayvan-haklari/">Hayvan hakları</a>, biyoçeşitlilik, <a href="https://tvd.org.tr/saglik-beslenme/">halk sağlığı</a>, <a href="https://tvd.org.tr/sosyal-adalet/">gıda ve su adaletini</a> birlikte ilgilendiren bu dönüşüm, yalnızca emisyon azaltımına indirgenemeyecek kadar kapsamlı ve aslidir. Ekoloji ve hak temelli sivil toplum örgütleri ve hareketler, bu talebi ortak savunuculuk gündemlerinin ve iklim politikalarının en temel başlıklarından biri haline getirmek zorundadır.</p>



<p>Bugün enerji devlerinin başvurduğu oyalamaya dönük halkla ilişkiler stratejilerinin benzerini, sömürüden beslenen tarım ve gıda tekelleri de uygulamaktadır. Petrol şirketlerine sağlanan imtiyazlara karşı dururken hayvancılık lobilerine sessiz kalmak, krizin asıl faillerini gizlemek ve aklamak anlamına geliyor. </p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Yaşamı ve yeryüzünü tahrip eden bu iki sektörü birbirinden bağımsız ele alma lüksümüz kalmadı. Doğayı sermayeye dönüştüren bu krizin her iki ayağı da eşzamanlı olarak tasfiye edilmelidir.</p>
</blockquote>



<p>Üstelik hayvancılık sektörü, salt kapladığı ve yok ettiği devasa alanlarla değil; milyarlarca tonluk yem üretimi [7], sevkiyatı ve hayvan nakilleri, dev tesislerin enerji tüketimiyle doğrudan petrol endüstrisine de bağlı. Bedenleri metalaştıran ve toprağı zehirleyen bu devasa çark, enerjideki karbon bağımlılığının gündelik yaşamımızdaki tercihlerimizin ve kamu politikalarının izdüşümü. Söz konusu üretim zincirini kırmadan, yalnızca kömürden uzaklaşarak gezegenin iyileşmesini beklemek büyük bir yanılgı.</p>



<p>Gezegenin, enerji kaynaklı tahribatı onarabilmek için acil ihtiyaç duyduğu ormanlar ve okyanuslar gibi doğal karbon yutaklarını geri kazanmasının tek yolu, <a href="https://tvd.org.tr/iklim-cevre/">yeryüzünün büyük bölümünü parselleyen</a> bu şiddet ve tüketim döngüsüne son vermektir.</p>



<figure class="wp-block-gallery has-nested-images columns-2 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex">
<figure class="wp-block-image size-large"><img fetchpriority="high" decoding="async" width="683" height="1024" data-id="9968" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/havva_wam-3-683x1024.webp" alt="" class="wp-image-9968" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/havva_wam-3-683x1024.webp 683w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/havva_wam-3-200x300.webp 200w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/havva_wam-3-768x1151.webp 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/havva_wam-3-1025x1536.webp 1025w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/havva_wam-3-280x420.webp 280w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/havva_wam-3-696x1043.webp 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/havva_wam-3-1068x1601.webp 1068w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/havva_wam-3.webp 1281w" sizes="(max-width: 683px) 100vw, 683px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="1024" height="683" data-id="9970" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/havva_wam-2-1024x683.webp" alt="" class="wp-image-9970" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/havva_wam-2-1024x683.webp 1024w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/havva_wam-2-300x200.webp 300w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/havva_wam-2-768x512.webp 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/havva_wam-2-1536x1025.webp 1536w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/havva_wam-2-630x420.webp 630w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/havva_wam-2-696x464.webp 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/havva_wam-2-1068x713.webp 1068w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/havva_wam-2.webp 1920w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="1024" height="683" data-id="9969" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/havva-zorlu_Wam_1-1024x683.webp" alt="" class="wp-image-9969" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/havva-zorlu_Wam_1-1024x683.webp 1024w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/havva-zorlu_Wam_1-300x200.webp 300w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/havva-zorlu_Wam_1-768x512.webp 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/havva-zorlu_Wam_1-1536x1025.webp 1536w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/havva-zorlu_Wam_1-630x420.webp 630w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/havva-zorlu_Wam_1-696x464.webp 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/havva-zorlu_Wam_1-1068x713.webp 1068w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/havva-zorlu_Wam_1.webp 1920w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /><figcaption class="wp-element-caption"><a href="https://weanimals.org/2024/02/16/havva-zorlu-turkiye-hayvan-foto-bursu-portfolyosu/">Havva Zorlu &#8211; We Animals Media</a></figcaption></figure>
</figure>



<h2 class="wp-block-heading">Doğal yaşam alanları ve yaban hayvanları korunmalı</h2>



<p>İklim krizini derinleştiren sömürü düzeni, yalnızca hayvancılık bağlamında tutsak edilen ve sömürülen hayvanları değil; tarım, hayvancılık ve rant projeleri uğruna yaşam alanları gasp edilen yaban hayvanlarını da doğrudan hedef alıyor. Bu nedenle, yaban hayvanlarının ve doğal yaşam alanlarının korunmasında da aynı hak temelli bütünlüğü arıyoruz.</p>



<p>Ormanların, sulak alanların ve denizlerin korunması; buralarda yaşayan hayvanların yaşam haklarının, göç yollarının ve ekolojik ilişkilerin korunmasını da kapsamalı. İklim yatırımları ve kamu politikaları dâhil bütün plan ve projelerde; yaban hayvanlarını esaret, teşhir ve ticari sömürüye konu eden turizm faaliyetlerinden madenciliğe, kara avcılığından balıkçılığa kadar farklı insan faaliyetlerinin yol açtığı habitat tahribatını ve biyoçeşitlilik kaybını önleyecek somut ve bağlayıcı güvenceler yer almalıdır. </p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Bu faaliyetlerin birbirini besleyen ve ekolojik baskıyı artıran etkileri göz ardı edilmemelidir.</p>
</blockquote>



<h2 class="wp-block-heading">Adil geçişin özneleri</h2>



<p>Hayvanların; tür ayrımı olmaksızın iklim krizinden en çok etkilenen gruplar arasında yer almalarına rağmen, gerek kamu politikalarında, gerekse sivil toplum düzleminde büyük ölçüde görünmez kılındığını ve ancak genel geçer ifadelerin satır aralarında kaybolacak şekilde geçiştirildiğini görüyoruz. Oysa insanların bugününü ve yarınını, diğer hayvanların yaşamından ve paylaştığımız ekosistemlerin devamlılığından ayrı düşünemeyiz.</p>



<p>Hayvanlar ekonomik kaynak, üretim girdisi veya karbon hesabındaki bir değişken değildir. Kendi yaşamları üzerinde hakları ve çıkarları olan bireylerdir. &#8220;İklim adaleti&#8221;nden bahsedeceksek, yalnızca çevresel etkileri azaltmaya yönelik bir beslenme yaklaşımını savunmakla yetinemeyiz. Yabani ya da insan eliyle yüzyıllardır evcilleştirilmiş olsun, hayvanların meta olarak görülmesini reddeden hak temelli bir duruşu benimsemeliyiz. </p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Hedefimiz, daha fazla gecikmeden, hayvan kullanımına dayanmayan, herkes için adil ve erişilebilir bitki temelli gıda sistemine geçiş olmalıdır [6, 8].</p>
</blockquote>



<p>Hayvanları bu sürecin &#8220;edilgen nesneleri&#8221; olmaktan çıkarıp adil geçişin temel özneleri olarak tanıyan bu köklü değişim; aynı üretim ağında ezilen insan emeğini de bütüncül bir şekilde güvence altına almalıdır. Küçük üreticiler ve tarım emekçileri dönüşüm sürecinde belirsizlik içinde bırakılmamalı, bitkisel üretime geçiş eğitim, gelir güvencesi, yeni istihdam olanakları, kamu alımları ve uygun finansmanla desteklenmelidir. Gıda ve su eşitsizliğine karşı, sağlıklı ve besleyici bitkisel gıdaya erişim, herkes için ulaşılabilir bir hak haline gelmelidir.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Vegan yemek hizmetleri standart olmalı</h2>



<p>COP31&#8217;in yemek hizmeti politikası da, iklim hedefleriyle uygulamalar arasındaki tutarsızlığın önemli göstergelerinden biri. Hayvansal üretimin sera gazı salımları, arazi kullanımı ve yaşam alanları üzerindeki baskısı ortadayken, hayvansal içerikli yemeklerin, “sakatatlar” da dahil olmak üzere menü seçenekleri arasında yer almasını ve bu ürünlerin “gastronomik bir başarı” olarak tanıtılmasını iklim sorumluluğuyla bağdaştıramıyoruz. Bir ürünün yerel veya geleneksel olması, üretiminden kaynaklanan ekolojik etkileri ve hayvanların maruz bırakıldığı sömürüyü ortadan kaldırmıyor.</p>



<p>Vejetaryen yemeklerin “et” tüketmeyen katılımcılara yönelik bir alternatif olarak sunulması ve vegan gıdaların son derece sınırlı kalması ise, bitki temelli beslenmenin organizasyonun esas yaklaşımı değil, yalnızca vegan katılımcılara özel bireysel ve ikincil bir tercih olarak ele alındığını gösteriyor. Bitki temelli beslenmenin &#8220;kişisel tercih&#8221; alanına hapsedilmesini kabul etmemeliyiz.</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>COP&#8217;lar başta olmak üzere tüm iklim zirvelerinde, “sürdürülebilirlik” iddiasına sahip ve hak temelli her türlü etkinlikte yemek hizmetlerinin bütünüyle vegan gıdalardan oluşması, iklim adaletinin vazgeçilmez gereğidir.</p>
</blockquote>



<p>Liderlerden personele, delegelerden gönüllülere kadar bütün organizasyonda tüm katılımcılara standart olarak besleyici ve erişilebilir tamamen bitki bazlı menüler sunulmalıdır. Bakliyattan tahıllara, sebze meyvelerden tohumlara kadar yerel ve mevsimlik ürünlerle hazırlanacak bu erişilebilir, besleyici ve çevresel etkileri düşük olan menüler, adil tedarik ve gıda israfını önleme politikalarıyla desteklenmeli; mevcut düşük karbonlu ikram iddialarının dayanağı olan hesaplamalar ve gerçekleşen sonuçlar kamuoyuyla şeffaf bir şekilde paylaşılmalıdır.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Şirketler hesap vermeli, yeşil aklama önlenmeli</h2>



<p>COP31’de, iklim krizini ve ekolojik yıkımı derinleştiren faaliyetlerini sürdürürken, bunları dönüştürmeye yönelik somut, takvimlendirilmiş ve bağımsız biçimde denetlenebilir yükümlülükler üstlenmeyen şirketlerin de yer aldığını görüyoruz. </p>



<p>Zirve aracılığıyla görünürlük kazanan bu şirketler için çevresel etkilerinin hesabını vermeden meşruiyet elde edebilecekleri ayrıcalıklı bir alan yaratılması, COP31&#8217;in iklim adaleti iddiasıyla açıkça çelişiyor ve yeşil aklamaya alan açıyor. Böylesine kritik ve dünyaya örnek teşkil etmesi gereken bir platform, göstermelik vaatler sunan endüstri devlerine itibar kazanma olanağı sunmamalı; kurumsal katılım, ölçülebilir taahhütler, şeffaf raporlama ve hesap verebilirlik ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmelidir.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Sivil toplumun katılımı ve kamusal sorumluluk</h2>



<p>COP31 öncesinde sokak hayvanlarının yaşam hakkını savunan örgütlerin ve aktivistlerin itirazları, sivil toplumun etkili katılımı meselesinin ayrılmaz bir parçası. Bu itirazların zirvenin gündemine taşınması, hayvan haklarının iklim adaletinden ayrı düşünülemeyeceğini bir kez daha ortaya koyuyor.</p>



<p>Sivil toplumun katkısı ise konferans alanında bulunabilmekten daha fazlasını gerektiriyor. Hayvan hakları ve doğa savunucularının, bağımsız uzmanların, üretici örgütlerinin ve krizden etkilenen toplulukların gündemin oluşturulmasında ve sonuçların denetlenmesinde etkili ve talepkâr olmasını bekliyoruz. Kurumsal ve ticari aktörlerin katılımı, bağımsız eleştirinin ve kamusal yararın önüne geçmemeli.</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Sanatın ve kamuoyunca tanınan kişilerin görünürlüğü ise, elbette bilimsel bilgiyi öne çıkarıp toplumsal talepleri güçlendirebilir. Ancak COP31&#8217;de tanık olduğumuz magazin odaklı anlatımların karar vericilerin iklim sorumluluğunu gölgelemesi son derece kaygı verici. </p>
</blockquote>



<p>Kamuoyunun, her şeyden önce, sorumluluğu erteleyen ezberlenmiş ve yüzeysel söylemleri duymaya değil; verilen sözlerin kim tarafından, hangi kaynakla ve ne zaman yerine getirileceğini öğrenmeye ihtiyacı var.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Taleplerimiz ve mücadelemiz</h2>



<p>İklim krizine karşı yürütülen bu mücadele, yalnızca iki haftalık bir zirvenin takvimiyle sınırlandırılamaz. Karar vericilerin, kamu otoritelerinin ve küresel sivil toplumun; dünyayı tahrip eden mevcut üretim düzenini temelden değiştirmesi artık tarihi bir zorunluluktur.</p>



<p>Hayvansal endüstrilerin yarattığı yıkımı şeffaf bir şekilde izleyecek, teşvikleri bitki temelli ve adil bir gıda sistemine yönlendirecek, insan dışı hayvanların yaşam haklarını kanunlarla güvence altına alacak cesur adımların derhal atılmasını bekliyoruz. Hayvanların ticari birer öğe olarak görülmediği, yaban hayatının rant projelerine kurban edilmediği ve sağlıklı bitki temelli gıdaya erişimin herkes için eşit sağlandığı bir yaşam biçimi ütopya değil, yegâne çıkış yolumuzdur.</p>



<p>TVD olarak; hayvan sömürüsünün son bulduğu herkes için adil bir geleceği inşa etmek amacıyla, sokaktan karar mekanizmalarına kadar her alanda tavizsiz duruşumuzu sürdüreceğiz. Bilimsel veriler, gerçekçi ve uygulanabilir vegan çözümlerle değişimin yolunu açarken, bu dönüşüm tam anlamıyla gerçekleşene dek yetkilileri sorumlu tutmaya ve hak temelli mücadelemizi büyütmeye devam edeceğiz.</p>



<p>İklim adaletinin sözlerle değil, kararlarla ve uygulamalarla; hükümetler, kurumlar, şirketler, sivil toplum örgütleri ve bireyler düzeyinde üstlenilmesini bekliyoruz.</p>



<p>Yarın değil, bugün. Hemen, şimdi.</p>



<p>Kamuoyuna ve basına saygıyla duyurulur.</p>



<p><strong>Türkiye Vegan Derneği</strong></p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img decoding="async" width="1024" height="572" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/antalya-vegan-platformu_cop31_hayvan-ozgurlugu.webp" alt="COP31 protestoları Antalya, 14 Kasım 2026. Afiş: Antalya Vegan Platformu. Düzenleme: TVD" class="wp-image-9958" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/antalya-vegan-platformu_cop31_hayvan-ozgurlugu.webp 1024w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/antalya-vegan-platformu_cop31_hayvan-ozgurlugu-300x168.webp 300w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/antalya-vegan-platformu_cop31_hayvan-ozgurlugu-768x429.webp 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/antalya-vegan-platformu_cop31_hayvan-ozgurlugu-752x420.webp 752w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/antalya-vegan-platformu_cop31_hayvan-ozgurlugu-696x389.webp 696w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /><figcaption class="wp-element-caption">14 Kasım COP31 eylemleri için <a href="https://www.instagram.com/antalyaveganplatformu/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Antalya Vegan Platformu</a>’nun hazırladığı bu pankartı, sömürüye dayalı sistemi kökten değiştirme ve tüm türlerin özgürlük alanını genişletme amacıyla yeniden çerçeveledik. &#8220;İklimi değil, sistemi değiştir&#8221; talebinin özündeki ortak yaşam ufkunu büyütmek için&#8230; </figcaption></figure>



<p><strong>&#8211;</strong></p>



<p><strong>Dipnotlar</strong></p>



<p><strong>[1]</strong> Tarım ve Orman Bakanlığı, 8 Eylül 2026, <em>Bitkisel ve Hayvansal Üretimde Destek Tutarları Artırıldı.</em> <br><a href="https://www.tarimorman.gov.tr/Haber/7258">https://www.tarimorman.gov.tr/Haber/7258</a></p>



<p><strong>[2]</strong> Tarım ve Orman Bakanlığı, <em>Çiğ Süt Desteği.</em> <br><a href="https://www.tarimorman.gov.tr/Konular/Tarimsal-Destekler/Hayvancilik-Desteklemeleri/Cig-Sutun-Degerlendirilmesi">https://www.tarimorman.gov.tr/Konular/Tarimsal-Destekler/Hayvancilik-Desteklemeleri/Cig-Sutun-Degerlendirilmesi</a></p>



<p><strong>[3]</strong> Resmî Gazete, 3 Nisan 2026, Sayı 33213, <em>Kırsal Kalkınma Yatırım Programı Çerçevesinde Yapılacak Desteklemeler Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: 2026/9).</em> <br><a href="https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/04/20260403-9.htm">https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/04/20260403-9.htm</a><br><a href="https://mus.tarimorman.gov.tr/Sayfalar/Detay.aspx?Liste=Duyuru&amp;OgeId=364">https://mus.tarimorman.gov.tr/Sayfalar/Detay.aspx?Liste=Duyuru&amp;OgeId=364</a></p>



<p><strong>[4]</strong> Havva Gümüşkaya, BirGün, 31 Ekim 2026, <em>Ette milyar dolarlık ithalat sarmalı.</em> <br><a href="https://www.birgun.net/haber/ette-milyar-dolarlik-ithalat-sarmali-743377">https://www.birgun.net/haber/ette-milyar-dolarlik-ithalat-sarmali-743377</a></p>



<p><strong>[5]</strong> Tarım ve Orman Bakanlığı, Hayvancılık Genel Müdürlüğü, 26 Eylül 2026, <em>2027 Yılı Besilik Erkek Sığır İthalatı Başvuruları Hakkında.</em><br><a href="https://www.tarimorman.gov.tr/HAYGEM/Duyuru/273/2027-Yili-Besilik-Erkek-Sigir-Ithalati-Basvurulari-Hakkinda">https://www.tarimorman.gov.tr/HAYGEM/Duyuru/273/2027-Yili-Besilik-Erkek-Sigir-Ithalati-Basvurulari-Hakkinda</a></p>



<p><strong>[6]</strong> J. Poore &amp; T. Nemecek, <em>Reducing food’s environmental impacts through producers and consumers</em>, Science, Vol. 360, Issue 6392, 2018. <br><a href="https://www.science.org/doi/10.1126/science.aaq0216">https://www.science.org/doi/10.1126/science.aaq0216</a></p>



<p><strong>[7]</strong> Alltech, 2026, <em>Agri-Food Outlook 2026</em>, 21 Nisan 2026.<br><a href="https://assets.ctfassets.net/yd4nuh0j3lyv/6PUPaUJ2d1mLRQDYiZgPXt/f533f66c13df1cce98c5acfb1d2bfd9c/Alltech_Agri-Food_Outlook_2026_-_English.pdf">https://assets.ctfassets.net/yd4nuh0j3lyv/6PUPaUJ2d1mLRQDYiZgPXt/f533f66c13df1cce98c5acfb1d2bfd9c/Alltech_Agri-Food_Outlook_2026_-_English.pdf</a></p>



<p><strong>[8]</strong> Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC), <em>Climate Change and Land – Special Report on Climate Change and Land</em> (2019) ve <em>Climate Change 2022: Mitigation of Climate Change</em> (AR6 WGIII, 2022).<br><a href="https://www.ipcc.ch/srccl/">https://www.ipcc.ch/srccl/</a><br><a href="https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg3/">https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg3/</a> </p>



<p>&#8211;</p>



<p><strong>Kapak fotoğrafı: </strong>Ümit Bektaş / Reuters</p>



<p><strong>Fotoğraflar: </strong><a href="https://weanimals.org/2024/02/16/havva-zorlu-turkiye-hayvan-foto-bursu-portfolyosu/">Havva Zorlu / We Animals Media</a></p>



<p>&#8211;</p>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<figure class="wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-tvd-haberler wp-block-embed-tvd-haberler"><div class="wp-block-embed__wrapper">
<blockquote class="wp-embedded-content" data-secret="DoyBEL8Eun"><a href="https://haberler.tvd.org.tr/2026/08/19/yeni-arastirma-iklim-dostu-gida-icin-ulusal-standartlar-sart/">Yeni araştırma: İklim dostu gıda için yerel ve ulusal standartlar şart</a></blockquote><iframe class="wp-embedded-content" sandbox="allow-scripts" security="restricted"  title="&#8220;Yeni araştırma: İklim dostu gıda için yerel ve ulusal standartlar şart&#8221; &#8212; TVD | Haberler" src="https://haberler.tvd.org.tr/2026/08/19/yeni-arastirma-iklim-dostu-gida-icin-ulusal-standartlar-sart/embed/#?secret=pYlaqE7mik#?secret=DoyBEL8Eun" data-secret="DoyBEL8Eun" width="600" height="338" frameborder="0" marginwidth="0" marginheight="0" scrolling="no"></iframe>
</div></figure>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<figure class="wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-tvd-haberler wp-block-embed-tvd-haberler"><div class="wp-block-embed__wrapper">
<blockquote class="wp-embedded-content" data-secret="Wrip9hGWiv"><a href="https://haberler.tvd.org.tr/2021/03/19/iklim-akvitizminde-eksik-halkayi-goruyor-musunuz/">İklim akvitizminde eksik halka: Balığın poşete girmediği bir dünya ideali</a></blockquote><iframe class="wp-embedded-content" sandbox="allow-scripts" security="restricted"  title="&#8220;İklim akvitizminde eksik halka: Balığın poşete girmediği bir dünya ideali&#8221; &#8212; TVD | Haberler" src="https://haberler.tvd.org.tr/2021/03/19/iklim-akvitizminde-eksik-halkayi-goruyor-musunuz/embed/#?secret=a4v8vgVoOX#?secret=Wrip9hGWiv" data-secret="Wrip9hGWiv" width="600" height="338" frameborder="0" marginwidth="0" marginheight="0" scrolling="no"></iframe>
</div></figure>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<figure class="wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-tvd-haberler wp-block-embed-tvd-haberler"><div class="wp-block-embed__wrapper">
<blockquote class="wp-embedded-content" data-secret="Q2FmsnVOMz"><a href="https://haberler.tvd.org.tr/2021/11/13/ted-iklim-zirvesinde-yuzde-100-vegan-menu-ile-alkislari-toplarken-cop26-sinifta-kaldi/">TED, iklim zirvesinde %100 vegan menü ile alkışları toplarken COP26 sınıfta kaldı</a></blockquote><iframe class="wp-embedded-content" sandbox="allow-scripts" security="restricted"  title="&#8220;TED, iklim zirvesinde %100 vegan menü ile alkışları toplarken COP26 sınıfta kaldı&#8221; &#8212; TVD | Haberler" src="https://haberler.tvd.org.tr/2021/11/13/ted-iklim-zirvesinde-yuzde-100-vegan-menu-ile-alkislari-toplarken-cop26-sinifta-kaldi/embed/#?secret=CVjX98JpDF#?secret=Q2FmsnVOMz" data-secret="Q2FmsnVOMz" width="600" height="338" frameborder="0" marginwidth="0" marginheight="0" scrolling="no"></iframe>
</div></figure>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<figure class="wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-tvd-haberler wp-block-embed-tvd-haberler"><div class="wp-block-embed__wrapper">
<blockquote class="wp-embedded-content" data-secret="TcEvSk1RTP"><a href="https://haberler.tvd.org.tr/2022/08/18/yeni-arastirma-sonucu-57-bin-gida-urunu-arasinda-gezegen-icin-en-iyi-olani-bitki-bazli-et/">Yeni araştırma sonucu: 57 bin gıda ürünü arasında gezegen için en iyi olanlar, bitki bazlı et dahil bitkisel ürünler</a></blockquote><iframe class="wp-embedded-content" sandbox="allow-scripts" security="restricted"  title="&#8220;Yeni araştırma sonucu: 57 bin gıda ürünü arasında gezegen için en iyi olanlar, bitki bazlı et dahil bitkisel ürünler&#8221; &#8212; TVD | Haberler" src="https://haberler.tvd.org.tr/2022/08/18/yeni-arastirma-sonucu-57-bin-gida-urunu-arasinda-gezegen-icin-en-iyi-olani-bitki-bazli-et/embed/#?secret=RabHfFAFu4#?secret=TcEvSk1RTP" data-secret="TcEvSk1RTP" width="600" height="338" frameborder="0" marginwidth="0" marginheight="0" scrolling="no"></iframe>
</div></figure>
</div>
</div>



<p></p>
<p><a href="https://haberler.tvd.org.tr/2026/11/15/tvd-cop31-bildirisi-iklim-icin-tutarlilik-tum-canlilar-icin-adalet/">TVD COP31 bildirisi: İklim için tutarlılık, tüm canlılar için adalet</a> yazısı ilk önce <a href="https://haberler.tvd.org.tr">TVD | Haberler</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>28 Eylül Bireysel Silahsızlanma Günü&#8217;nün ardından: Avcılık da, av silahları da yasaklanmalı</title>
		<link>https://haberler.tvd.org.tr/2026/09/29/bireysel-silahsizlanma-av-silahlari-yasaklanmali/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[TVD]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 29 Sep 2026 14:45:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Aktivizm]]></category>
		<category><![CDATA[Hayvan Hakları]]></category>
		<category><![CDATA[Türkiye'den]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://haberler.tvd.org.tr/?p=9253</guid>

					<description><![CDATA[<p>Hayvanları, kadınları, çocukları hedef alan ataerkil sistemin en yaygın cinayet aracı: Av tüfekleri. Avcılık da, av tüfekleri de yasaklanmalı!</p>
<p><a href="https://haberler.tvd.org.tr/2026/09/29/bireysel-silahsizlanma-av-silahlari-yasaklanmali/">28 Eylül Bireysel Silahsızlanma Günü&#8217;nün ardından: Avcılık da, av silahları da yasaklanmalı</a> yazısı ilk önce <a href="https://haberler.tvd.org.tr">TVD | Haberler</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p><strong>28 Eylül Bireysel Silahsızlanma Günü, silahların gölgesinde yaşamadığımız bir dünya talebiyle geride kaldı. Ancak ölümcül bir şiddet sarmalı, “hobi” ve “spor” kılıfıyla evlerimizin, sokaklarımızın ve doğanın tam ortasında büyümeye devam ediyor.</strong></p>



<p>Geçtiğimiz hafta Manisa’nın Turgutlu ilçesinde, okul yakınında bir silahlı saldırı yaşandı. Saldırıda, 15 yaşındaki çocuğun büyükbabasının evindeki av tüfeğini kullandığı açıklandı. Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin ise, olayın ardından evlerinde ruhsatlı silah bulunan ailelerin bu silahları çocukların erişemeyeceği yerde saklamasını öğütledi. </p>



<p>Peki her geçen gün artan şiddet karşısında asıl düşünmemiz gereken gerçekten bu mu? Özellikle de, küçük yaşta dahi cesaret, iktidar ve gurur nişanesi olarak erkek çocuklarının eline zorla silah tutturulan bir ülkede&#8230; </p>



<p>Resmi kanallardan yapılan bu tür açıklamalar, şiddetin kökenine dair asıl sorunu göz ardı etmekle kalmıyor, aynı zamanda ölümcül silahların hayatımızda neden ve nasıl bu kadar yaygın bulunduğu sorusunu yanıtsız bırakıyor. Oysa asıl sorunumuz; yaşam hakkını gasp etmek üzere tasarlanmış bir aletin internetten dahi kolaylıkla edinilebilmesi, şehirlerden köylere kadar her yerde can alması ve gündelik yaşamımızda, evlerde, sokaklarda denetimsizce var olması. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Münferit değil, sistematik</h2>



<p>Av tüfeğiyle yapılan son saldırı tekil bir örnek de değil. Yıllardır, özellikle son aylarda art arda basına yansıyan haberler, hayvanların yanı sıra, ateşli silahların kadınların ve çocukların yaşamını da nasıl tehdit ettiğini gösteriyor:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>Kadınların, uzaklaştırma kararlarına rağmen çoğunlukla ayrılmak istedikleri eşleri, sevgilileri ve hiç tanımadıkları erkekler tarafından, genellikle denetimsizce temin edilen av tüfekleriyle evlerinde, arabalarında, iş yerlerinde veya sokak ortasında katledilmesi.</li>



<li>&#8220;Güvenlik&#8221; veya &#8220;av&#8221; bahanesiyle evde tutulan av tüfekleriyle oynayan çocukların birbirlerinin veya aile bireylerinin ölümüne neden olması.</li>



<li>Okul saldırılarında evdeki av tüfeğini alıp öğrencilere ateş açan çocukların yaşıtlarını hedef alması.</li>



<li>Babalarıyla “ava çıkan” çocukların yine babaları tarafından yanlışlıkla vurularak öldürülmesi veya yaralanması.</li>
</ul>



<p>28 Eylül Bireysel Silahsızlanma Günü&#8217;nü geride bıraktık ama silahların gölgesi hâlâ üzerimizde.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Türcülük ve erkek egemen şiddet</h2>



<p>Asıl sorgulamamız gereken; ölüm saçan bu av tüfeklerinin evlerde çocuklardan nasıl uzak tutulacağından çok, evlerimize nasıl bu kadar kolay girdiği ve gündelik yaşamımızın olağan bir parçası haline geldiği. </p>



<p>TVD olarak avcılığı ve bireysel silahlanmayı, yaşam hakkını ihlal eden ve şiddeti sıradanlaştıran bir düzenin parçaları olarak görüyoruz. Avcılık, insanın kendisinden daha savunmasız durumda olan bir canlının yaşamı üzerinde silahla mutlak baskı kurmasını “hobi”, “spor” veya &#8220;gelenek&#8221; olarak sunuyor; devlet eliyle, belirli izin ve yönetmeliklerle yasallaştırıyor. Yaban hayvanlarının yaşamına son vermeyi bu tür tanımlarla meşrulaştırmak, öldürücü silahları da birer “spor/hobi ekipmanı” gibi göstermeye, resmileştirmeye yarıyor. </p>



<p>Silahlanma ve avcılık, yüzyıllardır toplumda şiddet üzerinden bir erkeklik inşası ritüeli olarak pompalanırken, türcülük ve erkek egemen tahakküm kültürü, yaşamlar üzerinde mülkiyet ve tasarruf hakkı kuran aynı hiyerarşik güç ve şiddet düzeninde birleşmeye devam ediyor. </p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Ataerkil sistem kadınları ve çocukları denetim altında tutulabilecek kişiler gibi görürken, türcü düzen hayvanları insanın mülkü ve üzerinde istediği gibi tasarruf edebileceği varlıklar olarak konumlandırıyor. </p>
</blockquote>



<p>Bu kültürün araçlarından biri olan av tüfeği de evde, sokakta ve doğada yaşamı hedef alıyor.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Verilerle silahlanmanın boyutu ve ruhsatsız silahlar</h2>



<p>Hak temelli örgütlerin <a href="https://bianet.org/haber/umut-vakfi-sessiz-ayakkabilarin-yuruyusu-bu-yil-yapilmayacak-311989">verileri</a>, ateşli silahların kadınların ve çocukların yaşamını nasıl elinden aldığını açıkça ortaya koyuyor:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li><a href="https://kadincinayetlerinidurduracagiz.net/kategori/veriler">Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu’nun raporlarına göre,</a> &#8220;Ateşli silahlarla işlenen kadın cinayetlerinin oranı son beş yılda istikrarlı ve kesintisiz bir artış gösteriyor. 2021’de kadın cinayetlerinin %48’i ateşli silahlarla işlenirken, bu oran 2022’de %54’e, 2023’te %55’e, 2024’te %56’ya ve 2025’te %58’e <a href="https://kadincinayetlerinidurduracagiz.net/veriler/3162/2025-yili-kadin-cinayetleri-ve-supheli-kadin-olumleri-veri-raporu">yükselmiş durumda</a>.&#8221; Bu oranlar ateşli silahların tümünü kapsarken, av tüfeği ve pompalı tüfekler kadınların en sık öldürüldüğü ateşli silah türleri arasında yer alıyor. Ruhsatsız ve kolayca erişilebilen av tüfekleri, ilgili rapor ve haberlerde Türkiye&#8217;de kadına yönelik şiddetin en ölümcül araçlarından biri olarak öne çıkıyor.</li>



<li><a href="https://umut.org.tr/istatistik-ve-raporlar/">Umut Vakfı’nın yıllardır basına yansıyan olayları izleyerek oluşturduğu verilere göre</a>, 2022’nin Ağustos’una kadar “kazayla veya oynarken” başlığı altında izlenen <a href="https://bianet.org/haber/10-yasindaki-muammer-in-ardindan-evdeki-silah-olduruyor-266247">21 olayda 15 çocuk</a> yaşamını yitirdi, 8 çocuk yaralandı.</li>
</ul>



<p>Silahların ruhsatsız biçimde dolaşımda olması da ayrı bir sorun: Anadolu Ajansı tarafından paylaşılan İçişleri Bakanlığı <a href="https://www.aa.com.tr/tr/gundem/icisleri-bakanligi-2025te-110-binden-fazla-ruhsatsiz-silaha-el-koydu-/3802763">verilerine göre</a>; 2025’te yürütülen operasyonlarda 110 bin 104 ruhsatsız silah ele geçirildi. Tabancalardan sonra en yaygın ruhsatsız silah türü %32,4 ile av tüfeği çıktı. 35 bin 724 av tüfeği ibaresi, yaklaşık her üç kişiden birinin ruhsatsız av tüfeği olduğu anlamına geliyor. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Avcılık da, av silahları da yasaklanmalı</h2>



<p>Hayvanlara, kadınlara ve çocuklara yönelen; cezasızlık, denetimsizlik ve kurumsal suç ortaklığı sonucu adeta teşvik edilen erkek şiddeti birbirinden kopuk değil. Yaşamı mülk ve hedef haline getiren aynı tahakküm düzeninde birleşiyor. Bu sistematik kayırmanın arkasındaki en önemli faktörlerden biri de, avcılıktan ve av turizmi ihalelerinden beslenen rant düzeni ile silah lobilerinin korunması.</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Bir tarafta can almayı normalleştirip diğer tarafta toplumsal barış ve güvenlikten söz edemeyiz.</p>
</blockquote>



<p>Yetkililere çağrımızı yineliyoruz: Silahları yalnızca saklamayı öğütleyerek bireysel silahlanmayı olağanlaştırmaktan vazgeçin. Hayvanların en temel haklarını ihlal eden avcılık faaliyetleri yasaklanmalı; av tüfeklerinin satışı ve bulundurulması da sona ermelidir.</p>



<p>Yaşam hakkını savunan herkesi bu çağrıyı paylaşmaya, <strong>#AvaDurDe</strong> kampanyamızı büyütmeye ve şiddet sarmalına karşı çıkmaya çağırıyoruz.</p>



<p>&#8211;</p>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<div class="wp-block-cover has-custom-content-position is-position-top-center has-regular-font-size" style="min-height:514px;aspect-ratio:unset;"><img decoding="async" width="914" height="1280" class="wp-block-cover__image-background wp-image-4900 size-full" alt="" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2021/09/Bulten_Av_Davalari_2021-3.png" data-object-fit="cover" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2021/09/Bulten_Av_Davalari_2021-3.png 914w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2021/09/Bulten_Av_Davalari_2021-3-214x300.png 214w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2021/09/Bulten_Av_Davalari_2021-3-731x1024.png 731w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2021/09/Bulten_Av_Davalari_2021-3-768x1076.png 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2021/09/Bulten_Av_Davalari_2021-3-696x975.png 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2021/09/Bulten_Av_Davalari_2021-3-300x420.png 300w" sizes="(max-width: 914px) 100vw, 914px" /><span aria-hidden="true" class="wp-block-cover__background has-black-background-color has-background-dim"></span><div class="wp-block-cover__inner-container is-layout-constrained wp-block-cover-is-layout-constrained">
<p class="has-text-align-center has-large-font-size"><strong><a href="https://haberler.tvd.org.tr/?s=avc%C4%B1l%C4%B1k">#AvCinayettir</a></strong></p>
</div></div>
</div>
</div>
<p><a href="https://haberler.tvd.org.tr/2026/09/29/bireysel-silahsizlanma-av-silahlari-yasaklanmali/">28 Eylül Bireysel Silahsızlanma Günü&#8217;nün ardından: Avcılık da, av silahları da yasaklanmalı</a> yazısı ilk önce <a href="https://haberler.tvd.org.tr">TVD | Haberler</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Bakanlığın atmacacılık raporu: Koruma altındaki 300 kuş ölüyor</title>
		<link>https://haberler.tvd.org.tr/2026/09/03/atmacacilik-danistay-temyiz-kus-olumleri/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[TVD]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 03 Sep 2026 09:54:39 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Aktivizm]]></category>
		<category><![CDATA[Hayvan Hakları]]></category>
		<category><![CDATA[Türkiye'den]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://haberler.tvd.org.tr/?p=9128</guid>

					<description><![CDATA[<p>Tarım ve Orman Bakanlığı şimdi de, koruma altındaki bu türün atmacacılık kapsamında yakalanıp kullanılmasını Bern Sözleşmesi’nin “istisna” hükümleri üzerinden savunmaya çalışıyor. Oysa Bakanlığın kendi raporu yaklaşık 300 kuşun ölümüne işaret ederken, sunduğu belgeler ciddi bilimsel, hukuki ve denetim eksiklikleri de içeriyor. Geçtiğimiz günlerde bu çelişkileri ve hukuka aykırılıkları ortaya koyan kapsamlı cevabımızı Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’na sunduk.</p>
<p><a href="https://haberler.tvd.org.tr/2026/09/03/atmacacilik-danistay-temyiz-kus-olumleri/">Bakanlığın atmacacılık raporu: Koruma altındaki 300 kuş ölüyor</a> yazısı ilk önce <a href="https://haberler.tvd.org.tr">TVD | Haberler</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p><strong>Açtığımız davalar sonucunda Danıştay&#8217;ın, kesin koruma altındaki kızılsırtlı örümcek kuşunun atmacacılık av faaliyetleri kapsamında kullanılmasını hukuka aykırı bularak iptal etmesinin ardından Tarım ve Orman Bakanlığı kararı temyize taşıdı. Bakanlık şimdi de, koruma altındaki bu türün atmacacılık kapsamında yakalanıp kullanılmasını Bern Sözleşmesi’nin “istisna” hükümleri üzerinden savunmaya çalışıyor. Oysa Bakanlığın kendi raporu yaklaşık 300 kuşun ölümüne işaret ederken, sunduğu belgeler ciddi bilimsel, hukuki ve denetim eksiklikleri de içeriyor. Geçtiğimiz günlerde hukuka, mantığa, bilimsel gerçeklere aykırı olduğu ilk bakışta anlaşılan bu başvuruya karşı kapsamlı cevaplarımızı ve savunmamızı da Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’na sunduk.</strong></p>







<p>Türkiye Vegan Derneği (TVD) olarak Hayvan Hakları İzleme Komitesi (HAKİM) ile birlikte, 2022–2023 av dönemine ilişkin Merkez Av Komisyonu kararları ve av talimatlarının iptali talebiyle Danıştay&#8217;da açtığımız davada hukuki mücadelemiz devam ediyor.</p>



<p><a href="https://haberler.tvd.org.tr/tag/avcinayettir/" type="post_tag" id="940">Bu mücadeleyi</a> yalnızca kaç hayvanın öldüğü, kaçının yaralandığı veya avcılığın hangi yöntemlerle gerçekleştirildiği üzerinden yürütmüyoruz. Yaban hayvanlarının insanların hobisi, eğlencesi veya avcılık faaliyetleri için yakalanmasına, özgürlüklerinden mahrum bırakılmasına, kullanılmasına, evcilleştirilmesine ve öldürülmesine karşı, yaşam hakkını esas alan bir hukuk anlayışının yerleşmesi için mücadele ediyoruz.</p>



<p>Hak temelli itirazımızın yanı sıra, dava dosyaları av katliamı ile birlikte atmacacılık uygulamalarının mevcut koruma hukukunun kendi kuralları ve yükümlülükleri bakımından da ciddi çelişkiler ve hukuka aykırılıklar taşıdığını ortaya koyuyor. </p>



<p>Tıpkı daha önce <a href="https://haberler.tvd.org.tr/?s=iptal+edildi+">av turizmi kararlarının iptali</a> için açtığımız veya <a href="https://haberler.tvd.org.tr/2020/09/15/av-turizmi-davasinda-onemli-gelisme-mahkeme-bakanligin-savunmasini-yeterli-bulmadi/">müdahillik</a> başvurusunda bulunduğumuz <a href="https://haberler.tvd.org.tr/2021/12/20/anadolu-yaban-koyunu-ve-yaban-kecisi-avina-mahkemeden-ikinci-kez-onay-cikmadi/">pek çok davada olduğu gibi</a>&#8230;  </p>



<h2 class="wp-block-heading">Avlanacak hayvanların sayısında avcıların beyanları esas alındı</h2>



<p>Dosya kapsamında Tarım ve Orman Bakanlığı, daha önce avlanacak hayvanların sayısının avcıların doldurdukları formlar uyarınca belirlendiğini, bizzat kendilerinin sundukları formlar ve savunmalarla ortaya koymuştu. </p>



<p>Ancak Danıştay 10. Daire, bu temelsiz ve haksız savunmayı diğer türler bakımından geçerli kabul ederken, kızılsırtlı örümcek kuşunun (<em>Lanius collurio</em>) atmacacılık bağlamında yakalanıp kullanılmasını hukuka aykırı bularak iptal etmişti. Diğer türlerin avlanmasına ilişkin düzenlemeler ise yürürlükte kalmıştı</p>



<h2 class="wp-block-heading">Bakanlık, hukuka aykırı bulunan tek düzenlemeyi de temyize taşıdı</h2>



<p>Tarım ve Orman Bakanlığı, Danıştay 10. Daire’nin hukuka aykırı bularak iptal ettiği, kesin koruma altındaki kızılsırtlı örümcek kuşuna ilişkin düzenlemeyi temyize taşıdı.</p>



<p>Bakanlık; atmacacılık av faaliyetinin sınırlı bölgelerde ve belirlenen limitler dahilinde gerçekleştirildiğini, kuşların daha sonra canlı olarak doğaya bırakıldığını ve kurallara uymayan atmacacıların sertifikalarının iptal edildiğini ileri sürdü.</p>



<p>Geçtiğimiz günlerde Bakanlığın bu iddialarına ve sonradan sunduğu belgelere karşı ayrıntılı cevabımızı Danıştay&#8217;a sunduk. Başvurumuzda, kızılsırtlı örümcek kuşunu koruyan iptal kararının korunmasını; diğer türlere ilişkin dava konusu av kararlarının da iptal edilmesini istedik.</p>



<figure class="wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-2 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex">
<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="1024" height="744" data-id="9155" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-kizilsirtli-orumcek-kusu-danistay-dava-TVD-2-1024x744.webp" alt="" class="wp-image-9155" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-kizilsirtli-orumcek-kusu-danistay-dava-TVD-2-1024x744.webp 1024w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-kizilsirtli-orumcek-kusu-danistay-dava-TVD-2-300x218.webp 300w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-kizilsirtli-orumcek-kusu-danistay-dava-TVD-2-768x558.webp 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-kizilsirtli-orumcek-kusu-danistay-dava-TVD-2-578x420.webp 578w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-kizilsirtli-orumcek-kusu-danistay-dava-TVD-2-696x505.webp 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-kizilsirtli-orumcek-kusu-danistay-dava-TVD-2-1068x776.webp 1068w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-kizilsirtli-orumcek-kusu-danistay-dava-TVD-2-324x235.webp 324w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-kizilsirtli-orumcek-kusu-danistay-dava-TVD-2.webp 1143w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="1024" height="734" data-id="9154" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-kizilsirtli-orumcek-kusu-danistay-dava-TVD-4-1024x734.webp" alt="" class="wp-image-9154" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-kizilsirtli-orumcek-kusu-danistay-dava-TVD-4-1024x734.webp 1024w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-kizilsirtli-orumcek-kusu-danistay-dava-TVD-4-300x215.webp 300w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-kizilsirtli-orumcek-kusu-danistay-dava-TVD-4-768x551.webp 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-kizilsirtli-orumcek-kusu-danistay-dava-TVD-4-586x420.webp 586w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-kizilsirtli-orumcek-kusu-danistay-dava-TVD-4-696x499.webp 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-kizilsirtli-orumcek-kusu-danistay-dava-TVD-4-1068x766.webp 1068w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-kizilsirtli-orumcek-kusu-danistay-dava-TVD-4.webp 1160w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="1024" height="728" data-id="9153" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-kizilsirtli-orumcek-kusu-danistay-dava-TVD-1-1024x728.webp" alt="" class="wp-image-9153" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-kizilsirtli-orumcek-kusu-danistay-dava-TVD-1-1024x728.webp 1024w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-kizilsirtli-orumcek-kusu-danistay-dava-TVD-1-300x213.webp 300w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-kizilsirtli-orumcek-kusu-danistay-dava-TVD-1-768x546.webp 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-kizilsirtli-orumcek-kusu-danistay-dava-TVD-1-590x420.webp 590w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-kizilsirtli-orumcek-kusu-danistay-dava-TVD-1-696x495.webp 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-kizilsirtli-orumcek-kusu-danistay-dava-TVD-1-1068x760.webp 1068w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-kizilsirtli-orumcek-kusu-danistay-dava-TVD-1-100x70.webp 100w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-kizilsirtli-orumcek-kusu-danistay-dava-TVD-1.webp 1157w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>
</figure>



<h2 class="wp-block-heading">Ölüm ile birlikte esaret, evcilleştirme ve hayvana işkence fiilleri</h2>



<p>Kuşların &#8220;zarar görmeden doğaya salındığı&#8221; iddiasının gerçeği yansıtmadığını avcı beyanları, akademik yayınlar ve belgesel görüntüleriyle mahkemeye sunduk.</p>



<p>Atmacacılıkta kızılsırtlı örümcek kuşu doğadan yakalanıyor, özgürlüğünden mahrum bırakılıyor ve başka bir yabani hayvanı, yani atmacayı yakalayabilmek için canlı araç olarak kullanılıyor. Bir kuşun sonunda canlı olarak doğaya bırakılması; yakalanmasını ve bu süreçte meta haline getirilmesini etik açıdan kabul edilebilir hale getirmiyor. </p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Atmacacıların kendi anlatımlarında, akademik çalışmalarda ve TRT Belgesel başta olmak üzere uygulamayı gösteren görüntülerde kızılsırtlı örümcek kuşlarının bir çubuğa bağlandığı, elle beslenmeye zorlandığı ve görüşlerinin sınırlandırılması amacıyla gözlerinin üzerine meşin parçalarının UHU, 404 veya Japon yapıştırıcısı gibi maddelerle yapıştırıldığı anlatılıyor.</p>
</blockquote>



<p>Ardından kuş, atmacayı yakalayabilmek için canlı tuzak olarak kullanılıyor. </p>



<p>Bir hayvanın yakalanma ve esaret ile devam eden <a href="https://nwrajournal.online/index.php/bulletin/article/view/263/406">bu süreçten</a> sağ çıktığı iddiası, maruz bırakıldığı muameleyi meşru hale getirmez. Dahası, bir canlının görüş alanını kimyasallarla kapatmak ve onu canlı tuzak olarak kullanmak, açık bir hayvana kötü muamele ve eziyet fiilidir.</p>



<p>Ayrıca, sezon sonunda serbest bırakıldığı iddia edilen kızılsırtlı örümcek kuşları, bilimsel çalışmalara göre, Ekim ortasına kadar esir tutuldukları için doğal göç takvimlerini ve içsel reflekslerini kaybediyor. Kışı Afrika&#8217;nın Sahel bölgesinde geçiren bu tür, türdaşlarının göç dalgası sona erdikten sonra doğaya bırakıldığında yalnızlığa ve mevsimsel koşullara hazırlıksız şekilde ölüme sürükleniyor.</p>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<figure class="wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio"><div class="wp-block-embed__wrapper">
<iframe title="Atmaca" width="696" height="522" src="https://www.youtube.com/embed/QolwHncAyDQ?feature=oembed" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" referrerpolicy="strict-origin-when-cross-origin" allowfullscreen></iframe>
</div></figure>
</div>
</div>



<h2 class="wp-block-heading">Bakanlığın kendi raporu: Yaklaşık 6.000 kuş, tahmini %5 ölüm</h2>



<p>Bunun ötesinde, Bakanlığın kendi verileri “kuşların canlı olarak doğaya bırakıldığı” yönündeki savunmasının da ne kadar eksik olduğunu ortaya koyuyor: Bakanlık mahkemeye sunduğu dilekçede kuşların &#8220;zarar verilmeden doğaya canlı bırakıldığını&#8221; ileri sürüyor. Oysa Bern Komitesi&#8217;ne sunduğu raporda, uygulamaya yaklaşık 6.000 kuşun konu edildiğini ve &#8220;tahmini&#8221; %5 ölüm oranı bulunduğunu bizzat bildiriyor.</p>



<p>Bu iki veri birlikte değerlendirildiğinde, Bakanlığın kendi tahmini yaklaşık 300 koruma altındaki kuşun ölümüne işaret ediyor. Üstelik bu rakam tahmini bir ölüm oranına dayanıyor. Avcılarca bildirilmeyen veya denetimle tespit edilmeyen ölümlerin bulunup bulunmadığını ve varsa bunların sayısını ortaya koyacak kapsamlı ve şeffaf bir izleme verisi de dosyada yer almıyor.</p>



<p>Bakanlığın kendi raporuna göre bildirimler AVBİS üzerinden, beyana dayalı olarak alınıyor. Buna karşılık sahadaki denetimlerin kapsamını ve etkinliğini ortaya koyan herhangi bir somut veri sunulmuyor. Dolayısıyla bakanlığın “sıkı denetim” iddiası soyut bir beyanın ötesine geçemezken, mevcut veriler denetim mekanizmasındaki ciddi boşlukları gözler önüne seriyor.</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Bir hayvanın dahi hobi veya gelenek uğruna yakalanması, kullanılması ve öldürülmesi yaşam hakkı bağlamında kabul edilemezken; Bakanlığın açıkladığı ölüm oranı bu uygulamanın “zararsız” olduğu yönündeki savunmayı kendi verileriyle ayrıca çürütüyor.</p>
</blockquote>



<h2 class="wp-block-heading">Hangi &#8220;sıkı denetim&#8221;?</h2>



<p>Bakanlık savunmasında, uygulamanın denetimli olduğunu ve kurallara uymayanların sertifikalarının iptal edildiğini de ileri sürüyor.</p>



<p>Ancak Bakanlık; kaç kuşun fiilen yakalandığını, kaçının yaralandığını, yakalama ve elde tutma sırasında kaçının öldüğünü, kaçının gerçekten serbest bırakıldığını, bırakılan kuşların akıbetinin izlenip izlenmediğini ve ihlaller nedeniyle kaç lisansın iptal edildiğini ortaya koyan kapsamlı saha kayıtlarını, bilimsel izleme verilerini ve istatistikleri mahkemeye sunabilmiş değil.</p>



<p>Bu eksiklikleri vurgulamamız, yeterli denetim altında böyle bir uygulamayı kabul edilebilir gördüğümüz anlamına gelmiyor. </p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Aksine Bakanlık, hak temelli olarak karşı çıktığımız bu müdahaleyi mevcut hukuk içinde savunmaya çalışırken, kendi ileri sürdüğü “sıkı denetim” koşulunu dahi somut verilerle ortaya koyamıyor.</p>
</blockquote>



<h2 class="wp-block-heading">Kuş türü için “yabani bitkiler” seçeneği işaretlenmiş</h2>



<p>Bakanlığın Bern Sözleşmesi kapsamında yaptığı bildirimdeki bir başka çelişki ise daha da dikkat çekici: Bakanlık, kesin koruma altındaki kızılsırtlı örümcek kuşunun yakalanmasını Bern Sözleşmesi’nin 9. maddesindeki “istisna” hükümlerine dayandırmaya çalışıyor. Ancak Bakanlığın Bern Komitesi’ne sunduğu resmi raporda, kuşun yakalanma gerekçesi olarak “<em>judicious exploitation of certain wild plants in small numbers under certain conditions</em>” seçeneği işaretlenmiş durumda.</p>



<p>Bu terimin Türkçe karşılığı “belirli koşullar altında ve az sayıda bazı yabani bitkilerin ihtiyatlı kullanımı” anlamına geliyor. Kesin koruma altındaki yabani bir türün yakalanmasına izin verilmesini haklı göstermek üzere kullanılan uluslararası bir istisna mekanizmasında Bakanlık, hangi istisna gerekçesine dayandığını form üzerinde dahi doğru ve tutarlı biçimde ortaya koyamıyor. Bu durum, uygulamanın hukuki ve bilimsel dayanaklarının ne ölçüde değerlendirildiğine ilişkin çok daha temel bir sorunu gözler önüne seriyor. </p>



<p>Kesin koruma altındaki yabani bir kuş türünün geleceğini, uluslararası bildirim formunda bitki seçeneğini işaretleyecek kadar tutarsız şekilde ele alan bir idarenin &#8220;sıkı denetim yapıyoruz&#8221; iddiası bilimsel ve hukuki gerçeklikle bağdaşmıyor.</p>



<h2 class="wp-block-heading">“İstisna”, koruma ilkesini tersine çeviremez</h2>



<p>Kızılsırtlı örümcek kuşu, Türkiye’nin Bern Sözleşmesi’ne taraf olurken çekince koyduğu türler arasında değil. Bakanlık ise kesin koruma rejiminin istisnai olarak aşılmasına imkân veren Bern Sözleşmesi’nin 9. maddesine dayanarak atmacacılık uygulamasını savunmaya çalışıyor.</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Sözleşmeye göre Bir istisna hükmü, bir grubun hobi veya gelenek olarak sürdürmek istediği faaliyeti korumak amacıyla genel koruma ilkesini tersine çevirecek biçimde kullanılamaz.</p>
</blockquote>



<p>Bern Sözleşmesi’nin 9. maddesi, aynı zamanda istisnanın hayata geçirilebilmesi için &#8220;başka hiçbir tatmin edici çözümün bulunmaması&#8221; şartını da koşar. Oysa Bakanlık, kızılsırtlı örümcek kuşunun ve atmacanın yakalanmasının neden &#8220;zorunlu&#8221; olduğunu; koruma rejimine ve canlıların yaşam hakkına müdahale etmeyen alternatiflerin neden değerlendirilmediğini bilimsel ve hukuki açıdan ortaya koyabilmiş değil. </p>



<p>TVD olarak altını bir kez daha çiziyoruz: Atmacacılık, zincirleme bir av faaliyetidir. Bir kültür ve gelenek olarak tanımlanıp yaşatılacaksa, bu ancak hiçbir hayvanın yakalanmadığı, tutsak edilmediği ve öldürülmediği, yani hayvan kullanımının tamamen sona erdirildiği bir biçime dönüşmesiyle mümkün olabilir. İddia edilen atmaca ve kızılsırtlı örümcek kuşu &#8220;tutkusunu&#8221; geleceğe aktarmanın yolu; yaban hayvanlarını dört duvar arasındaki tüneklerde, sigara dumanıyla dolu kahvehanelerde, bağ altında veya kimyasallarla yapıştırılmış gözlerle esir etmek, insan zulmüne maruz bırakmak olamaz. </p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>21. yüzyılda geleceğe miras bırakmamız gereken tek gelenek, hayvanların doğada özgürce yaşama hakkını savunmak olmalıdır; hayvanları kendi çıkarlarımız için kullanmak değil. </p>
</blockquote>



<p>Edebiyatla, müzikle, sözlü tarih çalışmalarıyla, bölgenin bitki ve hayvan zenginliğinin korunmasıyla ve yırtıcı kuşların göç yollarının güvenceye alınmasıyla ancak yerel hafızanın korunmasından, doğayla etik bir bağ kurmaktan ve bu birikimi yaşatmaktan söz edilebilir.</p>



<figure class="wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-3 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex">
<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="1024" height="723" data-id="9151" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-5-1024x723.webp" alt="" class="wp-image-9151" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-5-1024x723.webp 1024w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-5-300x212.webp 300w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-5-768x542.webp 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-5-595x420.webp 595w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-5-696x491.webp 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-5-1068x754.webp 1068w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-5-100x70.webp 100w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-5.webp 1157w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="1024" height="733" data-id="9148" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-1-1024x733.webp" alt="" class="wp-image-9148" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-1-1024x733.webp 1024w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-1-300x215.webp 300w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-1-768x549.webp 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-1-587x420.webp 587w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-1-696x498.webp 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-1-1068x764.webp 1068w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-1.webp 1163w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="1024" height="728" data-id="9150" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-6-1024x728.webp" alt="" class="wp-image-9150" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-6-1024x728.webp 1024w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-6-300x213.webp 300w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-6-768x546.webp 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-6-590x420.webp 590w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-6-696x495.webp 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-6-1068x760.webp 1068w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-6-100x70.webp 100w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-6.webp 1157w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="1024" height="721" data-id="9149" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-2-1024x721.webp" alt="" class="wp-image-9149" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-2-1024x721.webp 1024w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-2-300x211.webp 300w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-2-768x540.webp 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-2-597x420.webp 597w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-2-696x490.webp 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-2-1068x752.webp 1068w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-2-100x70.webp 100w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-2.webp 1161w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="1024" height="723" data-id="9146" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-3-1024x723.webp" alt="" class="wp-image-9146" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-3-1024x723.webp 1024w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-3-300x212.webp 300w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-3-768x542.webp 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-3-595x420.webp 595w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-3-696x492.webp 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-3-1068x754.webp 1068w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-3-100x70.webp 100w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-3.webp 1161w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="1024" height="728" data-id="9147" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-4-1024x728.webp" alt="" class="wp-image-9147" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-4-1024x728.webp 1024w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-4-300x213.webp 300w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-4-768x546.webp 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-4-591x420.webp 591w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-4-696x495.webp 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-4-1068x759.webp 1068w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-4-100x70.webp 100w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/09/atmacacilik-danistay-dava-TVD-4.webp 1161w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>
<figcaption class="blocks-gallery-caption wp-element-caption">TRT Belgeseli &#8220;Atmaca&#8221;&#8216;dan ekran görüntüleri</figcaption></figure>



<h2 class="wp-block-heading">&#8220;Hobidaş&#8221; terimi ve hangi &#8220;kamu yararı&#8221;?</h2>



<p>Avcıların kendi aralarında ve basın demeçlerinde son derece doğal bir şekilde birbirileri için &#8220;hobidaş&#8221; ifadesini kullanmaları, bu faaliyetin hobi olarak görüldüğünü net biçimde gösteriyor. Kişisel ilgi alanları veya bir başka canlıyı &#8220;öldürme&#8221; hırsı, biyoçeşitliliğin ve çevrenin korunmasındaki üstün kamu yararının önüne geçemez.</p>



<p>Daha da önemlisi; bir faaliyetin hobi, gelenek, kültür veya ata sporu olarak adlandırılması; yaban hayvanlarının özgürlüklerinden mahrum bırakılmasını, avcılığın aracı haline getirilmesini veya öldürülmesini haklı kılamaz. </p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Hayvanların temel hakları, insanların kişisel zevkleri ve hobileri karşısında pazarlık konusu yapılamaz.</p>
</blockquote>



<h2 class="wp-block-heading">2026 tarihli rapor, 2022’deki işlemi geriye dönük hukuka uygun hale getiremez</h2>



<p>Dava konusu işlemler 2022–2023 av dönemine ilişkin. Bakanlığın mahkemeye atmacacılık bağlamında dayanak olarak sunduğu Bern Sözleşmesi raporu ise 2026 tarihli. Üstelik kızılsırtlı örümcek kuşu, Türkiye’nin Bern Sözleşmesi kapsamında çekince koyduğu türler arasında değil. </p>



<p>Bakanlık, 2026 yılında Milli Parklar Kanunu’na “geleneksel avcılık” kavramının eklenmesine ve Bern Sözleşmesi kapsamında ancak Haziran 2026’da sunduğu rapora dayanarak, 2022 yılında tesis edilen işlemi savunmaya çalışıyor. Oysa sonradan yapılan bir yasal düzenleme veya hazırlanan bir rapor, yıllar önce tesis edilmiş bir işlemin hukuki ve bilimsel dayanağını geriye dönük olarak oluşturamaz.</p>



<p>İdari işlemlerin hukuka uygunluğu kural olarak tesis edildikleri tarihteki hukuki ve maddi durum üzerinden değerlendirilir.</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Dolayısıyla 2026 yılında hazırlanan bir rapor, 2022’de alınan karar öncesinde bulunması gereken bilimsel değerlendirmeyi, popülasyon analizini veya hukuki gerekçeyi sonradan yaratamaz.</p>
</blockquote>



<p>Dahası, Bakanlığın 2026 tarihli kendi raporunda yer verdiği ölüm oranı, 2022’deki işlemi geriye dönük meşrulaştırmak bir yana, uygulamanın koruma altındaki kuşlar üzerindeki sonuçlarını ortaya koyan ve Bakanlığın savunmasını ayrıca sorgulanır hale getiren bir veri niteliğinde.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Doğayı ve hayvanları koruma görevi, &#8220;avcılığı koruma&#8221; vasfına bürünemez</h2>



<p>TVD olarak avcılığa karşı hukuki mücadelemizi yalnızca belirli bir türün kaç bireyinin öldürülebileceğine ilişkin sayısal bir tartışma olarak görmüyoruz. Mücadele ettiğimiz temel sorun, yaban hayvanlarının öldürülebilecek “kota”, yakalanabilecek “limit” veya başka hayvanları yakalamaya yarayan araçlar olarak görülmesi, kullanılması.</p>



<p>Bilimsel veri eksikliği, denetimsizlik, Bakanlığın kendi belgeleri arasındaki çelişkiler ve Bern Sözleşmesi’nin istisna hükümlerinin karşılanmaması ise bu temel hak ihlalinin, mevcut hukuk bakımından da savunulamaz olduğunu ortaya koyuyor.</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Doğayı ve yaban hayatını korumakla görevli kurumların görevi, avcılığın ve belirli grupların hobilerinin devamını sağlamak değil; hayvanları ve yaşam alanlarını korumaktır.</p>
</blockquote>



<h2 class="wp-block-heading">Davayı da, Bern Sözleşmesi sürecini de takip edeceğiz</h2>



<p>Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’na, Bakanlığın temyizini reddederek kızılsırtlı örümcek kuşunu korumaya alan kararın korunması; bizim temyizimizin ise kabul edilerek diğer türler bakımından da dava konusu av kararlarının iptal edilmesi çağrımızı yineliyoruz.</p>



<p>Hukuki mücadelemizi bununla da sınırlı tutmayacağız. Bakanlığın Bern Sözleşmesi kapsamında sunduğu bildirimdeki çelişkileri, ölüm oranını, bilimsel ve hukuki eksiklikleri ve istisna hükümlerinin kullanımını Bern Sözleşmesi’nin ilgili mekanizmaları nezdinde de gündeme getirmek üzere çalışmalarımızı sürdürüyoruz.</p>



<p>Hayvanların yaşamı ve özgürlüğü bir grubun hobisinin, geleneğinin veya avcılık faaliyetinin aracı değildir. Sömürü, bu tanımlarla meşru hale getirilemez. </p>



<p>&#8211;</p>



<p><strong>Kapak fotoğrafı: </strong>İhlas Haber Ajansı (İHA)</p>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<figure class="wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-tvd-haberler wp-block-embed-tvd-haberler"><div class="wp-block-embed__wrapper">
<blockquote class="wp-embedded-content" data-secret="uVVyjwk7GE"><a href="https://haberler.tvd.org.tr/2026/08/09/atmacacilik-toplantisindan-carpici-aciklamalar/">Atmacacılık &#8220;sezonu&#8221; açılış toplantısından çarpıcı açıklamalar</a></blockquote><iframe class="wp-embedded-content" sandbox="allow-scripts" security="restricted"  title="&#8220;Atmacacılık &#8220;sezonu&#8221; açılış toplantısından çarpıcı açıklamalar&#8221; &#8212; TVD | Haberler" src="https://haberler.tvd.org.tr/2026/08/09/atmacacilik-toplantisindan-carpici-aciklamalar/embed/#?secret=A8Wos5aGQ1#?secret=uVVyjwk7GE" data-secret="uVVyjwk7GE" width="600" height="338" frameborder="0" marginwidth="0" marginheight="0" scrolling="no"></iframe>
</div></figure>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<figure class="wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-tvd-haberler wp-block-embed-tvd-haberler"><div class="wp-block-embed__wrapper">
<blockquote class="wp-embedded-content" data-secret="DWpWK53T24"><a href="https://haberler.tvd.org.tr/2026/04/30/danistay-av-iptal-davamiz/">Danıştay av iptal davamızda 3,5 yıl sonra kritik duruşma</a></blockquote><iframe class="wp-embedded-content" sandbox="allow-scripts" security="restricted"  title="&#8220;Danıştay av iptal davamızda 3,5 yıl sonra kritik duruşma&#8221; &#8212; TVD | Haberler" src="https://haberler.tvd.org.tr/2026/04/30/danistay-av-iptal-davamiz/embed/#?secret=KPgRHLO3s5#?secret=DWpWK53T24" data-secret="DWpWK53T24" width="600" height="338" frameborder="0" marginwidth="0" marginheight="0" scrolling="no"></iframe>
</div></figure>
</div>
</div>
<p><a href="https://haberler.tvd.org.tr/2026/09/03/atmacacilik-danistay-temyiz-kus-olumleri/">Bakanlığın atmacacılık raporu: Koruma altındaki 300 kuş ölüyor</a> yazısı ilk önce <a href="https://haberler.tvd.org.tr">TVD | Haberler</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Atmacacılık &#8220;sezonu&#8221; açılış toplantısından çarpıcı açıklamalar</title>
		<link>https://haberler.tvd.org.tr/2026/08/09/atmacacilik-toplantisindan-carpici-aciklamalar/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[TVD]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 09 Aug 2026 18:37:47 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Aktivizm]]></category>
		<category><![CDATA[Hayvan Hakları]]></category>
		<category><![CDATA[Türkiye'den]]></category>
		<category><![CDATA[#avcinayettir]]></category>
		<category><![CDATA[atmaca]]></category>
		<category><![CDATA[atmacacılık]]></category>
		<category><![CDATA[av katliamı]]></category>
		<category><![CDATA[Avcılık]]></category>
		<category><![CDATA[danıştay]]></category>
		<category><![CDATA[dkmp]]></category>
		<category><![CDATA[hakim]]></category>
		<category><![CDATA[kzıılsırtlı örümcek kuşu]]></category>
		<category><![CDATA[tarım ve orman bakanlığı]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://haberler.tvd.org.tr/?p=8905</guid>

					<description><![CDATA[<p>Atmacacılık, Doğu Karadeniz’de uzun bir geçmişe sahip geleneksel, kültürel bir uygulama olarak tanımlanıyor. Ancak bugün doğa ve hayvan hakları açısından tartışılması gereken konu bir uygulamanın tarihsel geçmişi değil; 21. yüzyılda etik, hukuki ve ekolojik ilkelerle nasıl bağdaştığı. </p>
<p><a href="https://haberler.tvd.org.tr/2026/08/09/atmacacilik-toplantisindan-carpici-aciklamalar/">Atmacacılık &#8220;sezonu&#8221; açılış toplantısından çarpıcı açıklamalar</a> yazısı ilk önce <a href="https://haberler.tvd.org.tr">TVD | Haberler</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p><strong>Atmacacılık, Doğu Karadeniz’de uzun bir geçmişe sahip geleneksel, kültürel bir uygulama olarak tanımlanıyor. Ancak bugün doğa ve hayvan hakları açısından tartışılması gereken konu bir uygulamanın tarihsel geçmişi değil; 21. yüzyılda etik, hukuki ve ekolojik ilkelerle nasıl bağdaştığı.</strong></p>






<p>Bir uygulamanın asırlardır yapılıyor olması veya yasalarla koruma altına alınması, onu bugün canlıların özgürlüğünü kısıtlama, onları çeşitli şekillerde kullanıp hobi malzemesi haline getirme noktasında haklı kılmıyor. Gerçek doğa koruma; yaban hayvanlarını ve doğal yaşam alanlarını insan merkezli bir kullanıma tabi tutmak değil, onlara müdahaleyi en aza indirerek habitatlarında özgürce var olmalarını, nesillerini sürdürmelerini sağlamaktan geçiyor.</p>



<p>Atmacacılık pratiğinin temelini oluşturan süreçler, hayvan hakları ve doğa koruma etiği açısından ciddi soru işaretleri barındırıyor. Bunlardan bazılarını paylaşırken, <a href="https://www.facebook.com/watch/live/?ref=watch_permalink&amp;v=2069031670369199">&#8220;sezon açılışı&#8221; toplantısına dair</a> bilgilendirmemizi de en alta ekliyoruz:</p>



<h2 class="wp-block-heading">1. Özgürlüğünden alıkoymak ve tutsak etmek &#8220;koruma&#8221; değildir</h2>



<p>Atmacacılık süreci, zincirleme bir insan müdahalesine dayanıyor:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>Topraktan <strong>danaburnu</strong> böceğinin sabunlu suyla çıkarılması,</li>



<li>Danaburnu kullanılarak <strong>Kızılsırtlı Örümcek Kuşu&#8217;nun (<em>Lanius collurio &#8211; Gaco</em>)</strong> yakalanıp atmaca için canlı tuzak yapılması,</li>



<li>Gözleri kapatılan örümcek kuşu aracılığıyla <strong>Atmaca&#8217;nın</strong> ağlarla yakalanıp tutsak edilmesi,</li>



<li>Esaret altına alınan atmacanın <strong>bıldırcın avında</strong> kullanılması.</li>
</ul>



<p>Bu süreçte gerek yem yapılan kuşların gerekse atmacaların yaşadığı şiddetli yakalanma stresi, fiziksel yaralanmalar ve ölüm vakalarına ilişkin bakanlık veya uygulayıcılar tarafından kamuoyuna sunulmuş haber içeriği ve veri bulunmuyor. </p>



<p>Oysa bilimsel kaynaklara göre kuşların ağlarla, tuzaklarla yakalanması sırasında yaşadığı aşırı korku, kas yıkımına (<em>rhabdomyolysis</em>) ve ani metabolik felce (<em>capture myopathy</em>) yol açabilir. Bu durum yakalama anında veya salındıktan günler sonra dahi ölümle sonuçlanabilir. </p>



<p>Hatta WWF raporunda belirtildiği üzere; tutsak edilen atmacaların %5 ila %10’unun, <strong>yakalanma şoku ve aniden esarete alınmanın yarattığı ağır travma nedeniyle</strong> <strong>&#8216;kursak hastalığı&#8217; veya &#8216;kestane karası&#8217; denilen ölümcül bir rahatsızlığa yakalandığı biliniyor.</strong> Siyah dışkılama ve kusmayla seyreden bu durum, yaban canlılarının doğadan koparılırken yaşadığı fiziksel ve psikolojik yıkımın somut bir kanıtıdır.</p>



<p>Şeffaf olmayan ve canlıların hem yakalanma hem canlı tuzak yapılma hem de insana alışmaya zorlanması süreçlerinin hepsinde yoğun korku yaşamasına dayanan bir süreç, &#8220;kültür&#8221;, &#8220;doğa ve hayvan sevgisi&#8221; ve &#8220;koruma&#8221; olarak tanımlanamaz.</p>



<h2 class="wp-block-heading">2. Esarete ek olarak hayvana eziyet fiili mevcut</h2>



<p>Yaban canlılarının tutsak edilmesinin yanı sıra, kuşların hırçınlaşmasını, kaçmasını ve hedef türü sesle uyarmasını önlemek amacıyla geçmişten bu yana uygulanan göz kapaklarının iple dikilmesi (<em>seyrana geçirme</em>), <a href="https://wwftr.awsassets.panda.org/downloads/2017_wwf_falconry_in_ne_turkey_lr.pdf">yapıştırıcılarla birleştirilmesi </a>veya gözlerinin bezle kapatılması gibi yöntemler açık bir fiziksel işkence ve hayvana kötü muameledir.</p>



<p>Gazeteci Güven İslamoğlu,<a href="https://x.com/guvenislamoglu/status/2035313349794070822"> 21 Mart 2026&#8217;da yaptığı atmacacılık ile ilgili bir paylaşımında şu şekilde süreci aktarıyor</a>: <em>&#8220;Ğaço kuşunun yakalıyorlar&#8230;. Gözüne yapıştırıcı sürüp kapatıyorlar. Kör olan kuş çırpınıyor. Bu kuşu ağın önüne koyup atmacanın dikkatini çekiyorlar&#8230;. Kaç atmacanın da kanadı kolu kırılmıştır bu sebepten&#8230; Kültür hikaye , satıyorlar&#8230; Araplar gelip alıyor&#8230;&#8221;</em> </p>



<p>Bir canlının ışıkla ve çevreyle bağını zorla kesmek, ona fiziksel acı çektirmek ve insana boyun eğdirmek, &#8220;kültürel terbiye&#8221; ve &#8220;doğa sevgisi&#8221; olarak tanımlanamaz. </p>



<p>Bu durum 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu uyarınca da açık bir eziyet suçudur.</p>



<figure class="wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio"><div class="wp-block-embed__wrapper">
<iframe title="Dünyanın En Hızlı Avcısına Tuzak!/-Ava Giden Avlanır!#yabanhayatı #atmaca #gorkçkakuşu #gökdoğan" width="696" height="392" src="https://www.youtube.com/embed/zoCc2UNtVNI?start=1277&#038;feature=oembed" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" referrerpolicy="strict-origin-when-cross-origin" allowfullscreen></iframe>
</div></figure>



<p></p>



<h2 class="wp-block-heading">3. &#8220;Sezon sonunda doğaya salıyoruz&#8221; beyanı şeffaflık ve ekolojik izleme gerektirir</h2>



<p>Avcılar ve kamu kurumları sezon sonunda kuşların doğaya salındığını iddia etse de, ortada etik ve hukuki sorunlar dışında, cevap bekleyen başka sorular var:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>Bir sezonda kaç kızılsırtlı örümcek kuşu ve atmaca yakalanıyor ve tutsak ediliyor?</li>



<li>Bunların kaçı &#8220;kışlatılıyor&#8221;, alıkonmaya devam ediliyor?</li>



<li>Kaçı salınıyor ve salınan kaç kuş bağımsız şekilde izleniyor?</li>



<li>Ağ ile yakalama ve esarete alma aşamalarında kaçı yaralanıyor, kaçı hayatını kaybediyor? </li>
</ul>



<p>Bilimsel araştırmalar, yaban hayvanlarının geçici de olsa insana alıştırılmasının, elden beslenmesinin ve doğal avlanma, üreme ve yaşama ortamından koparılmasının, salındıktan sonraki hayatta kalma reflekslerini olumsuz etkilediğini ve onları kolay yem haline getirdiğini gösteriyor. </p>



<p>Dahası; saha araştırmaları ve kuş bilimi (ornitoloji) verileri, atmacaları yakalamak için tuzak olarak kullanılan kızılsırtlı örümcek kuşlarının dönemsel olarak nasıl bir ekolojik yıkıma uğratıldığını açıkça gösteriyor:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li><strong>Göç rotalarından koparılıyorlar:</strong> Kızılsırtlı örümcek kuşları, kışı geçirmek için Afrika&#8217;nın Sahel bölgesine göç eden türlerdir. Ancak atmacacıların bu kuşları doğaya saldığı Ekim ortası gibi tarihlerde, kendi türlerinin göç dalgası çoktan sona ermiş oluyor.</li>



<li><strong>Göç dürtüsünü ve sürüsünü kaybediyorlar:</strong> Tutsak edildikleri süre boyunca yoğun strese maruz kalan ve göç zamanını kafeste veya bağ altında geçiren bu kuşlar, doğaya salındıklarında hem sürülerini hem de içsel göç dürtülerini kaybetmiş oluyor.</li>
</ul>



<p>Yalnızlığa ve mevsimsel koşullara hazırlıksız şekilde doğada bırakılan bu kuşların büyük bir kısmının kışı sağ atlatamadığı ve ölüme terk edildiği WWF raporunda da aktarılıyor. </p>



<p><strong>&#8220;Kuşu ölmeden doğaya salıyoruz&#8221; iddiası, onların ekolojik takvimini bozarak aslında onları yavaş ve yalnız bir ölüme sürükleme gerçeğini örtemez.</strong></p>



<p>Şeffaf ve bağımsız verilerle desteklenmeyen beyanlar ise, DKMP ve Tarım ve Orman Bakanlığı gibi yetkili kurumlarca doğa koruma politikası oluşturamaz. Milli Parklar Kanunu&#8217;nda yapıldığı üzere, TBMM tarafından yasal zemine oturtulamaz. </p>



<h2 class="wp-block-heading">4. Atmacacılık bir avcılık faaliyetidir</h2>



<p>Atmaca derneklerince basın açıklamalarında dile getirilen &#8220;Atmacacılık avcılık değildir&#8221; iddiası mevcut mevzuat ve uygulamalarla örtüşmüyor. Tarım ve Orman Bakanlığı düzenlemelerinde ve Merkez Av Komisyonu tarafından <strong>açıkça belirtildiği üzere atmacalar, bıldırcın avlanması amacıyla eğitiliyor ve kullanılıyor. </strong></p>



<p>Bir canlıyı başka bir canlıyı öldürmek üzere eğitmek ve av aracı haline getirmek doğrudan <a href="https://haberler.tvd.org.tr/?s=av+katliam%C4%B1" type="post_tag" id="891">avcılık</a> faaliyetidir.</p>



<h2 class="wp-block-heading">5. Yabanıl türler evcil hayvanlarla kıyaslanamaz</h2>



<p>Süreç içerisinde sıkça dile getirilen <em>&#8220;Evdeki kedi ve köpeklerden ne farkı var?&#8221;</em> argümanı bilimsel olarak geçersiz. </p>



<p>Kedi ve köpekler, binlerce yıllık evcilleşme süreci (<em>domestication</em>) sonucu insanla birlikte yaşamaya ve sosyal bağ kurmaya biyolojik olarak uyum sağlamış türler. <strong>Atmaca ve kızılsırtlı örümcek juşu ise yabanıl yırtıcılardır.</strong></p>



<p>Yabani bir hayvanın doğadan koparılarak insana alıştırılması, gözlerinin kapatılması, yapıştırılması ve dikilmesi, &#8220;atmaca kahvesi&#8221; gibi kalabalık ortamlara sokularak &#8220;ehlileştirilmesi&#8221; bir şefkat veya koruma yöntemi değil; <strong>canlı üzerinde baskı oluşturma ve egemenlik kurma yöntemidir.</strong></p>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<blockquote class="instagram-media" data-instgrm-permalink="https://www.instagram.com/p/Db1IgMEiAkp/?utm_source=ig_embed&amp;utm_campaign=loading" data-instgrm-version="14" style=" background:#FFF; border:0; border-radius:3px; box-shadow:0 0 1px 0 rgba(0,0,0,0.5),0 1px 10px 0 rgba(0,0,0,0.15); margin: 1px; max-width:540px; min-width:326px; padding:0; width:99.375%; width:-webkit-calc(100% - 2px); width:calc(100% - 2px);"><div style="padding:16px;"> <a href="https://www.instagram.com/p/Db1IgMEiAkp/?utm_source=ig_embed&amp;utm_campaign=loading" style=" background:#FFFFFF; line-height:0; padding:0 0; text-align:center; text-decoration:none; width:100%;" target="_blank"> <div style=" display: flex; flex-direction: row; align-items: center;"> <div style="background-color: #F4F4F4; border-radius: 50%; flex-grow: 0; height: 40px; margin-right: 14px; width: 40px;"></div> <div style="display: flex; flex-direction: column; flex-grow: 1; justify-content: center;"> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; margin-bottom: 6px; width: 100px;"></div> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; width: 60px;"></div></div></div><div style="padding: 19% 0;"></div> <div style="display:block; height:50px; margin:0 auto 12px; width:50px;"><svg width="50px" height="50px" viewBox="0 0 60 60" version="1.1" xmlns="https://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="https://www.w3.org/1999/xlink"><g stroke="none" stroke-width="1" fill="none" fill-rule="evenodd"><g transform="translate(-511.000000, -20.000000)" fill="#000000"><g><path d="M556.869,30.41 C554.814,30.41 553.148,32.076 553.148,34.131 C553.148,36.186 554.814,37.852 556.869,37.852 C558.924,37.852 560.59,36.186 560.59,34.131 C560.59,32.076 558.924,30.41 556.869,30.41 M541,60.657 C535.114,60.657 530.342,55.887 530.342,50 C530.342,44.114 535.114,39.342 541,39.342 C546.887,39.342 551.658,44.114 551.658,50 C551.658,55.887 546.887,60.657 541,60.657 M541,33.886 C532.1,33.886 524.886,41.1 524.886,50 C524.886,58.899 532.1,66.113 541,66.113 C549.9,66.113 557.115,58.899 557.115,50 C557.115,41.1 549.9,33.886 541,33.886 M565.378,62.101 C565.244,65.022 564.756,66.606 564.346,67.663 C563.803,69.06 563.154,70.057 562.106,71.106 C561.058,72.155 560.06,72.803 558.662,73.347 C557.607,73.757 556.021,74.244 553.102,74.378 C549.944,74.521 548.997,74.552 541,74.552 C533.003,74.552 532.056,74.521 528.898,74.378 C525.979,74.244 524.393,73.757 523.338,73.347 C521.94,72.803 520.942,72.155 519.894,71.106 C518.846,70.057 518.197,69.06 517.654,67.663 C517.244,66.606 516.755,65.022 516.623,62.101 C516.479,58.943 516.448,57.996 516.448,50 C516.448,42.003 516.479,41.056 516.623,37.899 C516.755,34.978 517.244,33.391 517.654,32.338 C518.197,30.938 518.846,29.942 519.894,28.894 C520.942,27.846 521.94,27.196 523.338,26.654 C524.393,26.244 525.979,25.756 528.898,25.623 C532.057,25.479 533.004,25.448 541,25.448 C548.997,25.448 549.943,25.479 553.102,25.623 C556.021,25.756 557.607,26.244 558.662,26.654 C560.06,27.196 561.058,27.846 562.106,28.894 C563.154,29.942 563.803,30.938 564.346,32.338 C564.756,33.391 565.244,34.978 565.378,37.899 C565.522,41.056 565.552,42.003 565.552,50 C565.552,57.996 565.522,58.943 565.378,62.101 M570.82,37.631 C570.674,34.438 570.167,32.258 569.425,30.349 C568.659,28.377 567.633,26.702 565.965,25.035 C564.297,23.368 562.623,22.342 560.652,21.575 C558.743,20.834 556.562,20.326 553.369,20.18 C550.169,20.033 549.148,20 541,20 C532.853,20 531.831,20.033 528.631,20.18 C525.438,20.326 523.257,20.834 521.349,21.575 C519.376,22.342 517.703,23.368 516.035,25.035 C514.368,26.702 513.342,28.377 512.574,30.349 C511.834,32.258 511.326,34.438 511.181,37.631 C511.035,40.831 511,41.851 511,50 C511,58.147 511.035,59.17 511.181,62.369 C511.326,65.562 511.834,67.743 512.574,69.651 C513.342,71.625 514.368,73.296 516.035,74.965 C517.703,76.634 519.376,77.658 521.349,78.425 C523.257,79.167 525.438,79.673 528.631,79.82 C531.831,79.965 532.853,80.001 541,80.001 C549.148,80.001 550.169,79.965 553.369,79.82 C556.562,79.673 558.743,79.167 560.652,78.425 C562.623,77.658 564.297,76.634 565.965,74.965 C567.633,73.296 568.659,71.625 569.425,69.651 C570.167,67.743 570.674,65.562 570.82,62.369 C570.966,59.17 571,58.147 571,50 C571,41.851 570.966,40.831 570.82,37.631"></path></g></g></g></svg></div><div style="padding-top: 8px;"> <div style=" color:#3897f0; font-family:Arial,sans-serif; font-size:14px; font-style:normal; font-weight:550; line-height:18px;">Bu gönderiyi Instagram&#39;da gör</div></div><div style="padding: 12.5% 0;"></div> <div style="display: flex; flex-direction: row; margin-bottom: 14px; align-items: center;"><div> <div style="background-color: #F4F4F4; border-radius: 50%; height: 12.5px; width: 12.5px; transform: translateX(0px) translateY(7px);"></div> <div style="background-color: #F4F4F4; height: 12.5px; transform: rotate(-45deg) translateX(3px) translateY(1px); width: 12.5px; flex-grow: 0; margin-right: 14px; margin-left: 2px;"></div> <div style="background-color: #F4F4F4; border-radius: 50%; height: 12.5px; width: 12.5px; transform: translateX(9px) translateY(-18px);"></div></div><div style="margin-left: 8px;"> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 50%; flex-grow: 0; height: 20px; width: 20px;"></div> <div style=" width: 0; height: 0; border-top: 2px solid transparent; border-left: 6px solid #f4f4f4; border-bottom: 2px solid transparent; transform: translateX(16px) translateY(-4px) rotate(30deg)"></div></div><div style="margin-left: auto;"> <div style=" width: 0px; border-top: 8px solid #F4F4F4; border-right: 8px solid transparent; transform: translateY(16px);"></div> <div style=" background-color: #F4F4F4; flex-grow: 0; height: 12px; width: 16px; transform: translateY(-4px);"></div> <div style=" width: 0; height: 0; border-top: 8px solid #F4F4F4; border-left: 8px solid transparent; transform: translateY(-4px) translateX(8px);"></div></div></div> <div style="display: flex; flex-direction: column; flex-grow: 1; justify-content: center; margin-bottom: 24px;"> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; margin-bottom: 6px; width: 224px;"></div> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; width: 144px;"></div></div></a><p style=" color:#c9c8cd; font-family:Arial,sans-serif; font-size:14px; line-height:17px; margin-bottom:0; margin-top:8px; overflow:hidden; padding:8px 0 7px; text-align:center; text-overflow:ellipsis; white-space:nowrap;"><a href="https://www.instagram.com/p/Db1IgMEiAkp/?utm_source=ig_embed&amp;utm_campaign=loading" style=" color:#c9c8cd; font-family:Arial,sans-serif; font-size:14px; font-style:normal; font-weight:normal; line-height:17px; text-decoration:none;" target="_blank">Vegan Derneği Türkiye (@tvd.org.tr)&#39;in paylaştığı bir gönderi</a></p></div></blockquote>
<script async src="//www.instagram.com/embed.js"></script>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<blockquote class="instagram-media" data-instgrm-permalink="https://www.instagram.com/p/DbTqL4zCGPZ/?utm_source=ig_embed&amp;utm_campaign=loading" data-instgrm-version="14" style=" background:#FFF; border:0; border-radius:3px; box-shadow:0 0 1px 0 rgba(0,0,0,0.5),0 1px 10px 0 rgba(0,0,0,0.15); margin: 1px; max-width:540px; min-width:326px; padding:0; width:99.375%; width:-webkit-calc(100% - 2px); width:calc(100% - 2px);"><div style="padding:16px;"> <a href="https://www.instagram.com/p/DbTqL4zCGPZ/?utm_source=ig_embed&amp;utm_campaign=loading" style=" background:#FFFFFF; line-height:0; padding:0 0; text-align:center; text-decoration:none; width:100%;" target="_blank"> <div style=" display: flex; flex-direction: row; align-items: center;"> <div style="background-color: #F4F4F4; border-radius: 50%; flex-grow: 0; height: 40px; margin-right: 14px; width: 40px;"></div> <div style="display: flex; flex-direction: column; flex-grow: 1; justify-content: center;"> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; margin-bottom: 6px; width: 100px;"></div> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; width: 60px;"></div></div></div><div style="padding: 19% 0;"></div> <div style="display:block; height:50px; margin:0 auto 12px; width:50px;"><svg width="50px" height="50px" viewBox="0 0 60 60" version="1.1" xmlns="https://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="https://www.w3.org/1999/xlink"><g stroke="none" stroke-width="1" fill="none" fill-rule="evenodd"><g transform="translate(-511.000000, -20.000000)" fill="#000000"><g><path d="M556.869,30.41 C554.814,30.41 553.148,32.076 553.148,34.131 C553.148,36.186 554.814,37.852 556.869,37.852 C558.924,37.852 560.59,36.186 560.59,34.131 C560.59,32.076 558.924,30.41 556.869,30.41 M541,60.657 C535.114,60.657 530.342,55.887 530.342,50 C530.342,44.114 535.114,39.342 541,39.342 C546.887,39.342 551.658,44.114 551.658,50 C551.658,55.887 546.887,60.657 541,60.657 M541,33.886 C532.1,33.886 524.886,41.1 524.886,50 C524.886,58.899 532.1,66.113 541,66.113 C549.9,66.113 557.115,58.899 557.115,50 C557.115,41.1 549.9,33.886 541,33.886 M565.378,62.101 C565.244,65.022 564.756,66.606 564.346,67.663 C563.803,69.06 563.154,70.057 562.106,71.106 C561.058,72.155 560.06,72.803 558.662,73.347 C557.607,73.757 556.021,74.244 553.102,74.378 C549.944,74.521 548.997,74.552 541,74.552 C533.003,74.552 532.056,74.521 528.898,74.378 C525.979,74.244 524.393,73.757 523.338,73.347 C521.94,72.803 520.942,72.155 519.894,71.106 C518.846,70.057 518.197,69.06 517.654,67.663 C517.244,66.606 516.755,65.022 516.623,62.101 C516.479,58.943 516.448,57.996 516.448,50 C516.448,42.003 516.479,41.056 516.623,37.899 C516.755,34.978 517.244,33.391 517.654,32.338 C518.197,30.938 518.846,29.942 519.894,28.894 C520.942,27.846 521.94,27.196 523.338,26.654 C524.393,26.244 525.979,25.756 528.898,25.623 C532.057,25.479 533.004,25.448 541,25.448 C548.997,25.448 549.943,25.479 553.102,25.623 C556.021,25.756 557.607,26.244 558.662,26.654 C560.06,27.196 561.058,27.846 562.106,28.894 C563.154,29.942 563.803,30.938 564.346,32.338 C564.756,33.391 565.244,34.978 565.378,37.899 C565.522,41.056 565.552,42.003 565.552,50 C565.552,57.996 565.522,58.943 565.378,62.101 M570.82,37.631 C570.674,34.438 570.167,32.258 569.425,30.349 C568.659,28.377 567.633,26.702 565.965,25.035 C564.297,23.368 562.623,22.342 560.652,21.575 C558.743,20.834 556.562,20.326 553.369,20.18 C550.169,20.033 549.148,20 541,20 C532.853,20 531.831,20.033 528.631,20.18 C525.438,20.326 523.257,20.834 521.349,21.575 C519.376,22.342 517.703,23.368 516.035,25.035 C514.368,26.702 513.342,28.377 512.574,30.349 C511.834,32.258 511.326,34.438 511.181,37.631 C511.035,40.831 511,41.851 511,50 C511,58.147 511.035,59.17 511.181,62.369 C511.326,65.562 511.834,67.743 512.574,69.651 C513.342,71.625 514.368,73.296 516.035,74.965 C517.703,76.634 519.376,77.658 521.349,78.425 C523.257,79.167 525.438,79.673 528.631,79.82 C531.831,79.965 532.853,80.001 541,80.001 C549.148,80.001 550.169,79.965 553.369,79.82 C556.562,79.673 558.743,79.167 560.652,78.425 C562.623,77.658 564.297,76.634 565.965,74.965 C567.633,73.296 568.659,71.625 569.425,69.651 C570.167,67.743 570.674,65.562 570.82,62.369 C570.966,59.17 571,58.147 571,50 C571,41.851 570.966,40.831 570.82,37.631"></path></g></g></g></svg></div><div style="padding-top: 8px;"> <div style=" color:#3897f0; font-family:Arial,sans-serif; font-size:14px; font-style:normal; font-weight:550; line-height:18px;">Bu gönderiyi Instagram&#39;da gör</div></div><div style="padding: 12.5% 0;"></div> <div style="display: flex; flex-direction: row; margin-bottom: 14px; align-items: center;"><div> <div style="background-color: #F4F4F4; border-radius: 50%; height: 12.5px; width: 12.5px; transform: translateX(0px) translateY(7px);"></div> <div style="background-color: #F4F4F4; height: 12.5px; transform: rotate(-45deg) translateX(3px) translateY(1px); width: 12.5px; flex-grow: 0; margin-right: 14px; margin-left: 2px;"></div> <div style="background-color: #F4F4F4; border-radius: 50%; height: 12.5px; width: 12.5px; transform: translateX(9px) translateY(-18px);"></div></div><div style="margin-left: 8px;"> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 50%; flex-grow: 0; height: 20px; width: 20px;"></div> <div style=" width: 0; height: 0; border-top: 2px solid transparent; border-left: 6px solid #f4f4f4; border-bottom: 2px solid transparent; transform: translateX(16px) translateY(-4px) rotate(30deg)"></div></div><div style="margin-left: auto;"> <div style=" width: 0px; border-top: 8px solid #F4F4F4; border-right: 8px solid transparent; transform: translateY(16px);"></div> <div style=" background-color: #F4F4F4; flex-grow: 0; height: 12px; width: 16px; transform: translateY(-4px);"></div> <div style=" width: 0; height: 0; border-top: 8px solid #F4F4F4; border-left: 8px solid transparent; transform: translateY(-4px) translateX(8px);"></div></div></div> <div style="display: flex; flex-direction: column; flex-grow: 1; justify-content: center; margin-bottom: 24px;"> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; margin-bottom: 6px; width: 224px;"></div> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; width: 144px;"></div></div></a><p style=" color:#c9c8cd; font-family:Arial,sans-serif; font-size:14px; line-height:17px; margin-bottom:0; margin-top:8px; overflow:hidden; padding:8px 0 7px; text-align:center; text-overflow:ellipsis; white-space:nowrap;"><a href="https://www.instagram.com/p/DbTqL4zCGPZ/?utm_source=ig_embed&amp;utm_campaign=loading" style=" color:#c9c8cd; font-family:Arial,sans-serif; font-size:14px; font-style:normal; font-weight:normal; line-height:17px; text-decoration:none;" target="_blank">Vegan Derneği Türkiye (@tvd.org.tr)&#39;in paylaştığı bir gönderi</a></p></div></blockquote>
<script async src="//www.instagram.com/embed.js"></script>
</div>
</div>



<h3 class="wp-block-heading">Atmacacılığı &#8220;gelenek&#8221; olarak görenlere çağrımızdır:</h3>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Eğer bu kuşları gerçekten seviyorsanız; onları yakalayarak ve ayağına bağ vurarak değil; göç yollarını, Karadeniz’in el değmemiş ormanlarını ve yaşam alanlarını koruyarak yaşatabilirsiniz.</p>
</blockquote>



<p>Bir kültür, canlıların esareti ve sömürüsü üzerine kurulamaz. 21. yüzyılda doğa sevgisinin ölçüsü, doğaya ve canlılara hakim olmak değil; onların özgürce yaşamasına saygı duymaktır.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Danıştay&#8217;a, STK&#8217;lara, meslek örgütlerine, akademisyenlere, siyasilere ve aktivistlere çağrımızdır:</h3>



<p>Kızılsırtlı örümcek kuşu (Gaco) ve yaban hayatı üzerindeki bu sömürü zinciri, sınırlı bir <a href="https://haberler.tvd.org.tr/?s=avc%C4%B1l%C4%B1k">avcılık</a> meselesi değil; doğa koruma politikalarının ve hayvan haklarının sınavıdır.</p>



<p><a href="https://www.facebook.com/watch/live/?ref=watch_permalink&amp;v=2069031670369199" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Sezon açılış toplantısındaki halka açık beyanlardan</a> gördüğümüz kadarıyla: </p>



<ul class="wp-block-list">
<li><strong>Koruma statüsüne itiraz:</strong> Dernek temsilcilerinin &#8220;Maalesef kızıl sırtlı örümcek kuşu koruma altında&#8221; beyanı, doğa koruma kanunlarına bakış açısını gösteriyor. </li>



<li><strong>Bakanlığa ve sözleşmelere baskı: </strong>Bern Sözleşmesi Ek-II listesinde yer alan türün koruma statüsünün düşürülmesi için &#8220;Genel Müdürlüğümüze gerekli baskıları yaptık&#8221; beyanıyla kamu idaresi üzerinde kurulan sivil baskı açıkça itiraf ediliyor. </li>



<li><strong>Kamu kurumu, siyasiler ve avcı işbirliği iddiası: </strong>Doğa Koruma ve Milli Parklar&#8217;ın (DKMP) ve siyasi parti grup başkanlarının Danıştay&#8217;daki iptal kararına karşı &#8220;bizim yanımızdalar&#8221; iddiası, kamu idaresinin doğayı koruma tarafsızlığına gölge düşürüyor. </li>
</ul>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Bu nedenle buradan tüm sivil toplum kuruluşlarına (STK), ekolog ve biyologlara, akademisyenlere, kuş gözlemcilerine ve fotoğrafçılarına, veteriner hekim odalarına, barolara, siyasi parti temsilcilerine ve yaşam hakkı savunucularına çağrıda bulunuyoruz:</p>
</blockquote>



<ul class="wp-block-list">
<li><strong>Bilimsel verileri ve etik dayanakları görünür kılın</strong>; bu bilgileri hem kamuoyuyla hem de ulusal ve uluslararası düzeyde yetkili kurumlarla, sözleşmenin yürütücüleriyle paylaşın.</li>



<li><strong>Lobi çalışmalarına karşı ortak tutum alın; </strong>avcı derneklerinin ve yerel yönetimlerin, kızılsırtlı örümcek kuşunun uluslararası koruma statüsünü düşürmek ve Bern Sözleşmesi istisnalarından faydalanmak adına yürüttüğü girişimlere karşı durun.</li>



<li><strong>Hukuki kazanımlara sahip çıkın: </strong>HAKİM ile ortak yasal mücadelemiz sonucu, Danıştay 10. Dairesi’nin Bern Sözleşmesi ve Anayasa m. 90 çerçevesinde verdiği, kızılsırtlı örümcek kuşunun avlanamayacağına dair emsal kararın sahada da uygulanması için denetim mekanizmalarını zorlayın.</li>
</ul>



<p>Biyologları, ekologları, kuş gözlemcilerini, doğa koruma alanında çalışan tüm kurumları ve yaşamdan yana olan herkesi bu süreci yakından takip etmeye davet ediyoruz. </p>



<p><strong>Kamu kurumlarını ve yargıyı da; avcı lobilerinin baskılarına değil, Anayasa&#8217;nın 90. maddesi ve taraf olduğumuz Bern Sözleşmesi doğrultusunda doğanın ve yaban hayatının yanında durmaya davet ediyoruz.</strong></p>



<p>Çünkü gerçek koruma; canlıları tutsak ederek değil, yaşatarak ve özgür bırakarak olur.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Atmacacılık &#8220;sezonu&#8221; açılış toplantısından ilginç ve çarpıcı açıklamalar</h2>



<p>&#8220;Av sezonu&#8221;nun açılmasıyla birlikte gerçekleştirilen ve atmacacılık dernekleri tarafından <a href="https://www.facebook.com/share/v/182mDsTuwv/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">kamuoyuna açık şekilde düzenlenip paylaşılan toplantının görüntüleri, </a>konunun sıradan bir &#8220;gelenek&#8221; tartışması olmadığını, koruma politikaları ve kamu kurumlarının yükümlülüğü açısından ciddi boyutlara ulaştığını gösteriyor.</p>



<p><strong>Kamuoyuna açık toplantıda sarf edilen özellikle şu ifadeler durumun vahametini özetliyor:</strong></p>



<ul class="wp-block-list">
<li><em>&#8220;Maalesef kızıl sırtlı örümcek kuşu koruma altında.&#8221;</em> </li>



<li><em>&#8220;Bern Sözleşmesi&#8217;nde de koruma altından çıkarılması için Genel Müdürlüğümüze gerekli baskıları yaptık.&#8221;</em> </li>



<li><em>&#8220;Hukuki anlamda bizim avukatlarımızla Milli Parklar&#8217;ın [DKMP] avukatı istişare halinde birlikte savunma verdiler, verecekler.&#8221;</em></li>



<li>“İlk yasak çıktığında Rize&#8217;ye bizi davet ettiler [DKMP].”</li>



<li>“Bu keyfi bize çok gördüler”</li>



<li>&#8220;Biz avcılar seçkin insanlarız. Toplumda gezen %80’in böyle bir [sağlık] raporu yoktur.</li>
</ul>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Bu açıklamalar; hayvanların, daha da özelinde uluslararası sözleşmelerle koruma altındaki türlerin geleceğinin nasıl lobi faaliyetlerine konu edildiğini ve kamu kurumlarının doğayı koruma yükümlülüğünün nasıl esnetilmek istendiğini açıkça ortaya koyuyor.</p>
</blockquote>



<p><strong>Toplantıda ve atmacacılıkla ilgili sosyal medya paylaşımlarımız sonrasında, Türkiye Vegan Derneği (TVD) olarak biz ve Hayvan Hakları ve Etiği Derneği gibi davayı açan STK&#8217;lar ve vegan yaşam hakkı savunucuları da aşağılayıcı ifadelerle hedef alındı. </strong></p>



<ul class="wp-block-list">
<li>“Bu veganlar denilen yaratıklar, ben yaratık diyorum, kusura bakmayın. Belki yaratıktan daha öte. Çünkü bu insanlar et yemez, peynir yemez, süt içmez, hiçbir şey yapmaz. Bunu yiyenlere de karışır. Et süt yemedikleri için de otomatik olarak beyinleri küçülmeye başlamış, küçük düşünmeye başladılar. Şimdi bunun bu küçük düşünmelerini koskoca yani bir yargıtay, danıştay, yahu yahu arkadaş kim veriyor bir bakın.&#8221;</li>
</ul>



<p>Ancak biliyoruz ki, doğa koruma mücadelesi hakaretle değil; bilim, hukuk ve canlı hakkı zemininde yürütülür.</p>



<p>&#8211;</p>



<p><strong>Kaynaklar: </strong></p>



<ul class="wp-block-list">
<li><a href="https://wildlife.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2193/2006-443">Adverse Effects of Capture and Handling Little Bustard</a>  </li>



<li><a href="https://www.researchgate.net/publication/6549615_Capture_Myopathy_in_Little_Bustards_after_Trapping_and_Marking">Capture Myopathy in Little Bustards after Trapping and Marking</a>  </li>



<li><a href="https://www.researchgate.net/publication/380244287_Capture_myopathy_in_wild_birds_clinical_information_a_systematic_review">Capture myopathy in wild birds: clinical information, a systematic review</a></li>



<li><a href="https://osme.org/">Ornithological Society Of The Middle East The Caucasus And Central Asia</a> </li>



<li><a href="https://www.coe.int/en/web/portal">Avrupa Konseyi web sitesi</a></li>



<li>https://wwftr.awsassets.panda.org/downloads/2017_wwf_falconry_in_ne_turkey_lr.pdf </li>



<li>https://www.facebook.com/watch/live/?ref=watch_permalink&amp;v=2069031670369199 (Atmacacılık sezon açılışı toplantısı &#8211; Hüseyin Uzunhasanoğlu Facebook canlı yayını) </li>
</ul>



<p>&#8211;</p>



<p><strong>Kapak fotoğrafı: </strong><a href="https://wwftr.awsassets.panda.org/downloads/2017_wwf_falconry_in_ne_turkey_lr.pdf">WWF</a></p>



<p>&#8211;</p>



<figure class="wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-tvd-haberler wp-block-embed-tvd-haberler"><div class="wp-block-embed__wrapper">
<blockquote class="wp-embedded-content" data-secret="jWciEzer7H"><a href="https://haberler.tvd.org.tr/2026/09/03/atmacacilik-danistay-temyiz-kus-olumleri/">Bakanlığın atmacacılık raporu: Koruma altındaki 300 kuş ölüyor</a></blockquote><iframe class="wp-embedded-content" sandbox="allow-scripts" security="restricted"  title="&#8220;Bakanlığın atmacacılık raporu: Koruma altındaki 300 kuş ölüyor&#8221; &#8212; TVD | Haberler" src="https://haberler.tvd.org.tr/2026/09/03/atmacacilik-danistay-temyiz-kus-olumleri/embed/#?secret=X1gvTtoQXK#?secret=jWciEzer7H" data-secret="jWciEzer7H" width="600" height="338" frameborder="0" marginwidth="0" marginheight="0" scrolling="no"></iframe>
</div></figure>
<p><a href="https://haberler.tvd.org.tr/2026/08/09/atmacacilik-toplantisindan-carpici-aciklamalar/">Atmacacılık &#8220;sezonu&#8221; açılış toplantısından çarpıcı açıklamalar</a> yazısı ilk önce <a href="https://haberler.tvd.org.tr">TVD | Haberler</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>AİHM emsal kararı: Etik veganlık korunan bir kanaat</title>
		<link>https://haberler.tvd.org.tr/2026/08/05/aihm-karar-etik-veganlik-koruma-altinda/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[TVD]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 05 Aug 2026 07:17:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Aktivizm]]></category>
		<category><![CDATA[Etik]]></category>
		<category><![CDATA[Türkiye'den]]></category>
		<category><![CDATA[AİHM]]></category>
		<category><![CDATA[avrupa]]></category>
		<category><![CDATA[beslenme hakkı]]></category>
		<category><![CDATA[bitkisel beslenme]]></category>
		<category><![CDATA[cezaevi]]></category>
		<category><![CDATA[etik veganlık]]></category>
		<category><![CDATA[Hükümlü ve Tutuklular ile Ceza İnfaz Kurumları Personelinin İaşe Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliği]]></category>
		<category><![CDATA[isviçre]]></category>
		<category><![CDATA[vegan]]></category>
		<category><![CDATA[vegan menü]]></category>
		<category><![CDATA[vegan yemek hakkı]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://haberler.tvd.org.tr/?p=8852</guid>

					<description><![CDATA[<p>Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), İsviçre'nin iki veganın temel haklarını ihlal ettiğine hükmederek etik veganlığın ve türcülük karşıtlığının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında korunan felsefi kanaatler olduğunu teyit etti.</p>
<p><a href="https://haberler.tvd.org.tr/2026/08/05/aihm-karar-etik-veganlik-koruma-altinda/">AİHM emsal kararı: Etik veganlık korunan bir kanaat</a> yazısı ilk önce <a href="https://haberler.tvd.org.tr">TVD | Haberler</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p><strong><strong>Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), İsviçre&#8217;nin iki veganın temel haklarını ihlal ettiğine hükmederek etik veganlığın ve türcülük karşıtlığının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi&#8217;nin düşünce ve vicdan özgürlüğünü güvence altına alan 9. maddesi kapsamında korunan felsefi kanaatler olduğunu teyit etti.</strong></strong></p>






<p>AİHM, &#8220;G.K. ve A.S. / İsviçre kararında&#8221;, İsviçre&#8217;nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi&#8217;nin düşünce ve vicdan özgürlüğünü güvence altına alan 9. maddesi ile etkili başvuru hakkını düzenleyen 13. maddesini ihlal ettiğine karar verdi.</p>



<p><a href="https://hudoc.echr.coe.int/eng#{%22documentcollectionid2%22:[%22GRANDCHAMBER%22,%22CHAMBER%22],%22itemid%22:[%22001-251193%22]}" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Karar,</a> özgürlüğünden yoksun bırakılan veya kamu kurumlarının bakım ve gözetimi altında bulunan veganların uygun bitkisel beslenmeye erişim taleplerinin ciddiyetle değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.</p>



<p>Mahkeme ayrıca devletlerin, veganların taleplerini açık bir hukuki çerçevede değerlendirme ve etik kanaatlerine makul biçimde uyum sağlama yönünde pozitif yükümlülüğe sahip olduğunu vurguladı. Bu yapılırken kamu kurumlarının idari, mali ve pratik koşullarının da gözetilmesi gerektiği, ancak bu gerekçelerin, temel hakların göz ardı edilmesine neden olmaması gerektiği vurgulandı.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Dava konusu neydi?</h2>



<p>Dava, İsviçre vatandaşı<a href="https://www.swissinfo.ch/eng/various/switzerland-violates-the-freedom-of-conscience-of-two-vegans/91754554" target="_blank" rel="noreferrer noopener"> iki etik veganı konu alıyor</a>. Her iki başvurucu da beslenmeleri tamamen kamu kurumlarının sorumluluğunda olduğu için etik veganlık doğrultusunda uygun bitkisel öğün talep etti. Başvurucular, hayvanların sömürülmesine karşı olduklarını, felsefi ve etik kanaatlerinin türcülük karşıtlığına dayandığını açıkladılar. </p>



<p>Türcülük karşıtlığı, yalnızca farklı bir türe ait oldukları gerekçesiyle insan dışı hayvanların sömürülmesini veya zarar görmesini ahlaken kabul edilemez bulan etik yaklaşımdır.</p>



<p>Dava süreci, bir hayvan hakları aktivistinin Kasım 2018&#8217;de doğrudan eylem faaliyetleri nedeniyle gözaltına alınmasının ardından Cenevre&#8217;deki Champ-Dollon Cezaevinde yaklaşık 11 ay boyunca <a href="https://veganfta.com/articles/2022/11/03/vegans-take-switzerland-to-european-court-over-failure-to-provide-vegan-food-when-in-custody/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">tutuklu yargılanmasıyla başladı</a>. Aktivist, tutulduğu süre boyunca beslenme açısından yeterli bir vegan menüye erişemediği gerekçesiyle İsviçre makamlarına karşı dava açtı. Başvurusu, Haziran 2020&#8217;de İsviçre Federal Mahkemesi tarafından usul yönünden kabul edilemez bulundu. Bunun üzerine avukatı davayı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi&#8217;ne taşıdı.</p>



<p>Bu süreçte, daha önce İsviçre&#8217;deki bir psikiyatri hastanesinde kamu gözetimi altında bulunan ve etik veganlığı doğrultusunda uygun vegan beslenmeye erişemediğini belirten ikinci bir başvurucu da davaya katıldı. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi başvuruları birleştirerek birlikte incelemeye aldı.</p>



<h2 class="wp-block-heading">AİHM ne karar aldı?</h2>



<p>Mahkeme, bir kanaatin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında korunabilmesi için yeterli düzeyde ciddiyet, tutarlılık, bütünlük ve önem taşıması gerektiğini hatırlattı.</p>



<p>AİHM, etik veganlığın bu ölçütleri karşıladığı <a href="https://www.echr.coe.int/w/g.k.-and-a.s.-v.-switzerland" target="_blank" rel="noreferrer noopener">sonucuna vardı.</a></p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Kararda, etik veganlığın yalnızca bir beslenme tercihi olmadığı; insan dışı hayvanların ahlaki statüsüne ilişkin bütüncül bir etik anlayışa dayandığı ve hayvansal içerik barındıran ürünleri tüketmeme tutumunun bu etik kanaatin doğal sonucu olduğu ifade edildi.</p>
</blockquote>



<p>Böylece Mahkeme, etik veganlığın düşünce ve vicdan özgürlüğü kapsamında korunan felsefi bir kanaat olduğunu açık biçimde teyit etmiş oldu.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Önceki içtihadı ileri taşıyan karar</h2>



<p>AİHM kararı, etik veganlığın hukuki olarak tanınmasına ilişkin giderek güçlenen uluslararası yaklaşımın yeni ve önemli bir halkasını oluşturuyor. Nitekim AİHM, 1993 yılında verdiği bir kararda da veganların hayvan kaynaklı ürünlere ve hayvanlar üzerinde test edilen ürünlere yönelik etik karşı çıkışlarının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi&#8217;nin 9. maddesi kapsamında korunabileceğini kabul etmişti.</p>



<p>Yeni kararla birlikte AİHM, bu korumayı özgürlüğünden yoksun bırakılan, hastanede tedavi gören veya beslenmesi tamamen kamu otoritelerine bağlı olan veganları da kapsayacak şekilde açık biçimde genişletmiş oldu.<br><br>Mahkeme kararında Avrupa&#8217;daki gelişmelere de atıfta bulunarak etik veganlığın farklı ülkelerde giderek daha güçlü hukuki koruma gördüğünü hatırlattı. Kararda öne çıkan örneklerden bazıları şöyle:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li><strong>İtalya:</strong> Bologna Mahkemesi&#8217;nin <a href="https://riviste.unimi.it/index.php/statoechiese/article/view/14434" target="_blank" rel="noreferrer noopener">2020 tarihli kararı</a>, vegan beslenmeyi düşünce özgürlüğünün bir yansıması olarak değerlendirdi.</li>



<li id="portekiz"><strong>Portekiz:</strong> 11/2017 sayılı Kanun ile kamuya ait tüm yemekhanelerde hayvansal ürün içermeyen yemek seçeneği sunulması zorunlu hale getirildi. <a href="https://redefine.food/en/legislation/the-portuguese-case-plant-based-canteens-by-law/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Bu düzenleme</a>; okullar, üniversiteler, hastaneler, ceza infaz kurumları ve diğer kamu yemekhanelerini kapsıyor.</li>



<li><strong>Almanya:</strong> Münster İdare Mahkemesi&#8217;nin <a href="https://www.tierrechtsblog.de/deutschland/vgmuenster-veganismus-art4gg/">2022 tarihli içtihadında</a> veganlık, etik temellere dayanan meşru bir yaşam biçimi olarak değerlendirildi.</li>



<li><strong>Birleşik Krallık:</strong> 2020 yılında görülen <a href="https://haberler.tvd.org.tr/2020/09/19/veganlara-yonelik-nefret-soylemleri-i/">Casamitjana davasında </a>etik veganlığın, <a href="https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2023/51/contents">Equality Act 2010 kapsamında</a> din veya diğer felsefi kanaatlerle eşdeğer şekilde korunan bir felsefi kanaat olduğuna hükmedildi. AİHM de bu karara gerekçesinde açıkça atıf yaptı. </li>
</ul>



<p>Bu kararlarla birlikte Avrupa&#8217;da giderek güçlenen ortak yaklaşım; etik veganlığın yalnızca bireysel bir beslenme tercihi değil, insan dışı hayvanların sömürülmesine karşı bütünlüklü bir etik kanaat olduğu ve bu nedenle temel haklar kapsamında korunması gerektiği yönünde şekilleniyor.</p>



<h2 class="wp-block-heading">&#8220;Vejetaryen yemek vegan yemek değildir&#8221;</h2>



<p>AİHM kararının dikkat çekici yönlerinden biri de kamu kurumlarının sunduğu yemeklerin niteliğine ilişkin değerlendirme oldu.</p>



<p>Kararda, vegan başvuruculardan birine vejetaryen yemek verilmesinin yeterli olmadığı belirtildi.</p>



<p>Başvurucu, yemeklerin hayvansal yağlarla hazırlanıp hazırlanmadığını ya da süt, yumurta veya diğer hayvansal içerikler içerip içermediğini bilemediğini ifade etti. Bu nedenle bazı zamanlarda önüne konulan yemekleri hiç tüketemedi.</p>



<p>Mahkeme ayrıca bazı öğünlerin herhangi bir bitkisel protein kaynağı içermediğini ve besin değeri açısından yetersiz olduğunu da kaydetti.</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Karar, uygun vegan beslenmenin yalnızca hayvansal içeren ürünlerin çıkarılması anlamına gelmediğini; aynı zamanda beslenme açısından yeterli, dengeli ve açık biçimde tanımlanabilir olması gerektiğini ortaya koyuyor.</p>
</blockquote>



<h2 class="wp-block-heading">Hak ihlali ve manevi tazminat</h2>



<p>Mahkeme, İsviçre makamlarının veganların şikâyetlerini gereği gibi incelememesinin temel hak ihlali oluşturduğuna karar verdi.</p>



<p>AİHM, veganların uygun beslenmeye erişim taleplerinin önemsiz görülmesi, görmezden gelinmesi veya etkili biçimde incelenmemesinin kabul edilemez olduğunu açıkça ortaya koydu.</p>



<p>Karar kapsamında mahkeme, başvuruculardan birine 12.000 avro (658 bin TL), diğerine ise 4.000 (219 bin TL) avro manevi tazminat ödenmesine hükmetti. Ayrıca başvuruculardan birine 10.000 avro (548 bin) tutarında yargılama gideri ödenmesine de karar verildi.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Kurumlar bundan sonra ne yapmalı?</h2>



<p>Mahkeme kararı, yalnızca İsviçre&#8217;deki kamu kurumlarını değil, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi&#8217;ne taraf tüm devletlerdeki kamu otoritelerini ilgilendiren önemli ilkeler ortaya koyuyor.</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Dolayısıyla karar; Türkiye, Birleşik Krallık, Norveç ve Avrupa Konseyi üyesi diğer ülkeler açısından da önemli bir hukuki referans niteliği taşıyor. Buna göre ceza infaz kurumları, gözaltı merkezleri, psikiyatri klinikleri, hastaneler, bakım kuruluşları ve bireylerin beslenmesinden sorumlu diğer kamu kurumlarının uygulamalarını gözden geçirmesi gerekiyor.</p>
</blockquote>



<p>Özellikle şu yükümlülüklerin dikkate alınması bekleniyor:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>Etik veganlığın hukuken korunan bir kanaat olduğu gözetilerek yemek planlamalarının buna uygun biçimde değerlendirilmesi,</li>



<li>Veganların beslenme taleplerinin ciddiyetle ve saygıyla ele alınması,</li>



<li>Beslenmeye ilişkin şikâyetler için etkili ve erişilebilir başvuru mekanizmalarının oluşturulması,</li>



<li>Sunulan vegan öğünlerin beslenme açısından yeterli, dengeli ve tamamen bitkisel içerikli olduğunun açık biçimde güvence altına alınması,</li>



<li>Kurum personelinin vejetaryen beslenme ile vegan beslenme arasındaki fark konusunda bilgilendirilmesi.</li>
</ul>



<p>AİHM, İsviçre&#8217;nin bu karara uymakla yükümlü olduğunu belirtirken, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi&#8217;ne taraf diğer devletler bakımından da güçlü bir yol gösterici niteliğe sahip olduğunu vurguluyor. </p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Bu nedenle kararın, farklı ülkelerdeki kamu kurumlarının veganların beslenme hakkına ilişkin politika ve uygulamalarını gözden geçirmesi açısından da önemli bir emsal oluşturması bekleniyor.</p>
</blockquote>



<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="1024" height="576" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/08/AIHM-karari-veganlik-veganizm-1024x576.png" alt="" class="wp-image-8893" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/08/AIHM-karari-veganlik-veganizm-1024x576.png 1024w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/08/AIHM-karari-veganlik-veganizm-300x169.png 300w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/08/AIHM-karari-veganlik-veganizm-768x432.png 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/08/AIHM-karari-veganlik-veganizm-747x420.png 747w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/08/AIHM-karari-veganlik-veganizm-696x392.png 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/08/AIHM-karari-veganlik-veganizm-1068x601.png 1068w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/08/AIHM-karari-veganlik-veganizm.png 1280w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /><figcaption class="wp-element-caption">Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) &#8211; <a href="https://pixabay.com/photos/the-echr-european-5180649/">Endzeiter / Pixabay</a></figcaption></figure>



<h2 class="wp-block-heading">Üçüncü tarafların sunduğu kritik görüşler</h2>



<p>AİHM davasında Uluslararası Haklar Ağı üyeleri, Vegan Australia ve Criminal Law Research Center of the Free University of Brussels üçüncü taraf olarak Mahkemeye görüş sunma izni aldı.</p>



<p>Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, üçüncü taraf müdahalelerine yalnızca davanın değerlendirilmesine katkı sağlayacak hukuki veya teknik uzmanlığın gerekli görüldüğü durumlarda izin veriyor.</p>



<p>Sunulan görüşlerde;</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>veganlığın etik temelleri,</li>



<li>etik veganlığın türcülük karşıtı felsefeyle ilişkisi,</li>



<li>uygun vegan beslenmenin hukuki ve idari boyutu,</li>



<li>vegan beslenmenin, etik kanaatin günlük yaşamdaki somut ifadesi olduğu ayrıntılı biçimde mahkemeyle paylaşıldı.</li>
</ul>



<p>Özellikle &#8220;vegan beslenme, etiğin günlük yaşamdaki pratiğidir&#8221; yaklaşımı, mahkemenin etik veganlığın yalnızca bireysel bir tüketim tercihi olmadığına ilişkin değerlendirmesiyle de örtüşüyor.</p>



<h2 class="wp-block-heading">AİHM kararının önemi</h2>



<p>Bu karar, etik veganlığın Avrupa insan hakları hukuku bakımından korunmasına yönelik şimdiye kadarki en önemli ve ayrıntılı kararlardan biri olarak değerlendiriliyor.</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Mahkeme, etik veganlığın yalnızca kişisel bir beslenme tercihi olmadığını; insan dışı hayvanların sömürülmesine karşı bütüncül ve ciddi bir etik kanaati yansıttığını açık biçimde kabul etti.</p>
</blockquote>



<p>AİHM kararı aynı zamanda, kamu kurumlarının veganların taleplerini önemsiz görerek görmezden gelemeyeceğini ve veganlara yönelik beslenme uygulamalarında insan hakları standartlarını gözetmesi gerektiğini de açık biçimde ortaya koyuyor. Özgürlüğünden yoksun bırakılan veya yaşamını sürdürebilmek için tamamen kamu kurumlarına bağımlı durumda bulunan kişilerin etik kanaatlerine uygun beslenmeye erişim talepleri, etkili hukuki yollarla değerlendirilmek zorunda.</p>



<p>Mahkeme, kamu otoritelerinin idari veya mali gerekçeleri ileri sürebileceğini kabul etmekle birlikte, bu gerekçelerin hiçbir değerlendirme yapılmamasını haklı gösteremeyeceğini vurguluyor. Devletlerin görevi, bireyin temel hakları ile kurumsal gereklilikler arasında adil bir denge kurmak.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Türkiye&#8217;de durum ve TVD olarak mücadelemiz</h2>



<p>Türkiye Vegan Derneği (TVD) olarak, ülkemizde de gözaltı süreçlerinde, cezaevlerinde ve kamu kurumlarında özgürlüğünden yoksun bırakılan vegan tutsakların ve yurttaşların yaşadığı hak ihlallerine karşı kararlılıkla mücadele ediyoruz.</p>



<p>Çünkü Türkiye&#8217;de de gözaltı merkezleri, ceza infaz kurumları ve diğer kamu kurumlarında bulunan veganların beslenme hakkına ilişkin çeşitli yasal düzenlemeler ve idari yükümlülükler bulunmasına rağmen uygulamada, bitki bazlı öğünlerin veganlara hiç sunulmaması, vejetaryen menülerin vegan seçenek olarak değerlendirilmesi, öğünlerin besin değeri açısından yetersiz olabilmesi veya başvuruların etkili biçimde ve zamanında incelenmemesi gibi sorunlarla karşılaşılabiliyoruz. </p>



<p>Oysa sağlıklı beslenmeye erişim en temel insan haklarından biridir. Kişilerin etik kanaatleri doğrultusunda uygun ve yeterli beslenmeye erişim taleplerinin etkin biçimde değerlendirilmesi ise düşünce ve vicdan özgürlüğünün korunmasının ayrılmaz bir parçasıdır.</p>



<p>Türkiye Vegan Derneği (TVD) olarak bugüne kadar vegan tutsakların beslenme hakkının korunması amacıyla çeşitli resmi başvurular gerçekleştirdik; kamu kurumlarıyla yazışmalar yürüttük ve hak ihlallerinin giderilmesi için hukuki süreçleri takip ettik. </p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Önümüzdeki dönemde de özellikle gözaltı süreçlerinde mevcut mevzuatın eksiksiz uygulanması, sunulan vegan öğünlerin beslenme açısından yeterli olması ve hak ihlallerinin önlenmesi amacıyla aktivistler, hukukçular ve ilgili uzmanlarla birlikte Adalet Bakanlığı, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü ve Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK) nezdinde çalışmalar yürütmeyi sürdüreceğiz.</p>
</blockquote>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<figure class="wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio"><div class="wp-block-embed__wrapper">
<div class="youtube-embed" data-video_id="sKmEERjvJ-E"><iframe title="YÖK&#039;e dava açtık: Öğrencilerin #veganmenü hakkı yok sayılamaz" width="696" height="392" src="https://www.youtube.com/embed/sKmEERjvJ-E?feature=oembed&#038;enablejsapi=1" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" referrerpolicy="strict-origin-when-cross-origin" allowfullscreen></iframe></div>
</div></figure>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<figure class="wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio"><div class="wp-block-embed__wrapper">
<div class="youtube-embed" data-video_id="UXHHQh1dZtc"><iframe title="YÖK&#039;e açtığımız #veganmenühakkı davası Habertürk&#039;te" width="696" height="392" src="https://www.youtube.com/embed/UXHHQh1dZtc?feature=oembed&#038;enablejsapi=1" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" referrerpolicy="strict-origin-when-cross-origin" allowfullscreen></iframe></div>
</div></figure>
</div>
</div>



<figure class="wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio"><div class="wp-block-embed__wrapper">
<div class="youtube-embed" data-video_id="Ju-jZtsc2E0"><iframe title="Etik Veganlık ve Hukuk Mücadelesi (EN &amp; TR): Jordi Casamitjana" width="696" height="392" src="https://www.youtube.com/embed/Ju-jZtsc2E0?feature=oembed&#038;enablejsapi=1" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" referrerpolicy="strict-origin-when-cross-origin" allowfullscreen></iframe></div>
</div></figure>



<p>Bu kapsamda vegan tutsaklara<a href="https://haberler.tvd.org.tr/tag/hukumlu-ve-tutuklular-ile-ceza-infaz-kurumlari-personelinin-iase-yonetmeliginde-degisiklik-yapilmasina-dair-yonetmeligi/"> ilişkin başvuru ve görüşmelerimiz</a>, etik veganlığın hukuki statüsünü ele aldığımız, Jordi Casamitjana ile Dünya Vegan Ayı kapsamında gerçekleştirdiğimiz söyleşi de bu alandaki çalışmalarımızın önemli parçaları.</p>



<p>Aynı zamanda,<a href="#portekiz" type="internal" id="#portekiz"> Portekiz&#8217;deki düzenlemenin içeriğiyle</a> benzer şekilde, başta <a href="https://haberler.tvd.org.tr/2022/05/13/vegan-dernegi-ogrencilerin-saglikli-beslenme-hakkini-yok-sayan-yoke-dava-acti/" type="post" id="6331">Yükseköğretim Kurulu (YÖK)</a> olmak üzere <a href="https://haberler.tvd.org.tr/2022/07/20/vegan-dernegi-itudeki-vegan-ogrencilerinin-beslenme-hakki-icin-ombudsmanlika-basvurdu/" type="post" id="6721">çeşitli kamu kurumlarına yaptığımız resmi başvurularla</a> üniversite yemekhanelerinde beslenme açısından yeterli ve düzenli <a href="https://haberler.tvd.org.tr/tag/vegan-menu/" type="post_tag" id="616">vegan menülerin</a> yaygınlaştırılması, <a href="https://haberler.tvd.org.tr/2022/04/12/veganlik-vicdan-ozgurlugu-ve-vegan-yemek-hakki-ankara-notlari-2/" type="post" id="6190">Sağlık Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı</a> düzeyinde kamu çalışanlarının ve askerlerin vegan beslenme hakkına erişimine ilişkin başvurularımız, örnek menüler ve beslenme dosyalarının sunulması mücadelemizin uzun soluklu ayaklarından bazıları.</p>



<p>Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi&#8217;nin bu son kararı, yıllardır savunduğumuz temel ilkeyi bir kez daha öne çıkarıyor: Etik kanaatleri nedeniyle vegan beslenen kişilerin uygun, yeterli ve tamamen bitkisel öğünlere erişimi; kamu otoritelerinin gözetmesi gereken temel bir hak meselesidir.</p>



<p>Bu AİHM kararı, gelecekte yapacağımız başvuruları güçlendirmenin ötesinde, vegan oluşumlarla yürütmeyi planladığımız mevzuat düzenlemelerine yönelik çalışmalara da katkı sunacak.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Kamu kurumlarının sorumluluğu ve dayanışma çağrısı</h2>



<p>İnsan hakları sözleşmelerine taraf olan Türkiye&#8217;de de kamu otoritelerini; etik veganların vicdani bütünlüğüne saygı duymaya, ayrımcılığa son vermeye ve AİHM standartlarında besleyici vegan menüleri derhal sağlamaya çağırıyoruz.</p>



<p>Yakını gözaltında, tutuklu, hükümlü ya da kamu gözetimi altındaki bir sağlık kurumunda bulunan veganların ailelerine, avukatlarına ve dayanışma ağlarına ise çağrımızı yineliyoruz:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>Etik veganlığa uygun beslenme taleplerinin karşılanmaması, yalnızca vejetaryen seçenek sunulması, öğünlerin besin değeri açısından yetersiz olması veya bu taleplerin dikkate alınmaması gibi durumlarla karşılaşmanız halinde siz de başvuru yapabilir, ek destek gerekmesi durumunda bizimle tvd@tvd.org.tr e-mail adresi üzerinden iletişime geçebilirsiniz.</li>



<li>TVD olarak her başvuruyu <a href="https://haberler.tvd.org.tr/tag/hukumlu-ve-tutuklular-ile-ceza-infaz-kurumlari-personelinin-iase-yonetmeliginde-degisiklik-yapilmasina-dair-yonetmeligi/" type="post_tag" id="563">yürürlükteki mevzuat çerçevesinde değerlendiriyor</a>; gerekli durumlarda ilgili kurumlara resmi başvurular yapıyor, dilekçe süreçlerine destek oluyor ve hak ihlallerinin giderilmesi için savunuculuk faaliyetleri yürütüyoruz.</li>



<li>Hiç kimse etik kanaatleri nedeniyle uygun ve yeterli beslenmeye erişimden mahrum bırakılamaz. Bu nedenle vegan tutsakların ve kamu gözetimi altında bulunan veganların haklarının korunması için dayanışmayı büyütmeye ve gerekli hukuki girişimleri sürdürmeye devam edeceğiz.</li>
</ul>



<p>&#8211; </p>



<p><strong>Kaynaklar:</strong> <a href="https://hudoc.echr.coe.int/eng#{%22documentcollectionid2%22:[%22GRANDCHAMBER%22,%22CHAMBER%22],%22itemid%22:[%22001-251193%22]}">AİHM</a>, <a href="https://redefine.food/en/legislation/the-recognition-of-ethical-veganism-in-echr-case/">Redefine.Food</a>, <a href="https://www.vegansociety.com/news/news/european-court-human-rights-confirms-ethical-convictions">The Vegan Society</a>, <a href="https://veganfta.com/articles/2026/07/17/european-court-confirms-ethical-veganism-is-a-protected-philosophical-belief-in-europe/?fbclid=IwY2xjawTfQWRleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFyRlpIS1dmS2s5N28xTVVjc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHvp4E8vrRSbE6w-DRnTttQ72YVMyCeS7ePj9QvfUxffshbM_b-VAB8tWXSKA_aem_IwsEZJ8iO-eu383_vb1DPw">Vegan FTA</a>, <a href="https://www.theguardian.com/world/2022/oct/28/vegan-activist-takes-switzerland-to-human-rights-court-over-prison-diet?">The Guardian</a></p>



<p><strong>Kapak fotoğrafı:</strong> <a href="https://www.pexels.com/tr-tr/fotograf/hakimin-masa-uzerindeki-ahsap-tokmaginin-yakin-cekim-goruntusu-37732186/">Shox Art / Pexels</a></p>



<p></p>
<p><a href="https://haberler.tvd.org.tr/2026/08/05/aihm-karar-etik-veganlik-koruma-altinda/">AİHM emsal kararı: Etik veganlık korunan bir kanaat</a> yazısı ilk önce <a href="https://haberler.tvd.org.tr">TVD | Haberler</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Tan Taşçı yalnız değil: Gerçekleri konuşmaktan vazgeçmeyeceğiz</title>
		<link>https://haberler.tvd.org.tr/2026/07/17/tan-tasci-yalniz-degil-veganlik-hulya-avsar/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[TVD]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 17 Jul 2026 18:01:02 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Aktivizm]]></category>
		<category><![CDATA[Basın Bülteni]]></category>
		<category><![CDATA[Sağlık]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://haberler.tvd.org.tr/?p=8787</guid>

					<description><![CDATA[<p>Vegan müzisyen Tan Taşçı’nın katıldığı Hülya Avşar’ın YouTube platformundaki sohbet programında veganlık, yumurta ve balık tüketimine ilişkin yaptığı açıklamalar sonrasında kamuoyunda oluşan tartışmaları dikkatle takip ediyoruz. Türkiye Vegan Derneği (TVD) olarak, bilimsel doğruluğun korunmasını önemsediğimiz kadar, yıllardır görünmez kılınan etik, çevresel, toplumsal adalet ve halk sağlığı sorunlarının kamuoyunda konuşulmasını da son derece önemli, değerli buluyoruz.</p>
<p><a href="https://haberler.tvd.org.tr/2026/07/17/tan-tasci-yalniz-degil-veganlik-hulya-avsar/">Tan Taşçı yalnız değil: Gerçekleri konuşmaktan vazgeçmeyeceğiz</a> yazısı ilk önce <a href="https://haberler.tvd.org.tr">TVD | Haberler</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p id="p-rc_d07e4b39e0e232bf-28"><strong>Vegan müzisyen Tan Taşçı’nın katıldığı Hülya Avşar’ın YouTube platformundaki sohbet programında veganlık, yumurta ve balık tüketimine ilişkin yaptığı açıklamalar sonrasında kamuoyunda oluşan tartışmaları dikkatle takip ediyoruz. Türkiye Vegan Derneği (TVD) olarak, bilimsel doğruluğun korunmasını önemsediğimiz kadar, yıllardır görünmez kılınan etik, çevresel, toplumsal adalet ve halk sağlığı sorunlarının kamuoyunda konuşulmasını da son derece önemli, değerli buluyoruz.</strong></p>



<p id="p-rc_d07e4b39e0e232bf-29">Öncelikle belirtmek isteriz ki, “yumurta tavuğun reglidir” ifadesi biyolojik olarak tam karşılığı olmasa da tavuğun döllenmemiş üreme hücresi olması itibarıyla bu tür bir benzetme ile anılmaktadır. Ancak bu terminolojik benzetme, tartışmanın özünü değiştirmemektedir. <strong>Yumurta; endüstrinin tavukların bedeni üzerinde yarattığı ağır biyolojik yükü, yapısal ihlalleri ve bunun etik sonuçlarını ihtiva eden ağır bir hayvansal çıktıdır.</strong></p>



<p id="p-rc_d07e4b39e0e232bf-30">Günümüzde tavuklar, doğal koşullarda yılda yaklaşık 10–20 yumurta bırakan atalarından farklı olarak, genetik seçilim ve yoğun üretim sistemleri nedeniyle yılda 300’ün üzerinde yumurta vermeye zorlanıyor. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) ve Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü (WOAH) gibi uluslararası kurumların da açıkça ortaya koyduğu üzere bu durum hayvanlarda; kemik mineral kaybı, osteoporoz, üreme sistemi hastalıkları ve kronik fizyolojik stres gibi ağır sömürü sonuçları doğuruyor. <strong>Hak ihlallerine dayalı bu yıkıcı sistemin insan sağlığı açısından da sağlıklı sonuçlar üretmesi düşünülemez</strong><strong>.</strong></p>



<p id="p-rc_d07e4b39e0e232bf-31">Nitekim; kolesterol zengini olan yumurtanın; kalp-damar hastalıkları, tip 2 diyabet ve bağırsak mikrobiyotası aracılığıyla oluşan TMAO gibi mekanizmalar üzerinden sağlık üzerindeki olumsuz etkileri uzun yıllardır tıp literatürünün konusudur. Benzer şekilde balık tüketiminde de deniz ekosistemlerinde giderek artan mikroplastik kirliliği, metilcıva, dioksinler ve PCB gibi kalıcı kimyasal kirleticilerin halk sağlığı üzerindeki ciddi riskleri Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Birleşmiş Milletler Gıda Örgütü (FAO) tarafından açıkça vurgulanmaktadır. <strong>Bu gerçekleri dile getirmek bilim karşıtlığı değil; aksine bilimin ortaya koyduğu verileri görünür kılmaktır.</strong></p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p id="p-rc_d07e4b39e0e232bf-32">Dünyanın önde gelen beslenme kuruluşlarının da kabul ettiği üzere; hayvanlardan elde edilmiş içerik barındırmayan; lif, vitamin, kalsiyum ve protein açısından zengin; kolesterol ve doymuş yağ içermeyen; meyve, sebze, çerez, tam tahıl ve baklagillerden oluşan dengeli ve zengin bitki bazlı beslenme, yaşamın her döneminde tamamen yeterli ve sağlıklıdır.</p>
</blockquote>



<p><strong>Veganlık ise bireysel bir tercih veya beslenme biçimi değil; her şeyden önce hayvan sömürüsünün tamamına karşı hak temelli bir duruştur. </strong>İklim kriziyle mücadele, ormansızlaşma ve denizel çölleşmenin önlenmesi, biyolojik çeşitliliğin korunması ve gıda sistemlerinin sürdürülebilirliği açısından da son derece güçlü bilimsel, hukuki ve ekolojik dayanaklara sahip bir yaşam biçimidir.</p>



<p id="p-rc_d07e4b39e0e232bf-33">Ne var ki, yerleşik düzenin ve ekonomik sistemlerin dayattığı alışkanlıklar sorgulandığında, etik dayanaklar ve bilimsel kanıtlar yerine çoğu zaman alay, küçümseme ve itibarsızlaştırma dili tercih edilir. Birey ve toplulukların hedef gösterilmesiyle yeniden üretilen linç kültürü ve yönü değiştirilen dikkat, asıl görünür olması gerekenleri bir kez daha geri plana atar: Hayvanları. Onların haklarını savunanları ise yalnızlaştırmaya ve seslerini bastırmaya çalışır. <strong>Ancak bilinmelidir ki hak, adalet ve şefkat çemberini küçültmeye hiçbir örgütlü nefret söyleminin gücü yetmeyecektir.</strong></p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Hiçbir toplumsal dönüşüm, statüko sorgulanmadan gerçekleşmemiştir. Bu sebeple, asıl ifşa edilmesi ve hesap sorulması gereken; her yıl trilyonlarca hayvanın ve insanın yaşamını etkileyen, yeryüzünün sınırlarını zorlayan mevcut üretim ve tüketim sistemidir. </p>
</blockquote>



<p>Hayvanların maruz bırakıldığı sistematik sömürüyü, iklim krizinin görmezden gelinen nedenlerini ve bitki temelli beslenmenin etik temellerini savunmaktan vazgeçmeyeceğiz. <strong>Çünkü sessizlik, hiçbir canlıyı korumadı. Değişim ise her zaman gerçeği söylemeye cesaret edenlerle başladı.</strong></p>



<p>Türkiye Vegan Derneği (TVD)</p>



<figure class="wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-4 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex">
<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="768" height="1024" data-id="8791" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/39-768x1024.webp" alt="Tan Taşçı ve Hülya Avşar YouTube sohbeti veganlık" class="wp-image-8791" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/39-768x1024.webp 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/39-225x300.webp 225w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/39-315x420.webp 315w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/39-696x928.webp 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/39-1068x1424.webp 1068w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/39.webp 1080w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="768" height="1024" data-id="8793" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/40-768x1024.webp" alt="" class="wp-image-8793" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/40-768x1024.webp 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/40-225x300.webp 225w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/40-315x420.webp 315w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/40-696x928.webp 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/40-1068x1424.webp 1068w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/40.webp 1080w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="768" height="1024" data-id="8794" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/41-768x1024.webp" alt="" class="wp-image-8794" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/41-768x1024.webp 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/41-225x300.webp 225w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/41-315x420.webp 315w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/41-696x928.webp 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/41-1068x1424.webp 1068w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/41.webp 1080w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="768" height="1024" data-id="8796" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/42-768x1024.webp" alt="" class="wp-image-8796" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/42-768x1024.webp 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/42-225x300.webp 225w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/42-315x420.webp 315w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/42-696x928.webp 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/42-1068x1424.webp 1068w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/42.webp 1080w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="768" height="1024" data-id="8792" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/44-768x1024.webp" alt="" class="wp-image-8792" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/44-768x1024.webp 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/44-225x300.webp 225w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/44-315x420.webp 315w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/44-696x928.webp 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/44-1068x1424.webp 1068w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/44.webp 1080w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="768" height="1024" data-id="8795" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/43-768x1024.webp" alt="" class="wp-image-8795" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/43-768x1024.webp 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/43-225x300.webp 225w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/43-315x420.webp 315w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/43-696x928.webp 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/43-1068x1424.webp 1068w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/43.webp 1080w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="768" height="1024" data-id="8798" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/45-768x1024.webp" alt="" class="wp-image-8798" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/45-768x1024.webp 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/45-225x300.webp 225w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/45-315x420.webp 315w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/45-696x928.webp 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/45-1068x1424.webp 1068w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/45.webp 1080w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="768" height="1024" data-id="8802" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/46-1-768x1024.webp" alt="" class="wp-image-8802" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/46-1-768x1024.webp 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/46-1-225x300.webp 225w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/46-1-315x420.webp 315w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/46-1-696x928.webp 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/46-1-1068x1424.webp 1068w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/46-1.webp 1080w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="768" height="1024" data-id="8797" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/47-768x1024.webp" alt="" class="wp-image-8797" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/47-768x1024.webp 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/47-225x300.webp 225w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/47-315x420.webp 315w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/47-696x928.webp 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/47-1068x1424.webp 1068w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/47.webp 1080w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="768" height="1024" data-id="8800" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/48-768x1024.webp" alt="" class="wp-image-8800" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/48-768x1024.webp 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/48-225x300.webp 225w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/48-315x420.webp 315w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/48-696x928.webp 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/48-1068x1424.webp 1068w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/48.webp 1080w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="768" height="1024" data-id="8790" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/49-768x1024.webp" alt="" class="wp-image-8790" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/49-768x1024.webp 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/49-225x300.webp 225w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/49-315x420.webp 315w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/49-696x928.webp 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/49-1068x1424.webp 1068w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/49.webp 1080w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" /></figure>
</figure>



<p><strong>Çok daha fazlası, <a href="https://tvd.org.tr/">tvd.org.tr</a> &#8220;Neden Vegan&#8221; menüsü altında.</strong></p>



<p></p>
<p><a href="https://haberler.tvd.org.tr/2026/07/17/tan-tasci-yalniz-degil-veganlik-hulya-avsar/">Tan Taşçı yalnız değil: Gerçekleri konuşmaktan vazgeçmeyeceğiz</a> yazısı ilk önce <a href="https://haberler.tvd.org.tr">TVD | Haberler</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Vegan aktivistlerin beslenme hakkına ilişkin güncelleme</title>
		<link>https://haberler.tvd.org.tr/2026/07/05/vegan-aktivistlerin-beslenme-hakki/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[TVD]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 04 Jul 2026 23:49:17 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Aktivizm]]></category>
		<category><![CDATA[Bizden]]></category>
		<category><![CDATA[Türkiye'den]]></category>
		<category><![CDATA[beslenme hakkı]]></category>
		<category><![CDATA[bitkisel beslenme]]></category>
		<category><![CDATA[cezaevi]]></category>
		<category><![CDATA[Hükümlü ve Tutuklular ile Ceza İnfaz Kurumları Personelinin İaşe Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliği]]></category>
		<category><![CDATA[vegan menü]]></category>
		<category><![CDATA[vegan yemek hakkı]]></category>
		<category><![CDATA[vegan yemek talebi]]></category>
		<category><![CDATA[veganlık]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://haberler.tvd.org.tr/?p=8777</guid>

					<description><![CDATA[<p>Bir kişinin gözaltında, tutuklu ya da hükümlü olması, en temel hak ve ihtiyaçlarının ihlal edilmesini meşru kılmaz. Vegan bireylerin gözaltı merkezleri ve cezaevlerindeki bitki temelli beslenme hakkı da yürürlükteki mevzuatla güvence altına alınmış, eksiksiz şekilde sağlanması gereken temel bir haktır.</p>
<p><a href="https://haberler.tvd.org.tr/2026/07/05/vegan-aktivistlerin-beslenme-hakki/">Vegan aktivistlerin beslenme hakkına ilişkin güncelleme</a> yazısı ilk önce <a href="https://haberler.tvd.org.tr">TVD | Haberler</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p><strong>Bir kişinin gözaltında, tutuklu ya da hükümlü olması, en temel hak ve ihtiyaçlarının ihlal edilmesini meşru kılmaz. Vegan bireylerin gözaltı merkezleri ve cezaevlerindeki bitki temelli beslenme hakkı da yürürlükteki mevzuatla güvence altına alınmış, eksiksiz şekilde sağlanması gereken temel bir haktır.</strong></p>



<p>NATO Zirvesi sürecinde çok sayıda gözaltı ve tutuklamanın kamuoyunun gündeminde olduğu Haziran ve Temmuz ayı boyunca, farklı gözaltı ve ceza infaz süreçlerinde vegan aktivistlerin beslenme hakkına ilişkin gelişmeleri yakından takip ettik. Kamuoyuna yansıyan bilgiler ve tarafımıza iletilen başvurular doğrultusunda ilgili kurumlara resmi başvurularımızı ilettik, hak ihlallerinin giderilmesi için harekete geçtik.</p>



<h2 class="wp-block-heading">İstanbul&#8217;dan sonra Ankara&#8217;dan ihlal bilgisi ulaştı</h2>



<p>İlk olarak, İstanbul&#8217;da gözaltına alınan vegan aktivist Medyâ Meral Geylâni hakkında sosyal medyada yapılan duyurunun ardından harekete geçerek avukatı ve arkadaşlarıyla iletişim kurduk, <a href="https://haberler.tvd.org.tr/2026/06/25/vegan-aktivist-medya-beslenme-hakki/">İstanbul Emniyet Müdürlüğü&#8217;ne resmi başvurumuzu hazırladık ve Vatan Emniyet Müdürlüğü&#8217;ne bizzat gittik</a>. Aynı zamanda Medyâ&#8217;nın paketli vegan gıdaya erişiminin sağlanabilmesi için de girişimlerde bulunduk. Süreç devam ederken Medyâ&#8217;nın serbest bırakıldığı bilgisi geldi.  </p>



<p>Kısa süre sonra, bu kez Ankara&#8217;da tutuklu bulunan ekoloji ve hayvan hakları aktivistleri Medine Açıkgöz ve Cemre Doğru&#8217;nun beslenme haklarına ilişkin sorunlar tarafımıza ulaştı. Güncel bilgilerin ekibimizle paylaşılmasının hemen ardından ilgili ceza infaz kurumlarına resmi başvurularımızı farklı yollardan aynı gün ilettik ve süreci takip etmeye başladık.</p>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="819" height="1024" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/vegan-aktivist-medya-beslenme-hakki-TVD-SM-1-819x1024.webp" alt="" class="wp-image-8778" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/vegan-aktivist-medya-beslenme-hakki-TVD-SM-1-819x1024.webp 819w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/vegan-aktivist-medya-beslenme-hakki-TVD-SM-1-240x300.webp 240w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/vegan-aktivist-medya-beslenme-hakki-TVD-SM-1-768x960.webp 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/vegan-aktivist-medya-beslenme-hakki-TVD-SM-1-336x420.webp 336w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/vegan-aktivist-medya-beslenme-hakki-TVD-SM-1-696x870.webp 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/vegan-aktivist-medya-beslenme-hakki-TVD-SM-1-1068x1335.webp 1068w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/vegan-aktivist-medya-beslenme-hakki-TVD-SM-1.webp 1200w" sizes="(max-width: 819px) 100vw, 819px" /></figure>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="819" height="1024" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/3-819x1024.webp" alt="" class="wp-image-8780" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/3-819x1024.webp 819w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/3-240x300.webp 240w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/3-768x960.webp 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/3-336x420.webp 336w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/3-696x870.webp 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/3-1068x1335.webp 1068w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/3.webp 1200w" sizes="(max-width: 819px) 100vw, 819px" /></figure>
</div>
</div>



<p>25 Haziran&#8217;dan itibaren Ankara&#8217;da tutuklu bulunan ekoloji ve hayvan hakları aktivistleri Medine Açıkgöz ve Cemre Doğru&#8217;nun vegan yemek haklarına ilişkin olarak aktivistler tarafından 26 Haziran&#8217;da bilgilendirildik.</p>



<p>30 Haziran&#8217;da güncel bilgilerin tarafımıza ulaştırılmasının hemen ardından, aynı gün öğleden sonra ilgili ceza infaz kurumlarına resmi başvurularımızı ve taleplerimizi hem e-posta hem de taahhütlü posta yoluyla ilettik.</p>



<p>Başvurularımızda özellikle mevcut mevzuatta vegan bireyler için bitki bazlı beslenmenin açıkça düzenlenmiş olmasına rağmen uygulamanın gerçekleştirilmemesinin hukuki sorumluluk doğurabilecek nitelikte olduğunu vurguladık. Nitekim, Hükümlü ve Tutuklular ile Ceza İnfaz Kurumları Personelinin İaşe Yönetmeliği&#8217;nin 9. maddesi uyarınca; &#8220;inancı gereği veya vegan, vejetaryen türü özel bir beslenme şekline sahip hükümlü ve tutukluların talepleri iaşe miktarı ile sınırlı kalmak üzere karşılanır.&#8221; Bu hüküm bir tavsiye değil, ceza infaz kurumları açısından bağlayıcı bir yükümlülüktür.</p>



<p>Veganlık tek başına bir beslenme biçimi değil; etik ve vicdani bir duruş, bir yaşam biçimidir. Dolayısıyla bitki temelli beslenme hakkına erişimin sağlanması, insan onuruna uygun muamelenin ve insan haklarının ayrılmaz bir parçasıdır.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Veganların beslenme hakkı engellenemez</h2>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>4 Temmuz&#8217;da avukatlardan edindiğimiz bilgiye göre; Medine Açıkgöz ve Cemre Doğru&#8217;nun yanı sıra ceza infaz kurumundaki diğer vegan aktivistlere de 1-2 gündür vegan yemek verilmeye başlandığı bilgisini aldık. Avukatların aktardığına göre bu uygulama yaklaşık 12-16 vegan mahpusu da kapsıyor.</p>
</blockquote>



<p>Avukatlar ve ekoloji / hayvan hakları aktivistleri ile birlikte tüm süreçleri takip ederken bir kez daha hatırlatıyoruz: Beslenme hakkı bir lütuf değil, açık bir yasal yükümlülüktür.</p>



<p>Özgürlüğünden yoksun bırakılan hiç kimse temel haklarından da yoksun bırakılamaz. Gözaltında ya da ceza infaz kurumlarında bulunan veganların bitki temelli beslenme hakkının eksiksiz biçimde sağlanması, hem yürürlükteki mevzuatın hem de insan hakları standartlarının gereğidir.</p>



<p>Cezaevinde veya gözaltında bitkisel beslenme hakkına erişimi engellenen vegan mahpuslar, avukatları ya da yakınları bizimle iletişime geçebilir. Gerekli idari ve hukuki başvuru süreçlerini değerlendirmek ve hak ihlallerinin giderilmesi için birlikte hareket etmek üzere dayanışmayı sürdürmeye devam edeceğiz.</p>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<blockquote class="instagram-media" data-instgrm-permalink="https://www.instagram.com/p/DaXzWUso-AX/?utm_source=ig_embed&amp;utm_campaign=loading" data-instgrm-version="14" style=" background:#FFF; border:0; border-radius:3px; box-shadow:0 0 1px 0 rgba(0,0,0,0.5),0 1px 10px 0 rgba(0,0,0,0.15); margin: 1px; max-width:540px; min-width:326px; padding:0; width:99.375%; width:-webkit-calc(100% - 2px); width:calc(100% - 2px);"><div style="padding:16px;"> <a href="https://www.instagram.com/p/DaXzWUso-AX/?utm_source=ig_embed&amp;utm_campaign=loading" style=" background:#FFFFFF; line-height:0; padding:0 0; text-align:center; text-decoration:none; width:100%;" target="_blank"> <div style=" display: flex; flex-direction: row; align-items: center;"> <div style="background-color: #F4F4F4; border-radius: 50%; flex-grow: 0; height: 40px; margin-right: 14px; width: 40px;"></div> <div style="display: flex; flex-direction: column; flex-grow: 1; justify-content: center;"> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; margin-bottom: 6px; width: 100px;"></div> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; width: 60px;"></div></div></div><div style="padding: 19% 0;"></div> <div style="display:block; height:50px; margin:0 auto 12px; width:50px;"><svg width="50px" height="50px" viewBox="0 0 60 60" version="1.1" xmlns="https://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="https://www.w3.org/1999/xlink"><g stroke="none" stroke-width="1" fill="none" fill-rule="evenodd"><g transform="translate(-511.000000, -20.000000)" fill="#000000"><g><path d="M556.869,30.41 C554.814,30.41 553.148,32.076 553.148,34.131 C553.148,36.186 554.814,37.852 556.869,37.852 C558.924,37.852 560.59,36.186 560.59,34.131 C560.59,32.076 558.924,30.41 556.869,30.41 M541,60.657 C535.114,60.657 530.342,55.887 530.342,50 C530.342,44.114 535.114,39.342 541,39.342 C546.887,39.342 551.658,44.114 551.658,50 C551.658,55.887 546.887,60.657 541,60.657 M541,33.886 C532.1,33.886 524.886,41.1 524.886,50 C524.886,58.899 532.1,66.113 541,66.113 C549.9,66.113 557.115,58.899 557.115,50 C557.115,41.1 549.9,33.886 541,33.886 M565.378,62.101 C565.244,65.022 564.756,66.606 564.346,67.663 C563.803,69.06 563.154,70.057 562.106,71.106 C561.058,72.155 560.06,72.803 558.662,73.347 C557.607,73.757 556.021,74.244 553.102,74.378 C549.944,74.521 548.997,74.552 541,74.552 C533.003,74.552 532.056,74.521 528.898,74.378 C525.979,74.244 524.393,73.757 523.338,73.347 C521.94,72.803 520.942,72.155 519.894,71.106 C518.846,70.057 518.197,69.06 517.654,67.663 C517.244,66.606 516.755,65.022 516.623,62.101 C516.479,58.943 516.448,57.996 516.448,50 C516.448,42.003 516.479,41.056 516.623,37.899 C516.755,34.978 517.244,33.391 517.654,32.338 C518.197,30.938 518.846,29.942 519.894,28.894 C520.942,27.846 521.94,27.196 523.338,26.654 C524.393,26.244 525.979,25.756 528.898,25.623 C532.057,25.479 533.004,25.448 541,25.448 C548.997,25.448 549.943,25.479 553.102,25.623 C556.021,25.756 557.607,26.244 558.662,26.654 C560.06,27.196 561.058,27.846 562.106,28.894 C563.154,29.942 563.803,30.938 564.346,32.338 C564.756,33.391 565.244,34.978 565.378,37.899 C565.522,41.056 565.552,42.003 565.552,50 C565.552,57.996 565.522,58.943 565.378,62.101 M570.82,37.631 C570.674,34.438 570.167,32.258 569.425,30.349 C568.659,28.377 567.633,26.702 565.965,25.035 C564.297,23.368 562.623,22.342 560.652,21.575 C558.743,20.834 556.562,20.326 553.369,20.18 C550.169,20.033 549.148,20 541,20 C532.853,20 531.831,20.033 528.631,20.18 C525.438,20.326 523.257,20.834 521.349,21.575 C519.376,22.342 517.703,23.368 516.035,25.035 C514.368,26.702 513.342,28.377 512.574,30.349 C511.834,32.258 511.326,34.438 511.181,37.631 C511.035,40.831 511,41.851 511,50 C511,58.147 511.035,59.17 511.181,62.369 C511.326,65.562 511.834,67.743 512.574,69.651 C513.342,71.625 514.368,73.296 516.035,74.965 C517.703,76.634 519.376,77.658 521.349,78.425 C523.257,79.167 525.438,79.673 528.631,79.82 C531.831,79.965 532.853,80.001 541,80.001 C549.148,80.001 550.169,79.965 553.369,79.82 C556.562,79.673 558.743,79.167 560.652,78.425 C562.623,77.658 564.297,76.634 565.965,74.965 C567.633,73.296 568.659,71.625 569.425,69.651 C570.167,67.743 570.674,65.562 570.82,62.369 C570.966,59.17 571,58.147 571,50 C571,41.851 570.966,40.831 570.82,37.631"></path></g></g></g></svg></div><div style="padding-top: 8px;"> <div style=" color:#3897f0; font-family:Arial,sans-serif; font-size:14px; font-style:normal; font-weight:550; line-height:18px;">Bu gönderiyi Instagram&#39;da gör</div></div><div style="padding: 12.5% 0;"></div> <div style="display: flex; flex-direction: row; margin-bottom: 14px; align-items: center;"><div> <div style="background-color: #F4F4F4; border-radius: 50%; height: 12.5px; width: 12.5px; transform: translateX(0px) translateY(7px);"></div> <div style="background-color: #F4F4F4; height: 12.5px; transform: rotate(-45deg) translateX(3px) translateY(1px); width: 12.5px; flex-grow: 0; margin-right: 14px; margin-left: 2px;"></div> <div style="background-color: #F4F4F4; border-radius: 50%; height: 12.5px; width: 12.5px; transform: translateX(9px) translateY(-18px);"></div></div><div style="margin-left: 8px;"> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 50%; flex-grow: 0; height: 20px; width: 20px;"></div> <div style=" width: 0; height: 0; border-top: 2px solid transparent; border-left: 6px solid #f4f4f4; border-bottom: 2px solid transparent; transform: translateX(16px) translateY(-4px) rotate(30deg)"></div></div><div style="margin-left: auto;"> <div style=" width: 0px; border-top: 8px solid #F4F4F4; border-right: 8px solid transparent; transform: translateY(16px);"></div> <div style=" background-color: #F4F4F4; flex-grow: 0; height: 12px; width: 16px; transform: translateY(-4px);"></div> <div style=" width: 0; height: 0; border-top: 8px solid #F4F4F4; border-left: 8px solid transparent; transform: translateY(-4px) translateX(8px);"></div></div></div> <div style="display: flex; flex-direction: column; flex-grow: 1; justify-content: center; margin-bottom: 24px;"> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; margin-bottom: 6px; width: 224px;"></div> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; width: 144px;"></div></div></a><p style=" color:#c9c8cd; font-family:Arial,sans-serif; font-size:14px; line-height:17px; margin-bottom:0; margin-top:8px; overflow:hidden; padding:8px 0 7px; text-align:center; text-overflow:ellipsis; white-space:nowrap;"><a href="https://www.instagram.com/p/DaXzWUso-AX/?utm_source=ig_embed&amp;utm_campaign=loading" style=" color:#c9c8cd; font-family:Arial,sans-serif; font-size:14px; font-style:normal; font-weight:normal; line-height:17px; text-decoration:none;" target="_blank">Vegan Derneği Türkiye (@tvd.org.tr)&#39;in paylaştığı bir gönderi</a></p></div></blockquote>
<script async src="//www.instagram.com/embed.js"></script>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<blockquote class="twitter-tweet"><p lang="tr" dir="ltr"><img src="https://s.w.org/images/core/emoji/17.0.2/72x72/1f37d.png" alt="🍽" class="wp-smiley" style="height: 1em; max-height: 1em;" /> Gözaltı veya Tutukluluk Sürecinde Vegan Beslenme Hakkının Sağlanması ile İlgili Bunları Biliyor musunuz?<a href="https://x.com/hashtag/veganmenu?src=hash&amp;ref_src=twsrc%5Etfw">#veganmenu</a> <a href="https://x.com/hashtag/veganmenuhakt%C4%B1r?src=hash&amp;ref_src=twsrc%5Etfw">#veganmenuhaktır</a> <a href="https://x.com/hashtag/beslenmehakk%C4%B1?src=hash&amp;ref_src=twsrc%5Etfw">#beslenmehakkı</a> <a href="https://t.co/cOeqXauFke">pic.twitter.com/cOeqXauFke</a></p>&mdash; Vegan Derneği Türkiye (@TvdOrgTr) <a href="https://x.com/TvdOrgTr/status/1905172869987893747?ref_src=twsrc%5Etfw">March 27, 2025</a></blockquote> <script async src="https://platform.x.com/widgets.js" charset="utf-8"></script>
</div>
</div>
<p><a href="https://haberler.tvd.org.tr/2026/07/05/vegan-aktivistlerin-beslenme-hakki/">Vegan aktivistlerin beslenme hakkına ilişkin güncelleme</a> yazısı ilk önce <a href="https://haberler.tvd.org.tr">TVD | Haberler</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Vegan aktivist Medyâ&#8217;nın beslenme hakkı acilen sağlanmalıdır</title>
		<link>https://haberler.tvd.org.tr/2026/06/25/vegan-aktivist-medya-beslenme-hakki/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[TVD]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 25 Jun 2026 15:55:26 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Aktivizm]]></category>
		<category><![CDATA[Bizden]]></category>
		<category><![CDATA[Etik]]></category>
		<category><![CDATA[beslenme hakkı]]></category>
		<category><![CDATA[gözaltı]]></category>
		<category><![CDATA[Hükümlü ve Tutuklular ile Ceza İnfaz Kurumları Personelinin İaşe Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliği]]></category>
		<category><![CDATA[vegan menü]]></category>
		<category><![CDATA[vegan yemek]]></category>
		<category><![CDATA[vegan yemek hakkı]]></category>
		<category><![CDATA[vegan yemek talebi]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://haberler.tvd.org.tr/?p=8752</guid>

					<description><![CDATA[<p>Yetkilileri, Medya Meral Geylani'nin bitki bazlı beslenme talebini gecikmeksizin karşılamaya ve gözaltı koşullarının insan hakları standartlarına uygun şekilde yürütülmesini sağlamaya çağırıyoruz.</p>
<p><a href="https://haberler.tvd.org.tr/2026/06/25/vegan-aktivist-medya-beslenme-hakki/">Vegan aktivist Medyâ&#8217;nın beslenme hakkı acilen sağlanmalıdır</a> yazısı ilk önce <a href="https://haberler.tvd.org.tr">TVD | Haberler</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p><strong>Vegan aktivist Medyâ Meral Geylâni&#8217;nin 22 Haziran&#8217;da İstanbul&#8217;da gözaltına alındığını ve gözaltı sürecinde vegan beslenme ihtiyacına uygun gıdaya erişimde ciddi sorunlar yaşadığını, Hayvan Özgürlüğü İnisiyatifi&#8217;nin 24 Haziran&#8217;daki duyurusu aracılığıyla öğrenmiş bulunuyoruz.</strong></p>



<p>Konuyla ilgili bilgi almak ve destek sağlayabilmek amacıyla Medyâ&#8217;nın avukatı ve arkadaşlarıyla iletişime geçtik. Bizimle paylaşılan bilgilere göre, Medyâ gözaltına alındığı andan itibaren vegan olduğunu kolluk görevlilerine bildirmesine rağmen ilk 24 saat boyunca vegan beslenmesine uygun gıdaya erişememiş ve yalnızca ekmek tüketmek zorunda kalmıştır. Daha sonraki süreçte sınırlı ölçüde vegan gıdaya erişim sağlandığı belirtilse de, kişinin temel ihtiyaçlarının zamanında ve yeterli biçimde karşılanmaması ciddi bir hak ihlali durumuna işaret etmektedir. </p>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<blockquote class="instagram-media" data-instgrm-permalink="https://www.instagram.com/p/DZ99UWZNUkT/?utm_source=ig_embed&amp;utm_campaign=loading" data-instgrm-version="14" style=" background:#FFF; border:0; border-radius:3px; box-shadow:0 0 1px 0 rgba(0,0,0,0.5),0 1px 10px 0 rgba(0,0,0,0.15); margin: 1px; max-width:540px; min-width:326px; padding:0; width:99.375%; width:-webkit-calc(100% - 2px); width:calc(100% - 2px);"><div style="padding:16px;"> <a href="https://www.instagram.com/p/DZ99UWZNUkT/?utm_source=ig_embed&amp;utm_campaign=loading" style=" background:#FFFFFF; line-height:0; padding:0 0; text-align:center; text-decoration:none; width:100%;" target="_blank"> <div style=" display: flex; flex-direction: row; align-items: center;"> <div style="background-color: #F4F4F4; border-radius: 50%; flex-grow: 0; height: 40px; margin-right: 14px; width: 40px;"></div> <div style="display: flex; flex-direction: column; flex-grow: 1; justify-content: center;"> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; margin-bottom: 6px; width: 100px;"></div> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; width: 60px;"></div></div></div><div style="padding: 19% 0;"></div> <div style="display:block; height:50px; margin:0 auto 12px; width:50px;"><svg width="50px" height="50px" viewBox="0 0 60 60" version="1.1" xmlns="https://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="https://www.w3.org/1999/xlink"><g stroke="none" stroke-width="1" fill="none" fill-rule="evenodd"><g transform="translate(-511.000000, -20.000000)" fill="#000000"><g><path d="M556.869,30.41 C554.814,30.41 553.148,32.076 553.148,34.131 C553.148,36.186 554.814,37.852 556.869,37.852 C558.924,37.852 560.59,36.186 560.59,34.131 C560.59,32.076 558.924,30.41 556.869,30.41 M541,60.657 C535.114,60.657 530.342,55.887 530.342,50 C530.342,44.114 535.114,39.342 541,39.342 C546.887,39.342 551.658,44.114 551.658,50 C551.658,55.887 546.887,60.657 541,60.657 M541,33.886 C532.1,33.886 524.886,41.1 524.886,50 C524.886,58.899 532.1,66.113 541,66.113 C549.9,66.113 557.115,58.899 557.115,50 C557.115,41.1 549.9,33.886 541,33.886 M565.378,62.101 C565.244,65.022 564.756,66.606 564.346,67.663 C563.803,69.06 563.154,70.057 562.106,71.106 C561.058,72.155 560.06,72.803 558.662,73.347 C557.607,73.757 556.021,74.244 553.102,74.378 C549.944,74.521 548.997,74.552 541,74.552 C533.003,74.552 532.056,74.521 528.898,74.378 C525.979,74.244 524.393,73.757 523.338,73.347 C521.94,72.803 520.942,72.155 519.894,71.106 C518.846,70.057 518.197,69.06 517.654,67.663 C517.244,66.606 516.755,65.022 516.623,62.101 C516.479,58.943 516.448,57.996 516.448,50 C516.448,42.003 516.479,41.056 516.623,37.899 C516.755,34.978 517.244,33.391 517.654,32.338 C518.197,30.938 518.846,29.942 519.894,28.894 C520.942,27.846 521.94,27.196 523.338,26.654 C524.393,26.244 525.979,25.756 528.898,25.623 C532.057,25.479 533.004,25.448 541,25.448 C548.997,25.448 549.943,25.479 553.102,25.623 C556.021,25.756 557.607,26.244 558.662,26.654 C560.06,27.196 561.058,27.846 562.106,28.894 C563.154,29.942 563.803,30.938 564.346,32.338 C564.756,33.391 565.244,34.978 565.378,37.899 C565.522,41.056 565.552,42.003 565.552,50 C565.552,57.996 565.522,58.943 565.378,62.101 M570.82,37.631 C570.674,34.438 570.167,32.258 569.425,30.349 C568.659,28.377 567.633,26.702 565.965,25.035 C564.297,23.368 562.623,22.342 560.652,21.575 C558.743,20.834 556.562,20.326 553.369,20.18 C550.169,20.033 549.148,20 541,20 C532.853,20 531.831,20.033 528.631,20.18 C525.438,20.326 523.257,20.834 521.349,21.575 C519.376,22.342 517.703,23.368 516.035,25.035 C514.368,26.702 513.342,28.377 512.574,30.349 C511.834,32.258 511.326,34.438 511.181,37.631 C511.035,40.831 511,41.851 511,50 C511,58.147 511.035,59.17 511.181,62.369 C511.326,65.562 511.834,67.743 512.574,69.651 C513.342,71.625 514.368,73.296 516.035,74.965 C517.703,76.634 519.376,77.658 521.349,78.425 C523.257,79.167 525.438,79.673 528.631,79.82 C531.831,79.965 532.853,80.001 541,80.001 C549.148,80.001 550.169,79.965 553.369,79.82 C556.562,79.673 558.743,79.167 560.652,78.425 C562.623,77.658 564.297,76.634 565.965,74.965 C567.633,73.296 568.659,71.625 569.425,69.651 C570.167,67.743 570.674,65.562 570.82,62.369 C570.966,59.17 571,58.147 571,50 C571,41.851 570.966,40.831 570.82,37.631"></path></g></g></g></svg></div><div style="padding-top: 8px;"> <div style=" color:#3897f0; font-family:Arial,sans-serif; font-size:14px; font-style:normal; font-weight:550; line-height:18px;">Bu gönderiyi Instagram&#39;da gör</div></div><div style="padding: 12.5% 0;"></div> <div style="display: flex; flex-direction: row; margin-bottom: 14px; align-items: center;"><div> <div style="background-color: #F4F4F4; border-radius: 50%; height: 12.5px; width: 12.5px; transform: translateX(0px) translateY(7px);"></div> <div style="background-color: #F4F4F4; height: 12.5px; transform: rotate(-45deg) translateX(3px) translateY(1px); width: 12.5px; flex-grow: 0; margin-right: 14px; margin-left: 2px;"></div> <div style="background-color: #F4F4F4; border-radius: 50%; height: 12.5px; width: 12.5px; transform: translateX(9px) translateY(-18px);"></div></div><div style="margin-left: 8px;"> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 50%; flex-grow: 0; height: 20px; width: 20px;"></div> <div style=" width: 0; height: 0; border-top: 2px solid transparent; border-left: 6px solid #f4f4f4; border-bottom: 2px solid transparent; transform: translateX(16px) translateY(-4px) rotate(30deg)"></div></div><div style="margin-left: auto;"> <div style=" width: 0px; border-top: 8px solid #F4F4F4; border-right: 8px solid transparent; transform: translateY(16px);"></div> <div style=" background-color: #F4F4F4; flex-grow: 0; height: 12px; width: 16px; transform: translateY(-4px);"></div> <div style=" width: 0; height: 0; border-top: 8px solid #F4F4F4; border-left: 8px solid transparent; transform: translateY(-4px) translateX(8px);"></div></div></div> <div style="display: flex; flex-direction: column; flex-grow: 1; justify-content: center; margin-bottom: 24px;"> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; margin-bottom: 6px; width: 224px;"></div> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; width: 144px;"></div></div></a><p style=" color:#c9c8cd; font-family:Arial,sans-serif; font-size:14px; line-height:17px; margin-bottom:0; margin-top:8px; overflow:hidden; padding:8px 0 7px; text-align:center; text-overflow:ellipsis; white-space:nowrap;"><a href="https://www.instagram.com/p/DZ99UWZNUkT/?utm_source=ig_embed&amp;utm_campaign=loading" style=" color:#c9c8cd; font-family:Arial,sans-serif; font-size:14px; font-style:normal; font-weight:normal; line-height:17px; text-decoration:none;" target="_blank">Hayvan Ozgurlugu Inisiyatifi (@hayvanozgurluguinisiyatifi)&#39;in paylaştığı bir gönderi</a></p></div></blockquote>
<script async src="//www.instagram.com/embed.js"></script>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow"></div>
</div>



<p></p>



<p><a href="https://haberler.tvd.org.tr/?s=H%C3%BCk%C3%BCml%C3%BC+ve+Tutuklular+" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Tutuklu ve hükümlülerin yanı sıra</a> gözaltındaki kişilerin de beslenme hakları, anayasal ve uluslararası hukuk normlarıyla güvence altındadır. Bir kişinin gözaltında bulunması, en temel ihtiyaçlarından mahrum bırakılmasını meşru kılmaz. Tam tersine, özgürlüğünden mahrum bırakılan kişilerin beslenme, sağlık ve yaşam koşullarına ilişkin sorumluluk tamamen kamu otoritelerine aittir. İnsan onuruna uygun muamele ilkesi, <a href="https://haberler.tvd.org.tr/?s=beslenme+hakk%C4%B1" type="link" id="https://haberler.tvd.org.tr/?s=beslenme+hakk%C4%B1">herkes için ve her koşulda geçerlidir.</a></p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Veganlık bir beslenme biçimi değil, etik bir yaşam biçimidir. Bu tercihin gözaltı koşullarında yok sayılması, kişinin vicdani ve etik değerlerine saygı gösterilmemesi anlamına gelmektedir. Gözaltındaki kişilerin dini, vicdani veya etik nedenlerle benimsedikleri beslenme biçimlerine uygun gıdaya erişebilmeleri temel bir haktır.</p>
</blockquote>



<h2 class="wp-block-heading">Vegan beslenme hakkı için harekete geçtik</h2>



<p>Türkiye Vegan Derneği (TVD) olarak Medyâ&#8217;nın gözaltı süreci hakkında ayrıntılı bilgi talep ettik ve vegan beslenme hakkının eksiksiz şekilde sağlanması için İstanbul Emniyet Müdürlüğü&#8217;ne resmi bir başvuru hazırladık. </p>



<p>Başvurumuzu elden iletmek ve Medyâ&#8217;nın paketli vegan gıdaya erişiminin sağlanabilmesi için girişimde bulunmak üzere İstanbul Vatan Emniyet Müdürlüğü&#8217;ne gittik. Ancak hem başvurumuzun hem de bu talebimizin avukatı aracılığıyla iletilmesi gerektiği tarafımıza bildirildi.</p>



<p>Bunun üzerine hazırladığımız başvuruyu avukatına ilettik. Medyâ&#8217;nın vegan gıdaya erişiminin sağlanması ve benzer hak ihlallerinin önlenmesi için süreci yakından takip etmeye devam ediyoruz.</p>



<p>Başvurumuzda;</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>İstanbul Vatan Emniyet Müdürlüğü&#8217;nde gözaltında tutulan Medyâ Meral Geylâni&#8217;nin insan onuruna, sağlık hakkına ve vicdani duruşuna uygun şekilde vegan beslenme hakkının derhal ve eksiksiz olarak sağlanmasını,</li>



<li>Gözaltı süresi boyunca ve sevk edileceği adli mercilerdeki bekleme süreçlerinde kendisine sunulacak öğünlerin vegan kriterlere uygun olarak düzenlenmesini,</li>



<li>İlk 24 saatte yaşanan hak ihlali iddialarının incelenmesini ve benzer durumların tekrar yaşanmaması için gerekli önlemlerin alınmasını ivedilikle talep ettik.</li>
</ul>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Yetkilileri, vegan aktivist Medyâ Meral Geylâni&#8217;nin bitki bazlı beslenme talebini gecikmeksizin karşılamaya ve gözaltı koşullarının insan hakları standartlarına uygun şekilde yürütülmesini sağlamaya çağırıyoruz.</p>
</blockquote>



<p>Temel haklar, yalnızca özgürlükte olanlar için değil; gözaltında, tutuklu ya da hükümlü olanlar dahil herkes için geçerlidir.</p>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<figure class="wp-block-embed is-type-rich is-provider-x wp-block-embed-x"><div class="wp-block-embed__wrapper">
<blockquote class="twitter-tweet" data-width="550" data-dnt="true"><p lang="tr" dir="ltr">Türkiye’de yükseklisans eğitimini tamamlamak üzere bulunan Azerbaycan vatandaşı vegan öğrenci Nanakhanım Babazade’nin, öğrenim gördüğü üniversitede yapılan yemek protestosuna katılımının ardından gözaltına alındığı ve sınırdışı edilmek üzere tutulduğu İstanbul İl Göç İdaresi + <a href="https://t.co/1M0pqtv0te">pic.twitter.com/1M0pqtv0te</a></p>&mdash; Vegan Derneği Türkiye (@TvdOrgTr) <a href="https://x.com/TvdOrgTr/status/1959920188721176596?ref_src=twsrc%5Etfw">August 25, 2025</a></blockquote><script async src="https://platform.x.com/widgets.js" charset="utf-8"></script>
</div></figure>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<figure class="wp-block-embed is-type-rich is-provider-x wp-block-embed-x"><div class="wp-block-embed__wrapper">
<blockquote class="twitter-tweet" data-width="550" data-dnt="true"><p lang="tr" dir="ltr">Sincan Cezaevinde bulunan ve tercihlerine uygun yemekler sunulmadığı bilgisi Derneğimize ulaşan İda Koçak için yasal hakları olan sağlıklı yaşam/beslenme ve vicdan hürriyetinin ivedilikle sağlanması adına ilgili makamlara girişimde bulunmuştur <a href="https://x.com/hashtag/idayasesver?src=hash&amp;ref_src=twsrc%5Etfw">#idayasesver</a> <a href="https://x.com/hashtag/temelhaklar?src=hash&amp;ref_src=twsrc%5Etfw">#temelhaklar</a> <a href="https://t.co/L4JSk81i9b">https://t.co/L4JSk81i9b</a> <a href="https://t.co/bR85MKfi1c">pic.twitter.com/bR85MKfi1c</a></p>&mdash; Vegan Derneği Türkiye (@TvdOrgTr) <a href="https://x.com/TvdOrgTr/status/1230481674728812546?ref_src=twsrc%5Etfw">February 20, 2020</a></blockquote><script async src="https://platform.x.com/widgets.js" charset="utf-8"></script>
</div></figure>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<figure class="wp-block-embed is-type-rich is-provider-x wp-block-embed-x"><div class="wp-block-embed__wrapper">
<blockquote class="twitter-tweet" data-width="550" data-dnt="true"><p lang="tr" dir="ltr">Gözaltındaki vegan/vej. Boğaziçi Üniversitesi öğrencilerine <a href="https://x.com/hashtag/vegan?src=hash&amp;ref_src=twsrc%5Etfw">#vegan</a> yemek verilmediğine, aç kaldıklarına dair haber üzerine vegan yemek ihtiyaçlarını karşılamak için gerekli girişimlere başladık. Avukatlarına ulaşmaya çalışıyoruz.<a href="https://x.com/adalet_bakanlik?ref_src=twsrc%5Etfw">@adalet_bakanlik</a> <a href="https://x.com/abdulhamitgul?ref_src=twsrc%5Etfw">@abdulhamitgul</a> <a href="https://x.com/EmniyetGM?ref_src=twsrc%5Etfw">@EmniyetGM</a> <a href="https://t.co/WFCPIiQ7WR">pic.twitter.com/WFCPIiQ7WR</a></p>&mdash; Vegan Derneği Türkiye (@TvdOrgTr) <a href="https://x.com/TvdOrgTr/status/1357048373677862912?ref_src=twsrc%5Etfw">February 3, 2021</a></blockquote><script async src="https://platform.x.com/widgets.js" charset="utf-8"></script>
</div></figure>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<figure class="wp-block-embed is-type-rich is-provider-x wp-block-embed-x"><div class="wp-block-embed__wrapper">
<blockquote class="twitter-tweet" data-width="550" data-dnt="true"><p lang="tr" dir="ltr"><img src="https://s.w.org/images/core/emoji/17.0.2/72x72/1f37d.png" alt="🍽" class="wp-smiley" style="height: 1em; max-height: 1em;" /> Gözaltı veya Tutukluluk Sürecinde Vegan Beslenme Hakkının Sağlanması ile İlgili Bunları Biliyor musunuz?<a href="https://x.com/hashtag/veganmenu?src=hash&amp;ref_src=twsrc%5Etfw">#veganmenu</a> <a href="https://x.com/hashtag/veganmenuhakt%C4%B1r?src=hash&amp;ref_src=twsrc%5Etfw">#veganmenuhaktır</a> <a href="https://x.com/hashtag/beslenmehakk%C4%B1?src=hash&amp;ref_src=twsrc%5Etfw">#beslenmehakkı</a> <a href="https://t.co/cOeqXauFke">pic.twitter.com/cOeqXauFke</a></p>&mdash; Vegan Derneği Türkiye (@TvdOrgTr) <a href="https://x.com/TvdOrgTr/status/1905172869987893747?ref_src=twsrc%5Etfw">March 27, 2025</a></blockquote><script async src="https://platform.x.com/widgets.js" charset="utf-8"></script>
</div></figure>
</div>
</div>
<p><a href="https://haberler.tvd.org.tr/2026/06/25/vegan-aktivist-medya-beslenme-hakki/">Vegan aktivist Medyâ&#8217;nın beslenme hakkı acilen sağlanmalıdır</a> yazısı ilk önce <a href="https://haberler.tvd.org.tr">TVD | Haberler</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Hayvan hakları için TVD Komiteleri kuruyoruz</title>
		<link>https://haberler.tvd.org.tr/2026/06/06/hayvan-haklari-icin-tvd-komiteleri-kuruyoruz/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[TVD]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 06 Jun 2026 13:14:14 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Aktivizm]]></category>
		<category><![CDATA[Bizden]]></category>
		<category><![CDATA[Hayvan Hakları]]></category>
		<category><![CDATA[afet]]></category>
		<category><![CDATA[akademi]]></category>
		<category><![CDATA[bitki temelli beslenme]]></category>
		<category><![CDATA[hayvan hakları]]></category>
		<category><![CDATA[hukuk]]></category>
		<category><![CDATA[öğrenci]]></category>
		<category><![CDATA[sağlık]]></category>
		<category><![CDATA[üniversite]]></category>
		<category><![CDATA[vegan menü]]></category>
		<category><![CDATA[vegan üretici]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://haberler.tvd.org.tr/?p=8722</guid>

					<description><![CDATA[<p>Başvuruları açılan TVD Komiteleri, vegan bireylerin bilgi birikimi, deneyimi ve uzmanlığını hayvan hakları için ortak savunuculuğa dönüştürmeyi amaçlıyor. </p>
<p><a href="https://haberler.tvd.org.tr/2026/06/06/hayvan-haklari-icin-tvd-komiteleri-kuruyoruz/">Hayvan hakları için TVD Komiteleri kuruyoruz</a> yazısı ilk önce <a href="https://haberler.tvd.org.tr">TVD | Haberler</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p><strong>Bilgi, deneyim ve uzmanlığını hayvan hakları mücadelesine dönüştürmek isteyen vegan bireyler için TVD Komiteleri başvuruları açıldı</strong>. </p>



<p>Hayvan hakları mücadelesi; hukuk, sağlık, ekoloji, beslenme, afet yönetimi, iletişim ve akademi gibi birçok farklı alanda bilgi üretimini ve dayanışmayı gerektiriyor. TVD Komiteleri de, hayvan sömürüsüne karşı hak temelli bir yaklaşımı esas alarak bu amaçla, gönüllülük esasına dayanan bu yapıyla hayata geçiyor.</p>



<h2 class="wp-block-heading">TVD Komiteleri neler?</h2>



<ul class="wp-block-list">
<li>Hukuk</li>



<li>Sağlık
<ul class="wp-block-list">
<li>İnsan Sağlığı</li>



<li>Hayvan Sağlığı</li>
</ul>
</li>



<li>İklim ve Ekoloji</li>



<li>Afet ve İlkyardım</li>



<li>Beslenme</li>



<li>Öğrenci</li>



<li>Girişimci</li>



<li>Basın ve Görsel Medya</li>
</ul>



<h2 class="wp-block-heading">Hangi başvurulara açık?</h2>



<p>İlgili alanlarda bilgi, deneyim ve eğitim birikimine sahip vegan bireylerin başvurularını bekliyoruz.</p>



<p>TVD Öğrenci Komitesi için ise uzmanlıktan çok; hayvan hakları, vegan menü ve kampüslerde bitki temelli dönüşüm için sorumluluk almaya, inisiyatif göstermeye ve değişim yaratmaya istekli liseli ve üniversitelilerin katılımını önemsiyoruz.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Nasıl çalışacağız?</h2>



<p>Tür ayrımcılığına ve hayvan sömürüsüne karşı;</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>Kolektif üretim</li>



<li>Bilimsel yaklaşım</li>



<li>Etik bütünlük ve tutarlılık</li>



<li>Acil gündemlerde ve uzun vadede savunuculuk</li>



<li>Düzenli iletişim ve eşgüdüm ile çalışmayı hedefliyoruz.</li>
</ul>



<p>Bilgilendirme ve başvuru formu</p>



<p>Komiteler, çalışma ilkeleri ve başvuru sürecine ilişkin tüm ayrıntılar web sitemizde, <strong>tvd.org.tr/tvd-komiteleri</strong> adresinde.</p>



<p>Katılım sağlayamasanız da, çevrenizde ilgilenebilecek kişilerle çağrımızı paylaşmanız ve iletişim kanallarınızdan duyurmanız bile mücadeleye bu aşamada, şimdiden katkıda bulunacaktır.</p>



<p></p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="1024" height="337" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/06/1_1_TVD-Komiteler_form_web-e1780751108753-1024x337.webp" alt="Hayvan hakları için TVD Komiteleri" class="wp-image-8723" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/06/1_1_TVD-Komiteler_form_web-e1780751108753-1024x337.webp 1024w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/06/1_1_TVD-Komiteler_form_web-e1780751108753-300x99.webp 300w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/06/1_1_TVD-Komiteler_form_web-e1780751108753-768x253.webp 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/06/1_1_TVD-Komiteler_form_web-e1780751108753-696x229.webp 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/06/1_1_TVD-Komiteler_form_web-e1780751108753-1068x352.webp 1068w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/06/1_1_TVD-Komiteler_form_web-e1780751108753.webp 1275w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /><figcaption class="wp-element-caption">Tür ayırt etmeksizin tüm hayvanların hakları için TD Komiteleri&#8217;nde bir araya geliyoruz. Komitelerin içeriği, çalışma ilkeleri ve başvuru süreci hakkında daha fazla bilgi için <a href="http://tvd.org.tr" type="link" id="tvd.org.tr">tvd.org.tr</a>.</figcaption></figure>



<p></p>
<p><a href="https://haberler.tvd.org.tr/2026/06/06/hayvan-haklari-icin-tvd-komiteleri-kuruyoruz/">Hayvan hakları için TVD Komiteleri kuruyoruz</a> yazısı ilk önce <a href="https://haberler.tvd.org.tr">TVD | Haberler</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Özgürlük mücadelesi yarıda kaldı: Fil Happy&#8217;ye veda</title>
		<link>https://haberler.tvd.org.tr/2026/05/29/tutsak-fil-happy-veda/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[TVD]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 29 May 2026 07:03:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Aktivizm]]></category>
		<category><![CDATA[Etik]]></category>
		<category><![CDATA[Hayvan Hakları]]></category>
		<category><![CDATA[animal rights]]></category>
		<category><![CDATA[hayvan hakları]]></category>
		<category><![CDATA[hukuk]]></category>
		<category><![CDATA[nhrp]]></category>
		<category><![CDATA[nonhuman rights]]></category>
		<category><![CDATA[nonhuman rights project]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://haberler.tvd.org.tr/?p=8668</guid>

					<description><![CDATA[<p>50 yıl boyunca tutsak bir yaşam süren fil Happy, Amerikan Birleşik Devletleri (ABD) hukuk tarihinde hayvan hakları alanında çığır açtı ama özgürlüğüne kavuşamadan, Bronx Hayvanat Bahçesi'nde esaret altında öldürüldü. Anısı, onu tutsak eden herkes içinde onulmaz bir utanç olarak yaşasın.</p>
<p><a href="https://haberler.tvd.org.tr/2026/05/29/tutsak-fil-happy-veda/">Özgürlük mücadelesi yarıda kaldı: Fil Happy&#8217;ye veda</a> yazısı ilk önce <a href="https://haberler.tvd.org.tr">TVD | Haberler</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p><strong>50 yıl boyunca tutsak bir yaşam süren fil Happy, Amerikan Birleşik Devletleri (ABD) hukuk tarihinde hayvan hakları alanında çığır açtı ama özgürlüğüne kavuşamadan, Bronx Hayvanat Bahçesi&#8217;nde esaret altında öldürüldü. Anısı, onu tutsak eden herkes içinde onulmaz bir utanç olarak yaşasın.</strong></p>






<p>Türünün olağanüstü zekâsını ortaya koyan ve ABD&#8217;de bir “kişi” hakları davasının (<em>habeas corpus</em>) merkezinde yer alan fil Happy (Mutlu), son haftalarda böbrek ve karaciğer fonksiyonlarındaki gerileme sebebiyle sağlık durumunun hızla kötüleşmesinin ardından 26 Mayıs Salı günü &#8220;ötanazi&#8221; adı altında öldürüldü. </p>



<p>Yapılan nekropsi sonucunda, 55 yaşındaki Happy&#8217;nin, ameliyat edilemeyen büyük rahim tümörleri ve artritle yaşadığı ortaya çıktı.</p>



<p>Yaklaşık bir aydır &#8220;yaşam sonu özel bakım hizmeti&#8221; kapsamında, fil ahırları çevresinde ve açık alanda gezmesine izin verilen Happy, yarım asırdır Bronx Hayvanat Bahçesi’nde tutsak ediliyordu. Bu hayvan hapishanesi, In Defence of Animals adlı hayvan hakları örgütü tarafından “Kuzey Amerika’daki Filler için En Kötü 10 Hayvanat Bahçesinden biri” seçilmişti.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Happy kimdi, ismi gibi &#8220;mutlu&#8221; muydu? </h2>



<p>Happy bir Asya filiydi. 1971’de Tayland’da doğal yaşam alanında, özgür bir birey olarak dünyaya geldi. </p>



<p>Fakat altı yavru fille beraber yakalanarak sürüsünden koparıldı, ABD&#8217;ye nakledildi ve artık faaliyet göstermeyen California’daki Lion Country Safari’ye satıldı. Yavrulara, Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler masalındaki cücelerin isimleri verildi. 1977’de işletme sahipleri altı filin tamamını ABD genelindeki sirklere ve hayvanat bahçelerine gönderdi. </p>



<p>Happy ile birlikte Grumpy (Huysuz) adı verilen bir fil daha “<em>elephant extravaganza</em>” adlı bir turistik faaliyetin parçası olarak insanların üzerlerine binip gezmesi için Bronx Hayvanat Bahçesi’ne getirildi. Halat çekme yarışmalarına dahi zorlanan fillerin reklamları, The New York Times ve The New Yorker gibi gazetelerde yayımlanan haberlerle kamuoyuna sunuldu.</p>



<p>2002’de diğer iki fil olan Patty ve Maxine ile aynı ortama yerleştirildi. Happy ve Grumpy’ye saldıran filler, Grumpy’nin yaralanmasına ve yere düşmesine neden oldu. Hayvanat bahçesi daha sonra Happy’yi diğer iki filden ayırdı ve onu, daha sonra karaciğer hastalığı yüzünden ölen bir fil olan Sammie ile eşleştirdi. Maxine adlı fil ise daha sonra yine &#8220;ötanazi&#8221; adı altında öldürüldü.</p>



<p>Happy, Patty adındaki diğer tutsak fille anlaşamadığı için, son yirmi yıldır bir bariyerle ayrılmış halde tutuluyordu. Birbirlerine dokunup koklayabilseler de fillerin kısıtlı alandaki iletişimleri ve temasları hep insan müdahalesine bağlı kaldı. </p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="768" height="547" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/05/Happy-rally-photo-768x547-1.jpg" alt="" class="wp-image-8698" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/05/Happy-rally-photo-768x547-1.jpg 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/05/Happy-rally-photo-768x547-1-300x214.jpg 300w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/05/Happy-rally-photo-768x547-1-590x420.jpg 590w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/05/Happy-rally-photo-768x547-1-696x496.jpg 696w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/05/Happy-rally-photo-768x547-1-100x70.jpg 100w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" /></figure>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Happy, 2005 yılında fillerinin aynada kendilerini tanıyabildiğini araştırmacılara kanıtlayarak tarihe geçti. &#8220;Öz farkındalık&#8221; göstergesi olarak tanımlanan bu davranış onu, 2018’de hayvan hakları savunucularının açtığı ve Happy’nin bir “kişi” olarak tanınmasını talep ettiği davanın merkezine taşıdı.</p>
</blockquote>



<p>Yıllardır insan harici hayvanların yasal hakları ve bireylikleri için mücadele eden <a href="https://haberler.tvd.org.tr/2019/04/02/nonhuman-rights-project-hayvan-haklari-savunusu-icin-yeni-bir-umut/">Nonhuman Rights Project (NhRP) </a>davasında, Happy’nin Bronx Hayvanat Bahçesi’nde uygun koşullarda tutulmadığı ve yeterli alana sahip olmadığı savunuldu. Dava New York’un en yüksek mahkemesi tarafından reddedildi. Ancak hukukçular ve aktivistler, Happy’nin yaşamının son yıllarında maruz bırakıldığı koşullara karşı mücadeleyi sürdürdü.</p>



<p>Happy&#8217;nin ölümünü büyük bir üzüntüyle <a href="https://www.nonhumanrights.org/blog/happy-elephant-dies-bronx-zoo/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">duyuran NhRP</a>, </p>



<figure class="wp-block-embed is-type-rich is-provider-x wp-block-embed-x"><div class="wp-block-embed__wrapper">
<blockquote class="twitter-tweet" data-width="550" data-dnt="true"><p lang="en" dir="ltr">Happy spent nearly 50 years at the Bronx Zoo, including 20 in solitary confinement.<br><br>Last night, Happy was euthanized.<br><br>NhRP’s first elephant client, Happy changed history and exposed the cruelty of elephant captivity.<br><br>She deserved freedom. Share your reflections below. <a href="https://t.co/AemaahOEmb">pic.twitter.com/AemaahOEmb</a></p>&mdash; Nonhuman Rights Project (@NonhumanRights) <a href="https://x.com/NonhumanRights/status/2060021264920494530?ref_src=twsrc%5Etfw">May 28, 2026</a></blockquote><script async src="https://platform.x.com/widgets.js" charset="utf-8"></script>
</div></figure>



<h2 class="wp-block-heading">Ömür boyu esaret, stres ve travma </h2>



<p>Happy ile birlikte tüm tutsak fillerin ve hayvanların hakları için hukuk mücadelesi veren ve Uluslararası İstanbul Vegfest vegan festivalimizde de konuklarımızdan biri olan Nonhuman Rights Project, o dönem yaptığı açıklamada “Bronx Hayvanat Bahçesi ve Wildlife Conservation Society Happy’yi yüzüstü bıraktı,” dedi.</p>



<p>NhRP&#8217;den Christopher Berry, “Wildlife Conservation Society’ye bağlı Bronx Hayvanat Bahçesi, 1977’den bu yana Happy&#8217;yi, karmaşık ihtiyaçlarını karşılamayan koşullarda esaret altında tuttu ve 20 yıl boyunca yalnızlaştırdı. Happy, bunun sonucunda ciddi fiziksel ve psikolojik zarar gördü,” dedi ve ekledi:</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>“Happy başlangıçta arkadaşları Grumpy ve Sammi ile yaşıyordu, fakat onların ölümünden sonra hayvanat bahçesi tarafından yalnızlığa sürüklendi. Hayvanat bahçesinin küçük ve tüm doğal uyaranlardan yoksun bırakılmış alanında, neredeyse tüm yaşamı boyunca kronik stres ve travmaya maruz bırakıldı.”</p>
</blockquote>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="583" height="389" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/05/b81eda0fbdd5698462827dd72be1c1864ad152fe.jpg" alt="" class="wp-image-8697" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/05/b81eda0fbdd5698462827dd72be1c1864ad152fe.jpg 583w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/05/b81eda0fbdd5698462827dd72be1c1864ad152fe-300x200.jpg 300w" sizes="(max-width: 583px) 100vw, 583px" /></figure>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="768" height="512" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/05/Happy-3045-768x512-1.jpg" alt="" class="wp-image-8699" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/05/Happy-3045-768x512-1.jpg 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/05/Happy-3045-768x512-1-300x200.jpg 300w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/05/Happy-3045-768x512-1-630x420.jpg 630w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/05/Happy-3045-768x512-1-696x464.jpg 696w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" /></figure>
</div>
</div>



<h2 class="wp-block-heading">Tarihe geçen duruşmada müvekkil fil Happy</h2>



<p>Mayıs 2022&#8217;de ABD’nin New York eyaletindeki Albany şehrinde görülen duruşmada, New York Temyiz Mahkemesi’nde bir ilke imza atılmıştı.</p>



<p>Happy&#8217;nin vekilliğini üstlenen NhRP’den avukat Monica Miller ve Elizabeth Stein, Happy’nin insan istismarından uzak olacağı ve yaşamının geri kalanını özgürce sürdürebileceği bir fil barınağına transfer edilebilmesi için Temyiz Mahkemesi’nden bir “habeas corpus” yayımlamasını istedi. </p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Bu talep ile NhRP’nin temel argümanı; Happy’nin örf ve adet hukukundan gelen &#8220;bedensel özgürlük&#8221; hakkına sahip olduğuydu. New York’un en yüksek mahkemesinde tartışılan konu, Happy’nin kendisinin bilincinde olan özerk bir varlık olduğu ve bu sebeple bedensel özgürlüğe sahip olması gerektiğiydi.</p>
</blockquote>



<p>NhRP; 2018’de başlayan dava süreciyle birlikte, Happy’nin, yasadışı olarak gözaltına alınan kişilerin veya onların adına başka birinin, hapis tutulma nedenini sorabileceği yasal bir süreç olan “habeas corpus” hakkına sahip olduğunu vurguluyordu.</p>



<p>“Özerk ve bilişsel olarak karmaşık bir varlık olan Happy, özgürce yaşamayı hak ediyor. Mahkemenin yasal argümanlarımızı kabul etmesini bekliyoruz. Mahkemenin savunmamızı dikkate almayı kabul etmesi bile, insan olmayan hayvanların hakları için ulusal ve küresel düzeyde mücadele açısından başlı başına önemli bir kilometre taşıdır,” diyordu NhRP Kurucusu ve Başkanı avukat Steven M. Wise.</p>



<p>Yale tarihçisi Jill Lepore da, Happy’nin davasını “21. yüzyılın en önemli hayvan hakları davası” olarak tanımlıyordu.</p>



<p>Ancak Happy’nin özgürlüğü için açılan dava, 14 Haziran 2022’de New York Temyiz Mahkemesi’nin 5’e karşı 2 oyuyla reddedildi. Mahkeme, Happy’nin son derece zeki ve “şefkatle muamele görmeyi hak eden” bir canlı olduğunu kabul etse de, habeas corpus hakkının yalnızca insanlar için geçerli olduğuna hükmederek onun bir fil rehabilitasyon merkezine gönderilmesi talebini reddetti. </p>



<p>Buna rağmen dava, insan olmayan bir hayvanın “bedensel özgürlük” hakkının New York’un en yüksek mahkemesinde tartışıldığı ilk dava olarak tarihe geçti. Karşı oy kullanan yargıçlardan Rowan Wilson ise, “Happy’nin özgürlüğünü talep etme hakkını tanımalıyız. Yalnızca kafese kapatılmak için dünyaya gelmemiş yabani bir hayvan olduğu için değil, başkalarına tanıdığımız haklar toplum olarak kim olduğumuzu belirlediği için,” ifadelerini kullandı.</p>



<p>Happy ayrıca ABD’deki ilk hayvan hakları yasasının kabul edilmesine ve New York’ta fillerin esaret altında tutulmasını yasaklamayı amaçlayan ilk düzenleme girişiminin sunulmasına da ilham vermişti.</p>



<blockquote class="instagram-media" data-instgrm-captioned data-instgrm-permalink="https://www.instagram.com/p/Cdt19xbJL1Z/?utm_source=ig_embed&amp;utm_campaign=loading" data-instgrm-version="14" style=" background:#FFF; border:0; border-radius:3px; box-shadow:0 0 1px 0 rgba(0,0,0,0.5),0 1px 10px 0 rgba(0,0,0,0.15); margin: 1px; max-width:540px; min-width:326px; padding:0; width:99.375%; width:-webkit-calc(100% - 2px); width:calc(100% - 2px);"><div style="padding:16px;"> <a href="https://www.instagram.com/p/Cdt19xbJL1Z/?utm_source=ig_embed&amp;utm_campaign=loading" style=" background:#FFFFFF; line-height:0; padding:0 0; text-align:center; text-decoration:none; width:100%;" target="_blank"> <div style=" display: flex; flex-direction: row; align-items: center;"> <div style="background-color: #F4F4F4; border-radius: 50%; flex-grow: 0; height: 40px; margin-right: 14px; width: 40px;"></div> <div style="display: flex; flex-direction: column; flex-grow: 1; justify-content: center;"> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; margin-bottom: 6px; width: 100px;"></div> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; width: 60px;"></div></div></div><div style="padding: 19% 0;"></div> <div style="display:block; height:50px; margin:0 auto 12px; width:50px;"><svg width="50px" height="50px" viewBox="0 0 60 60" version="1.1" xmlns="https://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="https://www.w3.org/1999/xlink"><g stroke="none" stroke-width="1" fill="none" fill-rule="evenodd"><g transform="translate(-511.000000, -20.000000)" fill="#000000"><g><path d="M556.869,30.41 C554.814,30.41 553.148,32.076 553.148,34.131 C553.148,36.186 554.814,37.852 556.869,37.852 C558.924,37.852 560.59,36.186 560.59,34.131 C560.59,32.076 558.924,30.41 556.869,30.41 M541,60.657 C535.114,60.657 530.342,55.887 530.342,50 C530.342,44.114 535.114,39.342 541,39.342 C546.887,39.342 551.658,44.114 551.658,50 C551.658,55.887 546.887,60.657 541,60.657 M541,33.886 C532.1,33.886 524.886,41.1 524.886,50 C524.886,58.899 532.1,66.113 541,66.113 C549.9,66.113 557.115,58.899 557.115,50 C557.115,41.1 549.9,33.886 541,33.886 M565.378,62.101 C565.244,65.022 564.756,66.606 564.346,67.663 C563.803,69.06 563.154,70.057 562.106,71.106 C561.058,72.155 560.06,72.803 558.662,73.347 C557.607,73.757 556.021,74.244 553.102,74.378 C549.944,74.521 548.997,74.552 541,74.552 C533.003,74.552 532.056,74.521 528.898,74.378 C525.979,74.244 524.393,73.757 523.338,73.347 C521.94,72.803 520.942,72.155 519.894,71.106 C518.846,70.057 518.197,69.06 517.654,67.663 C517.244,66.606 516.755,65.022 516.623,62.101 C516.479,58.943 516.448,57.996 516.448,50 C516.448,42.003 516.479,41.056 516.623,37.899 C516.755,34.978 517.244,33.391 517.654,32.338 C518.197,30.938 518.846,29.942 519.894,28.894 C520.942,27.846 521.94,27.196 523.338,26.654 C524.393,26.244 525.979,25.756 528.898,25.623 C532.057,25.479 533.004,25.448 541,25.448 C548.997,25.448 549.943,25.479 553.102,25.623 C556.021,25.756 557.607,26.244 558.662,26.654 C560.06,27.196 561.058,27.846 562.106,28.894 C563.154,29.942 563.803,30.938 564.346,32.338 C564.756,33.391 565.244,34.978 565.378,37.899 C565.522,41.056 565.552,42.003 565.552,50 C565.552,57.996 565.522,58.943 565.378,62.101 M570.82,37.631 C570.674,34.438 570.167,32.258 569.425,30.349 C568.659,28.377 567.633,26.702 565.965,25.035 C564.297,23.368 562.623,22.342 560.652,21.575 C558.743,20.834 556.562,20.326 553.369,20.18 C550.169,20.033 549.148,20 541,20 C532.853,20 531.831,20.033 528.631,20.18 C525.438,20.326 523.257,20.834 521.349,21.575 C519.376,22.342 517.703,23.368 516.035,25.035 C514.368,26.702 513.342,28.377 512.574,30.349 C511.834,32.258 511.326,34.438 511.181,37.631 C511.035,40.831 511,41.851 511,50 C511,58.147 511.035,59.17 511.181,62.369 C511.326,65.562 511.834,67.743 512.574,69.651 C513.342,71.625 514.368,73.296 516.035,74.965 C517.703,76.634 519.376,77.658 521.349,78.425 C523.257,79.167 525.438,79.673 528.631,79.82 C531.831,79.965 532.853,80.001 541,80.001 C549.148,80.001 550.169,79.965 553.369,79.82 C556.562,79.673 558.743,79.167 560.652,78.425 C562.623,77.658 564.297,76.634 565.965,74.965 C567.633,73.296 568.659,71.625 569.425,69.651 C570.167,67.743 570.674,65.562 570.82,62.369 C570.966,59.17 571,58.147 571,50 C571,41.851 570.966,40.831 570.82,37.631"></path></g></g></g></svg></div><div style="padding-top: 8px;"> <div style=" color:#3897f0; font-family:Arial,sans-serif; font-size:14px; font-style:normal; font-weight:550; line-height:18px;">Bu gönderiyi Instagram&#39;da gör</div></div><div style="padding: 12.5% 0;"></div> <div style="display: flex; flex-direction: row; margin-bottom: 14px; align-items: center;"><div> <div style="background-color: #F4F4F4; border-radius: 50%; height: 12.5px; width: 12.5px; transform: translateX(0px) translateY(7px);"></div> <div style="background-color: #F4F4F4; height: 12.5px; transform: rotate(-45deg) translateX(3px) translateY(1px); width: 12.5px; flex-grow: 0; margin-right: 14px; margin-left: 2px;"></div> <div style="background-color: #F4F4F4; border-radius: 50%; height: 12.5px; width: 12.5px; transform: translateX(9px) translateY(-18px);"></div></div><div style="margin-left: 8px;"> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 50%; flex-grow: 0; height: 20px; width: 20px;"></div> <div style=" width: 0; height: 0; border-top: 2px solid transparent; border-left: 6px solid #f4f4f4; border-bottom: 2px solid transparent; transform: translateX(16px) translateY(-4px) rotate(30deg)"></div></div><div style="margin-left: auto;"> <div style=" width: 0px; border-top: 8px solid #F4F4F4; border-right: 8px solid transparent; transform: translateY(16px);"></div> <div style=" background-color: #F4F4F4; flex-grow: 0; height: 12px; width: 16px; transform: translateY(-4px);"></div> <div style=" width: 0; height: 0; border-top: 8px solid #F4F4F4; border-left: 8px solid transparent; transform: translateY(-4px) translateX(8px);"></div></div></div> <div style="display: flex; flex-direction: column; flex-grow: 1; justify-content: center; margin-bottom: 24px;"> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; margin-bottom: 6px; width: 224px;"></div> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; width: 144px;"></div></div></a><p style=" color:#c9c8cd; font-family:Arial,sans-serif; font-size:14px; line-height:17px; margin-bottom:0; margin-top:8px; overflow:hidden; padding:8px 0 7px; text-align:center; text-overflow:ellipsis; white-space:nowrap;"><a href="https://www.instagram.com/p/Cdt19xbJL1Z/?utm_source=ig_embed&amp;utm_campaign=loading" style=" color:#c9c8cd; font-family:Arial,sans-serif; font-size:14px; font-style:normal; font-weight:normal; line-height:17px; text-decoration:none;" target="_blank">Nonhuman Rights Project (NhRP) (@nonhuman.rights.project)&#39;in paylaştığı bir gönderi</a></p></div></blockquote>
<script async src="//www.instagram.com/embed.js"></script>



<h2 class="wp-block-heading">Hayvan bireyliği ve “yasal kişi” kavramı</h2>



<p>&#8220;İnsan Dışı Hayvanlar için Verdiğimiz Hukuki Mücadele&#8221; başlıklı konuşmasıyla 2020&#8217;de <a href="https://youtube.com/playlist?list=PL8QSRnTsHzk0MaFUi4OZB4OHeP5q4gajb&amp;si=hLPlF41dedyh4r8l" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Uluslararası İstanbul Vegfest</a> vegan festivalimizin de <a href="https://bianet.org/haber/istanbul-vegan-festivali-cumartesi-basliyor-225908" target="_blank" rel="noreferrer noopener">konuğu olan</a>, ancak Şubat 2024&#8217;te hayatını kaybeden Wise, uzun süredir hayvanların yasal “kişiliğinin” kabulü için mücadele ediyordu. Bunun bir tüzük veya yönetmelik değil, bir örf ve adet hukuku meselesi olduğunu savunan Wise yıllardır hayvan hakları savunucularının farklı duruşmalar ve kampanyalar aracılığıyla; şirketlerin, kitapların ve hatta bir nehrin dahi yasal olarak “kişi” olarak kabul edildiğini, ancak hayvanların bireyliklerinin tanınmadığını vurguluyordu.</p>



<p>&#8220;Hayvan refahı&#8221; yasalarına göre, bir fili küçük, çorak bir alanda tek başına hapsetmek kabul edilebilir sayılıyor. Oysa filler de tıpkı bizim gibi özgür yaşamak istiyor. Ancak yasal haklarından yoksun bırakıldıkları için özgürlükleri tüm yaşamları boyunca ellerinden alınabiliyor.</p>



<p>Fil Happy’nin durumunda da Wise, Happy’nin “habeas corpus” tarafından korunan özgürlük hakkına sahip olup olmadığını sorguluyordu ve eğer öyleyse, otomatik olarak bir kişi olarak kabul edilmesi gerektiğinin altını çiziyordu.</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Nitekim mahkemeye sunduğu dosyada, “Örf ve adet hukuku, anayasa hukukundan ayrıdır; özgürlük ve eşitlik ilkeleri, örf ve adet hukuku tarafından tartışılmaz bir şekilde korunmaktadır” diyordu.</p>
</blockquote>



<p>Dava dilekçelerinde habeas corpus prensibine vurgu yapılarak, “Habeas corpus’un temeli otonom varlıkları kanuna aykırı bir biçimde hapsedilmekten kurtarmaktır. Kendi kaderini tayin edebilen otonom bir canlı olan Happy de kanuna aykırı bir biçimde tutulduğu hapisten derhal serbest bırakılmalıdır,” ifadeleri yer alıyor.</p>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" src="https://yunuslaraozgurluk.com/wp-content/webp-express/webp-images/uploads/2022/05/Happy-NhRP-scaled-1-1024x682.jpeg.webp" alt=""/><figcaption class="wp-element-caption">Özgürlüğünden mahrum bırakılan Happy </figcaption></figure>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" src="https://yunuslaraozgurluk.com/wp-content/webp-express/webp-images/uploads/2022/05/NhRP_Steven-M.-Wise-1024x683.jpg.webp" alt=""/><figcaption class="wp-element-caption">NhRP kurucusu Av. Steven M. Wise</figcaption></figure>
</div>
</div>



<p>Happy’nin temel özgürlük ve fil rehabilitasyon/koruma alanında özgürce yaşama hakkını destekleyen NhRP argümanları; dönüm noktası niteliğindeki örf ve adet hukuku, medeni haklar davaları, fil davranışları ve bilişine dair çürütülememiş bilimsel beyanlar, ABD’den yargı kararları gibi yüzlerce yıllık içtihatı bir araya getiriyor.</p>



<p>Newcastle Üniversitesi Hukuk bölümü öğretim üyesi Josh Jowitt de, “Happy insan olsaydı, mahkemeler onun lehine karar vermekte hiç tereddüt etmezdi ve insanlar da bunu haklı görürdü. Ama onun bir fil olduğunu bildiğimiz için farklı düşünmek için gerçekten de bir nedenimiz var mı?” diye sormuştu.</p>



<p>NhRP, esaret altında tutulan bir şempanze olan Tommy ve <a href="https://yunuslaraozgurluk.com/dunyada-bir-ilk-sempanze-cecilia-insan-olmayan-birey-ilan-edildi/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Cecilia</a> ile <a href="https://yunuslaraozgurluk.com/hercules-leo-deneylerde-kullanilmayacak/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Hercules ve Leo </a>da dahil olmak üzere <a href="https://yunuslaraozgurluk.com/sempanzelerin-habeas-corpus-haklari-simdilik-reddedildi/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">şempanzeler adına da</a> eyalet temyiz mahkemelerinde geçmişte argümanlar sunmuştu. Bazı yargıçlar bu mücadeleye “sempati duyduklarını” ifade etseler de, mahkemelerin hiçbiri <a href="https://yunuslaraozgurluk.com/insan-olmayan-canlilar-projesi-hercules-leo/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">NhRP’nin argümanlarına</a> katılmamıştı.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Ömür boyu esaretin fiziksel ve psikolojik etkileri</h2>



<p>Bilim insanları ve yapılan araştırmalar, fillerin özerk hayvanlar olduğunu açıkça ortaya koyuyor: Tıpkı insanlar gibi filler de özgür iradelerini kullanma, günlerini nasıl geçirecekleri ve hayatlarını nasıl yaşayacakları konusunda seçimler yapma kapasitesine sahip bilişsel, duygusal ve sosyal olarak karmaşık varlıklardır.</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>Happy gibi bir fili, doğal olmayan küçük bir ortamda, özgür iradesini kullanmasının ve doğuştan gelen davranışlarını sergilemesinin engellendiği bir ortamda tek başına yaşamaya zorlamak, fiziksel ve duygusal acıya neden olur.</p>
</blockquote>



<p>Fil uzmanı Dr. Joyce Poole’a göre filler, izole ve küçük alanlarda yaşamaya zorlandıklarında pek çok hayvan gibi ciddi fiziksel ve duygusal problemler geliştiriyorlar. Poole, Bronx Hayvanat Bahçesi’nin Happy’nin veya herhangi bir başka filin doğal ihtiyaçlarını hiçbir surette karşılayamayacağını vurguluyor.</p>



<p>Sallanma, daire çizme, ileri ve geri hareket etme, boynunu bükme, kendi kendine zarar verme, aşırı kaşınma, kemirme, kusma ve koprafaji (dışkı tüketme) gibi anormal tekrarlayan davranışlar (ARB), hayvan hapishanelerinin rutini. Filler dahil olmak üzere tutsak edilen pek çok hayvan, bu davranışların en az birini gösteriyor.</p>



<figure class="wp-block-embed is-type-rich is-provider-x wp-block-embed-x"><div class="wp-block-embed__wrapper">
<blockquote class="twitter-tweet" data-width="550" data-dnt="true"><p lang="tr" dir="ltr"><a href="https://x.com/hashtag/Zoochosis?src=hash&amp;ref_src=twsrc%5Etfw">#Zoochosis</a>: Sallanma, daire çizme, ileri ve geri hareket etme, boynunu bükme, kendi kendine zarar verme, aşırı kaşınma, kemirme, kusma ve koprafaji (dışkı tüketme) hayvan hapishanelerinin rutini. ↓ <a href="https://t.co/cqbTluXHji">https://t.co/cqbTluXHji</a> <a href="https://x.com/PrHasanKalyoncu?ref_src=twsrc%5Etfw">@PrHasanKalyoncu</a> <a href="https://t.co/0aocqfkZrl">pic.twitter.com/0aocqfkZrl</a></p>&mdash; Yunuslara Özgürlük (@ozguryunuslar) <a href="https://x.com/ozguryunuslar/status/1224974340342603776?ref_src=twsrc%5Etfw">February 5, 2020</a></blockquote><script async src="https://platform.x.com/widgets.js" charset="utf-8"></script>
</div></figure>



<h2 class="wp-block-heading">Hayvanlara özgürlük ve hukuki emsal umudu </h2>



<p>Fil Happy’nin özgürlük davası:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>Fil bilişi ve davranışı konusunda uzmanların, habeas corpus ve hayvan hukuku avukatlarının, felsefe, din ve daha pek çok alanda çalışmaları olan akademisyenlerin <a href="https://www.nonhumanrights.org/blog/freehappy-amicus-support/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">desteğini kazandı.</a></li>



<li>2012 yılında Happy&#8217;nin esaretten kurtulması için çağrıda bulunan bir <a href="https://www.change.org/p/end-happy-the-elephant-s-10-years-of-solitary-confinement" type="link" id="https://www.change.org/p/end-happy-the-elephant-s-10-years-of-solitary-confinement" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Change.org kampanyasına imza attı.</a> </li>



<li>Sosyal medyada ise hayvan özgürlükçüleri #FreeHappy etiketi altında buluştu.</li>
</ul>



<p>Free Happy web sitesinde, “İnsan olmayan hayvanlara yönelik haksızlıklara ilişkin yasal statüko binlerce yıldır devam ediyor ve bunu değiştirmek kolay olmayacak. Ancak ısrarlı mücadelemiz ve sizin gibi insanların devam eden desteği ile şimdiden muazzam bir ilerleme kaydettik,” deniliyor.</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img decoding="async" width="1023" height="682" src="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/05/image-5.png" alt="" class="wp-image-8672" srcset="https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/05/image-5.png 1023w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/05/image-5-300x200.png 300w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/05/image-5-768x512.png 768w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/05/image-5-630x420.png 630w, https://haberler.tvd.org.tr/wp-content/uploads/2026/05/image-5-696x464.png 696w" sizes="(max-width: 1023px) 100vw, 1023px" /></figure>



<h2 class="wp-block-heading">Happy&#8217;ye veda&#8230;</h2>



<div class="wp-block-columns alignfull has-text-color has-background is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex" style="color:#000000;background-color:#ffffff">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<h3 class="wp-block-heading" style="font-size:24px;line-height:1.3"><strong><a href="http://wordpress.org">Hoşçakal Happy</a></strong></h3>



<p>Bir zamanlar Tayland ormanlarında,<br>ailesinin ve sürüsünün yanında yaşayan bir fil yavrusuydun.</p>



<p>Sonra insanlar geldi.</p>



<p>Seni evinden,<br>toprağından<br>ve özgürlüğünden kopardılar.<br><br>Bir eşya gibi sattılar.<br>Bir gösteriye dönüştürdüler.<br>Ve utanmadan adına “Happy” dediler.</p>



<p><strong>Mutlu olan sen değildin.</strong></p>



<p><strong>Senin bedenin üzerinden kazanç sağlayanlardı.<br>Yalnızlığını seyredenlerdi.<br>Esaretini normal görenlerdi.</strong></p>



<p>Yarım asırdan fazla bir süre boyunca,<br>ormanların ritminden, toprağın sesinden,<br>kendi türünün yakınlığından uzak,<br>çorak duvarların arasında yaşamaya zorlandın.<br><br>Yalnızlaştırıldın.</p>



<p>Kronik stresin,<br>travmanın<br>ve bitmeyen bir mahrumiyetin içinde,<br>yavaş yavaş tüketildin.</p>



<p>Sen yalnızca tutsak edilen bir canlı değildin.<br>Hafızası olan, <br>yas tutan,<br>özleyen,<br>kendisinin farkında olan bir bireydin.</p>



<p><strong>Aynada kendini tanıdığında,<br>yalnızca bilim dünyasını değil,<br>insanın kendisi hakkında anlattığı o övgü dolu</strong><br><strong>sahte üstünlük hikâyesini de sarstın.<br><br>Sanki özgürlüğü hak etmek için<br>önce kendini bir aynada tanıman gerekiyormuş gibi.</strong> <br><br>Oysa insanlar,<br>hayvanların neler hissedebildiğini,<br>yas tuttuğunu,<br>özlediğini,<br>acı çektiğini<br>ve düşünebildiğini çok uzun zamandır biliyordu.</p>



<p><strong>Tanımadıkları şey, en temel haklarınızdı.<br>Ve bütün bunları bilmelerine rağmen,<br>kurdukları düzenin ne kadar büyük bir şiddet üzerine </strong><br><strong>inşa edildiğiydi.</strong></p>



<p>Varlığın,<br>hayvanların bir “şey” değil, &#8220;birey&#8221; olduğunu yeniden gösterdi.<br>Kendi yaşamlarının öznesi olduğunu inkâr eden sisteme ayna tuttu.</p>



<p>Senin adına dışarıda verilen mücadele,<br>insan harici diğer hayvanların da<br>bedensel özgürlüğe,<br>özerkliğe ve yaşam hakkına sahip olduğu gerçeğini haykıran <br>güçlü bir yüzleşmeydi.</p>



<p>Ama yüksek mahkeme salonlarında,<br>korunan şey isminin vaat ettiği mutluluk değil,<br>mülkiyet düzeni oldu.</p>



<p><strong>Özgürlüğüne kavuşmana izin vermediler.<br><br>Ve seni,<br>tutsak ettikleri duvarların arasında,<br>özgürlüğünden mahrum bırakılmış bir yaşamın sonunda öldürdüler.<br>Bu kez buna &#8220;ötanazi&#8221; dediler; </strong><br><strong>sözde</strong> &#8220;<strong>Mutlu Ölüm&#8221;.</strong></p>



<p><strong>Bizim içinse &#8220;Mutlu&#8217;nun ölümü&#8221;.</strong></p>



<p><strong>Yaşamanın da ölmenin de </strong><br><strong>sana ait olması gereken bir dünyada,<br>sanki sana gerçekten seçim hakkı tanımışlar gibi.</strong></p>



<p>Ama dışarıda seni unutmayanlar vardı.<br>Şimdi olduğu gibi.</p>



<p>Senin davan,<br>yalnızca geçmişe değil,<br>geleceğe de iz bıraktı.</p>



<p>Belki bir gün,<br>insan harici başka hayvanlar,<br>senin açtığın yoldan yeniden özgürlüğe kavuşacak.</p>



<p>Sana yaşatılanlar için, <br>insanlık adına özür borçluyuz Happy.</p>



<p><strong>Hoşça kal.</strong></p>



<p><strong>Senden çalınan yaşamı,<br>seni tutsak eden sistemi<br>ve hayvanları hâlâ “mülk” olarak gören bu düzeni unutturmayacağız.</strong></p>



<p><strong>Tüm hayvanlar özgür olana dek </strong><br><strong>mücadelemiz sürecek.</strong></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<h3 class="wp-block-heading" style="font-size:24px;line-height:1.3"><strong><a href="https://wordpress.org">Farewell Happy</a></strong></h3>



<p>Once, you were a baby elephant<br>living beside your family and your herd<br>in the forests of Thailand.</p>



<p>Then humans came.</p>



<p>They tore you away from your home, <br>your land, <br>and your freedom.</p>



<p>They sold you like an object.<br>Turned you into a spectacle.<br>And shamelessly named you “Happy.”</p>



<p><strong>But you were never the one who was happy.</strong></p>



<p><strong>The ones who profited from your body were.<br>The ones who watched your loneliness were.<br>The ones who normalized your captivity were.</strong></p>



<p>For more than half a century,<br>far from the rhythm of the forest,<br>the sound of the earth, and the closeness of your own kind,<br>you were forced to live between barren walls.</p>



<p>You were isolated.</p>



<p>Within chronic stress,<br>trauma,<br>and endless deprivation,<br>you were consumed bit by bit.</p>



<p>You were never just a captive animal.<br>You were an individual.<br>One who remembered,<br>who mourned, who longed,<br>who was aware of herself.</p>



<p><strong>When you recognized yourself in the mirror,<br>you shook not only the world of science,<br>but also humanity’s self-congratulatory </strong><br><strong>myth of superiority.</strong></p>



<p><strong>As if, to deserve freedom,<br>you first had to recognize yourself in a mirror.</strong></p>



<p>And yet humans<br>had long known<br>that animals can feel,<br>grieve, miss one another,<br>suffer, and think.</p>



<p><strong>What they failed to recognize<br>were your most basic rights.<br>And despite knowing all of this,<br>they continued to uphold a system built upon immense violence.</strong></p>



<p>Your existence reminded the world<br>that animals are not “things,” but &#8220;earthlings&#8221;, individuals.<br>You held up a mirror to a system built on denying<br>nonhuman animals their own lives, agency, and selfhood.</p>



<p>The struggle carried out -outside- in your name<br>was a strong reckoning, a declaration that <br>other nonhuman animals, too, have the right to bodily liberty,<br>autonomy, and life itself.</p>



<p>But inside the grand halls of the courts,<br>they chose to protect &#8220;property&#8221; rights,<br>not the happiness promised by your name.</p>



<p><strong>They never allowed you to be free.</strong></p>



<p><strong>And in the end,<br>within the walls where they imprisoned you,<br>they killed you after a lifetime deprived of freedom.</strong><br><strong>This time, they called it “euthanasia&#8221;, <br>a so-called &#8220;Happy Death”.</strong></p>



<p><strong>Yet we call it the &#8220;death of Happy&#8221;.</strong></p>



<p><strong>As if, in a world where both life and death <br>should have belonged to you, <br>you had ever truly been given a choice.</strong></p>



<p>But there were people outside who never forgot you.<br>Just as there are now.</p>



<p>Your case left a mark<br>not only on the past,<br>but on the future.</p>



<p>And perhaps one day,<br>other non-human animals will regain their freedom<br>through the path you helped open.</p>



<p>For all that was done to you,<br>we owe you an apology on behalf of humanity Happy.</p>



<p><strong>Farewell.</strong></p>



<p><strong>We will not let the world forget<br>the life stolen from you,<br>the system that kept you captive,<br>and the order that still sees animals as “property.”</strong></p>



<p><strong>Until all animals are free,<br>our struggle will continue.</strong></p>
</div>
</div>



<p></p>



<figure class="wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio"><div class="wp-block-embed__wrapper">
<iframe title="#FreeHappy PSA" width="696" height="392" src="https://www.youtube.com/embed/2dFRtvPyaCI?feature=oembed" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" referrerpolicy="strict-origin-when-cross-origin" allowfullscreen></iframe>
</div></figure>



<p>&#8211;</p>



<p><strong>Kaynaklar:</strong> <a href="https://www.nonhumanrights.org/client/happy/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">NhRP</a>, <a href="https://nypost.com/2026/05/28/us-news/bronx-zoo-happy-the-elephant-euthanized/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">New York Post</a>, <a href="https://yunuslaraozgurluk.com/tarihi-durusma-gerceklesti-muvekkil-happy-adinda-tutsak-bir-fildi/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Yunuslara Özgürlük Platformu</a> </p>



<p><strong>Fotoğraflar:</strong> NhRP</p>



<p><em>* Yazının bir kısmı, NhRP davalarını uzun yıllar takip edip paylaşan Yunuslara Özgürlük Platformu&#8217;nun (YÖP) web sitesinden, Mayıs 2022 tarihli Happy hakkındaki yazısından olduğu gibi alınmıştır. Diğer NhRP davaları hakkında daha fazla bilgi için <a href="https://yunuslaraozgurluk.com/?s=nhrp" target="_blank" rel="noreferrer noopener">bu bağlantıdan YÖP içeriklerini ziyaret edebilirsiniz.</a></em></p>



<p>&#8211;</p>



<figure class="wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-tvd-haberler wp-block-embed-tvd-haberler"><div class="wp-block-embed__wrapper">
<blockquote class="wp-embedded-content" data-secret="OOtb69fk0P"><a href="https://haberler.tvd.org.tr/2019/04/02/nonhuman-rights-project-hayvan-haklari-savunusu-icin-yeni-bir-umut/">Nonhuman Rights Project: hayvan hakları savunusu için yeni bir umut</a></blockquote><iframe class="wp-embedded-content" sandbox="allow-scripts" security="restricted"  title="&#8220;Nonhuman Rights Project: hayvan hakları savunusu için yeni bir umut&#8221; &#8212; TVD | Haberler" src="https://haberler.tvd.org.tr/2019/04/02/nonhuman-rights-project-hayvan-haklari-savunusu-icin-yeni-bir-umut/embed/#?secret=KKODFTQIzG#?secret=OOtb69fk0P" data-secret="OOtb69fk0P" width="600" height="338" frameborder="0" marginwidth="0" marginheight="0" scrolling="no"></iframe>
</div></figure>
<p><a href="https://haberler.tvd.org.tr/2026/05/29/tutsak-fil-happy-veda/">Özgürlük mücadelesi yarıda kaldı: Fil Happy&#8217;ye veda</a> yazısı ilk önce <a href="https://haberler.tvd.org.tr">TVD | Haberler</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
