Mahkeme, “biftek” ile “bitkisel biftek” arasında bir karıştırılma riskinin tespit edilmediğini doğruladı. Fransız medyasının haberine göre Mahkeme, ambalaj ve reklamlarda ürünün bitki bazlı olduğu açıkça belirtiliyorsa tüketicilerin farklı kategoriler arasında ayrım yapabileceğini ifade etti.

Fransa’da Bitki Bazlı Et Tartışmaları

Fransa, Avrupa Birliği’nde bitki bazlı et etiketlerinin aleyhine hareket eden ilk ülke oldu ve 2022’de ülkenin et ve süt lobisinin desteğiyle, bitki bazlı ürünler aleyhine bir kararname çıkarmaya çalıştı. Ancak hareket bir ay sonra Danıştay tarafından askıya alındı.

Geçtiğimiz yıl Fransız hükümeti “biftek” ve “jambon” da dahil olmak üzere 21’den fazla terimin bitki bazlı et ürünlerinin isimlendirilmesinde kullanılmasının yasaklanması yönündeki teklifini yinelemişti. Ülkenin en yüksek idari makamı olan Danıştay (Conseil d’Etat), böyle bir kararın Avrupa Birliği hukukuyla uyumlu olup olmadığını açıklığa kavuşturmak için Avrupa Adalet Divanı’nın görüşünü bekliyor.

Dünyada Bitki Bazlı Ürün Etiketleri

ABD’de bitki bazlı gıda etiketlemesine ilişkin federal bir düzenleme bulunmuyor. Dolayısıyla, geleneksel olarak et ve süt endüstrilerine atfedilen terimlerde herhangi bir sınırlama olmaksızın yerli ürünler ve ithal mallar rahatlıkla etiketlenebiliyor. Ancak ülkenin et ve süt lobisinin güçlü olduğu Teksas gibi eyaletlerde bazı terimler için yasaklama getiren bir yasa tasarısı imzalandı. Arkansas, Missouri, Wyoming’de de benzer bir yasağın getirilmesine karşı hareket başlatıldı ancak bitki bazlı ürün üreticilerinin haklarını korumak için açtıkları davalar sayesinde mücadele bitki bazlı ürünler lehine devam ediyor. Uzmanlar, bitki bazlı sektörün pazar payını hayvan kaynaklı et ve süt üreticilerinden aldığı için ABD’de et ve süt lobisinin güçlü olduğu eyaletlerde böyle bir yasağa gidildiğini söylüyor.

Avrupa’da ise tıpkı Fransa gibi İtalya’da da bitki bazlı ete özgü terminoloji yasaklarını uygulamaya yönelik adımlar atıldı, ancak 2022’de Yüksek Mahkeme kararıyla durduruldu. Dünyanın en büyük bitki bazlı ürün tüketicisi ve üreticilerinden biri olan Birleşik Krallık’ta ise, mevcut Muhafazakar hükümet et ve süt lobisinin desteğiyle etiketleme konusunda mevzuat değişiklikleri getirmeyi planlıyor.

Et ve süt lobisinin bitki bazlı üreticilere karşı açtığı davalarda ise yasal düzenlemelerin aksine bitki bazlı ürün üreticileri ve tüketicileri için olumlu haberler gelmeye devam ediyor: Geçtiğimiz yıl içinde Zürih İdare Mahkemesi, İsviçre merkezli Planted Foods’un et içermeyen, bitkisel protein temelli vegan ürünlerini tanımlamak için kullandığı “tavuk” ve “barbekü” gibi terimlerin tüketiciler için yanıltıcı olmadığı kararına vardı. Benzer bir şekilde Birleşik Krallık Mahkemesi, Oatly’nin “Post Milk Generation” kampanyasında “milk” ifadesini kullanılabileceği yönünde bir karar aldı. Bu karar Birleşik Krallık’ta “süt” sözcüğünün “hayvan sütü” içermeyen ürünlerde ve bitkisel süt kampanyalarında da kullanılabileceğine işaret ediyor.

Türkiye’de Bitki Bazlı Ürünler

2022 yılında, Avrupa’da ve dünyada örneği olmayan bir yasak Türkiye’de gerçekleşti. Bitki bazlı peynir üretimi yapan firmalara “tüketiciyi yanıltma” iddiasıyla ceza kesildi, vegan peynirler piyasadan toplatıldı. Yasağın hukuksuz olduğu ve beslenme hakkını ihlal ettiği gerekçesi ile Vegan Derneği Türkiye olarak bir imza kampanyası başlattık.

İmza kampanyasının devamında vegan peynir üretimine ve satışına yasak getiren Gıda Kodeksi Yönetmeliği’nin 9/3 maddesinin ve Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği’nin 5/d maddesinin iptali için Tarım ve Orman Bakanlığı’na dava açtık. Dava, ülke çapında tüketiciler ve üreticiler tarafında oluşan hak ihlalleri ve kayıplarına karşı yürütmenin durdurulması talebiyle Danıştay’da açıldı.

Sürdürdüğümüz mücadele kapsamında 2023 yılında Tarım ve Orman Bakanlığı’nda Bakan Yardımcısı ile iki önemli görüşme gerçekleştirdik. “Vegan Gıdaya Erişimin Engellenmemesi” için yazılı başvurumuzu sunduk.

Konunun takipçisi olmaya devam ediyor, vegan gıdaya erişim konusunda sorunların çözümü için hak arayışımızı sürdürüyoruz.

Gelecek Vegan

Et ve süt lobisinin güçlü olduğu ülkelerde mevcut mevzuatlar ne yazık ki bitki bazlı ürünler aleyhine maddeler içeriyor. Ancak yakın dönemde sonuçlanan davalar, bitki bazlı ürünlere yönelik tüketiciyi yanıltma iddialarının geçersiz olduğunu gösteriyor ve yasaklamaların bitki bazlı ürün talep eden tüketicilerin haklarını korumak üzere geri çekilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

Bazı ülkelerde etiketlendirmeye ilişkin yasaklar devam ediyor olsa da bitki bazlı geleceğe ilişkin olumlu kararlar alan ülkelerin sayısı giderek artıyor: 2022 yılında Hindistan, hem tüketicileri hem de üreticileri koruyan bir vegan gıda mevzuatı hazırladı. Mevzuatta vegan gıda tanımı açıkça yapılırken yasa aynı zamanda vegan/bitki bazlı ürünlerde hayvan deneylerinin yapılamayacağına ilişkin kuralları da getiriyor. 2023 yılında ise İsviçre, Almanya, Danimarka gibi Avrupa Birliği ülkeleri vatandaşlarına et tüketimini azaltmaları yönünde çağrıda bulundu ve bitki bazlı alternatiflere geçiş için  büyük yatırım planları oluşturdu.

Bitki bazlı üreticilerin ve hak savunucularının devam eden yasal mücadelelerine ek olarak ülkelerin gelecek planları için aldıkları kararlar, bitki bazlı ürünlerin mevcutta yaşadıkları sorunların yakın gelecekte tamamen ortadan kalkabileceğine işaret ediyor.

Kaynak: Vegconomist & Plantbasedworldpulse & Plantbasednews

<strong>Fransız Yüksek Mahkemesinden Vegan Ürünler Lehine Karar</strong> yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Gıda ve su güvenliğini denetleyen bir kuruluş olan Zürih Kanton Laboratuvarı Mayıs 2021’de, Planted Foods şirketinin vegan ürünleri için “et”, “tavuk” veya “domuz” gibi isimler kullanmasına son vermesini istemişti. Sansürleme girişiminde, etiketlerde hayvan türü isimlerinin kullanılmasının tüketicileri yanılttığı iddia edilmişti.

Aralık 2022’de bu talimatı bozan İdare Mahkemesi nihai kararında, ürünlerin üzerindeki “vegan” sözcüğünün ve ambalajdaki “V” simgesinin müşteriler için kafa karıştırıcı olmadığını, ürünlerin hayvan kaynaklı olmadığını belirttiğini ifade etti. “Tavuk” gibi sözcüklerin kullanımının da, gıda yasasının gerektirdiği yeterli bilgiyi sağlayarak tüketiciye ürünün kullanım amacını gösterdiğini söyledi.

Ayrıca mahkeme, güncel bir tüketici anketinin “halkın ürünleri, et ikamesi olan bitki bazlı gıdalar olarak gördüğünü” açıkça ortaya koyduğunu söyledi.

Tüketici anketinden çıkan sonuç da aynı: “Yanıltıcı” değil

2021’de gelen talimatın ardından Planted Foods, tüketici davranışını ölçmek için konuyla ilgili bir anket yaptı. 777 kişinin katıldığı ankette tüketicilerin %93’ü “Planted Chicken” adıyla piyasaya sürülen ürünün vegan bir ürün olduğunu anladığını ifade etti.

Farklı araştırmalar da benzer sonuçlar elde etti. Küresel gıda farkındalığı kuruluşu ProVeg International’ın Kasım 2022’de hazırladığı ayrıntılı rapor da, Birleşik Krallık’taki tüketicilerin %80’inin vegan, vejetaryen veya bitki bazlı olarak etiketlenen ürünleri ayırt edebildiğini ve bu ürünlerin “açıkça” hayvan kaynaklı et içermediğini düşündüklerini ortaya koydu. Ankete katılanların %96,4’ü de söz konusu ürünü bilinçli olarak seçtiklerini belirtti.

Sansüre ve gıda etiketleme yasaklarına karşı mücadele

Vegan ürün pazarının genişlemesi, dünya çapında paketli bitkisel ürünlerin etiketleme ve isimlendirmesine yönelik yeni ve haksız kısıtlamaları da beraberinde getirmişti.

Dünyada eşi benzeri olmayan Türkiye’deki vegan peynir yasaklarına karşı yasal mücadelemiz sürerken, Fransa’da bitki bazlı et ürünlerinde “sosis, pastırma ve biftek” gibi kelimelerin kullanılmasına getirilen yasak Temmuz 2022’de Danıştay kararıyla bozulmuş, bu ifadelerin tüketiciler için yanıltıcı olmadığı kararına varılmıştı.

ABD’de vegan peynir üreticisi Miyoko Schinner da, hayvansal süt içermeyen ürünlerinde “peynir”, “süt” ve “tereyağı” gibi sözcükleri engellemeye yönelik benzer girişimler nedeniyle Kaliforniya Gıda ve Tarım Bakanlığı’na karşı açtığı davayı kazanmıştı.

Kaynak: Green Queen, Vegan Food and Living

Kapak fotoğrafı: LikeMeat / Unsplash

İsviçre Mahkemesi: Vegan et etiketleri iddiaların aksine tüketiciler için “yanıltıcı” değil yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Fransa’nın en yüksek mahkemesi, hükümet tarafından Temmuz ayı başında öne sürülen bitki bazlı et terimlerine yönelik tartışmalı yasağı dayanaksız bularak bozdu.

Ekim 2022’de yürürlüğe girmesi planlanan yasak, Fransa’daki üreticilerin artık bitki bazlı et alternatifleri için “sosis, pastırma ve biftek” gibi kelimeleri kullanmasına yasak getiriyordu. “Burger” terimi ise bu yasak kararnamesinin dışında tutulmuştu. AB’nin en büyük ve dünyanın en büyük 7. “sığır eti” üreticisi olmasına rağmen yasak, tüketicilerin kafasında oluşabilecek “karışıklığı azaltmak” olarak gerekçelendirilmişti.

Et, süt ve hayvancılık endüstrileri tarafından güçlü bir şekilde desteklenen bu yasak, şimdilik Danıştay tarafından bozulmuş oldu.

Yasağa karşı kamuoyu tepkisi

Duyurunun ardından yasak, kamuoyunda hayal kırıklığı ve kafa karışıklığıyla karşılandı. Gıda bilinçlendirme ve farkındalık kuruluşu ProVeg International’a göre Fransa’da çıkarılan bu yasak, özellikle de hayvan tüketiminin zararlarına yönelik farkındalığın her geçen gün arttığı ve hepimize sorumluluk düştüğü böyle bir dönemde, sadece “hayvancılık endüstrisini daha da cesaretlendirmeye” hizmet edecekti.

ProVeg International Başkan Yardımcısı Jasmijn de Boo, Vegan Food & Living’e gönderilen bir açıklamada şunları söyledi: “Küresel olarak tüm sera gazlarının beşte birinden sorumlu olan endüstrilere, emisyon, kirlilik, toprak, su ve hayvan kullanımındaki paylarını artırma konusunda hükümetler tarafından izin verildiğinde ve tüketicilerin düşük karbon odaklı ve bilinçli seçimler yapmaları aktif olarak zorlaştırıldığında, bizim de politikacılara dönüp bazı zor soruları sormamız gerekiyor. Fosil yakıt endüstrisinde nasıl bir reform gerekiyorsa, et, süt, yumurta ve deniz ürünleri endüstrilerinin de reforma ihtiyacı var.”

Fransa’nın alternatif et markalarından biri olan La Vie’nin Kurucu Ortağı Nicolas Schweitzer, sosyal medyada, “Bundan daha yanıltıcı bir şey görmedim. Fransa’nın yeniden sanayileştirilmesi için çabaladıktan sonra hükümet, mevcut konumumuzu yeniden düşünmeye zorlayan bir kararname çıkardı,” dedi. Schweitzer hükümet kararının zamanlama açısından da yanlış olduğunu vurgulayarak, tam da karbon ayak izimizi azaltmak için sürdürülebilir bitkisel et alternatifleri bulmamız gerektiği bir dönemde bu kararın çıkmasını eleştirdi.

“Bitki bazlı gıdalar iklim kriziyle mücadelede çözümün parçası”

Yasak kararının açıklanmasından sadece üç hafta sonra, Fransa’nın en yüksek mahkemesi olan Danıştay yasağa ilişkin yürütmeyi durdurma kararı aldı. ProVeg’in aktardığına göre mahkeme, “yasağın yasal temelleri konusunda ciddi şüphelerini dile getirdi ve tüketiciyi bilgilendirme konusundaki savı dayanaksız buldu”.

Proveg’den Jasmijn de Boo, “Fransa’daki Danıştay’ın bitki bazlı ürünlerin isimlendirmesine getirilen yasağı askıya almaya yönelik kararını memnuniyetle karşılıyoruz. Bitki bazlı gıdalar iklim kriziyle mücadelede çözümün bir parçası ve herhangi bir düzenleme, vegan gıdaların satışını ve pazarlamasını engellememeli. Aksine aktif olarak desteklemeli,” dedi.

Kaynak: Vegan Food and Living

Kapak fotoğrafı: Bezelye ve soya proteininden üretilen vegan et – LikeMeat / Unsplash

Mahkeme, Fransa’da “vegan et” isimlendirme yasağını haksız bularak kararnameyi askıya aldı yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Hindistan Gıda Güvenliği ve Standartları Kurumu (FSSAI), Hindistan’da vegan gıdalara yönelik ilk yasal düzenlemeyi hayata geçirdi. 2021’in eylül ayında çalışmalarına başlanan mevzuat, vegan gıdanın ne olduğunu ve markaların bu ürünleri nasıl etiketleyebileceğini açıkça tanımlıyor.

FSSAI “vegan gıda” tanımını, “hayvan kaynaklı hiçbir içerik barındırmayan bir tüketim maddesi” olarak yapıyor. Bu tanım ürünün içindekilerden başlıyor ve üretim sürecine kadar uzanıyor.

Düzenleme;

• Üretim ortamlarının tamamının hayvansal ürünlerden arındırılmış olması gerektiğini belirtiyor. Ancak bu durum tamamen önlenemediği takdirde, markaların katı anti-kontaminasyon uygulamalarına bağlı kalmasını şart koşuyor.
• FSSAI izin vermediği sürece, vegan gıdaların geliştirilmesi sırasında hayvanlar üzerinde deney yapılmasına da kesin bir yasak getiriyor.
• Gıda ürünlerinin üzerinde, ürünlerin bitki bazlı olduğunu gösteren bir logo sergileme zorunluluğu getiriyor.
• Ambalajlarda ise, gıdanın hayvan kaynaklı olmadığını açıkça ortaya koyan ve anlaşılır kılan bir ambalaj kullanmayı şart koşuyor.
• Hindistan dışından ithal edilen vegan ürünlerin de aynı etiketleme kurallarına uymasını zorunlu kılıyor.

Hindistan bitki bazlı gıda pazarına yön veriyor

New Food Magazine’e göre, lezzet ve beslenme şirketi Kerry, Hindistan’ı bitki bazlı gıda sektörünün büyümesini sağlayan güçlü bir pazar olarak tanımlıyor. Vegan gıda seçeneklerine genel bir yatkınlık olduğunu gösteren anketler, nüfusun yüzde 41’inin halihazırda altı veya daha fazla bitkisel protein çeşidini tükettiğini ortaya koyuyor.

“Hindistan’da bitkisel proteinli gıdalar için fırsat ve potansiyel umut verici,” diyen Kerry Güneybatı Asya pazarlama direktörü Gunjan Pandey, “Şu anda bölgenin alternatif et pazarının değeri 171 milyon dolar. 2025 yılına kadar ise, yüzde 8,5’lik bileşik yıllık büyüme oranı (CAGR) bekleniyor. Son beş yılda, et yerine geçen ürünlerin lansman sayısı her yıl artış gösteriyor,” açıklamasında bulundu.

Pazardaki bu büyüme, popüler bir marka olan Good Dot gibi yerli vegan gıda şirketlerinin sayısını da artırıyor. FSSAI’nın bitki bazlı ürünlerin üretimi ve paketlenmesi için kesin kurallar getirmesinin ardında yatan nedenlerden biri de vegan gıda pazarındaki bu olumlu gelişme ve ilerleme.

View this post on Instagram

A post shared by GoodDot (@gooddot)

Vegan gıdaların isimlendirme, etiketleme ve üretimindeki sorunlar

Hindistan; vegan gıdaların isimlendirme ve etiketlemesine yakın zamanda kısıtlama getiren Fransa ve Güney Afrika’ya, hatta vegan peynir üretimine yasak getiren Türkiye’ye oranla bitki bazlı gıda sektörünü çok daha benimsemiş durumda.

Her üç ülke de vegan gıda terminolojisine ve hatta üretimine ket vuruyor. Türkiye, “peynir izlenimi veren” vegan ürünlere yönelik genel yasağın ardından en son eleştirilen ülke oldu.

Kaynak: Plantbased News

Kapak fotoğrafı: Roam in Color / Unsplash

Hindistan’ın ilk vegan gıda mevzuatı yürürlüğe kondu yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

07/07/2022, Istanbul / Turkey – Struggling in Turkey’s administrative courts last year for the cancellation of hunting tourism tenders and winning all the cases in favor of wild animals, The Vegan Association Turkey (TVD) continues its right-based efforts with the lawsuits it filed this year within the scope of veganism and freedom of conscience.

Bringing the nutritional problems of vegan students studying at universities across Turkey to the court through a lawsuit it filed with the Council of Higher Education in May, TVD recently launched a legal battle, this time, against a ban that has no precedent in the world.

In the light of the grievances conveyed by vegan consumers and vegan cheese producers, TVD filed a lawsuit on June 29, 2022 against the Ministry of Agriculture and Forestry in Turkey at the Council of State for the annulment of the article 9/3 of the Turkish Food Codex Regulation, which prohibits the production and sale of vegan cheese, and article 5 of the Turkish Food Codex Cheese Communiqué.

The association took legal action as the final step because, despite TVD’s previous calls and meetings, the relevant ministry have not taken any positive steps towards the cancellation of these articles and caused new violations to occur on the side of both manufacturers and consumers.

TVD also applied to the Council of State this week to be involved in the lawsuit filed by a vegan cheese manufacturer, who was fined high amounts as a result of the ban.

The extent of the ban

Article 9/3 added to the Turkish Food Codex Regulation writes that “Products giving the impression of [dairy] cheese cannot be produced using vegetable/plant-based oil or other food ingredients.”

The pretense behind the ban is “to prevent adulteration”. According to the unjustifiable regulation article, any product that is considered to resemble [dairy] cheese but does not even contain the word cheese in its name can be prohibited unreservedly.

According to the Department of Food Establishments and Codex within the Ministry of Agriculture and Forestry, even the vacuumed packaging would evoke the idea of [dairy] cheese and this could be misleading for the customers.

Proprietary rights of manufacturers and fundamental legal principles of law are violated

As part of its charter, TVD not only defends the rights of non-human animals, but also the rights of vegan individuals and vegan product manufacturers.

In line with the association’s charter, TVD emphasized in the lawsuit petition that the articles demanded to be canceled violate The Constitution of the Republic of Türkiye and international agreements. It is also stated that the recent amendment to the regulations not only takes away the rights of manufacturers disproportionately and unfoundedly, but also are in contradiction to publicly shared Turkey’s 2019-2023 Eleventh Development Plan.

On the manufacturers’ side, TVD communicates that the property rights of the companies, which have been legally continuing their activities with the necessary permits and licenses to date, have been violated suddenly and arbitrarily with an article added to the regulation.

The association also mentions that the juridical principles of legality and proportionality have been exceeded, thus the current changes led to uncertainty and insecurity, which created an unpredictable situation and future for the vegan cheese manufacturers, because they are open to wide interpretations and unexpected implementations.

Regarding the prohibition of domestic production and exports by the Ministry of Agriculture and Forestry through this prohibition, TVD noted that “The provisions demanded to be canceled not only harm the freedom of ownership of the companies manufacturing these products, but also prevent the competitiveness of companies representing their country in the exponentially growing vegan / plant-based products sector in the world market. Therefore, the current ban on vegan cheese hinders important commercial activities, such as the growth of production, employment and export opportunities in Turkey, as well as the competitiveness of companies in the international arena and the development of new technologies.”

Interference in consumers’ lifestyle, right to choice and healthy nutrition

Under the title of “The Evaluation of the Provisions Requested for Cancellation from the Consumer’s Perspective” of the lawsuit petition, it was underlined that the right of individuals to a healthy life, choice and access to food was violated with reference to the relevant articles of the Turkish Constitution, the 1948 Universal Declaration of Human Rights and the UN International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights.

In this section, which is discussed in the context of constitutional and public rights, it is stated that “Attempting to stop the production of plant-based products with a regulation article and withdrawing the products in the market violates the right of access to food of all consumers who have adopted a vegan lifestyle. Although the aforementioned bans are reflected as measures taken to protect consumer rights and prevent adulteration / deception, they directly prevent consumers from accessing these products without providing constructive suggestions and solutions at the point of solving the problem. This means arbitrary and disproportionate limitation of fundamental rights and freedoms by the administration and interference in the lifestyle of individuals.”

TVD also emphasized in its petition that vegan cheese appeals not only to vegan individuals on a plant-based diet with ethical grounds against animal exploitation or environmental concerns, but also to individuals with lactose and gluten intolerance.

TVD reminded that, through this vegan cheese ban, consumers who have no other choice but to eat lactose-free and gluten-free are also prevented from accessing those vegan products, which they have to buy for health reasons.

Previous meetings and online petition at change.org/VeganCheeseBan

Before the legal struggle started, TVD received grievances from several vegan cheese producers in Turkey about the fines imposed on them in the first quarter of 2022. In light of those grievances, TVD held a meeting with the Ministry of Agriculture and Forestry’s Department of Food Establishments and Codex in Ankara on April 7 to resolve the problem. However, due to the lack of any concrete and positive steps taken in the following period, the association requested an appointment from the Minister of Agriculture and Forestry and the Deputy Minister for the cancellation of the problematic regulation article and the creation of a new “vegan cheese communique”.

Upon denial of appointment requests, TVD continued its initiatives in coordination with the manufacturers and some chain market representatives. Learning that some of the vegan cheeses were withdrawn from the online and offline markets, sales were blocked, manufacturers were fined and consumers could not reach vegan cheese options in June, TVD created an online petition at change.org/VeganCheeseBan with the hashtag #LiftBanOnVeganCheese and immediately started preparing for the lawsuit.

An unprecedented ban

The introduction of a ban on vegan cheese in Turkey, which has no precedent in Europe and the world, means that any product “which is thought to resemble cheese but does not even have the word cheese in its name” can be explicitly banned, unless the article in the regulation is revoked.

As a matter of fact, the European Parliament, the European Council and the European Commission rejected the draft law amendment 171 (AM171) in May 2021, which planned to impose similarly severe restrictions on plant-based products. This bill, which was directly in conflict with the climate change targets of Europe, was supported by the livestock industry and aimed at censoring plant foods. As a result of collective and comprehensive legal fight, and strong public and NGO outrage, AM171 was not enacted in the light of human rights and evidence-based scientific data.

Vegan cheese production and sales banned in Turkey yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

30 Haziran 2022, İstanbul – Av turizmi ihalelerinin iptali için geçtiğimiz yıl idare mahkemelerinde hukuk mücadelesi yürüten ve açtıkları tüm davaları hayvanlar lehine kazanan Vegan Derneği Türkiye (TVD), bu yıl veganlık ve vicdan hürriyeti kapsamında açtığı davalar ile hak arayışını sürdürüyor.

Türkiye çapındaki üniversitelerde okuyan vegan öğrencilerin sistematik hale gelen beslenmeye ilişkin sorunlarını mayıs ayında Yükseköğretim Kurulu’na açtığı davayla mahkemeye taşıyan TVD, bu kez dünya çapında örneği olmayan bir yasağa karşı hukuk mücadelesi başlattı.

Dernek, vegan tüketiciler ve vegan peynir üreticileri tarafından kendilerine ulaşan mağduriyetler ışığında bakanlığa ilettikleri taleplerin cevapsız kalması ve ihlallerin meydana gelmesi sonucunda, vegan peynir üretimi ve satışına yasak getiren Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği’nin 9/3 maddesinin ve Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği’nin 5/d maddesinin iptali için Danıştay’da Tarım ve Orman Bakanlığı’na dava açtı.

TVD aynı zamanda, yasak kapsamında yüksek miktarda para cezası kesilen bir vegan peynir üreticisinin bakanlığa açtığı davaya da bu hafta içinde müdahillik başvurusu yapacağını açıkladı.

Üreticilerin mülkiyet hakları ve temel hukuk ilkeleri ihlal ediliyor

Amaç ve faaliyet alanı gereği hayvan hak ve özgürlüklerinin yanı sıra, veganların ve vegan ürün üreticilerinin de haklarını savunan dernek, dava dilekçesinde, iptali istenen maddelerin T.C. Anayasasına ve uluslararası sözleşmelere aykırılık teşkil ettiğini, üretici haklarının orantısız ve dayanaksız bir şekilde ellerinden alındığını ve kamuoyuna açık şekilde paylaşılan Türkiye’nin 2019-2023 On Birinci Kalkınma Planı’yla ters düştüğünü vurguladı.

Üreticiler tarafında, bugüne kadar gerekli izin ve ruhsatlarla faaliyetlerini yasal bir şekilde sürdüren şirketlerin, yönetmeliğe eklenen bir maddeyle bir anda ve keyfi bir şekilde mülkiyet haklarının çiğnendiğini, kanunilik ve ölçülülük ilkelerinin aşıldığını belirten dernek, mevcut düzenlemelerin aynı zamanda belirsizliğe ve güvencesizliğe yol açtığını, öngörülemez bir şekilde geniş yorumlama ve uygulamalara açık olduğunu belirtti.

Yerli üretimin ve ihracatın bu yasak ile Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından engellenmesi ise dilekçede şu şekilde yer aldı: “İptali istenen hükümler bu ürünleri üreten firmaların mülkiyet özgürlüğünü zedelemekle birlikte dünya piyasasında giderek artmakta olan vegan/bitki temelli ürünler sektöründe ülkesini temsil eden firmaların rekabet edebilme imkanını elinden almaktadır. Ülkedeki üretimin, istihdamın ve ihracatın artırılması, uluslararası boyutta firmaların rekabet güçlerinin ve yeni teknolojilerin geliştirilmesi gibi önemli ticari faaliyetlere ve ihracata engel olmaktadır.”

Tüketicilerin yaşam tarzına, sağlıklı yaşam ve beslenme hakkına müdahale

Dava dilekçesinin “İptali Talep Edilen Hükümlerin Tüketici Açısından Değerlendirilmesi” başlığı altında ise, T.C. Anayasası, 1948 İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ve BM Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi’nin ilgili maddelerine atıfta bulunularak, bireylerin sağlıklı yaşama, seçme ve gıdaya erişim hakkının ihlal edildiğinin altı çizildi.

Anayasal ve kamusal haklar bağlamında ele alınan bu kısımda, “Bir yönetmelik maddesi ile bitki temelli ürünlerin üretiminin durdurulmaya çalışılması, piyasadaki ürünlerin toplatılması, ülkede yaşayan vegan yaşamı benimsemiş tüm tüketicilerin de gıdaya erişim hakkını ihlal etmektedir. Söz konusu yasaklar tüketici haklarını koruma ve tağşişi/aldatmacayı önlemek için alınan önlemler gibi gösterilmişse de, sorunun çözümü noktasında yapıcı öneri ve çözümler getirmeden doğrudan tüketicilerin bu ürünlere erişimini engellemek; idare tarafından temel hak ve özgürlüklerin keyfi ve ölçüsüz bir şekilde sınırlandırılması ve bireylerin yaşam tarzına müdahale edilmesi anlamına gelmektedir,” denildi.

TVD aynı zamanda dava dilekçesinde, vegan peynirlerin yalnızca hayvan sömürüsüne karşı etik dayanaklarla veya çevresel endişelerle bitki bazlı beslenen vegan bireylere değil, laktoz ve gluten intoleransı olan bireylere de hitap ettiğini vurguladı. Laktozsuz ve glutensiz beslenmek zorunda olan tüketicilerin sağlık sebepleriyle tercih etmek zorunda kaldığı vegan ürünlere erişiminin bu yasaklarla engellendiğini hatırlattı.

Ne olmuştu?

Vegan peynir üreticilerine 2022’in ilk çeyreğinde kesilen cezaların ve toplatmaların derneğe iletilmesi neticesinde TVD, 7 Nisan’da Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda İşletmeleri Kodeks Daire Başkanlığı ile Ankara’da sorunun çözümüne yönelik görüşme gerçekleştirmişti. Ancak takip eden süreçte herhangi bir somut sonuç alınmaması sebebiyle dernek, sorunlu yönetmelik maddesinin iptali ve yeni bir “vegan peynir tebliği” oluşturulması talebiyle Tarım ve Orman Bakanı ile Bakan Yardımcısı’ndan randevu talep etmişti.

Randevu taleplerine de olumlu yanıt alamayan dernek, üretici firmalar ve bazı zincir market temsilcileriyle koordineli olarak girişimlerini sürdürmeye devam ederken, haziran ayında vegan peynirlerin marketlerden toplatılması, satışların engellenmesi, üreticilere yüklü miktarda para cezası kesilmesi ve tüketicilerin vegan peynirlere ulaşamaması sebebiyle kamuoyunda farkındalık yaratmak için önce change.org/veganpeynir adresinde imza kampanyası açmış, hemen ardından dava hazırlığına başlamıştı.

Yasağın dünyada eşi benzeri yok

Avrupa’da ve dünyada örneği olmayan bir yasağın Türkiye’de devreye sokulması, yönetmelik maddesi iptal edilmediği takdirde, “peynire benzediği düşünülen, ancak adında peynir ifadesi bile olmayan” herhangi bir ürünün açıkça yasaklanabileceği anlamına geliyor.

Nitekim Avrupa Parlamentosu, Avrupa Konseyi ve Avrupa Komisyonu, bitki bazlı süt ürünleri için benzer şekilde ciddi kısıtlamalar getirmeyi planlayan 171 no’lu yasa tasarısı değişikliğini (AM171) Mayıs 2021’de reddetmişti.

Avrupa’nın iklim değişikliği hedefleriyle doğrudan çelişen, hayvancılık endüstrisi tarafından desteklenen ve bitkisel gıdalara sansür uygulanmasını hedefleyen bu tasarı, kanıta dayalı bilimsel veriler ışığında ve kapsamlı bir hukuk mücadelesi sonucu yürürlüğe konmamıştı.

Vegan Derneği Türkiye vegan peynir yasaklarına karşı Tarım ve Orman Bakanlığı’na dava açtı yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Yasağın gerekçesi nedir?

Gerek Avrupa Birliği’nde, gerekse Türkiye’de bugüne dek Peynir Tebliği’ne göre bitkisel peynirden üretilen peynirlere “peynir” denmesi, ambalaj üzerinde bu ifadeye yer verilmesi, tağşiş/aldatma olarak nitelendirilerek zaten yasaktı. Bu yasak bile dünya çapında üreticiler ve tüketiciler tarafından eleştirilirken ve uygulamanın iptali yönünde kitlesel hukuki adımlar atılırken, bu kısıtlamanın Türkiye’de bir adım daha ileri götürülerek ek yasaklar getirildiğini görüyoruz.

19 Şubat 2020 tarih ve 31044 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği’ne eklenen 9/3. maddeye göre:

“Bitkisel yağ veya diğer gıda bileşenleri kullanılarak peynir izlenimi veren ürünler (“de”) üretilemez.”

Yani bu yeni düzenlemeye göre, bugüne kadar üretiminde herhangi bir engel bulunmayan bitkisel sütten üretilen kahvaltılık fermente ürünlerin adında peynir ya da benzeri herhangi bir ifade bulunmasa bile “görüntü olarak peynire benzemesi” de artık yasak.

Bu yasak ne anlama geliyor?

Yeni düzenlemeye göre “peynire benzediği düşünülen, ancak adında peynir ifadesi bile olmayan” herhangi bir ürün açıkça yasaklanabilir. Söz konusu yasağa dayanak olan benzeme kriterleri konusunda bile gerekli açıklık getirilmemiş olması, bu konuda faaliyet gösteren denetimciler/ceza koyucular için ucu açık bir baskı ve hareket alanı oluşturuyor.

Herhangi bir tutarlı veya akla yatkın bir dayanağı bulunmayan bu yeni madde ile vegan peynir üretiminin durdurulması ve vegan peynirlerin piyasadan toplatılması hem ulusal hem uluslararası hukuka aykırılık teşkil ediyor.

Konu hakkında görüşme yaptığımız Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesindeki Gıda İşletmeleri ve Kodeks Daire Başkanlığı’na göre, vakumlu ambalajın peyniri anımsatması bile başlı başına “tağşiş/aldatmaca” olarak değerlendirilebilir.

Biz ne yaptık?

Vegan peynir üreticilerine 2022’in ilk çeyreğinde kesilen cezalar ve toplatmaların derneğimize iletilmesi neticesinde, yapılan yönetmelik değişikliğinden haberdar olarak akabinde Tarım ve Orman Bakanlığı’nın ilgili birimine randevu talebinde bulunduk.

7 Nisan 2022 tarihinde Gıda İşletmeleri Kodeks Daire Başkanı Selim Kaplan ile Ankara’da sorunun çözümüne yönelik gerçekleştirdiğimiz görüşmede, yeni bir düzenleme için daire başkanlığının öneri sunacağı belirtilmiş ancak takip eden süreçte herhangi bir somut sonuç alınamamıştır. 12 Nisan 2022 tarihinde web sitemizde ve sosyal medya hesaplarımızda bu görüşme paylaşılmıştır.

Akabinde sorunlu yönetmelik maddesinin iptali ve yeni bir “vegan peynir tebliği” oluşturulması talebiyle Tarım ve Orman Bakanı Vahit Kirişçi ve Bakan Yardımcısı Nihat Pakdil’den talep ettiğimiz randevulara herhangi bir geri dönüş alınamamıştır.

Bu süreçte konuyu, hem üretici hem de tüketiciler nezdinde bakanlığa taşıyan derneğimizle birlikte üretici firmalar ve bazı zincir market temsilcileriyle de koordineli olarak girişimlerimiz devam etmiştir. Halen de etmektedir.

Yasak acilen kaldırılmalı

Temasta olduğumuz üreticilerden konunun çözümü noktasında gerekli düzenlemelerin üzerinde çalışıldığı ve denetimlerin askıya alındığı bilgisinin gelmesiyle birlikte süreci yakından takip ederken, yaşanacak herhangi bir olumsuz durum ve aksamaya karşı change.org ekibiyle irtibata geçerek 29 Mayıs’ta oluşturduğumuz imza kampanyamız da hazırda tutulmuştur. 

Dün, 17 Haziran 2022 tarihinde, bir vegan peynir üreticisinin söz konusu yasaklar nedeniyle satışlarının durdurulmuş olduğu bilgisini tüketiciler ile yazılı olarak paylaşmasına istinaden, bakanlığa karşı hazırladığımız imza kampanyamızı yayına alma kararı vermiş bulunuyoruz.

Mağduriyetleri gidermeye yönelik yapılacağı belirtilen yeni düzenlemelerin hayata geçirilmemesi, üretici ve tüketicilere her geçen gün yeni mağduriyetler yaşatılıyor olması kampanyamızın çıkış noktasıdır. Yasakların bir an önce kaldırılması, bitkisel peynirlere yönelik gerekli düzenlemelerin yapılması için hepinizin desteğinizi bekliyoruz.

Bu yasağın kaldırılması neden önemli?

1.   Beslenme Hakkı ve Tercih Hürriyeti: Etik, çevresel ve sağlık sebepleriyle hayvan kaynaklı süt ürünlerini tüketmeyen ve/veya tüketemeyen bireylerin bitkisel sütlerden elde edilmiş alternatif ve besleyici gıdalara erişebilmesi, en temel beslenme hakkı ve seçme hürriyeti kapsamındadır.

2.   Tüketici Hakları İhlali: Söz konusu yasaklar tüketici haklarını koruma ve tağşişi/aldatmacayı önlemek için alınan önlemler gibi gösteriliyor olsa da, sorunun çözümü noktasında hiçbir yapıcı öneri getirilmiyor, üreticilerin bu ürünlere erişimi engelleniyor

3.   Üretim ve Ticaretin Baltalanması: Tüm dünyada hızla değişen tüketici tercihleri, iklim değişikliği ve çevresel kaygıların da etkisiyle üretim ve pazarlama anlayışlarında değişimler meydana getirirken, Türkiye’de bitki bazlı ürünlerin üretimi ve ihracatı, teşvik edilmesi gerekirken yasaklarla baskılanıyor. Benzeri görülmemiş bu yasak karşısında, bu alanda yatırım yaparak üretim tesisi oluşturmuş, istihdam yaratmış, hammadde stoklamış ihracat yapan üretici firmalar cezalandırılıyor. Kesilen yüksek cezalar, durdurulan üretimler ve toplatılan ürünlerin maddi değerleri ciddi bir yekûn oluşturuyor. Üretimi durdurulmakla kalmayıp önünü göremeyen bu üreticiler için herhangi bir çıkış yolu da gösterilmemiş olması, devletin en önemli görevlerinden biri olan üretimin, istihdamın ve ihracatın artırılması gibi genel konularda da, uluslararası boyutta firmaların rekabet güçlerinin ve yeni teknolojilerin geliştirilmesi hedefleriyle de taban tabana zıt.

Üretici ve tüketiciler için ikna edici olmaktan uzak, haksız birtakım dayanaklarla oluşturulmuş bu anlaşılması güç yasaklara karşı Vegan Derneği Türkiye (TVD) olarak tüm çözüm yollarını sonuna kadar kullanmakta kararlıyız. 

Siz de bu yazıyı ve change.org/veganpeynir adresindeki kampanyamızı paylaşarak sesimizi yükseltmemize ve bu yasakların kaldırılmasına yardımcı olabilirsiniz. 

Kapak fotoğrafı: The Buddhist Chef

Vegan peynir yasakları ile ilgili bilgi karmaşasını gidermek için bilgilendirme metni yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Kamusal ve özel alanlardaki toplu beslenme sistemleri menülerine bitki temelli beslenme biçimine uygun zorunlu seçenekler konulması için düzenleme yapılması talebimizi, 1 Kasım 2021 Dünya Vegan Günü’nde ilgili bakanlıklara elden teslim ettiğimiz dilekçeler ile başlatmıştık.

Yaklaşık beş ay önce başlattığımız bu süreci takip edenler için, başvurularımıza dair notlarımızı şeffaflık gereği paylaşıyoruz.

Çalışma Bakanlığı: Kamu kurumlarında ve özel işletmelerde vegan yemek hakkı

Ankara’da ilk etapta Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nda Bakan Yardımcısı Opr. Dr. Ertuğrul Soysal ile görüştük.

Kamu kurumları ve özel kurumlarda vegan bireylerin sağlıklı beslenmeye erişimde yaşadığı sıkıntıları aktardığımız görüşmede, beş ay önce teslim ettiğimiz dilekçenin ardından bakanlık tarafından henüz somut girişimler atılmadığını da belirttik. Yazılı olarak kendisine teslim ettiğimiz talebimize olumlu yaklaşan Soysal, ilk aşamada bakanlık tarafından ne tür bir uygulama geliştirilebileceğine dair çalışmalar yapabileceklerini araştıracaklarını aktardı.

Vegan alternatiflere yönelik yasaklamalar kabul edilemez

Vegan yemek hakkına ilişkin yaptığımız başvuru ve görüşmelere ek olarak, bu kez vegan ürün üreticilerinin ürün adlandırma konusunda yaşadığı ve süregelen sıkıntılar başta olmak üzere özellikle son dönemde vegan peynir üretimi konusunda getirilen yasaklar ve kesilen cezalar nedeniyle, Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda Kodeks Daire Başkanlığı’na bir ziyaret gerçekleştirdik.

Yaşanan mağduriyeti hem üretici hem de tüketiciler nezdinde aktardığımız görüşmede, dayanak olarak gösterilen tağşiş/taklit/tüketiciyi kandırmaya yönelik üretim iddialarının hiçbirine katılmadığımızı bir kez daha yineledik. Hiçbir somut öneri getirmeyen mesnetsiz yasaklamalar ve dayatmalar kabul edilemez. 

Görüşmelerimizin devam ettiği süreçle ilgili yaşanan tüm gelişmeleri sizlere aktarmaya devam edeceğiz. Yakın zamanda bakanlığın yasaklamaları kaldırması hedefiyle açacağımız kampanya için lütfen takipte kalın.

YÖK: Tüm üniversitelerde vegan yemek talebimiz

Yükseköğretim Kurulu (YÖK) İdari ve Mali İşler Dairesi’ne beş ay önce yaptığımız görüşme olumlu bir süreci işaret etmesine rağmen, resmi başvuru dilekçemize yasal süre içinde yazılı yanıt alamamamız ve bu süre içinde talebimize dair herhangi bir adım atılmamış olması sebebiyle, bu kez YÖK Yürütme Kurulu Üyesi Prof. Dr. Mehmet Şişman’dan randevu talep ettik. Sağlık sebepleri gerekçe gösterilerek 4 Nisan haftasındaki tüm randevularının iptal edildiği, dolayısıyla dernek temsilcilerimizle görüşme yapamayacağı bilgisini aldıktan sonra bir sonraki haftaya görüşme talebinde bulunduk. Ancak 11 Nisan haftası için de derneğimize randevu verilmedi.

Biz de, bu aşamadan sonra avukatımız tarafından takip edilmek üzere YÖK’e ikinci kez vegan yemek hakkına dair dilekçemizi teslim ettik. Yasal süre içinde YÖK’ten vegan bireylerin lehine olumlu yanıt bekliyoruz.

Bir kez daha yazılı yanıt alamamamız halinde yasal süreci başlatmak için gerekli çalışmalara başladık.

Sağlık Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı harekete geçmeli

1 Kasım 2021’de yaptığımız başvurulara ilk yazılı ve olumlu yanıtı veren kurum Sağlık Bakanlığı olmuştu. Halk Sağlığı Genel Müdürü Uzm. Dr. Bekir Keskinkılıç imzasıyla yasal süre içerisinde gönderilen cevabi yazıda, talebimiz haklı bulunmuş ve “vegan diyeti dikkate alınarak örnek menü planlamasına yönelik çalışmaların yapılacağı” bilgisi verilmişti. Ancak geçen süre zarfında bakanlığın pozitif yükümlülüğünü hayata geçirecek somut bir çalışma yapıldığına dair herhangi bir bilgi tarafımıza ulaşmadığı için, ikinci dilekçemizi bakanlığa sunduk. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü yetkililerinden talep ettiğimiz randevuyu en kısa sürede almayı ve ayrıntıları konuşmayı umuyoruz.

Benzer bir şekilde Milli Savunma Bakanlığı yetkilileri de başvurularımızın ardından derneğimiz ile iletişime geçmiş, talebimizi haklı bulduklarını ve konuyla ilgili kurum içi toplantılara başladıklarını sözlü olarak bildirmişti. 16 Şubat’ta konuyla ilgili özel bir toplantı yapan ve derneğimizden vegan menü örneklerinin de olduğu daha ayrıntılı bir dosya talep eden Milli Savunma Bakanlığı’na, derneğimiz tarafından Diyetisyen Fatma Abacı ile birlikte veganlığın sağlık açısından faydalarına odaklanan ve örnek menülerin sunulduğu bir dosya hazırlanarak bakanlığın ilgili birimine teslim edildi. Askerlikte yaşanan mağduriyetlerin giderilmesi için talebimize olumlu yaklaşan yetkililerinden en kısa sürede harekete geçmelerini ve yinelediğimiz başvuruya yazılı bir yanıt almayı bekliyoruz. 

Veganlık, vicdan özgürlüğü ve vegan yemek hakkı: Ankara notları 2 yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Perakendeci olarak müşterilerinin ürünlere yönelik değişen tutumlarına dair bir araştırma da yaptıran Whole Foods Market süt ürünlerinin (dairy foods) bitki bazlı alternatiflerine (non-dairy foods) kıyasla daha az tercih edilmesine ilişkin bazı detayları da PBN ile paylaştı:

Tüketicilerin %17’si “vegan peynir” yediğini belirtirken 3’te 1’inden fazlası da denemeye açık olduğunu söylüyor. Kadınların böyle bir deneyime daha açık olduğu bulgulanırken (%39) yaklaşık %25’i zaten “vegan peynir” tüketmiş/tüketmekte olan milenyum kuşağı ise bu tür bir denemeye en açık olan yaş grubu olarak öne çıkmakta.

Yararlanılan kaynak:
Non-Dairy Sales 3 Times Bigger Than Dairy Sales At Whole Foods Market In 2019
http://bit.ly/2pRUx5e

Süt ürünlerine vegan alternatiflerin satışı Birleşik Krallık’ta 2019’da 3 kat daha büyük yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.