Hayvan hakları mücadelesi; hukuk, sağlık, ekoloji, beslenme, afet yönetimi, iletişim ve akademi gibi birçok farklı alanda bilgi üretimini ve dayanışmayı gerektiriyor. TVD Komiteleri de, hayvan sömürüsüne karşı hak temelli bir yaklaşımı esas alarak bu amaçla, gönüllülük esasına dayanan bu yapıyla hayata geçiyor.

TVD Komiteleri neler?

• Hukuk
• Sağlık
  • İnsan Sağlığı
  • Hayvan Sağlığı
• İklim ve Ekoloji
• Afet ve İlkyardım
• Beslenme
• Öğrenci
• Girişimci
• Basın ve Görsel Medya

Hangi başvurulara açık?

İlgili alanlarda bilgi, deneyim ve eğitim birikimine sahip vegan bireylerin başvurularını bekliyoruz.

TVD Öğrenci Komitesi için ise uzmanlıktan çok; hayvan hakları, vegan menü ve kampüslerde bitki temelli dönüşüm için sorumluluk almaya, inisiyatif göstermeye ve değişim yaratmaya istekli liseli ve üniversitelilerin katılımını önemsiyoruz.

Nasıl çalışacağız?

Tür ayrımcılığına ve hayvan sömürüsüne karşı;

• Kolektif üretim
• Bilimsel yaklaşım
• Etik bütünlük ve tutarlılık
• Acil gündemlerde ve uzun vadede savunuculuk
• Düzenli iletişim ve eşgüdüm ile çalışmayı hedefliyoruz.

Bilgilendirme ve başvuru formu

Komiteler, çalışma ilkeleri ve başvuru sürecine ilişkin tüm ayrıntılar web sitemizde, tvd.org.tr/tvd-komiteleri adresinde.

Katılım sağlayamasanız da, çevrenizde ilgilenebilecek kişilerle çağrımızı paylaşmanız ve iletişim kanallarınızdan duyurmanız bile mücadeleye bu aşamada, şimdiden katkıda bulunacaktır.

Hayvan hakları için TVD Komiteleri kuruyoruz yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Animals Rising hayvan hakları örgütü ile koordineli şekilde hayata geçirilen Plant-Based Universities (PBU) öğrenci ağına göre; geçtiğimiz yıl boyunca 12 ülkede 500’den fazla öğrenci bu dönüşüm için aktif kampanya yürüttü. Avusturya’da ilk kez tamamen vegan yemekhanelerin açılması, İsviçre’de öğrenci çoğunluğunun bitki temelli yemek servisi ile vegan menüler lehine oy kullanması ve Avrupa’nın bazı büyük üniversitelerinin resmi taahhütler vermesi, öğrenci hareketinin kıta çapında görünür ve etkili hâle geldiğini gösterdi.

Öğrencilerden oluşan PBU, üniversitelerin yalnızca araştırma üretmekle yetinmemesi gerektiğini; kendi kampüslerinde de bilimsel veriler doğrultusunda dönüşüm başlatması gerektiğini savunuyor.

Avrupa’daki üniversitelerde yemek hizmetlerinin hızla dönüştüğünü ve bunun daha adil, sürdürülebilir bir gelecek inşasının parçası olduğunu ifade eden öğrenciler, iklim ve ekolojik yıkımın sonuçlarını yaşayacak kuşak olarak üniversitelerin sürdürülemez halde olan hayvansal gıda sistemleriyle bağlarını sürdürmesini artık kabul etmiyor: Üniversitelerin iklim krizi karşısında sorumluluk alması gerektiğini ve kampüs yemekhanelerinin bu dönüşümün önemli parçalarından biri olduğunu vurguluyor. Dolayısıyla Avrupa genelinde PBU gönüllüsü öğrencilerin talebi, üniversitelerin “sürdürülebilirlik lideri” olma iddiasını pratiğe dökmesi.

Elbette bu dönüşümün yalnızca yemekhanelerle sınırlı olmadığının; gıda sistemlerinin etik, ekolojik ve toplumsal etkilerine dair kamuoyundaki tartışmayı da değiştirdiğinin altını çiziyorlar.

Öğrencilerin odaklı aktivizm yöntemleri

Öğrenci toplulukları ve birlikleri dahilinde yapılan bilgilendirme toplantıları ve oylamalara ek olarak, kampanyayı yaygınlaştırmak için afişleme çalışmaları, stantlar, birebir görüşmeler, üniversite yönetimleri ve akademisyenler ile temaslar yürütülüyor.

Örneğin, düşük bütçelerle yapılan afiş çalışmalarının ardından kısa sürede onlarca öğrencinin kampanyalara katıldığı örneklerden biri Bath Spa Üniversitesi: Burada yalnızca yaklaşık 1200 TL’lik (20 sterlin) afiş çalışmasıyla 30 kişilik bir ekip oluşturulmuş durumda. Bath Spa Üniversitesi’nin 2025 yılında Birleşik Krallık’ın en sürdürülebilir ikinci üniversitesi seçildiği; ancak “sürdürülebilir gıda” kriterinde düşük puan aldığı belirtilirken, öğrenciler üniversitenin tamamen bitki temelli yemek sistemine geçmesi için çalışmalar yürütüyor.

Bir başka yöntem olarak da akademisyenlerden destek öne çıkarılıyor. Örneğin; 90 farklı akademik kurumdan 650’den fazla akademisyen ve kampanyacı, PBU ile dayanışma halinde, iklim krizine karşı mücadele kapsamında üniversitelerin yemek hizmetlerinde %100 vegan menüye geçmesi çağrısıyla İngiltere üniversitelerine açık bir mektup yazdı.

PBU mektupları ve çağrıları, üniversitelerin sürdürülebilirlik sıralamalarında üst sıralarda yer alırken aynı zamanda hayvansal üretime dayalı yemek sistemlerini sürdürmesinin ciddi bir çelişki yarattığını vurguluyor.

Southampton ve Bath: Bitki temelli yemek sistemine geçiş

İngiltere’deki Southampton Üniversitesi Öğrenci Birliği, öğrenci temsilcilerinin yaptığı oylamada büyük çoğunlukla, kampüsteki tüm öğrenci birliği yemekhanelerinde bitki temelli yemeklerin “varsayılan seçenek” olmasını kabul etti. Karar kapsamında hayvansal içeriğe sahip yemekler tamamen kaldırılmıyor; ancak hayvansal içerikli yemek isteyenlerin bunu ayrıca talep etmesi gerekiyor.

Kararın 2026/27 akademik yılından itibaren uygulanması planlanıyor.

• Oylama öncesinde yalnızca bir hafta içinde 950’den fazla öğrenci kampanyaya destek imzası verdi.
• Ayrıca 40’tan fazla akademisyen de girişimi destekledi.

Southampton’daki öğrenciler, bu kararın hayvancılık endüstrisinin hayvanlar ve gezegen üzerindeki “yıkıcı etkilerinin fark edilip kabul edilmesi” ve “bitki temelli bir gıda sistemine geçiş ihtiyacının tanınması” anlamına geldiğini belirtti. Öğrenciler, üniversitelerin iklim krizi karşısındaki sorumluluğunu artık görmezden gelemeyeceğini vurguladı.

Southampton Üniversitesi’nde İklim ve Çevresel Değişim alanında doçent olan Dr. Becks Spake ise alınan kararın bilimsel verilerle uyumlu olduğunu belirterek, bitki temelli beslenmeye geçişin emisyonları azaltmak, doğayı korumak ve gelecek nesillerin gıda güvenliğini sağlamak açısından kritik olduğunu ifade etti.

Southampton kararıyla birlikte üniversite, Bristol, Imperial College London, Stirling, Cardiff, Cambridge, Newcastle, Lancaster, King’s College London ve University College London dahil olmak üzere Avrupa’da tamamen vegan ya da yoğun biçimde bitki temelli yemek sistemleri lehine karar alan 25’ten fazla üniversiteye katıldı.

Aynı gün İngiltere’deki Bath Üniversitesi Öğrenci Birliği de kampüste bitki temelli yemeklerin yaygınlaştırılması yönündeki çalışmaları büyük çoğunlukla destekledi. Karar metninde, tamamen bitki temelli yemek sistemine geçişin karbon emisyonlarını ve su kullanımını yüzde 75 oranında azaltabileceği belirtildi. Bath Üniversitesi’ndeki kampanya yalnızca bir ay önce başlamış olmasına rağmen onlarca öğrenci kısa sürede dönüşüm mücadelesine katıldı.

İngiltere’de Birmingham, Warwick ve Cardiff gibi üniversitelerde de yeni kampanyaların hızla büyüdüğü ifade ediliyor.

İsviçre ve Belçika: %80 bitki temelli üniversite kararı

İsviçre’de Fribourg Üniversitesi Genel Öğrenci Birliği de, Southampton Üniversitesi kararından hemen sonra, kampüs genelinde bitki temelli menülerin varsayılan seçenek olması yönünde oy kullandı. Karar, Basel ve Bern üniversitelerinde alınan benzer kararların ardından geldi.

Bu, ülke çapında 40.000’den fazla öğrencinin artık kampüslerindeki vegan menülerden faydalanabileceği anlamına geliyor.

Belçika’daki Vrije Universiteit Brussel’de öğrenci konseyi ise, üniversite yemek sisteminin yüzde 80 oranında bitki temelli hâle getirilmesi yönünde ezici çoğunlukla karar aldı. Üniversite restoranındaki öğrenci menüsünün her gün yüzde 100 vejetaryen, yüzde 50’sinde ise tamamen vegan olması için üniversite yönetimi üzerinde dönüşüm baskısı oluşturdu.

Hareketin son dönemde Avrupa’da yayıldığı kampüsler arasında, İtalya’daki Bologna Üniversitesi de yer alıyor.

Hollanda’daki Utrecht Üniversitesi’nde ise öğrenciler, kampüs içinde uygun fiyatlı, erişilebilir ve yüzde 100 bitki temelli yemekler sunan kendi hareketli yemek standlarını kurdu. Öğrenciler, üniversitelerde bitki temelli beslenmenin yalnızca iklim açısından değil; ekonomik erişilebilirlik ve gündelik yaşam pratiği açısından da mümkün olduğunu göstermeyi hedeflediklerini belirtiyor.

Kampanyayı yürüten öğrenciler, Avrupa’daki üniversitelerde yemek hizmetlerinin hızla dönüştüğünü ve bunun daha adil, sürdürülebilir bir gelecek inşasının parçası olduğunu ifade ederken, üniversitelerin iklim krizi karşısında sorumluluk alması gerektiğini ve kampüs yemekhanelerinin bu dönüşümün önemli parçalarından biri olduğunu vurguluyor. Elbette bu dönüşümün yalnızca yemekhanelerle sınırlı olmadığının; gıda sistemlerinin etik, ekolojik ve toplumsal etkilerine dair kamuoyundaki tartışmayı da değiştirdiğinin altını çiziyorlar.

Kenya: Öğrenci hareketi başladı

Bitki temelli dönüşüm çağrıları Avrupa’yla sınırlı değil. Kenya’daki Nairobi Üniversitesi’nde de öğrenciler tarafından “Üniversitelerde Bitki Temelli Yemek Hareketi” başlatıldı.

Girişim kapsamında kampüslerde sürdürülebilir, erişilebilir ve bitki ağırlıklı beslenme seçeneklerinin yaygınlaştırılması hedefleniyor. Organizasyonu yürüten aktivistler, öğrencilerin kampüslerdeki gıda sistemlerinin geleceğini yeniden düşünmeye hazır olduğunu ve gençlerin daha sağlıklı, sürdürülebilir ve adil yemek politikalarının oluşturulmasında aktif rol almak istediğini ifade etti.

Organizasyonu yürüten ekip, özellikle gençlerin hayvancılık endüstrisinin iklim, biyolojik çeşitlilik ve gıda adaleti üzerindeki etkilerine dair giderek daha fazla söz söylediğini; üniversitelerin de bu talepleri artık görmezden gelemediğini vurguluyor.

Gençlik siyasetinde ve yerel yönetimlerde de karşılık buluyor

İngiltere ve Galler’de Yeşiller Partisi’nin gençlik yapılanması olan Young Greens de tamamen bitki temelli bir gıda sistemini destekleme kararı aldı. Karar kapsamında:

• Ulusal gençlik etkinliklerinde tamamen bitki temelli ikram sunulması,
• Bitki ağırlıklı gıda sistemlerinin faydalarına ilişkin kamusal farkındalığın artırılması,
• Gıda sistemindeki dönüşümün “adil geçiş” ilkesiyle yürütülmesi hedefleniyor.

Karar metninde iklim ve ekolojik yıkımın kırsal toplulukları ciddi biçimde etkileyeceği; bu nedenle tarım topluluklarının sürdürülebilir sistemlere geçiş sürecinde desteklenmesi gerektiği de vurgulandı.

Öğrenciler, bitki temelli politikaların kimlik tartışmalarının ötesine geçerek bilim temelli çözümler sunduğunu ifade ediyor.

Ayrıca İngiltere’de Calderdale’den Exeter’a kadar çok sayıda belediye meclisi bitki temelli kararlar alırken; Edinburgh, Belfast ve Norwich gibi kentler de Plant Based Treaty girişimini destekliyor.

“Hayvancılık iklim krizinin ve hayvan sömürüsünün merkezinde”

Öğrenci hareketleri kampanyalarının temel gerekçesini, doğrudan iklim krizi, biyolojik çeşitlilik kaybı ve hayvancılık endüstrisinin hayvanlara ve gezegene etkileri üzerinden kuruyor.

Çünkü güncel akademik çalışmalarda da ortaya konduğu üzere:

• Hayvancılık temelli gıda sistemleri, dünya çapındaki tüm otomobillerin, uçakların, gemilerin ve trenlerin toplamından daha fazla sera gazı salımı yaratıyor.
• Küresel ormansızlaşmanın yüzde 80’i hayvancılık kaynaklı.
• Dünyadaki tatlı suyun yüzde 70’i hayvancılık için kullanılıyor.
• Hayvancılık ve hayvan tüketimi; iklim krizinin yanı sıra gıda adaletsizliği ve eşitsizliği, biyolojik çeşitlilik kaybı, su kirliliği, toprak tahribatı ve arazi kullanımının da başlıca sebepleri arasında yer alıyor.

Öğrenciler aynı zamanda kampanya içeriklerinde, hayvan üretimi ve tüketiminin, hayvanlar açısından da sistematik şiddet ve sömürü üreten bir sistem olduğuna dikkat çekiyor. Milyarlarca hayvanın endüstriyel üretim sistemlerinde yaşam hakkından mahrum bırakıldığını vurgulayan öğrenciler, iklim ve ekolojik krizlerin de bu sömürü düzeninden bağımsız düşünülemeyeceği vurgulanıyor.

Öğrenciler, çözümün ise yeni teknolojiler ya da “mucize politikalar” değil; doğrudan gıda sisteminin bitki temelli beslenmeye dönüşümü olduğunu savunuyor. Kampanya açıklamalarında, bağımsız bilimsel araştırmaların da dikkat çektiği gibi, bitki temelli sistemlere geçişin Afrika kıtası büyüklüğünde bir alanı özgürleştirebileceği, küresel emisyonları ciddi biçimde azaltabileceği ve yabani türlerin yok oluşunu büyük ölçüde yavaşlatabileceği belirtiliyor.

Plant-Based University öğrenci hareketi, üniversitelerin bir yandan iklim krizine dair araştırmalar yayımlayıp diğer taraftan kampüslerinde yüksek emisyonlu hayvansal gıda sistemlerini sürdürmesinin bilimsel ve etik açıdan kabul edilemez olduğunu savunuyor.

İskoçya örneği: “Karbon negatif” potansiyel

Üniversite grupları, Harvard Üniversitesi araştırmasında işaret edildiği üzere, Birleşik Krallık’ın bitki temelli bir gıda sistemiyle “karbon negatif” hâle gelebileceğini vurguluyor.

Aktarılan bilgilere göre İskoçya’daki yoğun hayvancılık faaliyetleri, turbalık alanların karbon tutma kapasitesini ciddi biçimde tahrip etti ve bu alanlar bugün ülke emisyonlarının yaklaşık yüzde 20’sinden sorumlu hâle geldi. Öğrenciler, bilim insanlarının verileri ışığında, bitki temelli gıda sistemine geçişle birlikte hem karbon tutulmasının yeniden mümkün olabileceğini hem de kaybedilen biyolojik çeşitliliğin geri kazanılabileceğini aktarıyor.

Ayrıca dönüşüm yükünün yalnızca bireylere bırakılmaması gerektiğini; üniversiteler gibi kurumların sürdürülebilir beslenmeyi maddi ve toplumsal olarak erişilebilir hâle getirmesi gerektiğini belirtiyor.

Öğrenciler, İskoçya’nın geçmişte ülkenin batı kıyılarını kaplayan yağmur ormanlarının ve biyolojik çeşitliliğin, hayvancılığa dayalı arazi kullanımının azaltılmasıyla yeniden canlandırılabileceğine dikkat çekiyor. Kampanya materyallerinde, doğal yırtıcı türlerin yeniden bölgeye kazandırılması ve ekosistem restorasyonu gibi başlıklar da tartışılıyor.

Billie Eilish’ten destek mesajı

Hayvan hakları ve iklim savunuculuğuyla bilinen vegan müzisyen Billie Eilish de öğrenci hareketine destek veren isimler arasında yer alıyor.

Sanatçının “Hit Me Hard and Soft” dünya turnesi kapsamında bu yaz düzenlenen konserlerde, tamamen bitki temelli yiyecekler satıldığı ve bunun sonucunda gıda kaynaklı emisyonlarda yüzde 47 düşüş yaşanırken satışlarda yüzde 13 artış olduğu açıklandı.

Londra konseri sırasında Plant-Based Universities öğrencileri sanatçının ekibine teşekkür mektubu iletti. Birkaç hafta sonra ise Billie Eilish’in öğrenci hareketine destek veren, el yazısı bir mesaj gönderdiği duyuruldu.

Öğrenci ağı, Billie Eilish’in uzun süredir hayvan hakları ve veganlık konusunda kamuoyu oluşturan isimlerden biri olduğuna dikkat çekerek; sanatçının dünya turnesinde tamamen vegan yiyecek satışına geçmesinin, büyük ölçekli etkinliklerde bitki temelli dönüşümün mümkün olduğunu göstermesi açısından önemli olduğunu belirtiyor.

Cambridge geri adım atarken öğrenciler pes etmiyor

Öğrenci hareketlerinin tüm girişimleri başarıyla sonuçlanmıyor. Cambridge Üniversitesi’nde tamamen bitki temelli bir kafeterya denemesi, üniversite yönetiminin tartışmalı veriler kullanması sonrası sonlandırıldı.

Öğrenciler, üniversitenin satış verilerini yanlış tarihler üzerinden analiz ettiğini ve en yüksek satış yapılan haftanın değerlendirme dışında bırakıldığını açıkladı. Ayrıca anket sonuçlarında çoğunluğun bitki temelli menüyü desteklediği belirtilmesine rağmen üniversite yönetiminin kararı geri çekmediği ifade edildi.

Öğrenciler ayrıca üniversite yönetiminin, hatalı veri analizine dair yapılan itirazlara rağmen “kararın verildiğini” söyleyerek süreci yeniden tartışmaya açmayı reddettiğini aktardı.

Bunun üzerine öğrenciler sosyal medya kampanyaları başlattı; 2500’den fazla kişinin imzaladığı bir dilekçeyle üniversitenin kararını geri çekmesi talep edildi. Ekip, change.org platformu üzerinden sürdürdükleri imza kampanyasıyla da, Cambridge Üniversitesi’nin bilimsel bütünlük ilkesine uygun davranması ve sürdürülebilirlik iddialarını uygulamaya koyması gerektiğini savunuyor.

Kampanyacılar ayrıca Cambridge Üniversitesi’nin People & Planet sürdürülebilirlik sıralamasında yemek politikaları kriterinden sıfır puan aldığını; kampüste en az bir vegan ya da vejetaryen yemek alanının dahi bulunmamasının eleştiri konusu olduğunu hatırlatıyor.

Medyanın dili ve “zorla veganlık” söylemi

Southampton’daki öğrenci oylaması sonrası bazı medya kuruluşlarının kullandığı dil de tartışma yarattı. BBC ve yerel basının bir kısmı haberi “öğrenciler bitki temelli menüler için oy kullandı” şeklinde aktarırken; bazı ana akım medya organları kararı “duyarcı” (woke) öğrencilerin veganlığı dayatması” olarak çerçeveledi.

Aktivist öğrenciler, demokratik bir oylamanın “dayatma” olarak sunulmasının manipülatif olduğunu gerçeğinden hareketle, Southampton’da oylamanın gerçekleşebilmesi için yüzlerce öğrencinin imza verdiğini ve öğrenci temsilcilerinin seçilmiş delegeler olarak oy kullandığını hatırlattı.

Aktivistler ayrıca bazı medya kuruluşlarının “yalnızca 12 kişinin kararı” gibi ifadeler kullanarak öğrenci temsil sistemi üzerinden alınan demokratik kararları itibarsızlaştırmaya çalıştığını; bunun kamuoyunda veganlık ve iklim politikalarına yönelik kutuplaştırıcı bir algı yaratmayı hedeflediğini belirtti.

Öğrenci ağı, ayrıca bitki temelli beslenmenin “marjinal” bir talep değil; doğrudan iklim bilimiyle ilişkili bir gereklilik olduğunu vurguluyor. Oxford Üniversitesi’nden sürdürülebilirlik araştırmacısı Prof. Paul Behrens’in sözlerine atıfla, bitki ağırlıklı beslenmeye geçişin gıda güvenliği açısından en etkili araçlardan biri olduğu belirtiliyor.

Öğrenciler ayrıca medya ve siyaset çevrelerinden gelen “peki ya avokadolar?” gibi söylemlerin, endüstriyel hayvancılığın devasa ekolojik etkilerini görünmez kılmaya çalışan dikkat dağıtıcı tartışmalar olduğunu ifade ediyor. Aktivistlere göre mesele belirli bir ürün değil; hayvan sömürüsüne ve ekolojik yıkıma dayalı mevcut gıda sisteminin bütünü.

Türkiye: Üniversitelerde vegan menü mücadelesi

Bugün Avrupa’da büyüyen Plant-Based Universities hareketi geniş yankı uyandırırken, Türkiye’deki üniversitelerde vegan menü ve bitki temelli dönüşüm mücadelesi yıllardır vegan öğrenciler ve Türkiye Vegan Derneği (TVD) olarak hayvan hakları ve iklim krizinin yanı sıra eşit, adil ve sağlıklı beslenme hakkı çerçevesinde yürütülüyor.

2018 yılından bu yana TVD Vegan Akademi farkındalık çalışmalarıyla başlayarak, özellikle 2021 – 2023 yılları arasında öğrencilerle dayanışma ve koordinasyon içinde kampüslerde vegan menü hakkı için yoğun çalışmalar yaptık. Veganlık ve bitki temelli beslenme hakkında üniversitelerde yaptığımız sunumlarının yanı sıra, TVD olarak biz de tekil durumlarda destek gerekmesi halinde resmi görüşme ve başvurular için devreye girdik, kökten ve sürdürülebilir bir çözüm için, vegan avukatlar ve öğrencilerle birlikte hareket ederek hem hukuki hem kurumsal düzeyde girişimlerde bulunduk.

Bu süreçte Türkiye’nin farklı üniversitelerinden vegan öğrenci toplulukları; kampüs yemekhanelerinde erişilebilir, düzenli ve sağlıklı vegan menü talebiyle üniversite yönetimlerine başvurular yaptı, imza kampanyaları düzenledi, sosyal medya çalışmaları yürüttü ve kamuoyu oluşturmaya çalıştı.

Vegan menü haktır: YTÜ

Özellikle Yıldız Teknik Üniversitesi’nde YTÜ Vegan Vejetaryenler Topluluğu öğrencileriyle birlikte yürüttüğümüz ve vegan öğrenciler için daha geniş bir kitlenin ses çıkarmasını sağlamaya çalıştığımız #YTÜVeganMenüİstiyor kampanyası, Türkiye’de üniversitelerde vegan menü hakkı ve görünürlüğü açısından önemli bir örnek oldu. Vegan yemek seçeneklerinin yetersiz olması, düzenli sunulmaması ve doğru şekilde etiketlenmemesi nedeniyle öğrenciler harekete geçti; kampüste 500’den fazla imza toplandı. Öğrenciler yalnızca etik sebeplerle değil, aynı zamanda ekolojik kaygılar ve sağlıklı beslenme hakkı çerçevesinde de vegan menü talep ettiklerini vurguladı.

Kampanya sonucunda üniversite yönetimi 28 Şubat 2022 itibarıyla yemekhanelerde vegan menü uygulamasına başlanacağını resmi olarak duyurdu.

YÖK başvurumuz ve davamız: Tüm Türkiye

Ancak mücadele tek bir üniversiteyle sınırlı kalmadı. TVD olarak farklı bölgelerden bize ulaşan çok sayıda hak ihlali, öğrenci mağduriyeti ve üniversitelerin vegan öğrencilerin beslenme hakkını sistematik biçimde görmezden gelmesi üzerine Yükseköğretim Kurulu’na (YÖK) resmi başvuruda bulunduk. Başvurumuzda, Türkiye’deki tüm üniversitelerde vegan öğrencilerin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenme hakkının güvence altına alınmasını ve gerekli düzenlemelerin yapılmasını talep ettik.

YÖK’ün bu başvuruyu reddetmesi üzerine TVD olarak YÖK’e dava açtık. Açtığımız davada, vegan öğrencilerin beslenme hakkına erişiminin engellenmesinin temel hak ihlali olduğu; üniversitelerin kamusal yükümlülükleri kapsamında, dengeli ve yeterli düzeyde bitki temelli gıdalardan oluşan menü sunması gerektiğini vurguladık. Dava sürecinde, sağlıklı beslenmenin kamusal bir hak olduğunu ve devletin bu hakkı koruma yükümlülüğü bulunduğunu özellikle ifade ettik.

Ombudsmanlık başvurumuz: İTÜ

Aynı dönemde İstanbul Teknik Üniversitesi’nde (İTÜ) vegan öğrencilerin aylardır yanıtsız bırakılan vegan menü talepleri nedeniyle Ombudsmanlık’a (Kamu Denetçiliği Kurumu) başvurduk. Üniversite yönetiminin vegan öğrencilerin taleplerini fiilen reddetmesi ve öğrencilerin eşit beslenme hakkından yararlanmasını engellemesi üzerine yürütülen süreçte, bitki temelli beslenme hakkı aynı zamanda vicdan özgürlüğü ve ayrımcılık yasağı çerçevesinde de değerlendirildi.

TVD olarak yaptığımız açıklamalarda, üniversitelerde vegan menü meselesinin “bireysel tercih” olarak görülemeyeceğini; etik, ekolojik, ekonomik ve hak temelli bir mesele olduğunu vurguladık. Üniversitelerin sürdürülebilirlik söylemleri üretirken aynı zamanda yüksek emisyonlu ve hayvan sömürüsüne dayalı gıda sistemlerini sürdürmesinin ciddi bir çelişki yarattığına dikkat çektik.

Türkiye’deki üniversite mücadelesinin önemli parçalarından biri de öğrenci topluluklarının bir araya gelmesinden meydana gelen UniVeg oluşumuydu. UniVeg, Türkiye’de öğrenciler tarafından kuruldu. TVD olarak kuruluş sürecinde yapılan toplantılar, strateji görüşmeleri ve fikir alışverişleriyle bu ağın oluşumuna destek sunduk.

Bugün Avrupa’da yükselen üniversitelerde bitki temelli dönüşüm talepleri, Türkiye’de de yıllardır öğrenciler, vegan topluluklar ve hayvan hakları savunucuları tarafından dile getiriliyor. TVD olarak biz de üniversitelerin yalnızca bilimsel araştırma üretmekle yetinmeyip; iklim krizi, hayvan hakları, sürdürülebilirlik ve eşit erişim konularında kampüslerinde somut dönüşüm adımları atması gerektiğini savunmaya devam ediyoruz.

Kampüslerde hayvan hakları ve ekoloji alanında faaliyet gösteren vegan öğrenci örgütlenmelerinin güçlenmesi, üniversiteler arasında deneyim paylaşımının artması ve vegan menü taleplerinin yaygınlaşması açısından UniVeg’in faaliyetlerini sürdürmesi ve öğrenci topluluklarının beraber güçlenerek, aktivizm alanlarından biri olarak üniversitelerde bitki temelli dönüşüm çabalarına odaklanması çok önemli. Çünkü üniversitelerde başlayan dönüşüm, yalnızca kampüs yemekhanelerini değiştirmekle kalmayacak; diğer kurumlara ve alanlara da yayılarak sistem değişikliğine etki edecek. Hayvana, insana ve gezegene özgürlük getirecek.

–

Kaynaklar: BBC, Plant-Based Universities

Vegan menü hareketi: Avrupa üniversitelerinde yemek sistemleri değişiyor yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Yazı: Kami Erdem – Üniveg İletişim Sorumlusu

Vegan Öğrenci Toplulukları film ve belgesel gösterimleri yaptı; piknikler, söyleşiler, atölyeler, konferanslar gibi etkinlikler düzenledi. Bu etkinliklerde alanında uzman olan kişilerin yaptığı sunumlar ile vegan olmayan öğrencilere hayvan hakları anlatıldı ve “Vegan ol!” çağrısı yapıldı. Veganlığın iklim ve sağlık alanlarındaki getirileri aktarıldı. Vegan yaşam pratikleri paylaşıldı.

Vegan Öğrenci Toplulukları arası dayanışma ve iletişimi sağlamak amacıyla Üniversiteli Vegan Öğrenci Platformu Üniveg kuruldu. 15 Eylül’de tüzüğü kabul edilerek çalışmalarına başlayan Üniveg’in içindeki dayanışma birkaç ayda hızla büyüdü. 2023’e girerken Üniveg 26 farklı şehirde 72 Üniversite’de 100’den fazla temsilcinin aracılığı ile kampüslerde Vegan Hareketi birleştirmeye ve güçlendirmeye devam ediyor.

2022 gündeminde en çok yer edinen konulardan biri de vegan öğrencilerin kampüste vegan yemeğe erişimi oldu. Birçok üniversitede yemekhanelerde vegan yemek menüsü çıkmaya başladı. Halihazırda vegan yemek sunulan üniversitelerde vegan yemek menüleri öğrencilerin talepleri doğrultusunda daha besleyici ve daha yeterli olması için geliştirildi. Yemek menülerindeki hayvansal ürünler içeren yemekler etiketlendi ve öğrenciler bilgilendirmeye başlandı.

Birçok üniversite vegan öğrencilerin vegan yemek talepleri hakkında sağduyulu davranmasına rağmen bir o kadar üniversite yönetimi de vegan öğrencilerin en temel ihtiyaçlarından biri olan beslenme hakkı taleplerini yok saydı ve geçiştirdi. Tüm üniversitelerde vegan yemeklerin erişilebilir ve kalıcı olması ve vegan öğrencilerin temel anayasal hakları olan beslenme hakkının sağlanması için Türkiye Vegan Derneği (TVD) YÖK’e dava açtı. Açılan davaya destek için ülke geneli vegan öğrenci topluluklarının Üniveg içinde başlattığı “Tüm Üniversitelerde Kalıcı Vegan Menü İstiyoruz” isimli kampanya 4000’den fazla imza topladı.

Üniveg ile iletişime geçmek için Instagram ve Twitter‘dan mesaj atabilirsiniz.

Gelecek nesillerin şekillendiği, aydınlanmanın en çok gerçekleştiği yerlerden biri olan üniversitelerdeki Vegan Öğrenci Topluluklarının 2022’deki en çarpıcı gelişmelerinden bazılarını aşağıdaki gibi derledik.

Şubat

Yıldız Teknik Üniversitesi’nde Vegan Menü çıkmaya başladı.

View this post on Instagram

A post shared by YTÜ Vegan Topluluğu (@ytuvvt)

Mart

MEF Üniversitesi Vegan Kulübü ilk Vegan partiyi organize etti.

View this post on Instagram

A post shared by Vegan Kılavuz (@mefvegan)

Nisan

Boğaziçi Üniversitesi Vegan Birim’in organize ettiği Vegan Zirve’ye 600 öğrenci katıldı.

View this post on Instagram

A post shared by Boğaziçi Vegan (@bogazicivegan)

Mayıs

MEF Üniversitesi’nde Türkiye’de ilk defa bir dans festivalinde görevliler, dansçılar ve seyirciler olmak üzere herkes vegan beslendi.

View this post on Instagram

A post shared by Vegan Kılavuz (@mefvegan)

Eylül

Üniveg Üniversiteli Vegan Öğrenci Platformu önerilen tüzüğü kabul edilerek kuruldu.

View this post on Instagram

A post shared by Univeg (@univeg.tr)

İstanbul Teknik Üniversitesi Vegan Kulübü kuruldu.

View this post on Instagram

A post shared by İTÜ Vegan Kulübü (@ituveg)

Marmara Üniversitesi Vegan Kulübü kuruldu.

View this post on Instagram

A post shared by MÜVEG (@marmaravegan)

Ekim

İstanbul Aydın Üniversitesi Psikoloji Kulübünde Vegan Birim kuruldu.

View this post on Instagram

A post shared by IAU Psikoloji Kulübü (@iaupsikolojikulubu)

Univeg’teki Vegan Toplulukları temsilcileri, Türkiye Vegan Derneği’nin organize ettiği Uluslararası İstanbul Vegfest’te “Kampüste Vegan Mücadele” isimli panelde konuştu.

View this post on Instagram

A post shared by International Istanbul VegFest (@vegfestist)

Kasım

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Vegan Topluluğu kuruldu.

View this post on Instagram

A post shared by Vegan Baykuş (@veganbaykus)

Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Vegan Kulübü ‘’Cow’’ (2021) filmini gösterdi.

View this post on Instagram

A post shared by ODTÜ SİNEMA TOPLULUĞU (@odtusitop)

Sabancı Üniversitesi yemekhanesindeki vegan yemekler etiketlenerek kolayca görülmesi sağlandı.

View this post on Instagram

A post shared by Vegansa (@vegansabanci)

Marmara Üniversitesi’nin 3 kampüsünde Vegan Yemek Menüsü sunulmaya başladı.

View this post on Instagram

A post shared by MÜVEG (@marmaravegan)

Koç Üniversitesi’nde vegan yemek menüsü her gün en az bir proteinli yemek olacak şekilde iyileştirildi ve çeşitlendirildi.

View this post on Instagram

A post shared by KU Veganism (@kuveganism)

Üniveg Türkiye Vegan Derneği’nin organize ettiği Dünya Vegan Günü etkinliğinde stand açtı.

View this post on Instagram

A post shared by Univeg (@univeg.tr)

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Okja Filmini gösterdi.

View this post on Instagram

A post shared by İTÜ Vegan Kulübü (@ituveg)

Univeg organizasyonu ile 20 kişilik öğrenci grubu Hayvan Hakları İzleme Komitesi’nden 26-27 Ekim tarihinde Hayvan Hakları Aktivistleri için Proje Yazma ve Hukuk atölyeleri aldı.

Aralık

Koç Üniversitesi Kampüs içindeki vegan seçenekler artırıldı ve listelendi.

View this post on Instagram

A post shared by KU Veganism (@kuveganism)

1,5 yıldır mücadelesini sürdüren Hacettepe Üniversiteli vegan öğrenciler Vegan Menü hakkını kazandı.

View this post on Instagram

A post shared by Hacettepe Vegan (@hacettepeliveganlar)

Marmara Üniversitesi Vegan Kulübünün organize ettiği Vegan Konferans’a 150 öğrenci katıldı.

View this post on Instagram

A post shared by MÜVEG (@marmaravegan)

Türk Alman Üniversitesi’nde vegan yemek menüsü sunulmaya başladı.

View this post on Instagram

A post shared by Türk Alman Üniversitesi Vegan Topluluğu (@tau.veg)

Özyeğin Üniversitesi Vegan Kulübünün kahvaltı etkinliğinde üniversitenin öğretim görevlileri ile birlikte öğrenciler bir araya geldi.

View this post on Instagram

A post shared by ÖzÜ Yoga & Well-being Club (@ozuyogawellbeing)

Boğaziçi Üniversitesi Vegan Birim okuma grubunun ilk toplantısını gerçekleştirdi.

View this post on Instagram

A post shared by Boğaziçi Vegan (@bogazicivegan)

Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Vegan Kulübü Organize ettiği kermesten elde ettiği gelirin bir kısmıyla kütüphaneye Hayvan Yemek, Hayvan Deneyleri, Vegan Olma Rehberi kitaplarını bağışladı.

View this post on Instagram

A post shared by ODTÜ Vegan (@odtuvegan)

2022’de vegan öğrenci hareketliliği yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

ABD’deki yüzlerce üniversite, iklim değişikliğiyle mücadele amacıyla 2025 yılına kadar öğrencilere daha fazla bitki temelli seçenek sunma kararı aldı. ABD’deki 1000’den fazla üniversiteye ve okula ürün tedarik eden yemek hizmetleri şirketi Sodexo, Humane Society of the United States (HSUS) adlı hayvan koruma kuruluşu ile yaptığı çalışmaların neticesinde, önümüzdeki üç yıl içinde kampüs menü tekliflerinin yüzde 42’sini bitki bazlı hale getirmeyi ve şirket olarak karbon emisyonlarını 2025 yılına kadar yüzde 34 oranında azaltmayı hedefliyor.

Hayvancılığın gezegene olumsuz etkisi

Sodexho’nun çevresel etkisine ilişkin yaptığı 2020 tarihli bir araştırma, şirketin karbon ayak izinin yüzde 70’inin hayvansal gıdalarla bağlantılı olduğunu ortaya çıkardı.

Hayvan üretimi ve tiketimi, küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 14,5’inden sorumlu. Saygın üniversiteler tarafından yürütülen çok sayıda araştırma, bitki bazlı gıda üretimi ve tüketiminin ise gezegen için çok daha faydalı ve sağlıklı olduğunu gösteriyor. Çünkü bitki bazlı gıdaların üretimi, hayvansallara kıyasla önemli ölçüde daha az sera gazı yayar, daha az su ve toprak gerektirir.

Sadece bireysel bazda, haftada bir veya iki kez kuzu (eti) yemek, yılda yaklaşık 339 kg sera gazı emisyonu yayıyor (Bu, benzinli bir arabayı 1380 km’den fazla sürmekle aynı). BBC’nin iklim etkisi hesaplayıcısına göre, aynı miktarda tofu yemek ise sadece 12 kg yayıyor.

Üniversitelerdeki vegan yemekleri artırmak

HSUS; yemek tarifleri, örnek menü fikirleri, beslenme önerileri ve uygulamalı mutfak eğitimi yoluyla 140 eğitim tesisinde şirkete teknik destek sağlayarak bitki bazlı yemeklerin sayısını artırmayı amaçlıyor.

Sürdürülebilirlik ve değişen tüketici beslenme tercihleri doğrultusunda strateji değiştiren Sodexho da, hayvan ve hayvansal ağırlıklı menülerden uzaklaşarak ve vegan menü sayısını artırarak somut değişiklikler ile diğer firmalara örnek olmayı planlıyor.

Yakın tarihli Innova Sağlık ve Beslenme Anketi’ne göre, 18 ila 25 yaşındakilerin yüzde 23’ü vejeteryan veya vegan olarak kendilerini tanımlıyor ve beslenme biçimlerini bu tanıma göre düzenliyor. Bu gençlerin yaklaşık üçte biri, 2021’de bitki bazlı protein tüketimini artırdığını belirtiyor.

Kaynak: Plantbased News, The Vegan Review

ABD kampüs menülerinin neredeyse yarısı vegan olacak yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

İngiltere’nin okullar için bitki bazlı ve glutensiz yemekler sunan ilk şirketi olan Plant Based Schools Kitchen (PBSK), ilk işbirliğini Our Lady of Sion adlı okul ile başlattı.

1862’de kurulan Worthing merkezli okul, öğrencilere sıcak, bitki bazlı öğle yemeği seçenekleri sunmak için PBSK ile işbirliği yaptı. Altı haftalık vegan menü Vegan Society tarafından da destekleniyor.

Tüm yemeklerin okulda taze olarak hazırlandığı ve pişirildiği bitki bazlı beslenme programı isteğe bağlı; yani çocuklar her hâlükârda öğle yemeklerini evden getirebiliyor.

Bütüncül bir eğitim ve farkındalık ortamı

Okul müdürü Steven Jeffery’ye göre, gençleri yeni bakış açılarıyla tanıştırmak ve onları “gerçek dünyaya” hazırlamak okulun amaçlarının bir parçası. Jeffery, “Bu hafta PBSK’nın Sion’da lansmanı yapıldı. Yemekleri tercih eden çocukların sayısına ve bu yemekleri yiyenlerin olumlu yorumlarına bakılırsa program şimdilik oldukça başarılı,” diyor.

“Gençlerimizi gerçek dünyadaki hayata hazırlamak için çabalayan bir eğitim yeri olarak, bitki bazlı yemekleri keşfetmek, Sion’da sürekli geliştirmeye devam ettiğimiz eğitimimizin bir parçası. Müfredatımız ayrıca sürdürülebilirlik, etik tarım, adil ticaret ve yenilenebilir enerji gibi konuların tartışılmasını da içeriyor.”

Bitki bazlı ürünler için artan talep

Özellikle genç nüfus arasında veganlık ve vejeteryanlık gittikçe yaygınlaşıyor. 2019’da Linda McCartney Foods tarafından yapılan bir anket, İngiltere’deki çocukların yüzde 70’inin okul menülerinde daha fazla vegan yemek ve sebze yemeği görmek istediğini ortaya koymuştu.

Anket, yaşları 8 ile 16 arasında değişen 1000 çocuğu kapsıyordu.

Anket sonuçlarına göre, okul öğrencilerinin yüzde 44’ü hayvan tüketimini beslenmelerinden çıkarmaya çalışıyordu. Yüzde 10’u ise, zaten hayvan etinin beslenmelerinde yer almadığı bir yaşam tarzı izliyordu.

Ankete katılan ebeveynler, çocuklarının okuduğu okullarda daha fazla seçeneğe ihtiyaç olduğunu belirtti. Yüzde 81’i, yeterli sağlıklı ve lezzetli vejetaryen seçeneklerin bulunmadığını söyledi.

BBC Good Food tarafından yapılan bir başka anket de, Birleşik Krallık’taki çocukların neredeyse yüzde 60’ının vegan veya vejeteryan ya da olmak istediğini ortaya koymuştu.

Bitki bazlı okul mutfakları

PBSK, “et” içermeyen beslenme biçimi ile gençlerin sağlıklı beslenebileceğini savunan Gary ve Anna Hardley tarafından kuruldu.

Gary Hardley, “Bitkisel beslenme, çocukların büyüme sürecinde ihtiyaçları olan en sağlıklı beslenme tarzlarından biri. Besin açısından zengin öğünler sağlayarak akademik performansa yardımcı olduğuna dair artan sayıda kanıt var,” diyor.

Gary ve Anna Hardley kurdukları şirketin, ülke genelindeki okul yemeği sistemini ve bu sisteme dair algıyı değiştirebileceğini umuyor. Çift aynı zamanda tüm okullarda ve diğer büyük kuruluşlarda bitki bazlı yemeklerin arttığını görmeyi istiyor.

Okul, üniversite ve hastanelerde vegan menüler yaygınlaşıyor

Vegan menüler; gerek hayvan hakları ihlallerine karşı ve bireylerin sağlıklı beslenme hakkı kapsamında, gerekse iklim kriziyle mücadele ve insan sağlığına faydaları sebebiyle okullarda, üniversitelerde ve hastanelerde her geçen gün yaygınlaşıyor.

Bunun en yakın örneği, Şubat ayının başında ABD New York’taki (NYC) devlet okullarında, New York Belediye Başkanı’nın girişimiyle, Vegan Cuma programı kapsamında 930 bin çocuğa vegan yemek sunma adımı oldu. Bu daimi uygulamanın amacı, çocukların daha sağlıklı yemeklere erişimini artırmak ve işlenmiş “et” gibi zararlı gıdalardan uzak tutmak.

Berlin’deki dört üniversitenin menüleri ise değişiyor. Öğrencilerin “çevre ve iklim dostu gıda” talepleri doğrultusunda 34 kafeteryada neredeyse tamamen “etsiz” seçeneklere geçiliyor, bitki temelli besinler artırılıyor. Vegan seçenekler bundan böyle menülerin yüzde 68’ini oluşturacak.

İngiliz Yeşiller Partisi meclis üyesi Ian Middleton ise geçtiğimiz yıl, Oxfordshire Kent Konseyi’nin tüm toplantı ve etkinliklerinde yalnızca vegan yemek verilmesi ve Oxford’daki okullarda daha fazla bitki bazlı seçeneğin sunulması için belediye meclisine çağrıda bulunmuştu. 12 yıldır vegan olan Middleton, Oxfordshire Konseyi’ne sunduğu önergede “Et ve süt üretimi, sera gazı emisyonlarının ve dünya çapındaki ormansızlaşmanın en büyük sebeplerinden biri,” demiş ve aynı zamanda yiyecek seçimlerinin etik, çevresel ve sağlık boyutları konusunda eğitim yoluyla gençleri bilgilendirmenin ve bu sayede bilinçli kararlar verebilmelerinin önemine dikkat çekmişti. Ayrıca hükümetin İklim Değişikliği Komitesi’nin, kamu kurumlarının bitki bazlı gıda seçeneklerini teşvik ederek örnek olması gerektiğini tavsiye ettiğini hatırlatmıştı. Karar vericilerin sorumluluk üstlenmesini sağlayan “vegan menü” önergesi, Aralık 2021’de Liberal Demokrat Parti, İşçi Partisi ve Yeşiller Partisi uzlaşısıyla onaylandı. Böylece il meclisinin tüm resmi etkinliklerinde “et” ve süt ürünleri yasaklanmış oldu.

Birleşik Krallık’ta İngiltere Ulusal Sağlık Hizmetleri’ne (NHS) bağlı bir hastane de, sürdürülebilir çözümler geliştirmek ve hastanenin karbon ayakizini azaltmak üzere vegan bir Sürdürülebilirlik Başkanı atadı. Hastane, hem hasta yakınlarına hem de personele hizmet veren kantinindeki “et” içeren menüleri azaltmak ve vegan menüleri artırmak için girişimlerine başladı.

YTÜ öğrencileri vegan yemek hakkını kazandı

Geçtiğimiz günlerde ise Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) öğrencileri, YTÜ Vegan Vejetaryenler Topluluğu’nun (YTÜ VVT) kampüs içinde topladığı 500’den fazla ıslak imza ve Vegan Derneği Türkiye (TVD) olarak öğrencilere destek amacıyla change.org’da başlattığımız #YTÜVeganMenüİstiyor imza kampanyası sayesinde vegan menü haklarını kazandı. Bundan böyle üniversitenin yemekhanelerinde 28 Şubat’tan itibaren bitki bazlı beslenmek isteyenler için vegan menü çıkarılacak.

Kaynak: Plantbased News

Kapak fotoğrafı: Vegaprocity / USDA / CC BY 2.0

160 yıllık okul artan talep üzerine öğrenciler için bitki bazlı yemek programına başladı yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Kampüslerinde vegan menü çıkarılması için derneğimizle birlikte kampanya başlatan YTÜ öğrencileri, vegan yemek konusunda yaşadıkları sorunları şu şekilde sıralıyor:

1. Vegan yemek seçeneklerinin eksikliği
2. Vegan yemek miktarının yetersizliği
3. Yemeklerin gerektiği gibi etiketlenmemesi

İster sağlık nedenleri ile, ister çevre nedeniyle, ister etik nedenlerle olsun, her bireyin sağlıklı beslenmeye erişim hakkı insan hakları kapsamındadır.

Yıldız Teknik Üniversitesi yönetimi öğrencilerin talepleri dikkate alarak;

1. Besin değeri açısından yeterli bir vegan menü sunmalıdır.
2. Herkes için yeter miktarda vegan yemek çıkarmalıdır.
3. İnsanların ne yedikleri konusunda bilinçli seçimler yapabilmeleri için yemekleri uygun şekilde etiketlemelidir.

Daha fazlası için bizi takip edin: #YTÜveganmenüistiyor

YTÜ vegan menü istiyor yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Berlin’deki üniversiteler, “gezegenin iyiliği” için kafeterya menülerini güncelliyor. Şehir çapında büyüyen hareket, öğrencilerin sürdürülebilir gıda talepleriyle başladı ve çoğunlukla vegan menüler tercih edildi.

Ekim ayından itibaren dört farklı Berlin üniversitesindeki 34 kafe ve kantin haftada dört gün sadece bir “et” seçeneği sunacak.

Vegan seçenekler menülerin yüzde 68’ini oluşturacak.

Geri kalan seçeneklerin yüzde 28’i vejetaryen, yüzde 2’si de balık bazlı olacak.

“İklim dostu beslenme”

Berlin’deki öğrencilere kültürel, ekonomik ve sosyal destek sağlayan, kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olan Studierendenwerk’ten Daniela Kummle, The Guardian gazetesine verdiği röportajda “Yeni bir beslenme konsepti geliştirdik, çünkü öğrenciler kantinlerinde iklim dostu seçenekler sunulması talebiyle defalarca bize başvurdular” dedi.

Deutsches Studentenwerk sözcüsü Stefan Grob’a göre, Almanya’da bu alışılmadık bir talep değil. Artan talep sayesinde Alman üniversite kafeteryaları ve kantinlerinin yüzde 30 ila 50’si artık et içermeyen seçenekler sunuyor.

Kummle, hayvansalların tüketiminde ciddi bir azalma görüldüğünü söyleyerek üniversite kantinlerindeki dönüşümü “büyük bir başarı” olarak nitelendirdi ve “öğrencilerin tüketici davranışlarının ve alışkanlıklarının değiştiğini açıkça ortaya koyan” bir gelişme olduğunu belirtti.

Bitkisel beslenme neden “iklim dostu”?

Artan dünya nüfusuyla birlikte hayvansalların üretim ve tüketimine devam edilmesi, mera ve tarla açıp hayvan yemi ekme amacıyla ormanların yok edilmesine neden oluyor. Öyle ki hayvancılık, Brezilya Yağmur Ormanları’ndaki ormansızlaşmanın %75’inden sorumlu.  

Temmuz 2020’de yayımlanan Proveg International raporuna göre ise, mevcut tatlı su kaynaklarının %70’i ve yaşanabilir arazilerin %50’si yem yetiştirmek ve hayvan üretimi için kullanılırken, dünyadaki tarım alanlarının %80’inden fazlası da et, yumurta ve süt üretimi için kullanılıyor.

Oysa bitki temelli beslenme, “süt ve et ürünlerinin” üretilmesi için gereken alanın çok daha azına ihtiyaç duyuyor. Aynı zamanda oldukça az miktarda ekin ve su gerektiriyor. Bu durum veganlığı, doğa üzerindeki etkimizi ve insan baskısını azaltmak için en kolay ve etkili yollardan biri haline getiriyor.

Almanya’da veganlık

“Et” içeren geleneksel yemekleri ile tanınan bir ülke olmasına rağmen Almanya’da vegan yiyeceklere olan talebin arttığı görülüyor.

2019’da Berlin’deki öğrencilerin yeme alışkanlıklarını ortaya koymak amacıyla yapılan ve 14 bin öğrenciyi kapsayan ankette, katılanların yüzde 13,5’inin vegan olduğu ortaya çıktı. Ertesi yıl, Almanya’daki veganların sayısının sadece dört yılda ikiye katlandığı ve 1,3 milyondan 2,6 milyona çıktığı bildirildi.

Gazi Üniversitesi’ndeki vegan öğrencilere destek

Türkiye’deki bazı üniversiteler özellikle son beş yıldır öğrencilerin talepleri, Vegan Derneği Türkiye’nin başvuruları ve vegan aktivistlerin destekleri sayesinde kantinlerde ve/veya yemekhanelerde vegan seçenekler sunmaya başladı.

Ancak Ankara’daki Gazi Üniversitesi, yakın zamanda vegan menüyü yemekhane menülerinden kaldırdı.

Ali Yiğit Çördük tarafından Change.org platformunda açılan kampanya, vegan menünün tekrar etkinleştirilmesini talep ediyor:

“Ankara’nın en büyük üniversitelerinden birinde vegan menünün yemekhane menülerinden kaldırılması; öğrenciler, akademisyenler ve personeller için eşitlik ilkesine uymamaktadır. Yalnızca etik bakış ile vegan olanlar değil, sağlık sorunları ve diğer etkenler nedeni ile vegan beslenmek zorunda olan kişilerin bu hakkının verilmesi üniversitenin görevi olmalı ve bu görevi etiğe ve ahlaka uygun biçimde yerine getirmelidir. Sizden isteğimiz budur. Gerekli mercilerin görevini yerine getirmelerini arz ederim.”

Vegan yemek haktır. Change.org’da başlatılan kampanyaya imzanızla destek vermek için lütfen bu bağlantıya tıklayın ve paylaşımlarınızda Gazi Üniversitesi’nin resmi hesaplarını etiketleyin. Twitter: @Gazi_Universite Instagram: @gazi_universitesi

Üniversitenizde vegan yemek menüsü için siz de üniversite yönetimine başvurabilir, reddedilmesi veya dikkate alınmaması durumunda resmi dilekçe ile başvurabilmemiz için bizimle irtibata geçebilirsiniz: tvd@tvd.org.tr

Kaynak: Plantbased News

Berlin’deki 34 üniversite kafeteryası bitki temelli besinlere geçiyor yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

“Toplumumuzla ilgili pek çok alanda hayvanlar sömürülüyor. Onların habitatları (doğal yaşam ortamları) tahrip edilmekte, yaşanmaz hale getirilmekte veya bütünüyle ortadan kaldırılmakta. Onlar için ayağa kalkıp maruz bırakıldıkları hukuka sığmaz durumları dile getirecek ve mahkemelerde, yasama organlarında, mevzuata tabi alanlarda ve kamu alanında hayvanların çıkarlarını koruyacak bir insan sesine ihtiyaçları var. Hayvanlar bizim elde ettiğimiz faydalar uğruna büyük acılar çekmekte. Aynı zamanda, bize neşe, rahatlık ve estetik zevkler sağlamaktalar. Dikkatimizi, anlayışımızı ve onlar adına savunu yapmamızı fazlasıyla hak ediyorlar.”

Klinik ilk çalışmalarına bu ay başlıyor olsa da Harvard Hukuk Fakültesi 4 yıldır hayvan hakları dersleri okutulan sınıflarını sürdürecek. Kliniği farklı kılacak olan özellik ise ana hedefinin direkt savunuculuk olması ve bu alandaki uzmanların niteliğinde gelişim ve niceliğinde artış sağlamak.

Orijinal tam adı “The Animal Law and Policy Clinic” olan birim Harvard hukuk çalışmaları çerçevesinde şu zamana dek gerçekleştirilen akademik programa formel bir savunuculuk boyutu kazandırmış olacağı için hayvan haklarının geleceği anlamında çok önemli bir gelişme olarak görülmekte. Akademik program sadece raporlar hazırlayıp, bilgi paylaşıp araştırmalar yaparken bahse konu klinik esasen Harvard bünyesinde mini bir hukuk firması olarak çeşitli faaliyetlerde bulunacak ve spesifik olarak politikaları ilgilendiren davalar, politika inisiyatifleri ve düzenleyici eylemler üzerinde çalışacak.

Meyer iklim kriziyle ilintili sorunların en çok da insan-olmayan hayvanlara zarar verdiğini ve bu sebeple hukuk öğrencilerinin tüm türlere ait hayvanları savunmak için farklı eğitimler almalarının gitgide daha fazla büyüyen bir gereksinime karşılık gelen bir aciliyete neden olduğunu belirtiyor.

Şimdilik sadece 6 öğrencinin klinikle ilgili öğretim programına kayıt yaptırdığı ve sayının mümkün olduğunca artmasına ihtiyaç duyulduğu ifade edilmekte.

Meyer konuyla ilgili açıklamalarını şu sözlerle tamamladı: “İnsanların hayvanlarla sadece eşit değil aynı zamanda zaten kendilerinin hayvan oldukları düşüncesindeyim. İnsanlar hayvandır. Diğerleri gibi yalnızca başka bir hayvan türüyüz. Tüm hayvanlar ihtiyaçlarını karşılama, toplumsal yapılarını onurlu bir biçimde yaşama ve kendi benzersizliklerine saygı gösterilmesi hakkına sahiptir.”

Yararlanılan kaynaklar:
https://today.law.harvard.edu/animal-law-and-policy-clinic-launches-at-harvard-law-school/
https://www.thecollegefix.com/harvard-law-school-launches-animal-rights-advocacy-clinic/

Harvard Hukuk Fakültesi hayvan hakları savunuculuğu öğretimine başlıyor yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.