Türkiye Vegan Derneği (TVD) olarak, söz konusu kanunun etik, hukuki ve bilimsel açıdan doğurduğu sakıncalar nedeniyle Anayasa Mahkemesi tarafından incelenmesi ve iptal edilmesi gerektiğini düşünüyoruz. Ancak Türkiye’de sivil toplum kuruluşlarının doğrudan Anayasa Mahkemesi’nde iptal davası açma yetkisi bulunmadığı için, yasayı Anayasa Mahkemesi’ne taşıma yetkisine sahip olan ana muhalefet partisi CHP’ye seslenerek muhalefet partilerini harekete geçirmeyi amaçlıyoruz.

Kanunların iptali için başvuru süresi Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından yalnızca 60 gün ile sınırlı. Bu nedenle kamuoyunun desteği, uzman meslek örgütleri, barolar ve sivil toplum kuruluşlarının katılımıyla birlikte büyük önem taşıyor.

Doğa koruma hukukunun temel ilkesi açıktır: Korunan alanlarda kullanım istisna, koruma esastır. Ancak yeni düzenleme bu ilkeyi tersine çevirerek Türkiye’nin en hassas ekosistemlerini madencilik, turizm, enerji ve büyük altyapı projeleri için uzun süreli tahsislere açabilecek bir çerçeve oluşturuyor.

Bu durum yalnızca yaban hayvanlarının yaşam alanlarını değil; ormanları, sulak alanları, kıyıları ve bu alanların sağladığı ekolojik dengeyi bir bütün olarak tehdit ediyor.

Üstelik yaban hayvanlarının yaşam alanlarının yatırım baskısına açılması, doğayı ve hayvanları ekonomik kaynak olarak gören anlayışı güçlendirirken, “yasal” ve “kaçak” avcılık ile birlikte düşünüldüğünde, biyoçeşitlilik kaybı karşısında bilimsel ve etik ilkelerle açık bir çelişki yaratıyor.

Türkiye’nin Kasım 2026’da Antalya’da ev sahipliği yapacağı COP31 süreci yaklaşırken, korunan alanların parçalanarak zayıflatılması aynı zamanda ülkenin iklim ve biyoçeşitlilik taahhütleri açısından da ciddi bir sınav niteliği taşıyor.

Milli parkların, korunan alanların ve yaban hayatının korunması için başlatılan imza kampanyasına katılarak ve paylaşarak siz de çağrımızı büyütebilirsiniz.

Kampanyayı imzalamak için: Change.org/MilliParklarKanunu

Kampanya etiketini çağrılarınızda kullanmak için: #MilliParklarKanunuAnayasaMahkemesine

Kapak fotoğrafı: Yedigöller Milli Parkı / Türkiye Ormancılar Derneği (TOD)

–

İmza kampanyası: Milli Parklar Kanunu iptal istemiyle Anayasa Mahkemesi’ne taşınsın yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Çevre Kanunu ile ilgili Milli Parklar Kanun Teklifi; milli parkları, tabiat parklarını, sulak alanları ve tabiatı koruma alanlarını Turizmi Teşvik Kanunu kapsamına alıyor. Otel ve turistik işletmelerin önü açılıyor. Koruma alanları, yatırım ve ekonomik çıkar alanlarına çevriliyor.

Milli park ve tabiat parklarında özel kişi ve şirketlere turistik tesis izni verilebilecek. İntifa hakkı 49 yıl, bazı durumlarda 99 yıla kadar çıkabilecek.

Bir ekosistem için 99 yıl, neredeyse geri dönülmez bir müdahale ve sömürü süresi demek.

Yol inşaatı, elektrik hatları, petrol-doğalgaz boru hatları, trafo, su ve atık su tesisleri yatırımlarına izin verilebilecek.

Bunlar;
• Habitat parçalanması
• Yaban hayatı koridorlarının kesilmesi
• Gürültü ve ışık kirliliği
• Ekolojik dengenin bozulması anlamına geliyor.

Kaçak avcılığa “fiili af” çıkıyor

AKP milletvekillerinin imzasıyla gündeme getirilen, Çevre Kanunu ile bağlantılı Milli Parklar Kanun Teklifi’ne göre; kaçak avcılık yapanların avcılık belgeleri artık kalıcı olarak iptal edilmeyecek. İki yıl sonra yeniden hayvan katledebilecekler. Yasal avcılık ve av turizmi halihazırda cinayet iken, kaçak avcılığın da devlet eliyle teşviki kabul edilemez.

Düzenlemeden etkilenebilecek alanlar:

• 50 milli park

• 274 tabiat parkı

• 136 sulak alan

• 85 yaban hayatı geliştirme sahası olarak belirtiliyor.

Bunlar yatırım arazisi değil; binlerce bitki ve hayvan türünün yaşam alanı.

Koruma kılıfıyla;
• Ticarileştirme
• Uzun süreli kullanım devri
• Yapılaşma
• Zayıflatılmış yaptırımlar getiriliyor.

Magma Dergisi’nde 23 Şubat’ta yayımlanan içerikte Tartışmalı Maddeler başlığı altında bu başlıklara dair ek bilgiler bulabilirsiniz.

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Vegan Derneği Türkiye (@tvd.org.tr)'in paylaştığı bir gönderi

Türkiye Ormancılar Derneği: Kanun teklifi geri çekilsin

BirGün gazetesinde yer alan habere göre, Türkiye Ormancılar Derneği de açıklama yaparak kritik noktalara dikkat çekti ve kanun teklifinin geri çekilmesi çağrısında bulundu. Dernek açıklamasında; “Milli Parklar Kanunu’nda değişiklik öngören teklif, ülkemizin en değerli doğal alanlarını korumak yerine, bu alanları turizm, enerji, madencilik ve ticari faaliyetlere açan bir anlayışla hazırlanmıştır,” denildi.

Özellikle av katliamına yönelik bilgilendirmelerinde atıfta bulundukları teklif gerekçesi düzenlemenin ardındaki ticari yaklaşımı da gözler önüne seriyor: Teklif gerekçesinde yer alan ‘av kaynaklarının milli ekonomiye faydalı olacak şekilde değerlendirilmesi’ ifadesi, canlı yaşamını ekonomik bir meta olarak gören sakıncalı bir anlayışı yansıtmaktadır.

Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği: Milli parklar ranta açılamaz

BirGün gazetesinde yer alan bir başka güncel habere göre, Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği de açıklama yaptı. Haberde öne çıkan başlık ve alıntılar şu şekilde:

TBMM’de görüşülen teklif ile Milli Parklar Kanunu’nun yanı sıra 175 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve Kara Avcılığı Kanunu’nda da değişiklik yapılmasının öngörüldüğünü belirten Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği Başkanı Salih Usta, bazı idari yaptırımların Doğa Koruma ve Milli Paklar Genel Müdürlüğü’ne (DKMP) devredildiğini, kurumun idari ve mali açıdan “güçlendirilmiş” gibi gösterilse de döner sermayeli ve kâr odaklı bir yapıya dönüştürüldüğünü söyledi.

Usta, açıklamasında söz konusu teklif ile korunan alanların koruma statüsünün düşürüldüğünü, milli parklar ve tabiatı koruma alanlarında yapılaşmanın önünün açıldığını belirterek, kurumun aslı görev ve yetkilerinin özelleştirildiğini söyledi.

“Korunan alanlar yatırım ve işletme mantığıyla yönetilemez. Doğa koruma bir kamu hizmetidir, ticari faaliyet değildir” diyen Usta, teklifin kamu yararı ilkesinden uzak olduğunu ifade etti.

Milli parkların büyük bölümünün “orman” sayılan alanlardan oluştuğunu belirten Usta, orman alanlarında imar planı yapılmasının Anayasa’ya ve 6831 sayılı Orman Kanunu’na aykırı olduğunu vurguladı. Buna rağmen korunan alanlarda imar planı yapılmasına olanak tanıyan düzenlemelerin yer aldığını kaydetti.

Tasarıyla kamu arazileri üzerinde özel şirketler lehine çeşitli kullanım haklarının tesis edilmesinin önünün açıldığını belirten Usta, bunun özelleştirme anlamına geldiğini söyledi: Usta “Birilerinin zenginliğine zenginlik katmayı amaçlayan bu düzenlemelerin ne kamu yararıyla ne de doğa korumayla ilgisi vardır. Bu, kamu varlıklarının peşkeş çekilmesidir” diye konuştu.

Teklifte Kara Avcılığı Kanunu’na ilişkin değişikliklere de dikkat çeken Usta, mevcut yasaya göre kaçak avcılık gibi fiillerin tekrarı halinde avcılık belgelerinin süresiz iptal edildiğini anımsattı. Yeni düzenleme yasalaşırsa, belgesi süresiz iptal edilenlerin iki yıl sonra yeniden belge alabileceğini belirtti. “Suça ‘kabahat’ diyerek caydırıcılığı ortadan kaldıran bir anlayış, yaban hayatını koruyamaz” diyen Usta, düzenlemenin kaçak avcılığı teşvik edeceğini savundu.

İklim Adaleti Koalisyonu: Milli parklara müdahale edilemez

İklim Adaleti Koalisyonu tarafından 23 Şubat’ta yapılan açıklama 12 farklı ekoloji ve doğa koruma örgütünün imzasıyla kanun teklifinin geri çekilmesi gerektiğinin altını çizerken, koruma statülerinin zayıflatılmasını değil, aksine güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor:

“Milli parklar; biyolojik çeşitliliğin, su varlıklarının, orman ekosistemlerinin ve doğal–kültürel peyzajın bütüncül olarak korunduğu alanlardır. Bu alanların varlık gerekçesi, doğayı ekonomik değer üzerinden değil, yaşam üretme kapasitesi ve ekolojik işleyişi üzerinden tanımaktan kaynaklanır.

Bu bağlamda milli parklar; turizm yatırımlarına açılacak alanlar, ticari işletmelerle parçalanacak mekânlar, enerji ve madencilik projelerine tahsis edilecek sahalar, altyapı ve yapılaşma rezervleri, kamu-özel işbirliği modeliyle işletilecek ticari kompleksler, “ekoturizm” söylemi altında kalıcı yapılaşmanın meşrulaştırılacağı bölgeler olarak ele alınamaz. Su havzaları, yaban hayatı koridorları ve karbon yutakları üzerindeki baskı, ekosistem bütünlüğünü geri dönülmez biçimde zayıflatır.”

Bursa Su Kolektifi: Yasa teklifi Genel Kurul gündeminden çekilmelidir

Bursa Su Kolektifi, 23 Şubat’ta DKMP 2. Bölge Müdürlüğü önünde yaptıkları basın açıklamasında kanun teklifinin ekosistem ve hayvanlar için ne tür tehlikeler barındırdığını madde madde anlatırken akademisyenler, meslek örgütleri ve halkın tüm itirazlarına rağmen Uludağ Milli Parkı’nın yakın zamanda benzer politikalarla nasıl talan edildiğini aktardı:

“Geçen hafta mecliste görüşülmeye başlanan Milli Parklar Kanun Değişikliği Teklifinde, milli parklarda koruma niteliğini derin ölçüde bozacak maddeler bulunmaktadır. Birçok ülkede bir dal bile kırsanız cezalandırılırsınız. Bu teklif dünyada gittikçe alt sıralara düşen Türkiye’nin en güçlü korunması gereken milli parkları, tabiat parklarını vahşi kapitalizme talanına açan açık beyanıdır. (…)

Milli parklar, 24 yıllık AKP iktidarının maden, enerji ve inşaat temelli ekonomisine karşı hep ayak bağı olarak görüldü. Gelibolu ile Kapadokya Tarihi ve Kültürel Milli Parkları Alan Başkanlığına devredildi.

Milli Parklar Kanunu’na aykırı yüzlerce proje bizzat Tarım ve Orman Bakanlığı’na yaptırılarak kendi varlığına ihanet eden Bakanlık durumuna düşürüldü. Uludağ Milli Parkında turizm, yapılaşma yöndeki projelere Bursa Barosu ve akademik odalarca açılan onlarca davada bu ihanet belgelenerek projelerin çoğu iptal edildi. Uludağ Milli Parkı %16’sı olan 2100 hektarı, tüm karşı duruşa rağmen 2023’te kanunla Uludağ Alan Başkanlığı’nın rant projelerine terk edildi.

Milli Parklara Dokunma!
basın açıklamamızı bugün Bursa Doğa Koruma Milli Parklar Müdürlüğü önünde gerçekleştirdik

Milli parklar varlığımızın sigortasıdır.

MİLLİ.PARKLARI TALANA, SERMAYEYE AÇAN TEKLİFİ MECLİS GÜNDEMİNDEN DERHAL GERİ ÇEKİN

Basın açıklaması metni görsellerde pic.twitter.com/K8qpb8ifzM

— Bursa Su Kolektifi (@BKolektifi) February 23, 2026

İstanbul Barosu Çevre, Kent ve İmar Hukuku Komisyonu: Anayasa’ya ve doğa koruma ilkelerine aykırı

İstanbul Barosu’nun ilgili komisyonunun ise, 17 Ekim 2025 tarihinde yayımladığı “Milli Parklar Kanunu ve Bazı Kanunlar İle 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair 10.10.2025 Tarih 2/3308 Sayılı Kanun Teklifine İlişkin İnceleme” başlıklı yazısında, aşağıdaki başlıkları öne çıkararak kanun teklifinin Anayasa’ya ve doğa koruma ilkelerine aykırı olduğunu vurguladığı, kanun teklifinin TBMM Genel Kurulu’ndan geçmemesi için çağrı yaptığı görülüyor:

• Teklif’in gerekçesinde doğayı gerçek anlamda korumaktan çok, tabiat alanlarını kontrol altına almayı ve turizm ile ekonomik getiriye açmayı hedefleyen bir dil kullanılmaktadır.
• Teklif’te korunan alanlara dair izin süreçleri özel kişi ve şirketler lehine yeniden düzenlenmektedir.
• Kanun Teklifi, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu’nda yaban hayatının korunmasını zayıflatan değişiklikler öngörmektedir.
• Teklif; 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun yanı sıra 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu ve 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu’nda düzenlenen geniş kapsamlı görev, denetim ve yetkilerin Bakanlıklardan alınıp Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğüne devrini öngörmektedir.

“Sonuç olarak 15.10.2025 tarihi itibarıyla Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu tarafından onaylanarak önümüzdeki günlerde TBMM Genel Kurulu’nda tartışılacak Teklif’in yasalaşması halinde; tarım alanlarımızda, kıyılarımızda, ormanlarımızda, derelerimizde günden güne artan tahribatla birlikte milli ve milletlerarası düzeyde değerlere sahip milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı, tabiatı koruma alanları ve yaban hayatı koruma bölgelerindeki tahribatlar hız kazanacak, buna ilişkin denetim ise zayıflayacaktır.

Teklif’in özü itibarıyla kamuoyunda “Süper İzin Yasası” olarak bilinen 7554 Sayılı Kanun doğrultusunda, bir nevi mezkur kanunla öngörülen düzeni tamamlayıcı bir anlayışla hazırlandığı açıktır.

İdare’ye -Anayasa’nın 63. maddesi gereği- yüklenen “tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunmasını sağlamak ve bu amaçla destekleyici ve teşvik edici tedbirleri almak” yükümlülüklere aykırı işlem ve eylemlerde bulunma imkanı tanıyan bu Teklif’in TBMM Genel Kurulu’ndan geçmemesi için yurttaşlarımızı, sivil toplum kuruluşlarını, meslek örgütlerini ve meslektaşlarımızı dayanışmaya çağırıyor, yasa koyucuları Anayasa’ya ve doğa koruma ilkelerine aykırı Teklif’i reddetmeye davet ediyoruz.”

Bu yasanın ormanda yeri yok!
Milli Parklarda talanın ilk 5 maddesi Meclis’ten geçti. Hassas alanlarda turistik yapılaşmanın ve özel şirketlere devrin önü açıldı, işletme süresi 99 yıla çıktı… @aysenbaloglu çizdi.https://t.co/7V4iNN8eRr pic.twitter.com/lkiVSFIH2P

— Muzır Yayın (@muzirorg) February 23, 2026

Çevre Kanunu değil, rant düzenlemesi

Doğa yatırım alanı, yaban hayatı gelir kalemi değildir.

Lütfen siz de Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nü (DKMP), siyasi partileri, Çevre ve Tarım bakanlıkları ile milletvekillerini paylaşımlarınızda etiketleyin. Bu düzenlemeye onay vermediğinizi açıkça yazın, tepkinizi gösterin. #MilliParklarKanunTeklifiGeriÇekilsin

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Vegan Derneği Türkiye (@tvd.org.tr)'in paylaştığı bir gönderi

–

Kaynak: Bianet, Anka Haber Ajansı, BirGün, T24, BursaPort, Magma, TBMM

Güncellemeler: Sivil toplum kuruluşlarından gelen her yeni açıklama ve eylem ile birlikte bu içeriği güncelliyoruz.
Oluşturma:
19.02.2026

Güncellemeler:
1. 12.03.2026 06:19
2. 24.02.2026 – 11:15
3. 21.02.2026 – 00:40

TBMM izniyle 99 yıllığına talan: Milli Parklar kanun teklifi ve Çevre Kanunu değişikliği yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Fransız parlamentosu, sirklerde yaban hayvanlarının kullanılmasını yasaklayan yasayı onayladı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un imzasıyla yürürlüğe girecek olan yasa aslan, kaplan, ayı gibi yabani hayvanların sirklerde şov amaçlı kullanımını yasaklıyor. Yasak iki yıl içinde yürürlüğe girecek.

Yabani hayvanların televizyon şovları, gece kulüpleri ya da özel partilerde kullanılması da yasak kapsamına alındı. Söz konusu hayvanların sahiplenilmesi de yedi yıl içinde yürürlüğe girmek üzere yasaklandı.

Yeni yasa uyarınca yunus ve balinalar da şov amaçlı kullanılamayacak ve kürk çiftlikleri kapatılacak. Bu yasak da beş yıl içinde yürürlüğe girecek.

Yasa kapsamında hayvanlara kötü muamelede öngörülen ceza üst sınırı da 5 yıl hapis ve 75 milyon euro para cezasına yükseltildi. Evcil hayvan satışı yapılan pet shoplara da kısıtlamalar getirildi.

Fransa halkından destek

Sirk işletmecilerinin karşı çıktığı yasayı hayvan hakları savunucuları hafif buluyor. Çevreciler ve hayvan hakları savunucuları, endüstriyel hayvan çiftliklerindeki hayvanların koşullarının iyileştirilmesi için önlemler alınması çağrısı yaptı. Bunun için Fransa’nın tarım modelini değiştirmesi isteniyor.

Anketlere göre Fransa halkının büyük çoğunluğu yasayı destekliyor. Birçok şehirde ise hayvanların çalıştırıldığı gezici sirkler zaten yasaklanmış durumda.

Avrupa’da 20’den fazla ülke hayvanların eğlence amaçlı kullanımını ya yasakladı ya da buna katı kısıtlamalar getirdi.

Hayvan sömürüsü “aile eğlencesi” olamaz

Avrupa’da kamuoyu, bir zamanlar popüler bir aile eğlencesi biçimi olan hayvan sirklerine kararlı bir şekilde karşı çıkıyor. Bunda, hayvan hakları gruplarının esaret endüstrisinin zulmünü ifşa etmesinin payı büyük.

Fransa’da hayvan yetiştiricilerinden kurtarılan Mischa adlı hasta bir ayının ölümünün yanı sıra 2017’de Paris’te firar eden Mevy adlı bir kaplanın “kamu güvenliği” adına vurulması da dahil olmak üzere son yıllarda Fransa’daki bazı olaylar yasağı hızlandırdı.

Kaynaklar: Deutsche Welle, Yahoo News

Fransa sirklerde yaban hayvanı kullanımını yasakladı yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

• Hayvanları “mal değil can” olarak tanımlayarak devrim yapıyoruz dediler; onları hapsetmeye, satmaya, sergilemeye, ormanlara atmaya ve öldürmeye devam eden, hatta buna teşvik edip kapsamını büyüten maddeler geçirdiler. 
• Yatarı olmayan, sicile işlenmeyen, ertelenebilen, para cezasına çevrilebilen ve hükmün açıklanması geri bırakılabilen göstermelik hapis cezalarıyla toplumsal şiddeti dert edinen herkesi kandırdılar. 
• Sokakta yaşayan hayvanlara yönelik işkence, şiddet ve öldürme fiilerinde bireylerin ve sivil toplumun şikayet ve dava açma hakkını ellerinden alarak yurttaşlık haklarına aykırı kararlar alıp bunu “hapis cezası geliyor” söylemlerinin ardına gizlediler. 
• Hayvanat bahçelerinin ismini değiştirme hamlesiyle şahıslara bile “doğal yaşam parkı” adı altında hayvanat bahçesi açma izni verip mevcut 10 yunus parkını kapatmayarak çıkarılacak yeni düzenlemeyle hayvan hapishanelerine hukuki geçerlilik kazandırmak için ilk adımı attılar.  
• Petshoplarda kedi-köpek satışını kaldırdık dediler, internette ve üretim çiftliklerinde hayvan satışını yasaklamayarak bir eşya gibi “katalogdan” hayvan satın almayı onaylayıp egzotik ve yaban hayvanların ticaretine ve satışına hiç değinmediler.    
• “Kedi-köpek yasası” dedikleri kanunda bu hayvanların hakları bile gerektiği gibi teslim edilmezken, deney laboratuvarlarında, kürk çiftliklerinde, mezbahalarda, faytonlarda, üretim çiftliklerinde, dövüşlerde ve avcıların ellerinde sistematik şekilde katledilen hayvanları dahil bile etmediler.     

Sayısız ihlal doğuracak daha pek çok maddeyle hayvanların mevcut mal statüsünü hiçbir surette değiştirmeyen ve insan çıkarları gözetilerek Meclis’te geçirilen yasayı protesto etmek üzere, 11 Temmuz Pazar 13:00’te Ankara’da, Ulus Atatürk Anıtı önünde buluşuyoruz. Zulüm sürdükçe durmayacağız!

Kapak görseli: We Animals Media, Jo-Anne McArthur

Çizim: Aslı Alpar

Katliam Yasasına Hayır demek için Ankara’ya! yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Meclis’teki tüm siyasi partilere hayvanlardan taraf, adil, köklü ve dönüştürücü bir yasa için yıllardır çağrı yapan aktivistler olarak, yasa koyucuların son günlerde basına verdiği yanıltıcı demeçleri ifşa etmek ve hayvanlar aleyhine aldıkları kararları protesto etmek amacıyla sokağa çıktık.

“Eğer Hayvan Hakları Yasası taleplerimiz doğrultusunda çıksaydı; Ozan Öztürk tarafından yere vurularak öldürülen Dora köpek, Ankara Batıkent’te 3 kişi tarafından verilen zehirli etlerle öldürülen 16 köpek, Cumhuriyet Üniversitesi’ne yaşadığı köyden alınıp getirilerek, Anatomi dersi için şah damarı kesilip kadavra yapılan Kangal köpek, taşla vurularak öldürülen 8 Kaplumbağa, Van Çaldıran’da katledilen 70 köpek, B.Y. ve arkadaşları tarafından İspir dağlık alanda yakalanıp işkenceyle öldürülen yavru kurt, Murat Özdemir tarafından işkence edilerek öldürülen Bahtiyar papağan, Annesini emerken Berat Kaya tarafından köpeklere parçalatılan sıpa ve daha binlerce hayvan şu an yaşıyor olabilirdi. Çünkü onların hayatlarını koruyacak etkin ve caydırıcı yasalar yok.”

Ekim 2019’da beş siyasi partinin uzlaşısı ile Meclis Başkanlığı’na sunulan TBMM Hayvan Hakları Araştırma Komisyonu Raporu’nun üzerinden 1,5 yıl geçmesine rağmen “Hayvan Hakları Yasası” hâlâ çıkarılmadı. Özellikle son iki yıldır ihlallerin artarak devam etmesi, geçtiğimiz ay hayvan istismarından kâr sağlayan sektörlere KOSGEB teşviki verilmesi, av katliamının yasa kapsamından çıkarılması, kedi ve köpek dışındaki hayvan türlerinin rant sahiplerinin lobisi sebebiyle kapsam dışında bırakılacağının açıklanması ve hayvana cinsel şiddetin ısrarla “hayvanla cinsel ilişki” olarak sunulması, hepimiz için bardağı taşıran son damla oldu.    

Hayvan, insan ve doğa hakları alanında çalışan örgüt ve oluşumların yanı sıra baroların da aralarında bulunduğu 70’e yakın örgüt ve oluşum, taleplerimizi içeren basın açıklamasına eylem öncesi imza atarak Meclis’e yönelik çağrılarımıza destek verdi.   

İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa ve Antalya’da eş zamanlı olarak yaptığımız basın açıklamasında hazır olduğu söylenen yasa taslağının “hak temelli bir yaklaşım” içermediğini vurguladık. Diyarbakır ve Konya’dan da “Yaşam İçin Yasa” talebiyle basın açıklamasını okuyarak eylemlere destek veren hak savunucuları ile birlikte, komisyon tavsiye kararlarındaki hayvan hakları açısından olumlu kazanımlardan da geri adım atıldığını aktardık.

Failleri şiddete teşvik eden ve hayvan istismarını olumlayarak üzerini örten maddelerin yeniden gündeme getirilmeye çalışılmasını kınıyoruz. 

Artık yeter!

Sadece seçim zamanı ya da infial yaratan ihlallerden sonra akla gelen hayvanlar politika malzemesi değil, kendi yaşamlarının biricik özneleridir. İktidar ve tüm siyasiler bu gerçeği artık anlamalı ve ellerini hayvanların üzerinden çekerek yalnızca onların haklarını gözeten bir yasayı çıkarmak için, kalem tutmak için kullanmalıdır.

Hayvan istismar eden sektörlerin değil, hayvanların çıkarını esas alan yasa teklifinin bir an önce son haline getirilerek hayvan haklarının pazarlık konusu yapılmaması gerektiğini yeniden ve yeniden hatırlatıyoruz.

Buradan bir kez daha haykırıyoruz: YAŞAM İÇİN YASA İSTİYORUZ!

Basın açıklamamızın tamamı ve taleplerimiz Yaşam İçin Yasa İnisiyatifi’nin web sitesinde.

Faili değil, hayvanların haklarını koru! yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Geçtiğimiz yıl hayvana şiddet ve ağır istismar fiillerine 1 yıl yerine 10 yıl hapis cezası getiren Yunanistan, yeni tasarıda hayvanların “zehirlenmesi, asılması, boğulması, ezilmesi ve sakatlanması” dahil olmak üzere hayvana işkence ve istismar için 50 bin euro’ya kadar (500 bin TL) ceza öngörüyor.

Yasadışı hayvan kaçakçılığından evcil hayvan hırsızlığına kadar çeşitli suçlar için de hapis cezaları ve ağır para cezaları planlanıyor. 

Ayrıca, hayvan istismarından mahkum olan kişilerin kimliklerinin kaydedilmesi ve bu kişilerin gelecekte yasal olarak herhangi bir hayvana yuva olmalarının engellenmesi de tasarıda yer alıyor. 

Peki Türkiye?

Türkiye’de ise halen faillerin tekrar suça karışmaması için önleyici, koruyucu mekanizmalar ve kapsamlı eğitim süreçleri hayata geçirilmediği gibi, hayvana şiddet ve işkence halen “kabahat” olarak görülüyor ve cüzi para cezalarıyla geçiştirilerek suç teşvik ediliyor. 

Hayvanların mal statüsünü ortadan kaldıran, göstermelik değil, köklü, adil ve dönüştürücü bir Yaşam İçin Yasa çıkana kadar mücadelemizi sürdüreceğiz! 

Kaynaklar: Independent, Ekathimerini, The Guardian

Yunanistan’da hayvana şiddete ağırlaştırılan yeni cezalar yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Birleşik Krallık 2019’da sirklerde yaban hayvanlarının kullanımını ve 2020’de kedi-köpeklerin üretim çiftliklerinde satışını yasaklayarak bu maddeyi ihlal edenlere hapis cezası getirmişti. Aynı zamanda hayvana şiddet uygulayan faillere yönelik cezai yaptırımı artırarak 5 yıla kadar hapis cezası getirmişti.

2021’de yapılan ilk kapsamlı değişiklik ise iki gün önce Birleşik Krallık hükümetinin resmi sayfasından açıklandı. Buna göre iç hukukta hayvanlar artık resmi olarak duyarlı, hissedebilir varlıklar olarak tanımlanacak. 13 Mayıs’ta parlamentoya sunulan ve kamuoyuna açık şekilde paylaşılan eylem planındaki bu tanım, 2006’dakini genişleterek yalnızca kedi ve köpek gibi evcil hayvanları değil, tüm omurgalı türleri kapsayacak.

Hissedebilirlik ise; acı, açlık ve mutluluk gibi pek çok duyguyu hissedebilme, kendilerinin ve çevrelerinin farkında olma hali olarak tanımlanıyor.

Çevre Bakanı George Eustice tarafından da basın kuruluşlarıyla ayrıntıları paylaşılan yasal düzenlemelere göre:

• Uzmanların katılımıyla parlamentoda Hayvan Duyarlılığı Komitesi oluşturulacak. Böylece hayvanların hissedebilir ve duyarlı varlıklar olduğu gerçeği, departmanlar arası bir çalışmayla hükümet politikalarının merkezine alacak.
• Hissedebilirlik vurgusunun iç hukukta yer alması sayesinde, yapılacak her yeni yasal düzenlemede hayvanların acı, korku, şefkat ve mutluluk gibi pek çok duyguyu hissedebildiği gerçeği dikkate alınacak.
• Hayvan hissedebilirliğini hesaba katmadan politika kararı alan bakanlar, parlamento karşısında sorumlu tutulabilecek.
• Yaşam hakkına ek olarak çok sayıda ihlal ve ihmal sonucu acıya ve ölüme neden olan besi ve kesim amaçlı canlı hayvan ihracatı yasaklanacak.
• Sorumluluğunu üstlendiği hayvanı terk eden kişilere 6 bin TL (£500) para cezası getirilecek.
• Yavru köpek kaçakçılığını engellemek için ek önlemler alınacak.
• Primatların “pet” olarak bireyler tarafından edinilmesine yasak getirilecek.
• Ülke içindeki hayvanlara ek olarak yurtdışındaki hayvanları korumaya yönelik bir adım olarak fildişi ve köpekbalığı yüzgeci ithalatı ve satışı yasaklanacak.
• Köpeklerde “eğitim” amacıyla kullanılan uzaktan kumandalı, elektrikli şok tasmalarına izin verilmeyecek.
• Fil ile gezme gibi yurtdışında son derece olumsuz şartlarda sürdürülen hayvan istismarı uygulamalarının reklamının yapılması yasaklanacak.
• Korkunç bir işkence sonucu sofralara gelen kaz ciğerinin satışı ve ithalatının yasaklanması öngörülüyor.

Kapsam dışı bırakılan hayvanlar ve ihlaller

Başta hayvan tanımı olmak üzere umut vadeden bazı maddeler içeren yasal düzenlemenin, tıpkı balıklar, sürüngenler ve amfibileri dışarıda bırakan AB düzenlemelerinde olduğu gibi, eksik kaldığı noktalar da var.

Örneğin; ahtapot veya mürekkep balığı gibi omurgasız türlerin hissedebilirliği göz ardı ediliyor. Hükümet sözcüleri bu konuda, “deniz kabukluları ve kafadanbacaklıların hissedebilirliğine dair araştırma süreci başlatıldığını ve bulgular ışığında koruma önlemlerinin yasal düzenlemelerde yer alabileceğini” belirtiyor.

Benzer bir şekilde; köpeklerle yapılan yabani tavşan avına daha katı yaptırımlar ve tutkallı tuzak kullanımına belirli kısıtlamalar getirilmesi öngörülse de, İngiltere halkının %85’inin karşı olduğu avcılık yasaklanmıyor; porsuk ve tilki gibi kitleler halinde öldürülen hayvanlar tanım dahilinde yer almıyor. Her ne kadar hükümet yeni eylem planında, yurt içi ve yurtdışındaki yaban hayat koruma projelerine maddi destek vereceğini belirtse de, avcılıktan yol yapımına kadar farklı şekillerde insan baskısı sonucu doğal yaşam alanları yok olan pek çok yaban hayvanı da bu tanıma henüz dahil edilmiş değil.

Daha önce hükümet mezbahalarda CCTV izleme sistemlerini zorunlu hale getirmiş olsa da yeni eylem planında, et, süt ve yumurta üretim çiftliklerinde sömürülen hayvanlar için yine yalnızca bazı refah standartları belirlenecek.

Türkiye’nin “devrimi”: Hayvan tacirlerinden taraf bir yasa

Milliyet Gazetesi’nden Ayşegül Kahvecioğlu 13 Mayıs tarihli haberinde, defalarca AK Parti milletvekillerince “devrim niteliğinde olduğu” söylenen ama her seferinde hak savunucularını hayal kırıklığına uğratan yasa çalışmalarına dair bilgi verirken, bir kez daha Türkiye’nin hayvan hakları alanında yol katetmeye ve toplumsal dönüşümü sağlayacak kapsamlı bir düzenleme hazırlama niyetinde olmadığını kanıtlıyor.

“Yeni düzenlemenin bir anlamda, ‘kedi-köpek’ kanunu gibi algılanabileceğine işaret eden AK Parti kurmayları, önce düzenlemenin diğer hayvanları da kapsayacak şekilde genişletilmesinin gündeme alındığını, ancak bu kez de karşılarına avcılık, balıkçılık gibi meslek gruplarının çıktığını ve bu nedenle bu yönde bir genişletmeden şimdilik vazgeçildiğini belirtiyor.”

Haberde bahsi geçen AK Parti kurmaylarının tüm tepkilere ve uyarılara rağmen hala “hayvanlarla cinsel ilişki” kalıbını kullanmaya devam etmesi ve “hayvana cinsel şiddet” veya “hayvana tecavüz” demekten kaçınması ise yüz kızartıcı ve kabul edilemez olduğu kadar bilinçli bir tercih de. Bu, durumu çok daha vahim hale getiriyor.

Yasalar ihlallerin çoğunu görmezden gelerek tüm hayvanları korumuyor. Neredeyse tamamı etik bütünlükten de yoksun. Ancak biz kendimizi değiştirmedikçe ve değişim için mücadele etmedikçe, TBMM ve karar vericiler insan olmayan hayvanların sesini asla duymayacak ve bir adım ileri atmayacaklar. Hayvanların doğuştan gelen haklarının teslim edildiği kapsamlı ve bütüncül yasal düzenlemeler için sonuna kadar mücadele edeceğiz. Siz de vazgeçmeyin.

Kaynaklar: Gov.UK 1 & 2,BBC, The Guardian, Gizmodo, VeganFoodAndLiving, Milliyet

Kapak fotoğrafı: Jo-Anne McArthur (We Animals Media) for Animal Equality

Birleşik Krallık da hayvanları “duyarlı varlıklar” olarak tanıyacağını açıkladı yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

14:30’da başlayan ve 22:45’e kadar süren toplantıda, basında “genel hatlarıyla” yer alan demeçler dışında AKP’nin yasa teklifindeki maddelere ilişkin “ayrıntılı açıklamalar” sunulmadığı gibi, herkesin tek tek dinlenilmesine rağmen, yasa teklifinin detaylarını merak eden veya mevcut durumu eleştirdiği için hükümeti itham etmekle suçlanan pek çok aktivistin sözlerine müdahale edildi; sözünü bitiremeyen bir avukat arkadaşımız dahi vardı.

Yasaklı/tehlikeli ırk, ihbarların değerlendirilmesi, hayvan terk etme, hayvan tanımı, üretim çiftliklerinde hayvan satışı, egzotik türlerin ticareti, hayvanat bahçeleri, yunus parkları ve faytonlar gibi pek çok konu başlığının da muğlak bir noktada bırakıldığını, farklı tanım ya da isimler getirilerek sorunun kökten çözülmediğini, caydırıcılıktan uzak yaptırımlar öngördüğünü ve/veya hayvanların temel haklarını yok sayarak “mal” statüsünü koruduğunu gördük. 

Av katliamı ve uluslararası canlı hayvan ticaretinin “hayvan hakları” ve 5199 sayılı kanun bağlamında ele alınmadığına bir kez daha şahit olurken, belirli bir düzenleme getirilse bile, mevcut diğer kanunlarla çatışma veya uyumsuzluk gerekçesiyle uygulamada işlevsiz kalabilecek düzenlemelerin de planlandığını fark ettik (belediyelerin suç kapsamına alınacağının belirtilmesi, fakat memur ve kamu görevlilerinin yargılanması önündeki engelin sürmesi gibi). 

AKP Grup Başkanvekili Özlem Zengin tarafından “paradigma değişimi ve devrim” olarak nitelendirilen hayvana yönelik şiddet ve öldürme fiillerine getirilmesi planlanan hapis cezasının dahi halen, Adalet Bakanlığı ile mahkemelerin yükünün gözetilmesi, cezaevlerinin durumu ve insana yönelik suçların sınırlılıkları dahilinde değerlendirildiğini gördük.  

Kürk çiftlikleri ve ithalatının yasaklanacağının, sahipli-sahipsiz hayvan ayrımının kaldırılacağının, 6. maddeye dokunulmayacağının, mobil kısırlaştırmalara izin verilmeyeceğinin belirtilmesi elbette umut verici. Yıllardır dile getirilen bu olumlu maddelerin mevcut kanuna her şekilde eklenmesi gerektiğini düşünüyoruz, fakat bunca tanım, yetki ve anlam karmaşası arasında tek bir sözcüğün bile bir 15-20 yıl daha hayvanların kaderini belirleyeceğini bildiğimizden, daha azına razı değiliz. 

Hayvanları Koruma Kanunu’nda yapılacak değişiklikler için hayvan hakları savunucuları olarak 17 yıl bekledikten ve bu süre içinde pek çok farklı alanda mücadele yürüttükten sonra toplumsal dönüşümü sağlayacak, yalnızca hayvanlardan taraf olması gereken adil, bütüncül ve ilerici bir kanun umudumuz, bir kez daha haksızlık, belirsizlik ve tutarsızlık içeren yaklaşımlarla yarım kaldı. 

Hayal kırıklığıyla ayrıldığımız toplantının ayrıntılarını, şeffaflık gereği ve toplumsal mücadeleyi büyütmek adına, önümüzdeki günlerde diğer katılımcıların bilgilendirmeleriyle birlikte paylaşacağız. Bir hafta, 10 gün içinde Tarım Komisyonu’na getirileceği söylenen, fakat Komisyon’a geldikten sonra köklü değişikliklerin yapılmayacağı belirtilen yasa (teklifi) için hayvanların yaşam haklarını gözeten taleplerimizde ısrarcı olmaya devam edeceğiz. Hayvanların hissedebilir, duygulu canlılar olduğu vurgusuyla, hep birlikte.

Yunuslara Özgürlük Platformu ve Vegan Derneği Türkiye adına Öykü Yağcı

* Özlem Zengin’in başkanlığında Mustafa Yel, Yunus Kılıç, Zeynep Yıldız, Serap Yahşi ve Rümeysa Kadak

Yaşam İçin Yasa ile birlikte derlediğimiz ayrıntılar

11 Mart 2021 tarihli hayvan hakları toplantısına dair kısa bilgilendirme yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Dünya Yaban Hayatı Günü*, gezegenimizdeki yabani bitki ve hayvan türlerine dikkat çekmek ve koruma çabalarına dair farkındalık yaratmak amacıyla Birleşmiş Milletler (BM) tarafından 2013 yılından bu yana kutlanıyor. Bugün aynı zamanda, kara avcılığı ve yunus avcılığı gibi süregelen pek çok ihlale rağmen Türkiye’nin de taraf olduğu Nesli Tehlike Altında Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşmesi’nin (CITES) 1973 yılında imzalandığı gün. 

BM, küresel düzeyde korunması için hükümetlere çağrı yaptığı ekosistemi ve biyoçeşitliliği, “sürdürülebilir kalkınma” ve “insan refahına katkı” çerçevesinde ele alıyor. Oysa biz bu özel günü, doğayı kaynak veya stok olarak görüp geri dönüşü olmayacak şekilde tüketenlere seslenmek için, senede bir gün özel bir hatırlatma olarak görüyoruz. 

Yaban hayatını çevreleyen yaşam ağını bir bütün olarak koruyup kollamak için tüketim alışkanlıklarımızla birlikte karar vericilerin bilinçsiz, duyarsız ve ticari çıkar odaklı uygulamalarına son vermek amacıyla ekolojik yıkım getiren projelere, hayvancılığa, av katliamına ve yaban hayvan ticaretine karşı sesimizi yükseltmeliyiz. 

Havada, karada, suda: Devlet eliyle ihlal ve usulsüzlükler

Yunuslar

2006-2007 yıllarında, Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve ulusal mevzuat kapsamında korunan 23 afalina türü yunusun gösteri ve sözde terapi merkezlerinde işkenceyle eğitilmek üzere için canlı yakalandığını biliyor muydunuz? Peki, buna izin veren kurumun Tarım ve Orman Bakanlığı olduğunu, daha sonra ulusal ve uluslararası sivil toplum kuruluşlarının yaptığı şikayetler sonucu Türkiye’nin gözlem altına alındığını1? 

Ya da CITES kapsamında bir meta gibi ithal edilen ve bir memeli türü olan yunusların, yine aynı bakanlığın “kolaylaştırıcılıyla” Türkiye’ye 2000’li yılların ortasında bir balık türü olan “yunus çiklit” akvaryum balığı olarak ülkeye sokulduğunu?

Yaban keçileri ve kızıl geyikler

Bu kez kara avcılığıyla ilgili daha güncel ihlallere gelelim… Aradan yaklaşık 15 yıl geçmesine rağmen Tarım ve Orman Bakanlığı’nın uluslararası sözleşmeleri ve dolayısıyla Anayasa’nın 90. maddesini alenen ihlal ettiğini gösteren Av Turizmi Uygulama Talimatı kararlarını görüyoruz. Ulusal mevzuat ve Bern Sözleşmesi ile koruma altına alınan nesli tehlike altındaki veya Türkiye’ye endemik yaban hayvanlarının (yaban koyunu, dağ keçisi, yaban keçisi, tüm geyik türleri) av turizmi kapsamında öldürülmelerine sözleşme şartlarını ihlal ederek izin veren bakanlık; ihalelerin iptali için açılan ve bizim de hayvan hakları örgütleriyle müdahillik başvurusunda bulunduğumuz davada, yaban keçilerinin koruma altında olduğunu kabul etmesine rağmen hayvanların avcılarca katli için “kırsal kalkınmaya destek amacıyla izin verildiğini” öne sürmekten çekinmiyor. Mahkemenin iki kez yetersiz ve temelsiz bulduğu bu savunma sonrası Antalya ve Isparta’daki 47 yaban keçisi kurtuldu. 

Hayvanların lehine benzer bir karar yakın zamanda kızıl geyikler için Eskişehir’den de geldi, fakat Türkiye’nin pek çok yerinde bakanlık, korumakla yükümlü olduğu hayvanların ölüm emrini uyguladı.  

Kuşlar

Yetkili kurumların havada, karada, suda yaptığı ihlallerden biri de, Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Genel Müdürlüğü Merkez Av Komisyonu (MAK) 2020-2021 av sezonu kararları. Dernek ve oluşumların, kamuoyu ile birlikte aylarca tepkisini gösterdiği bu kararlar arasında, IUCN kırmızı listesindeki “hassas” (VU) statüsüyle nesli tehlike altındaki üveyik ve elmabaş patka kuşlarının da avlanmasına izin verilmesi yer alıyordu. Oysa IUCN araştırması, son 40 yılda üveyik popülasyonunun %78, elmabaş patkaların ise son 20 yılda %50 azaldığını ortaya koyuyordu. 

Dev Geri Adım: “Hangi Hayvan Hakları Yasası”? 

Fakat ne oldu? Derneklerin ve aktivistlerin kampanyalar, milyonlarca yurttaşın da sosyal medya aracılığıyla duyurduğu avcılığın tamamen yasaklanması istemi görmezden gelindi ve birkaç av derneği ile turizm firmalarının aktivistlere alenen, milletvekillerine üstü örtülü tehditler ile dile getirdikleri talepleri kabul gördü. Öyle ki, hayvan hakları savunucularının birçok talebinin yasa teklifinde yer almayacağının sinyalini veren AK Parti Tekirdağ milletvekili Mustafa Yel, geçtiğimiz günlerde Devrim TV canlı yayınında, 2019’da başkanı olduğu Hayvan Hakları Araştırma Komisyonu’nun raporunda “kapsam dahilinde” olmasına rağmen avcılığın, Hayvanları Koruma Kanunu’nda yapılması planlanan değişiklikler dahilinde yer almayacağını, yasanın ve ellerindeki yasa teklifinin “kapsamı dışında” olduğunu söyledi. Bu duyduğumuz akla ve vicdana yatkın mı gerçekten? 

Hissedebilir, savunmasız bir hayvanı spor, hobi, zevk adı altında öldürmek hayvan haklarıyla ilişki bir yasayı bağlamayacak da hangi yasal düzenleme kapsamında ele alınacak? Hayvanların doğuştan gelen haklarının teslim edildiği bir Hayvan Hakları Kanunu için bir araya gelen Yaşam İçin Yasa İnisiyatifi‘nin dediği gibi; Ekim 2019’dan beri “adında ‘hayvan hakları’ geçen yasa, hayvanların para karşılığı, zevk için sistematik katline ilgisiz”.

İktidar kanadından yunuslar için de iyi bir haber yok! Hayvanların yaşam hakkıyla birlikte 10 yıla yayılan kapsamlı ve etkili mücadele, kamuoyu tepkisi, uzman dernek, akademisyen ve hekimlerin bilimsel görüşleri ve mevcut hukuki yükümlülükler hiç utanmadan yok sayılarak, otelcilerden ve iş adamlarından oluşan birkaç yunus parkı sahibinin ticari çıkarlarını gözeten kararlar alınmış durumda. Çünkü AK Parti’nin yasa teklifinde mevcut 10 yunus gösteri merkezinin açık kalması ve yunus parklarının yasallaşmasını sağlayacak özel “düzenleme” getirilmesi planlanıyor. 

Meslek örgütleri, dernekler ve duyarlı milyonlarca yurttaş yıllardır “yunus parkları yasaklanıp kapatılsın, tesislerin ticari faaliyetlerine son verilip rehabilite merkezlerine dönüştürülerek hayvanlar koruma altına alınsın” diyerek adalet ve özgürlük taleplerini iletirken, AK Parti hazırladığı yasa teklifinde birkaç hayvan tüccarının hayvanlar üzerinden elde ettiği turizm gelirinin ve ticari işbirliklerinin peşinde! “Yunus ithalatına yasak getirerek yeni hayvan alımının önüne geçeceğiz, dolayısıyla parklardaki hayvanlar ölünce tesisler de kapanacak” argümanının işlevsiz ve göstermelik olduğunu, esaret endüstrisinin bu şekilde sonlanmayacağını gayet iyi biliyorlar. Çünkü bugüne kadar Türkiye sularından kaçak yunus yakalandığına dair ihbarlardan haberdarlar. CITES dokümanlarındaki usulsüzlüklerden, yasal boşlukların nasıl etrafından dolandıklarından ve kendilerine mektup formatında gönderilen uzman görüşlerinden de…

Yaban hayatı yok oluşun eşiğinde

Av katliamı, biyolojik çeşitliliği ve ekosistemi tehdit eden pek çok faktörden biri. Hayvancılık, kentleşme, yapılaşma, ormansızlaşma, habitat kaybı ve iklim değişikliği gibi insan kaynaklı diğer kritik tehditler ile birlikte yaban hayatının sonunu getiriyor. Köprü inşaatı ve otoyol yapımı sırasında İstanbul Boğazı’ndan yüzerek geçen yaban domuzlarını ve arabaların önüne atlayan tilkileri unutabilir miyiz? Her geçen gün azalan ve daralan doğal yaşam ortamları, yani ormanlar ve sulak alanlar, ek olarak avcılık baskısıyla birlikte hayvanlara yaşam alanı ve hakkı tanımıyor.

Yaklaşık 4 bininin endemik olduğu 19 bin omurgasız türe ve 70’i balıklar olmak üzere yaklaşık 100’ünün endemik olduğu en az 1,500 omurgalı türe ev sahipliği yapan Türkiye, BM’nin “tehdit altındaki memeli türleri ülke sıralaması” 2018 raporuna göre kaçıncı sırada dersiniz? 192 ülke arasında 47. sırada; Şili, Bolivya, Gana ve Sierra Leone gibi ülkelerle yarışır halde.

BM’ye göre yaban hayatını tehdit eden en büyük unsur, biyoçeşitlilik kaybının %80’inden sorumlu olan habitat kaybı. İnsan faaliyetleri nedeniyle 1970’lerden bu yana memelilerin, kuşların, balıkların ve sürüngenlerin en az %60’ının nesli tükenmiş durumda. Günümüzde 1 milyon hayvan ve bitki türü de yok oluşun eşiğinde. Değişip değiştirmezsek, önümüzdeki 30 yıl içinde canlı türlerinin %20’sinin nesli tükenmiş olacak. 

Bundan iki yıl önce Conservation Letters adlı dergide yayımlanan bir çalışmaya göre de, türlerin hayatta kalmaları önündeki en büyük engel avcılık faaliyetleri. Hayvanlar 21. yüzyılda zevk, turizm geliri ve hobi gerekçesiyle; etleri, dişleri, derileri ve kürkleri için hala avlanıyor; inanılır ve kabul edilebilir gibi değil!

20. yüzyılda dünya çapında devlet teşvikiyle yoğun avcılık sonucu nesli tükenen türleri hatırlayalım. Örneğin Tasmanya kaplanı*. Son derece gizemli ve çekingen olan bu hayvanlar Avustralya ve Tasmanya’ya endemik bir türdü ve 1930’larda neslinin tükendiği açıklandı. Passenger Pigeon olarak bilinen Göçmen Güvercin de 1900’lerin başında nesilleri yok olacak şekilde etleri için avlandı. Sumatra Orangutanları da yıllarca etleri için avlandı, ormanlık alanların hayvancılık sektörü için yok edilmesi sebebiyle de yaşam alanları her geçen gün azaldı. Orangutanların nesli yakın zamanda tükenebilir ve bunun sorumlusu, %70’lik bir oranla avlanma olarak öne çıkıyor.

Bir de Türkiye’den örnek verelim: Kızıl geyiklerin nesli tükenmek üzereyken yakın zamanda Güzelbağ eski Belediye Başkanı MHP’li Mehmet Kula’nın avladığı geyikle fotoğraflarını hatırlarsınız. Yanında, Kütahya Türkmenbaba Yaban Hayatı geliştirme sahasında Milli Parklar görevlisi olan Kamil Bayır da vardı. Yani yok olma tehlikesiyle yüz yüze olan bir hayvan “yasal” bir şekilde öldürüldü.

Çok Yakında Koruyacak ve “Kutlanacak” Bir Yaban Hayatı Kalmayacak

Avcıların ve avı destekleyen bakanlıkların iddiasının aksine, doğanın dengesini korumak için avcılara ve insana gerek yok. Doğa kendi dengesini gayet güzel kuruyor ve koruyor. Asıl bu dengeyi her türlü insan faaliyetiyle bozan biziz. Eğer bu hızda gidersek, özellikle hayvan kullanımı odaklı yaşam tarzımızı ve tüketim alışkanlıklarımızı değiştirmezsek, zihniyetimizi ve yasaları dönüştürmezsek, çok yakında koruyacak ve “kutlayacak” bir yaban hayatı kalmayacak. 

Kara hayvanlarının %80’ine ev sahipliği yapan ormanları, gezegenin %71’ini kaplayan okyanus ve denizleri, çevrelerindeki doğal yaşam alanlarını yüz binlerce hayvan türüyle birlikte korumak zorundayız. Çünkü birbirine bağlı yaşam döngüsünde biri olmadan diğerinin varlığı düşünülemez. 

Bu yüzden yılın geri kalanında, gezegeni yaban hayatıyla birlikte yok eden mevcut sistemleri sorgulamayı ve hak ihlallerine karşı sessiz kalmamayı sürdürürken, henüz kanun teklifi yasalaşmadan tepkimizi göstermeye de devam edelim. Yaşam İçin Yasa İnisiyatifi’nin hazırladığı otomatik tweetlerle siz de avcılığın yasaklandığı, mevcut yunus parklarının kapatılıp hayvanların korunduğu ve çok daha geniş kapsamda sermayeden değil, hayvanlardan taraf olan dönüştürücü ve adil bir kanun için doğrudan tepkinizi TBMM’ye, yani kanun teklifinin 11 Mart’taki AK Parti grup toplantısından sonra sunulacağı Tarım Komisyonu vekillerine iletin. 

* Bu yazı, 3 Mart Dünya Yaban Hayatı Günü’nde Sivil Sayfalar‘da yayımlanmıştır.

3 Mart Dünya Yaban Hayatı Günü yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Bu çekimlerde gördüğünüz hiçbir sığır bugün hayatta değil. Ne açlık ve susuzluktan ölüme terk edilen o buzağı, ne geçici süreyle mola yerinde nefeslenen o boğa, ne de kamyon demirleri arasındaki daracık boşluktan ağacın yapraklarına erişmeye çalışan o inek… Hiçbiri yaşamıyor.

İnsanlara güvenerek, kandırılarak ve zorlanarak acı içinde öldüler. Çünkü hepsi “et” haline getirilmek üzere, AB ülkelerinde başlayan ve Türkiye’de son bulan upuzun ve zorlu bir yolculuğun ardından, bilinçleri hâlâ yerindeyken kafalarına tabanca sıkılmak veya boğazları defalarca kesilmek suretiyle öldürüldü.

We Animals Media Kurucusu ve Direktörü Jo-Anne McArthur, dünyanın farklı bölgelerinde farklı alanlardaki hayvan istismarını görüntülediği gibi, bu kez de bir hafta boyunca Eyes On Animals ekibiyle beraber, Türkiye-Bulgaristan sınırında Belçika’dan kamyonlarla getirilen sığırların trajedisine tanıklık etti. Hareket bile edemeyecekleri daracık alanlara doluşturulan, sıcak ve susuzluktan kavrulan hayvanların bölgedeki bir mezbahada son bulan yaşamlarını, kısa belgesel niteliğindeki Hayvan Taşımacılığı (Moving Animals) ile gözler önüne serdi.

“Özel ve değerli olduklarını görecek o kişiyi bekliyorlar”

Aslında bu süreç, uluslararası canlı hayvan ticaretinin rutin işkencelerinden yalnızca biri. Hatta “çiftlik hayvanı” olarak tanımlandığı için birey olarak bile görülmeyen hayvanlara, doğumdan ölüme kadar yaşatılan acılardan sadece bir kısmı.

Jo-Anne, yönetmen Miguel Endara ile yaptığı sohbetler sırasında, inek ve boğaların son ana kadar insana ne kadar güvendiğini, dünyaya geldikleri andan itibaren kendilerini savunmaktan ne kadar aciz bırakıldıklarını, kısacık yaşamlarının hiçbir döneminde onlara başka bir şans verilmediğini ve en ufak bir özerklik tanınmadığını anlatıyor.

Oysa onlar, “özel olduklarını görebilecek bir kişiyi, onların içindeki güzelliğin ve hayatın değerli olduğunu görebilecek o kişiyi” bekliyorlar.

Filmde hayvanların kendisini değil, hayvanlar için fotoğraf çekmenin ne denli zor olduğunu söyleyen Jo-Anne hayvan fotomuhabirliğinin, acıları görünmeyen “diğer” insan dışı hayvanları görünür kılma açısından son derece önemli bir rol üstlendiğini vurguluyor: “Elimizde yaban hayatının muhteşem dünyasına dair yeterince fotoğraf var. Artık diğer hayvanların yaşadığı acı gerçekleri gösterme zamanı geldi.”

“Moving Animals” adıyla 29 Ocak’ta internette ilk gösterimi yapılan kısa filmin Türkçe altyazısını, We Animals Media ekibiyle irtibat halinde ve İpek Zeynep Kadıoğlu’nun çeviri desteğiyle hazırladık. Filmin sonlarına doğru mezbahada çekilen kısımları tetikleyici şiddet görüntüleri içerdiğinden, “hassas içerik” uyarı notunu özellikle paylaşmak isteriz.

Uluslararası canlı hayvan taşımacılığı ve ticareti yasaklanmalıdır

Deniz ve kara yoluyla kilometrelerce yol kat eden milyonlarca sığır ve koyun, sonu kesimhanelerde son bulan bu yolculuklar sırasında hastalık, açlık ve susuzlukla boğuşuyor; korkunç koşullarda bir ülkeden diğerine taşınıyor. Zorunlu ve keyfi molalar sırasında kamyon ve tırlarda, aşırı sıcak ve soğuklarda bekletilen hayvanlar, araçlardan indirilirken de darp ve elektroşok gibi şiddet fiilerine maruz bırakılıyor.

Türkiye ve dünyadan hayvan hakları savunucuları hayvancılık, et, süt ve yumurta endüstrilerinin devamı niteliğinde hayvan hakları ihlallerinin bir başka ayağı olan canlı hayvan ticaretinin dünya çapında yasaklanması için son 10 yıldır hükümetlere çağrı yapıyor.

TBMM’de geçtiğimiz yıl farklı siyasi partilerin soru önergelerine de konu olan canlı hayvan ticareti, 2021’in ilk çeyreğinde Meclis gündemine getirileceği söylenen Hayvan Hakları Yasası’nda yasak getirilmesi gereken uygulamalardan biri olarak da Yaşam İçin Yasa İnisiyatifi’ni oluşturan hak savunucularının talepleri arasında yer alıyor.

İzlemek, insan dışı hayvanlarla ilişkimizi sorgulamak, değişmek ve hayvanları köle addeden bu mevcut sistemi Jo-Anne McArthur’un sözleriyle “iyilik ve nezaketle” değiştirmek için, sınırda çekilen diğer fotoğraf ve videoları galeriden görebilir ve videoyu çevrenizle paylaşabilirsiniz.

Filmin orijinalini aşağıdaki platformlarda bulabilirsiniz. Kapak fotoğrafı dahil olmak üzere galerideki tüm fotoğraflar Jo-Anne McArthur tarafından çekilmiş ve We Animals Media arşivinden alınmıştır.

Web

YouTube 

Facebook

Instagram

Twitter 

LinkedIn 

We Animals Media’nın yeni kısa filmi: Hayvan Taşımacılığı yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.