Bir uygulamanın asırlardır yapılıyor olması veya yasalarla koruma altına alınması, onu bugün canlıların özgürlüğünü kısıtlama, onları çeşitli şekillerde kullanıp hobi malzemesi haline getirme noktasında haklı kılmıyor. Gerçek doğa koruma; yaban hayvanlarını ve doğal yaşam alanlarını insan merkezli bir kullanıma tabi tutmak değil, onlara müdahaleyi en aza indirerek habitatlarında özgürce var olmalarını, nesillerini sürdürmelerini sağlamaktan geçiyor.

Atmacacılık pratiğinin temelini oluşturan süreçler, hayvan hakları ve doğa koruma etiği açısından ciddi soru işaretleri barındırıyor. Bunlardan bazılarını paylaşırken, “sezon açılışı” toplantısına dair bilgilendirmemizi de en alta ekliyoruz:

1. Özgürlüğünden alıkoymak ve tutsak etmek “koruma” değildir

Atmacacılık süreci, zincirleme bir insan müdahalesine dayanıyor:

• Topraktan danaburnu böceğinin sabunlu suyla çıkarılması,
• Danaburnu kullanılarak Kızılsırtlı Örümcek Kuşu’nun (Lanius collurio – Gaco) yakalanıp atmaca için canlı tuzak yapılması,
• Gözleri kapatılan örümcek kuşu aracılığıyla Atmaca’nın ağlarla yakalanıp tutsak edilmesi,
• Esaret altına alınan atmacanın bıldırcın avında kullanılması.

Bu süreçte gerek yem yapılan kuşların gerekse atmacaların yaşadığı şiddetli yakalanma stresi, fiziksel yaralanmalar ve ölüm vakalarına ilişkin bakanlık veya uygulayıcılar tarafından kamuoyuna sunulmuş haber içeriği ve veri bulunmuyor.

Oysa bilimsel kaynaklara göre kuşların ağlarla, tuzaklarla yakalanması sırasında yaşadığı aşırı korku, kas yıkımına (rhabdomyolysis) ve ani metabolik felce (capture myopathy) yol açabilir. Bu durum yakalama anında veya salındıktan günler sonra dahi ölümle sonuçlanabilir.

Hatta WWF raporunda belirtildiği üzere; tutsak edilen atmacaların %5 ila %10’unun, yakalanma şoku ve aniden esarete alınmanın yarattığı ağır travma nedeniyle ‘kursak hastalığı’ veya ‘kestane karası’ denilen ölümcül bir rahatsızlığa yakalandığı biliniyor. Siyah dışkılama ve kusmayla seyreden bu durum, yaban canlılarının doğadan koparılırken yaşadığı fiziksel ve psikolojik yıkımın somut bir kanıtıdır.

Şeffaf olmayan ve canlıların hem yakalanma hem canlı tuzak yapılma hem de insana alışmaya zorlanması süreçlerinin hepsinde yoğun korku yaşamasına dayanan bir süreç, “kültür”, “doğa ve hayvan sevgisi” ve “koruma” olarak tanımlanamaz.

2. Esarete ek olarak hayvana eziyet fiili mevcut

Yaban canlılarının tutsak edilmesinin yanı sıra, kuşların hırçınlaşmasını, kaçmasını ve hedef türü sesle uyarmasını önlemek amacıyla geçmişten bu yana uygulanan göz kapaklarının iple dikilmesi (seyrana geçirme), yapıştırıcılarla birleştirilmesi veya gözlerinin bezle kapatılması gibi yöntemler açık bir fiziksel işkence ve hayvana kötü muameledir.

Gazeteci Güven İslamoğlu, 21 Mart 2026’da yaptığı atmacacılık ile ilgili bir paylaşımında şu şekilde süreci aktarıyor: “Ğaço kuşunun yakalıyorlar…. Gözüne yapıştırıcı sürüp kapatıyorlar. Kör olan kuş çırpınıyor. Bu kuşu ağın önüne koyup atmacanın dikkatini çekiyorlar…. Kaç atmacanın da kanadı kolu kırılmıştır bu sebepten… Kültür hikaye , satıyorlar… Araplar gelip alıyor…”

Bir canlının ışıkla ve çevreyle bağını zorla kesmek, ona fiziksel acı çektirmek ve insana boyun eğdirmek, “kültürel terbiye” ve “doğa sevgisi” olarak tanımlanamaz.

Bu durum 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu uyarınca da açık bir eziyet suçudur.

3. “Sezon sonunda doğaya salıyoruz” beyanı şeffaflık ve ekolojik izleme gerektirir

Avcılar ve kamu kurumları sezon sonunda kuşların doğaya salındığını iddia etse de, ortada etik ve hukuki sorunlar dışında, cevap bekleyen başka sorular var:

• Bir sezonda kaç kızılsırtlı örümcek kuşu ve atmaca yakalanıyor ve tutsak ediliyor?
• Bunların kaçı “kışlatılıyor”, alıkonmaya devam ediliyor?
• Kaçı salınıyor ve salınan kaç kuş bağımsız şekilde izleniyor?
• Ağ ile yakalama ve esarete alma aşamalarında kaçı yaralanıyor, kaçı hayatını kaybediyor?

Bilimsel araştırmalar, yaban hayvanlarının geçici de olsa insana alıştırılmasının, elden beslenmesinin ve doğal avlanma, üreme ve yaşama ortamından koparılmasının, salındıktan sonraki hayatta kalma reflekslerini olumsuz etkilediğini ve onları kolay yem haline getirdiğini gösteriyor.

Dahası; saha araştırmaları ve kuş bilimi (ornitoloji) verileri, atmacaları yakalamak için tuzak olarak kullanılan kızılsırtlı örümcek kuşlarının dönemsel olarak nasıl bir ekolojik yıkıma uğratıldığını açıkça gösteriyor:

• Göç rotalarından koparılıyorlar: Kızılsırtlı örümcek kuşları, kışı geçirmek için Afrika’nın Sahel bölgesine göç eden türlerdir. Ancak atmacacıların bu kuşları doğaya saldığı Ekim ortası gibi tarihlerde, kendi türlerinin göç dalgası çoktan sona ermiş oluyor.
• Göç dürtüsünü ve sürüsünü kaybediyorlar: Tutsak edildikleri süre boyunca yoğun strese maruz kalan ve göç zamanını kafeste veya bağ altında geçiren bu kuşlar, doğaya salındıklarında hem sürülerini hem de içsel göç dürtülerini kaybetmiş oluyor.

Yalnızlığa ve mevsimsel koşullara hazırlıksız şekilde doğada bırakılan bu kuşların büyük bir kısmının kışı sağ atlatamadığı ve ölüme terk edildiği WWF raporunda da aktarılıyor.

“Kuşu ölmeden doğaya salıyoruz” iddiası, onların ekolojik takvimini bozarak aslında onları yavaş ve yalnız bir ölüme sürükleme gerçeğini örtemez.

Şeffaf ve bağımsız verilerle desteklenmeyen beyanlar ise, DKMP ve Tarım ve Orman Bakanlığı gibi yetkili kurumlarca doğa koruma politikası oluşturamaz. Milli Parklar Kanunu’nda yapıldığı üzere, TBMM tarafından yasal zemine oturtulamaz.

4. Atmacacılık bir avcılık faaliyetidir

Atmaca derneklerince basın açıklamalarında dile getirilen “Atmacacılık avcılık değildir” iddiası mevcut mevzuat ve uygulamalarla örtüşmüyor. Tarım ve Orman Bakanlığı düzenlemelerinde ve Merkez Av Komisyonu tarafından açıkça belirtildiği üzere atmacalar, bıldırcın avlanması amacıyla eğitiliyor ve kullanılıyor.

Bir canlıyı başka bir canlıyı öldürmek üzere eğitmek ve av aracı haline getirmek doğrudan avcılık faaliyetidir.

5. Yabanıl türler evcil hayvanlarla kıyaslanamaz

Süreç içerisinde sıkça dile getirilen “Evdeki kedi ve köpeklerden ne farkı var?” argümanı bilimsel olarak geçersiz.

Kedi ve köpekler, binlerce yıllık evcilleşme süreci (domestication) sonucu insanla birlikte yaşamaya ve sosyal bağ kurmaya biyolojik olarak uyum sağlamış türler. Atmaca ve kızılsırtlı örümcek juşu ise yabanıl yırtıcılardır.

Yabani bir hayvanın doğadan koparılarak insana alıştırılması, gözlerinin kapatılması, yapıştırılması ve dikilmesi, “atmaca kahvesi” gibi kalabalık ortamlara sokularak “ehlileştirilmesi” bir şefkat veya koruma yöntemi değil; canlı üzerinde baskı oluşturma ve egemenlik kurma yöntemidir.

Atmacacılığı “gelenek” olarak görenlere çağrımızdır:

Eğer bu kuşları gerçekten seviyorsanız; onları yakalayarak ve ayağına bağ vurarak değil; göç yollarını, Karadeniz’in el değmemiş ormanlarını ve yaşam alanlarını koruyarak yaşatabilirsiniz.

Bir kültür, canlıların esareti ve sömürüsü üzerine kurulamaz. 21. yüzyılda doğa sevgisinin ölçüsü, doğaya ve canlılara hakim olmak değil; onların özgürce yaşamasına saygı duymaktır.

Danıştay’a, STK’lara, meslek örgütlerine, akademisyenlere, siyasilere ve aktivistlere çağrımızdır:

Kızılsırtlı örümcek kuşu (Gaco) ve yaban hayatı üzerindeki bu sömürü zinciri, sınırlı bir avcılık meselesi değil; doğa koruma politikalarının ve hayvan haklarının sınavıdır.

Sezon açılış toplantısındaki halka açık beyanlardan gördüğümüz kadarıyla:

• Koruma statüsüne itiraz: Dernek temsilcilerinin “Maalesef kızıl sırtlı örümcek kuşu koruma altında” beyanı, doğa koruma kanunlarına bakış açısını gösteriyor.
• Bakanlığa ve sözleşmelere baskı: Bern Sözleşmesi Ek-II listesinde yer alan türün koruma statüsünün düşürülmesi için “Genel Müdürlüğümüze gerekli baskıları yaptık” beyanıyla kamu idaresi üzerinde kurulan sivil baskı açıkça itiraf ediliyor.
• Kamu kurumu, siyasiler ve avcı işbirliği iddiası: Doğa Koruma ve Milli Parklar’ın (DKMP) ve siyasi parti grup başkanlarının Danıştay’daki iptal kararına karşı “bizim yanımızdalar” iddiası, kamu idaresinin doğayı koruma tarafsızlığına gölge düşürüyor.

Bu nedenle buradan tüm sivil toplum kuruluşlarına (STK), ekolog ve biyologlara, akademisyenlere, kuş gözlemcilerine ve fotoğrafçılarına, veteriner hekim odalarına, barolara, siyasi parti temsilcilerine ve yaşam hakkı savunucularına çağrıda bulunuyoruz:

• Bilimsel verileri ve etik dayanakları görünür kılın; bu bilgileri hem kamuoyuyla hem de ulusal ve uluslararası düzeyde yetkili kurumlarla, sözleşmenin yürütücüleriyle paylaşın.
• Lobi çalışmalarına karşı ortak tutum alın; avcı derneklerinin ve yerel yönetimlerin, kızılsırtlı örümcek kuşunun uluslararası koruma statüsünü düşürmek ve Bern Sözleşmesi istisnalarından faydalanmak adına yürüttüğü girişimlere karşı durun.
• Hukuki kazanımlara sahip çıkın: HAKİM ile ortak yasal mücadelemiz sonucu, Danıştay 10. Dairesi’nin Bern Sözleşmesi ve Anayasa m. 90 çerçevesinde verdiği, kızılsırtlı örümcek kuşunun avlanamayacağına dair emsal kararın sahada da uygulanması için denetim mekanizmalarını zorlayın.

Biyologları, ekologları, kuş gözlemcilerini, doğa koruma alanında çalışan tüm kurumları ve yaşamdan yana olan herkesi bu süreci yakından takip etmeye davet ediyoruz.

Kamu kurumlarını ve yargıyı da; avcı lobilerinin baskılarına değil, Anayasa’nın 90. maddesi ve taraf olduğumuz Bern Sözleşmesi doğrultusunda doğanın ve yaban hayatının yanında durmaya davet ediyoruz.

Çünkü gerçek koruma; canlıları tutsak ederek değil, yaşatarak ve özgür bırakarak olur.

Atmacacılık “sezonu” açılış toplantısından ilginç ve çarpıcı açıklamalar

“Av sezonu”nun açılmasıyla birlikte gerçekleştirilen ve atmacacılık dernekleri tarafından kamuoyuna açık şekilde düzenlenip paylaşılan toplantının görüntüleri, konunun sıradan bir “gelenek” tartışması olmadığını, koruma politikaları ve kamu kurumlarının yükümlülüğü açısından ciddi boyutlara ulaştığını gösteriyor.

Kamuoyuna açık toplantıda sarf edilen özellikle şu ifadeler durumun vahametini özetliyor:

• “Maalesef kızıl sırtlı örümcek kuşu koruma altında.”
• “Bern Sözleşmesi’nde de koruma altından çıkarılması için Genel Müdürlüğümüze gerekli baskıları yaptık.”
• “Hukuki anlamda bizim avukatlarımızla Milli Parklar’ın [DKMP] avukatı istişare halinde birlikte savunma verdiler, verecekler.”
• “İlk yasak çıktığında Rize’ye bizi davet ettiler [DKMP].”
• “Bu keyfi bize çok gördüler”
• “Biz avcılar seçkin insanlarız. Toplumda gezen %80’in böyle bir [sağlık] raporu yoktur.

Bu açıklamalar; hayvanların, daha da özelinde uluslararası sözleşmelerle koruma altındaki türlerin geleceğinin nasıl lobi faaliyetlerine konu edildiğini ve kamu kurumlarının doğayı koruma yükümlülüğünün nasıl esnetilmek istendiğini açıkça ortaya koyuyor.

Toplantıda ve atmacacılıkla ilgili sosyal medya paylaşımlarımız sonrasında, Türkiye Vegan Derneği (TVD) olarak biz ve Hayvan Hakları ve Etiği Derneği gibi davayı açan STK’lar ve vegan yaşam hakkı savunucuları da aşağılayıcı ifadelerle hedef alındı.

• “Bu veganlar denilen yaratıklar, ben yaratık diyorum, kusura bakmayın. Belki yaratıktan daha öte. Çünkü bu insanlar et yemez, peynir yemez, süt içmez, hiçbir şey yapmaz. Bunu yiyenlere de karışır. Et süt yemedikleri için de otomatik olarak beyinleri küçülmeye başlamış, küçük düşünmeye başladılar. Şimdi bunun bu küçük düşünmelerini koskoca yani bir yargıtay, danıştay, yahu yahu arkadaş kim veriyor bir bakın.”

Ancak biliyoruz ki, doğa koruma mücadelesi hakaretle değil; bilim, hukuk ve canlı hakkı zemininde yürütülür.

–

Kaynaklar:

• Adverse Effects of Capture and Handling Little Bustard
• Capture Myopathy in Little Bustards after Trapping and Marking
• Capture myopathy in wild birds: clinical information, a systematic review
• Ornithological Society Of The Middle East The Caucasus And Central Asia
• Avrupa Konseyi web sitesi
• https://wwftr.awsassets.panda.org/downloads/2017_wwf_falconry_in_ne_turkey_lr.pdf
• https://www.facebook.com/watch/live/?ref=watch_permalink&v=2069031670369199 (Atmacacılık sezon açılışı toplantısı – Hüseyin Uzunhasanoğlu Facebook canlı yayını)

–

Kapak fotoğrafı: WWF

–

Atmacacılık “sezonu” açılış toplantısından çarpıcı açıklamalar yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Hobi, turizm ve spor adı altında yürütülen Türkiye çapındaki av katliamlarına karşı verdiğimiz hukuki mücadele 2020’den bu yana aktif olarak sürüyor. Bu bağlamda;

1. “2022-2023 Av Dönemi Merkez Av Komisyonu (MAK) kararının iptali ve yürütmesinin durdurulması;
2. Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma Milli Parklar Genel Müdürlüğünün (DKMP) 2022-2023 Av Yılı Av Turizmi Uygulama Talimatının iptal edilmesi ve yürütmenin durdurulması;
3. Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma Milli Parklar Genel Müdürlüğünün (DKMP) 2022-2023 Av Yılı Av Turizmi Uygulama Talimatı Ek Kararının iptal edilmesi ve yürütmenin durdurulması;
4. 10.08.2022 tarih ve 31919 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tarım Orman Bakanlığınca Belirlenen Yaban Hayvanları Listesi kararının iptali ve yürütmenin durdurulması”

talepleri ile 7 Eylül 2022 tarihinde Danıştay’da açtığımız davada, 3,5 sene sonra duruşma günü verildi: 6 Mayıs 2026 Çarşamba günü saat 09:45’te Ankara’daki Danıştay 10. Daire Başkanlığı’nda ilk duruşma görülecek.

Süreç özeti

Hayvan Hakları ve Etiği Derneği ile birlikte açtığımız Danıştay davası ile hem yereldeki hem de Türkiye çapındaki her türlü av faaliyetinin durdurulması ve ilgili kararların iptali için bir kez daha harekete geçmiştik. Aylarca sürüncemede bırakılan davada Danıştay hâlâ yürütmeyi durdurma kararı vermediği için, Türkiye çapında hedefe konulan hayvanlar, iptalini istediğimiz av kararları ve listeleri sebebiyle bu süre içinde öldürülmüştü (Ancak Danıştay davasının yanı sıra, Türkiye’nin farklı illerinde av turizmi odağında eşzamanlı olarak İdare Mahkemelerinde Anadolu yaban koyunu, yaban keçisi ve kızıl geyik gibi türler için açtığımız davaların neredeyse tamamını kazanarak, yerelde bir kısım yaban hayvanın lehine sonuç alabilmiştik).

Bu geçen süreçte; davalı bakanlık tarafından cevap dilekçeleri sunulmuş, iptali istenen karar ve talimatların hukuka uygun olduğu ileri sürülmüştü. Oysa avcılık faaliyetlerinin telafisi imkânsız zararlar doğuracağı açık. Nitekim, önceki yıllarda açtığımız av turizmi ihalelerinin iptali davalarının neredeyse tamamında, farklı illerdeki mahkemeler bakanlığın benzer savunmalarını yetersiz ve tutarsız bularak önce yürütmeyi durdurma (YD), ardından iptal kararları vermişti. Buna rağmen Danıştay, YD’ye gerek olmadığına karar vererek talebimizi reddetti.

18 Ocak 2024’te ise savcı düşüncesi dosyaya sunuldu. Bu görüşte yalnızca belirli tür hayvanlar yönünden alınan kararların hukuka uygun olmadığı belirtilerek, özet olarak şu bilgiler paylaşıldı:

• Bern Sözleşmesi’nin ‘Kesin Koruma Altına Alınan Fauna Türleri’ başlıklı Ek II listesinde yer alan kurt, boz ayı, bağırtlak, kızıl kuyruk bağırtlak ve kızıl sırtlı örümcek kuşunun, Merkez Av Komisyonu kararıyla I numaralı listeye alınarak avlanmasına izin verilmesi hukuka uygun bulunmamıştır.
• Ayrıca, kurt türünün Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde av turizmi kapsamında avlanmasına izin verilebileceğine ilişkin düzenleme de Türkiye’nin taraf olduğu Bern Sözleşmesi hükümlerine aykırılık oluşturduğundan hukuka uyarlık görülmemiştir.

Dosyaya sunulan bu görüşün üzerinden 2,5 sene geçtikten sonra ise duruşma günü verildi. Aynı kararlara karşı açılan Hayvan Hakları ve Etiği Derneği’nin iptal davasında duruşma görülmüş olmasına rağmen, o dosyada da hâlâ karara çıkılmadı.

Dava neden önemli?

Bugün gelinen noktada yürütmenin durdurulması da verilmediği için, av kararlarının üzerinden 3,5 sene sonra görülecek olan duruşmada dava kazanılsa bile, avcılık ve av turizmi adı altında katledilen hayvanları geri getirmek mümkün olmayacak.

Danıştay’ın yıllardır karar almaması ve bakanlığın kopyala-yapıştır usulüyle mahkemelere sunduğu temelsiz savunmalarının dikkate alınması; hayvanların öldürülmesine, hedef dışı türlerin de yıkıcı av faaliyetlerinden etkilenmesine göz yumulması kabul edilemez.

Ancak Dava sonucu, gelecekte alınacak av kararları bakımından belirleyici olabilir. gelecek av kararlarını durdurabilmek adına bu davayı ne pahasına olursa olsun takip etmek ve kazanmak, tüm hayvanlar adına olumlu bir gelişme olacak. Çünkü Hayvanlar ve doğa lehine bir yargı kararı, benzer düzenlemelerin önüne geçilmesi açısından emsal teşkil edebilir.

Diğer taraftan; korunan alanları sermayeye açan Milli Parklar Kanunu’nun Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmesi ve yaban hayvanlarının yasak olan yer ve zamanlarda öldürülmesinin yolunu açacak olan yeni ek madde teklifinin TBMM Tarım Komisyonu’nda kabul edilmesi, bu davanın doğa ve hayvan hakları açısından önemini daha da artırıyor.

Koruma yükümlülüğü yerine ihlallerin artırıldığı bir sömürü düzeninde, tüm gecikmelere ve adalet sistemindeki eksikliklere rağmen sürecin peşini bırakmıyoruz. Barolar ve sivil toplum kuruluşlarıyla birlikte ihlalleri görünür kılmaya, sorumluları teşhir etmeye ve yok etme odaklı politikaları değiştirmek için mücadeleye devam edeceğiz.

Yaşam savunucularını duruşmaya çağırıyoruz

Duruşma, 6 Mayıs 2026 saat 09.45’te Ankara’da Danıştay 10. Daire’de görülecek.

Av. Tuğçe Berber ve Av. Hacer Gizem Karataş ile beraber hazırladığımız, yaban hayat uzmanı Veteriner Hekim Gökçe Coşkun’un uzman görüşlerine yer verdiğimiz bu davanın duruşmasında, Türkiye Vegan Derneği’ni (TVD) Ankara Barosu Hayvan Hakları Merkezi’nden Av. Rıza Güven Taştekin temsil edecek.

Daha önce de söyledik: Geç gelen adalet, adalet değildir. Ama bu, mücadeleden vazgeçmek için bir gerekçe değil. Bu yüzden bu duruşmayı da önemsiyoruz. Hayvanlar ve doğa lehine bir karar alabilmek için sürecin takipçisi olmaya devam ediyoruz.

Tüm yaşam savunucularını duruşma günü; hayvanların, STK’ların ve baroların yalnız olmadığını göstermek için Danıştay’da yaban hayvanlarının yaşam hakkı için dayanışmaya bekliyoruz.

Daha fazla gecikmeden Tarım ve Orman Bakanlığı ile Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından etiğe, ulusal ve uluslararası mevzuata aykırı şekilde yürütülen av katliamına karşı Danıştay’dan adil ve örnek bir karar bekliyoruz. 

Av karşıtı mücadelemiz devam edecek. #AvCinayettir, yasaklanmalıdır!

Bilgilendirme notu: Dava konusu yaban hayvanları

• “Av turizmi” ile hedefe konulan Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ile ulusal mevzuat uyarınca koruma altında olan, nesli tükenen ve/veya Türkiye’ye endemik olan 200’den fazla Anadolu yaban koyunu, yaban keçisi ve kızıl geyik gibi türler,
• Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği’nın (IUCN) kırmızı listesinde “hassas” statüde listelenen, nesli tehdit altındaki üveyik ve elmabaş patka dahil olmak üzere pek çok kuş türü,
• Bu türlere ek olarak korumadan yoksun bırakılan tilki, çakal, ada tavşanı ve sürek avlarıyla katledilen binlerce yaban domuzu gibi kara memelileri.
• Aynı zamanda yeni Yaban Hayvanları Listesi’nde “Popülasyonu yeterli bir seviyeye ulaştığında avına izin verilebilir” ibaresiyle listelenen ve “Hatay dağceylanı” (Gazella gazella) ve “Urfa ceylanı” (Gazella marica) gibi küresel düzeyde nesli tükenen ve Türkiye’den ayrıntılı envanter çalışması olmaksızın “istilacı tür” sınıfına sokulan Yeşil Papağan ve İskender Papağanı gibi büyük şehirlere yerleşmiş ve doğallaşmış türler de her an yönetmelikler kapsamında öldürülebilir. Nitekim, geçtiğimiz yıllarda Tarım ve Orman Bakanlığı, DKMP ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın yürüttüğü TERİAS Projesi kapsamında AB’den alınan 2 milyon 086 bin euro karşılığında “istilacı tür” kapsamına soktukları yeşil papağanların Ankara, İstanbul ve İzmir’de “eradikasyon” adı altında öldürülmesinin planlandığı ortaya çıkmış, kamuoyunda yoğun tepkilere yol açmıştı.

–

Kapak fotoğrafı: Charles J. Sharp – Sharp Photography, sharpphotography.co.uk (Wikipedia)

Danıştay av iptal davamızda 3,5 yıl sonra kritik duruşma yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye Vegan Derneği (TVD) olarak, söz konusu kanunun etik, hukuki ve bilimsel açıdan doğurduğu sakıncalar nedeniyle Anayasa Mahkemesi tarafından incelenmesi ve iptal edilmesi gerektiğini düşünüyoruz. Ancak Türkiye’de sivil toplum kuruluşlarının doğrudan Anayasa Mahkemesi’nde iptal davası açma yetkisi bulunmadığı için, yasayı Anayasa Mahkemesi’ne taşıma yetkisine sahip olan ana muhalefet partisi CHP’ye seslenerek muhalefet partilerini harekete geçirmeyi amaçlıyoruz.

Kanunların iptali için başvuru süresi Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından yalnızca 60 gün ile sınırlı. Bu nedenle kamuoyunun desteği, uzman meslek örgütleri, barolar ve sivil toplum kuruluşlarının katılımıyla birlikte büyük önem taşıyor.

Doğa koruma hukukunun temel ilkesi açıktır: Korunan alanlarda kullanım istisna, koruma esastır. Ancak yeni düzenleme bu ilkeyi tersine çevirerek Türkiye’nin en hassas ekosistemlerini madencilik, turizm, enerji ve büyük altyapı projeleri için uzun süreli tahsislere açabilecek bir çerçeve oluşturuyor.

Bu durum yalnızca yaban hayvanlarının yaşam alanlarını değil; ormanları, sulak alanları, kıyıları ve bu alanların sağladığı ekolojik dengeyi bir bütün olarak tehdit ediyor.

Üstelik yaban hayvanlarının yaşam alanlarının yatırım baskısına açılması, doğayı ve hayvanları ekonomik kaynak olarak gören anlayışı güçlendirirken, “yasal” ve “kaçak” avcılık ile birlikte düşünüldüğünde, biyoçeşitlilik kaybı karşısında bilimsel ve etik ilkelerle açık bir çelişki yaratıyor.

Türkiye’nin Kasım 2026’da Antalya’da ev sahipliği yapacağı COP31 süreci yaklaşırken, korunan alanların parçalanarak zayıflatılması aynı zamanda ülkenin iklim ve biyoçeşitlilik taahhütleri açısından da ciddi bir sınav niteliği taşıyor.

Milli parkların, korunan alanların ve yaban hayatının korunması için başlatılan imza kampanyasına katılarak ve paylaşarak siz de çağrımızı büyütebilirsiniz.

Kampanyayı imzalamak için: Change.org/MilliParklarKanunu

Kampanya etiketini çağrılarınızda kullanmak için: #MilliParklarKanunuAnayasaMahkemesine

Kapak fotoğrafı: Yedigöller Milli Parkı / Türkiye Ormancılar Derneği (TOD)

–

İmza kampanyası: Milli Parklar Kanunu iptal istemiyle Anayasa Mahkemesi’ne taşınsın yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

İklim krizi ve biyoçeşitlilik kaybı nedeniyle koruma statülerinin güçlendirilmesi gereken kritik bir dönemde; milli parklar, kıyılar, nehirler ve orman alanları üzerinde artan kullanım ve yatırım baskısı, ekolojik bütünlüğü ve hayvanların yaşam hakkını doğrudan tehdit ediyor.

Yaban hayatı bugün yalnızca bireysel ihlallerle değil; yasa değişiklikleri, teşvik politikaları, “kalkınma” ve “kamu yararı” adı altında sürdürülen yıkıcı ekolojik müdahalelerle sistematik biçimde baskı altındadır.

Milli Parklar Kanun Teklifi

Yaban hayatı ve yaşam alanları sermayenin tasarrufuna açılıyor

AK Parti tarafından TBMM gündemine getirilen ve Genel Kurul’da oylanan Milli Parklar Kanun Teklifi, koruma rejimini yapısal olarak dönüştürme riski taşıyor.

Teklif:

• Koruma alanlarında karar ve denetim yetkilerini Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü (DKMP) düzeyinde tekelleştirip merkezileştiriyor, bilimsel ve bağımsız denetim mekanizmalarını zayıflatıyor ve koruma-kullanma dengesini kullanım ve “sömürü” lehine genişletiyor.
• Ayrıca korunan alanlarda 49 yıla kadar, uzatma imkânlarıyla 99 yıla varan tahsis ve kullanım modellerinin önünü açıyor.

Bu tür bir düzenleme; milli parkları ve tabiat parklarını fiilen uzun vadeli yatırım alanlarına dönüştürecektir. Aynı zamanda doğanın özel şirketlere ve şahıslara on yıllar sürecek şekilde tahsis edilmesi; ekosistemlerin parçalanmasına, yaban hayvanlarının yaşam alanlarının daralmasına ve kamusal doğal varlıkların sermaye lehine devrine zemin hazırlayacaktır.

Koruma, ekonomik faaliyeti sınırlayan istisnai bir tercih değil, devletin anayasal bir yükümlülüğüdür; ilgili tüm kamu kurumlarının başlıca görev ve sorumluluklarından biridir.

Koruma statüsü taşıyan alanların “kamu yararı”, “kalkınma” ve “sürdürülebilir kullanım” söylemleriyle yapılaşmaya ve yatırım projelerine açılması, koruma hukukunun tersine çevrilmesi anlamına gelir. Ekosistemler parçalandığında yalnızca bir alan kaybedilmez; su döngüsü, türler arası besin zinciri ve ekolojik ilişkiler geri dönülmez biçimde zarar görür.

Kıyılar ve orman alanları

Statü değişiklikleriyle daralan habitatlar

Birinci derece doğal sit alanlarının “sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanı” kategorisine geçirilmesi gibi son dönemdeki güncel uygulamalar, kıyı ekosistemlerini doğrudan etkileyecektir. Bu statü değişiklikleri; deniz canlılarının ve deniz memelilerinin, kıyı kuşlarının ve diğer yaban hayvanlarının yaşam alanlarını daraltmakla kalmıyor, kıyıların kamusal ve ekolojik niteliğini de zayıflatıyor.

Benzer biçimde, orman alanlarının tek bir imzayla, Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle yakın zamanda yine orman vasfından çıkarılması uygulamaları da, habitat bütünlüğünü bozuyor ve yaban hayvanlarını parçalanmış, daralmış alanlara sıkıştırıyor.

Yaşam alanlarının hukuki statüsünde yapılan her olumsuz değişiklik, hayvanların yaşam hakkını doğrudan etkileyen ve politik-ekonomik çıkar zincirindeki sorunlu bir mesele olarak karşımıza çıkıyor.

Yasal avcılık ve kaçak avcılık

Yaban hayatı metalaştırılıyor

Yaban hayvanlarının yaşam hakkı; onları korumakla yükümlü DKMP ile Tarım ve Orman Bakanlığı gibi kamu kurumlarının yönetiminde sürdürülen yasal avcılık politikalarıyla ihlal edilmeye devam ediyor.

Meclis Genel Kurulu gündemindeki Milli Parklar Kanun Teklifi ile kaçak avcılığa ilişkin yaptırımların zayıflatılması da caydırıcılığı azaltıyor, cezasızlığı artırıyor ve koruma anlayışını zedeliyor. Yasadışı avcılık, ilgili maddelerle adeta teşvik ediliyor.

Yaban hayvanlarını sayısal veri, ekonomik değer ve av kaynağı olarak tanımlayan yaklaşım ve politikalar, onları özne olmaktan çıkarıyor. Eğlence, spor ya da turizm geliri gerekçesiyle öldürmeyi meşrulaştıran hiçbir politika, ekolojik denge ve doğa koruma iddiasıyla savunulamaz.

“Kota”, “popülasyon yönetimi” ve “av turizmi” gibi kavramlarla öldürmenin teknik ve idari bir meseleye indirgenmesini kabul etmiyoruz. Çünkü 2020-2023 yılları arasında Türkiye’nin farklı illerindeki av turizmi ihalelerinin ve Merkez Av Komisyonu kararlarının iptali için açtığımız ve neredeyse tamamını kazandığımız seri davalarda da vurguladığımız gibi av cinayettir ve yasaklanmalıdır.

Hayvancılık teşvikleri

İklim, etik ve politika arasındaki çelişki

Geçtiğimiz hafta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıklanan hayvancılık destek ve teşvik programları da iklim hedefleri ve ekolojik bütünlükle açık biçimde çelişiyor.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık %14–15’i hayvancılık sektöründen kaynaklanıyor. Küresel metan emisyonlarının önemli bir bölümü insan tüketimi için yetiştirilen hayvanlardan ve gübre yönetiminden geliyor. Metan gazı ise, 20 yıllık zaman diliminde karbondioksite kıyasla yaklaşık 80 kat daha yüksek ısı tutma potansiyeline sahip.

Hayvancılık ve hayvansal tüketime dayalı gıda politikaları;

• ormansızlaşma,
• yoğun su kullanımı,
• mera açma ve yem üretimi için habitat tahribatı,
• toprak ve su kirliliği gibi çok boyutlu ekolojik sonuçlar doğuruyor.

Yüksek emisyonlu ve geniş arazi kullanımına dayanan bu gıda sisteminin dünyada ve Türkiye’de hükümetler eliyle teşvik edilmesi, bitki bazlı üretim ve beslenmeye dair farkındalık ve teşvik sağlanmaması, iklim politikalarıyla açık bir çelişki yaratıyor.

Bunun ötesinde, hayvanların sistematik sömürüsüne dayanan bir üretim modelinin kamu kaynaklarıyla desteklenmesi etik ve politik açıdan da sorunlu.

Antalya COP31 süreci

Ekolojik tutarsızlık

Türkiye’nin Antalya’da ev sahipliği yapacağı COP31 süreci yaklaşırken, iklim diplomasisi ile iç politika uygulamaları arasında da tutarlılık bekliyoruz.

Korunan alanların yatırım baskısına açılması, orman statülerinin değiştirilmesi ve hayvancılık gibi yüksek emisyonlu sektörlerin teşvik edilmesi; iklim müzakerelerinde verilen mesajlarla örtüşmüyor.

İklim krizi yalnızca karbon hesabına indirgenemez.

• Ormanların, nehirlerin, sulak alanların, kıyıların ve milli parkların bütüncül biçimde korunması zorunludur.
• Yaban hayatı ve korunması “tür bazlı” değil, “habitat bütünlüğü” temelinde ele alınmalıdır.
• Hayvanlar ekonomik kaynak değil, yaşam hakkına sahip bireyler olarak tanınmalıdır.
• Koruma statülerini zayıflatan, yaşam alanlarını daraltan ve hayvanları metalaştıran politikalar terk edilmeli; ekolojik bütünlüğü, hayvanların yaşam hakkını ve anayasal çevre hakkını esas alan gerçek bir koruma yaklaşımı benimsenmelidir.
• İklim krizinin en temel sebeplerinden biri olan hayvancılık ve hayvan tüketimi değil, etik bitki bazlı üretim ve tüketim gibi etik ve adil gıda sistemleri inşa edilip teşvik edilmelidir.

3 Mart Dünya Yaban Hayatı Günü’nde çağrımız net:

Hayvanları, yaşam alanlarını ve ekosistem bütünlüğünü yatırım ve sömürü politikalarına karşı koruyan; bireylerin ve toplumun anayasal çevre hakkını ve türler arası adaleti esas alan gerçek bir koruma rejimi derhal hayata geçirilmelidir.

–

3 Mart Dünya Yaban Hayatı Günü’nde güncel etik ve ekolojik sorunlar yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Çevre Kanunu ile ilgili Milli Parklar Kanun Teklifi; milli parkları, tabiat parklarını, sulak alanları ve tabiatı koruma alanlarını Turizmi Teşvik Kanunu kapsamına alıyor. Otel ve turistik işletmelerin önü açılıyor. Koruma alanları, yatırım ve ekonomik çıkar alanlarına çevriliyor.

Milli park ve tabiat parklarında özel kişi ve şirketlere turistik tesis izni verilebilecek. İntifa hakkı 49 yıl, bazı durumlarda 99 yıla kadar çıkabilecek.

Bir ekosistem için 99 yıl, neredeyse geri dönülmez bir müdahale ve sömürü süresi demek.

Yol inşaatı, elektrik hatları, petrol-doğalgaz boru hatları, trafo, su ve atık su tesisleri yatırımlarına izin verilebilecek.

Bunlar;
• Habitat parçalanması
• Yaban hayatı koridorlarının kesilmesi
• Gürültü ve ışık kirliliği
• Ekolojik dengenin bozulması anlamına geliyor.

Kaçak avcılığa “fiili af” çıkıyor

AKP milletvekillerinin imzasıyla gündeme getirilen, Çevre Kanunu ile bağlantılı Milli Parklar Kanun Teklifi’ne göre; kaçak avcılık yapanların avcılık belgeleri artık kalıcı olarak iptal edilmeyecek. İki yıl sonra yeniden hayvan katledebilecekler. Yasal avcılık ve av turizmi halihazırda cinayet iken, kaçak avcılığın da devlet eliyle teşviki kabul edilemez.

Düzenlemeden etkilenebilecek alanlar:

• 50 milli park

• 274 tabiat parkı

• 136 sulak alan

• 85 yaban hayatı geliştirme sahası olarak belirtiliyor.

Bunlar yatırım arazisi değil; binlerce bitki ve hayvan türünün yaşam alanı.

Koruma kılıfıyla;
• Ticarileştirme
• Uzun süreli kullanım devri
• Yapılaşma
• Zayıflatılmış yaptırımlar getiriliyor.

Magma Dergisi’nde 23 Şubat’ta yayımlanan içerikte Tartışmalı Maddeler başlığı altında bu başlıklara dair ek bilgiler bulabilirsiniz.

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Vegan Derneği Türkiye (@tvd.org.tr)'in paylaştığı bir gönderi

Türkiye Ormancılar Derneği: Kanun teklifi geri çekilsin

BirGün gazetesinde yer alan habere göre, Türkiye Ormancılar Derneği de açıklama yaparak kritik noktalara dikkat çekti ve kanun teklifinin geri çekilmesi çağrısında bulundu. Dernek açıklamasında; “Milli Parklar Kanunu’nda değişiklik öngören teklif, ülkemizin en değerli doğal alanlarını korumak yerine, bu alanları turizm, enerji, madencilik ve ticari faaliyetlere açan bir anlayışla hazırlanmıştır,” denildi.

Özellikle av katliamına yönelik bilgilendirmelerinde atıfta bulundukları teklif gerekçesi düzenlemenin ardındaki ticari yaklaşımı da gözler önüne seriyor: Teklif gerekçesinde yer alan ‘av kaynaklarının milli ekonomiye faydalı olacak şekilde değerlendirilmesi’ ifadesi, canlı yaşamını ekonomik bir meta olarak gören sakıncalı bir anlayışı yansıtmaktadır.

Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği: Milli parklar ranta açılamaz

BirGün gazetesinde yer alan bir başka güncel habere göre, Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği de açıklama yaptı. Haberde öne çıkan başlık ve alıntılar şu şekilde:

TBMM’de görüşülen teklif ile Milli Parklar Kanunu’nun yanı sıra 175 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve Kara Avcılığı Kanunu’nda da değişiklik yapılmasının öngörüldüğünü belirten Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği Başkanı Salih Usta, bazı idari yaptırımların Doğa Koruma ve Milli Paklar Genel Müdürlüğü’ne (DKMP) devredildiğini, kurumun idari ve mali açıdan “güçlendirilmiş” gibi gösterilse de döner sermayeli ve kâr odaklı bir yapıya dönüştürüldüğünü söyledi.

Usta, açıklamasında söz konusu teklif ile korunan alanların koruma statüsünün düşürüldüğünü, milli parklar ve tabiatı koruma alanlarında yapılaşmanın önünün açıldığını belirterek, kurumun aslı görev ve yetkilerinin özelleştirildiğini söyledi.

“Korunan alanlar yatırım ve işletme mantığıyla yönetilemez. Doğa koruma bir kamu hizmetidir, ticari faaliyet değildir” diyen Usta, teklifin kamu yararı ilkesinden uzak olduğunu ifade etti.

Milli parkların büyük bölümünün “orman” sayılan alanlardan oluştuğunu belirten Usta, orman alanlarında imar planı yapılmasının Anayasa’ya ve 6831 sayılı Orman Kanunu’na aykırı olduğunu vurguladı. Buna rağmen korunan alanlarda imar planı yapılmasına olanak tanıyan düzenlemelerin yer aldığını kaydetti.

Tasarıyla kamu arazileri üzerinde özel şirketler lehine çeşitli kullanım haklarının tesis edilmesinin önünün açıldığını belirten Usta, bunun özelleştirme anlamına geldiğini söyledi: Usta “Birilerinin zenginliğine zenginlik katmayı amaçlayan bu düzenlemelerin ne kamu yararıyla ne de doğa korumayla ilgisi vardır. Bu, kamu varlıklarının peşkeş çekilmesidir” diye konuştu.

Teklifte Kara Avcılığı Kanunu’na ilişkin değişikliklere de dikkat çeken Usta, mevcut yasaya göre kaçak avcılık gibi fiillerin tekrarı halinde avcılık belgelerinin süresiz iptal edildiğini anımsattı. Yeni düzenleme yasalaşırsa, belgesi süresiz iptal edilenlerin iki yıl sonra yeniden belge alabileceğini belirtti. “Suça ‘kabahat’ diyerek caydırıcılığı ortadan kaldıran bir anlayış, yaban hayatını koruyamaz” diyen Usta, düzenlemenin kaçak avcılığı teşvik edeceğini savundu.

İklim Adaleti Koalisyonu: Milli parklara müdahale edilemez

İklim Adaleti Koalisyonu tarafından 23 Şubat’ta yapılan açıklama 12 farklı ekoloji ve doğa koruma örgütünün imzasıyla kanun teklifinin geri çekilmesi gerektiğinin altını çizerken, koruma statülerinin zayıflatılmasını değil, aksine güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor:

“Milli parklar; biyolojik çeşitliliğin, su varlıklarının, orman ekosistemlerinin ve doğal–kültürel peyzajın bütüncül olarak korunduğu alanlardır. Bu alanların varlık gerekçesi, doğayı ekonomik değer üzerinden değil, yaşam üretme kapasitesi ve ekolojik işleyişi üzerinden tanımaktan kaynaklanır.

Bu bağlamda milli parklar; turizm yatırımlarına açılacak alanlar, ticari işletmelerle parçalanacak mekânlar, enerji ve madencilik projelerine tahsis edilecek sahalar, altyapı ve yapılaşma rezervleri, kamu-özel işbirliği modeliyle işletilecek ticari kompleksler, “ekoturizm” söylemi altında kalıcı yapılaşmanın meşrulaştırılacağı bölgeler olarak ele alınamaz. Su havzaları, yaban hayatı koridorları ve karbon yutakları üzerindeki baskı, ekosistem bütünlüğünü geri dönülmez biçimde zayıflatır.”

Bursa Su Kolektifi: Yasa teklifi Genel Kurul gündeminden çekilmelidir

Bursa Su Kolektifi, 23 Şubat’ta DKMP 2. Bölge Müdürlüğü önünde yaptıkları basın açıklamasında kanun teklifinin ekosistem ve hayvanlar için ne tür tehlikeler barındırdığını madde madde anlatırken akademisyenler, meslek örgütleri ve halkın tüm itirazlarına rağmen Uludağ Milli Parkı’nın yakın zamanda benzer politikalarla nasıl talan edildiğini aktardı:

“Geçen hafta mecliste görüşülmeye başlanan Milli Parklar Kanun Değişikliği Teklifinde, milli parklarda koruma niteliğini derin ölçüde bozacak maddeler bulunmaktadır. Birçok ülkede bir dal bile kırsanız cezalandırılırsınız. Bu teklif dünyada gittikçe alt sıralara düşen Türkiye’nin en güçlü korunması gereken milli parkları, tabiat parklarını vahşi kapitalizme talanına açan açık beyanıdır. (…)

Milli parklar, 24 yıllık AKP iktidarının maden, enerji ve inşaat temelli ekonomisine karşı hep ayak bağı olarak görüldü. Gelibolu ile Kapadokya Tarihi ve Kültürel Milli Parkları Alan Başkanlığına devredildi.

Milli Parklar Kanunu’na aykırı yüzlerce proje bizzat Tarım ve Orman Bakanlığı’na yaptırılarak kendi varlığına ihanet eden Bakanlık durumuna düşürüldü. Uludağ Milli Parkında turizm, yapılaşma yöndeki projelere Bursa Barosu ve akademik odalarca açılan onlarca davada bu ihanet belgelenerek projelerin çoğu iptal edildi. Uludağ Milli Parkı %16’sı olan 2100 hektarı, tüm karşı duruşa rağmen 2023’te kanunla Uludağ Alan Başkanlığı’nın rant projelerine terk edildi.

Milli Parklara Dokunma!
basın açıklamamızı bugün Bursa Doğa Koruma Milli Parklar Müdürlüğü önünde gerçekleştirdik

Milli parklar varlığımızın sigortasıdır.

MİLLİ.PARKLARI TALANA, SERMAYEYE AÇAN TEKLİFİ MECLİS GÜNDEMİNDEN DERHAL GERİ ÇEKİN

Basın açıklaması metni görsellerde pic.twitter.com/K8qpb8ifzM

— Bursa Su Kolektifi (@BKolektifi) February 23, 2026

İstanbul Barosu Çevre, Kent ve İmar Hukuku Komisyonu: Anayasa’ya ve doğa koruma ilkelerine aykırı

İstanbul Barosu’nun ilgili komisyonunun ise, 17 Ekim 2025 tarihinde yayımladığı “Milli Parklar Kanunu ve Bazı Kanunlar İle 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair 10.10.2025 Tarih 2/3308 Sayılı Kanun Teklifine İlişkin İnceleme” başlıklı yazısında, aşağıdaki başlıkları öne çıkararak kanun teklifinin Anayasa’ya ve doğa koruma ilkelerine aykırı olduğunu vurguladığı, kanun teklifinin TBMM Genel Kurulu’ndan geçmemesi için çağrı yaptığı görülüyor:

• Teklif’in gerekçesinde doğayı gerçek anlamda korumaktan çok, tabiat alanlarını kontrol altına almayı ve turizm ile ekonomik getiriye açmayı hedefleyen bir dil kullanılmaktadır.
• Teklif’te korunan alanlara dair izin süreçleri özel kişi ve şirketler lehine yeniden düzenlenmektedir.
• Kanun Teklifi, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu’nda yaban hayatının korunmasını zayıflatan değişiklikler öngörmektedir.
• Teklif; 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun yanı sıra 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu ve 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu’nda düzenlenen geniş kapsamlı görev, denetim ve yetkilerin Bakanlıklardan alınıp Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğüne devrini öngörmektedir.

“Sonuç olarak 15.10.2025 tarihi itibarıyla Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu tarafından onaylanarak önümüzdeki günlerde TBMM Genel Kurulu’nda tartışılacak Teklif’in yasalaşması halinde; tarım alanlarımızda, kıyılarımızda, ormanlarımızda, derelerimizde günden güne artan tahribatla birlikte milli ve milletlerarası düzeyde değerlere sahip milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı, tabiatı koruma alanları ve yaban hayatı koruma bölgelerindeki tahribatlar hız kazanacak, buna ilişkin denetim ise zayıflayacaktır.

Teklif’in özü itibarıyla kamuoyunda “Süper İzin Yasası” olarak bilinen 7554 Sayılı Kanun doğrultusunda, bir nevi mezkur kanunla öngörülen düzeni tamamlayıcı bir anlayışla hazırlandığı açıktır.

İdare’ye -Anayasa’nın 63. maddesi gereği- yüklenen “tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunmasını sağlamak ve bu amaçla destekleyici ve teşvik edici tedbirleri almak” yükümlülüklere aykırı işlem ve eylemlerde bulunma imkanı tanıyan bu Teklif’in TBMM Genel Kurulu’ndan geçmemesi için yurttaşlarımızı, sivil toplum kuruluşlarını, meslek örgütlerini ve meslektaşlarımızı dayanışmaya çağırıyor, yasa koyucuları Anayasa’ya ve doğa koruma ilkelerine aykırı Teklif’i reddetmeye davet ediyoruz.”

Bu yasanın ormanda yeri yok!
Milli Parklarda talanın ilk 5 maddesi Meclis’ten geçti. Hassas alanlarda turistik yapılaşmanın ve özel şirketlere devrin önü açıldı, işletme süresi 99 yıla çıktı… @aysenbaloglu çizdi.https://t.co/7V4iNN8eRr pic.twitter.com/lkiVSFIH2P

— Muzır Yayın (@muzirorg) February 23, 2026

Çevre Kanunu değil, rant düzenlemesi

Doğa yatırım alanı, yaban hayatı gelir kalemi değildir.

Lütfen siz de Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nü (DKMP), siyasi partileri, Çevre ve Tarım bakanlıkları ile milletvekillerini paylaşımlarınızda etiketleyin. Bu düzenlemeye onay vermediğinizi açıkça yazın, tepkinizi gösterin. #MilliParklarKanunTeklifiGeriÇekilsin

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Vegan Derneği Türkiye (@tvd.org.tr)'in paylaştığı bir gönderi

–

Kaynak: Bianet, Anka Haber Ajansı, BirGün, T24, BursaPort, Magma, TBMM

Güncellemeler: Sivil toplum kuruluşlarından gelen her yeni açıklama ve eylem ile birlikte bu içeriği güncelliyoruz.
Oluşturma:
19.02.2026

Güncellemeler:
1. 12.03.2026 06:19
2. 24.02.2026 – 11:15
3. 21.02.2026 – 00:40

TBMM izniyle 99 yıllığına talan: Milli Parklar kanun teklifi ve Çevre Kanunu değişikliği yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

10 Mart 2022, İstanbul – Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Bolu’yu kapsayan av ihalesine karşı, ulusal ve uluslararası düzeyde koruma altında olan kızıl geyiklerin yaşam hakkı için Vegan Derneği Türkiye (TVD) olarak 21 Ekim 2021 tarihinde açtığımız davada nihai karar açıklandı.

Daha önce bakanlık tarafından mahkemeye gönderilen ve avın gerekliliğini savunan dilekçeler ile uzman görüşlerini bilimsel yönden yetersiz ve çelişkili bulan, yargılama sonuçlanana kadar yürütmeyi durdurma kararı veren Bolu İdare Mahkemesi, nihai kararında 15 kızıl geyiğin avlanması için açılan ihalenin iptaline hükmetti.

11 sayfalık gerekçeli iptal kararının sonuç bölümünde, “Kızıl geyiklerin avlanmasına yönelik dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadıgı sonuç ve kanaatine varılmıştır” denildi.

Bolu İdare Mahkemesi: TVD’nin dava açma ehliyeti vardır

Av karşıtı davalar açarak avcılığa karşı aktif olarak çalışmalar yürüten Ankara Barosu Hayvan Hakları Merkezi’nin müdahillik başvurusunun reddedildiği, Hayvanlara Adalet Derneği ve Hayvan Hakları ve Etiği Derneği’nin müdahilliklerinin kabul edildiği davanın açıklanan nihai kararında; avın iptali durumunda ekonomik kayıp yaşayacağı gerekçesiyle Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yanında müdahil olan TorosAltay Turizm adlı av turizmi şirketinin, TVD’nin dava açma ehliyetinin bulunmadığı iddiasına mahkeme tarafından “itibar edilmediği” ifade edildi ve karar şu şekilde açıklandı:

“Davacı derneğin kuruluş ana tüzügünde, kuruluş amacının genel olarak hayvan haklarının korunması için gerekli her türlü girişimde bulunmak olarak belirlendiği dikkate alındığında, hayvan haklarıyla doğrudan bağlantılı iş bu davada davacı derneğin kuruluş amacı doğrultusunda hareket ettiği, dolayısıyla derneğin kuruluş amacıyla dava konusu işlem arasında sübjektif ehliyet koşulunun bulunduğu anlaşılmakta olup, davacının kuruluş amacıyla ilgili bir konuda hukukun üstünlüğüne işlerlik kazandırılması ve hayvan haklarının korunması amacıyla açtığı davada dava açma ehliyetinin bulunduğu kanaatine varıldığından, söz konusu iddialara itibar edilmemiştir.”

Bakanlığın ve avı savunan akademisyenlerin savunmaları yine yetersiz bulundu

Kasım ayı başında verdiği yürütmeyi durdurma kararında, av ihalelerini açan bakanlıktan “dava konusu işlemin hukuki ve maddi” gerekçelerine dair ayrıntılı rapor isteyen Bolu İdare Mahkemesi, TVD’nin gönderdiği ve yaban hayatı uzmanı veteriner hekim Gökçe Coşkun’un raporunu da içeren ikinci savunmanın ardından bakanlığın etüt-envanter raporlarını yetersiz bulmuş, çelişkiler ve eksiklikler sebebiyle yürütmeyi durdurma kararının devamına hükmetmişti.

Bakanlıktan bir kez daha “ihtilafa yer vermeyecek şekilde açıkça belirtilerek” yaş, cinsiyet gibi popülasyona dair ayrıntılı ön etüt çalışmalarına, envanter kriterleri ve tekniklerine dair ayrıntılı bilgi talep eden mahkeme, bu sayede 15 kızıl geyiğin öldürülmesini bir süre daha engelleyen karara imza atmıştı.

Mahkeme nihai kararında bir kez daha bakanlığın verdiği ve İstanbul Cerrahpaşa Üniversitesi Orman Fakültesi, Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Orman Fakültesi ve Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi tarafından hazırlanan bilimsel ve teknik değerlendirme raporlarını inceleyerek uzman görüşü olarak sunulan dosyaları yetersiz buldu. Nihai kararda “raporların daha çok yaban hayvanlarına yönelik yapılacak av faaliyetlerinin faydalarına ilişkin ifadeler içerdiği”, popülasyon dinamiğine ilişkin etüt-envanter çalışmalarının yeterli bulunmadığı, dolayısıyla sunulan envanter verilerinin “esas alınabilirliğine ve yeterliliğine yönelik bir değerlendirme, analiz ve tespit içermediği görülmektedir” denildi.

Bilimsel yönden zayıf ve çelişkili bulunan ve av katliamını savunan dosyalar, Isparta Üniversitesi Orman Fakültesi Yaban Hayatı Ekolojisi ve Yönetimi bölümünden Dr. Öğretim Üyesi Yasin Ünal’ın, Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Yaban Hayatı Ekolojisi ve Yönetimi bölümünden Doç. Dr. Akif Keten’in ve İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Orman Fakültesi Orman Entomolojisi ve Koruma Anabilim Dalı’ndan Dr. Öğretim Üyesi Vedat Beşkardeş’in imzalarını taşıyordu.

Dayanışmanın gücü: Hak savunucularına teşekkür ederiz

Mahkeme sonucunu sosyal medya kanallarımızda duyururken bugüne kadar davaya çeşitli şekillerde katkıda bulunan hak savunucularına teşekkür ederek av karşıtı mücadeleyi büyüteceğimizi bir kez daha dile getirmek isteriz.

Avukatımız Hacer Gizem Karataş’a, davaya müdahil olan Hayvanlara Adalet Derneği, Hayvan Hakları ve Etiği Derneği ve Ankara Barosu Hayvan Hakları Merkezi’ne, duruşmada yanımızda olan Bolu Barosu Hayvan Hakları Komisyonu’ndan avukat arkadaşlarımıza, Burak Özgüner Hayvan Hakları Çalışma Merkezi’nden, Bolpati Derneği’nden ve Bolu Hayvanları Koruma Derneği’nden dostlarımıza ve mahkemeye ikinci kez uzman görüşüyle katkıda bulunan yaban hayatı uzmanı Gökçe Coşkun’a bir kez daha teşekkür etmek istiyoruz.

Yineliyoruz: Yaban hayatı satılık değildir. Hayvanlar kimsenin malı değildir! Av katliamına karşı mücadelemizi büyüterek sürdüreceğiz.

Bolu’daki kızıl geyik avı mahkeme tarafından iptal edildi yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

17 Ocak 2022, Konya & İstanbul – Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Konya ve Karaman illerini kapsayan av ihalesine karşı Vegan Derneği Türkiye (TVD) tarafından 24 Kasım’da açılan davanın ilk duruşması bugün görüldü.

Yaklaşık iki aydır devam eden davada, dünya çapında yalnızca Türkiye’de görülen ve nesli tükenen Anadolu yaban koyunlarının (Ovis gmelini anatolica) ve yine nesli tükenme tehlikesi altında olan yaban keçilerinin (Capra aegagrus) avlanması için açılan ihalenin yürütmesinin iptali bir kez daha talep edildi.

Duruşmaya, Ankara Barosu ve Konya Barosu Hayvan Hakları Komisyonları’nın avukatları, Yunuslara Özgürlük Platformu ve Hayvan Hakları İzleme Komitesi’nin temsilcileri ve Konya’daki vegan aktivistler destek için katıldı. “Yaşam hakkı satılık değildir”, “Katletmek için yaşatıyorlar” ve “Av cinayettir, yasakla” pankartlarıyla birlikte duruşmayı değerlendiren aktivistler, bu yıl Merkez Av Komisyonu kararlarına ve Kara Avcılığı Kanunu’na karşı daha büyük bir mücadele vereceklerini açıkladı. 

View this post on Instagram

A post shared by Vegan Derneği Türkiye (@tvd.org.tr)

“Özgür ve güvende yaşam hakkı yalnızca insana ait değildir”

Yaşam hakkının hukuken tanınması gerektiğinin altını çizen TVD Başkanı Ebru Arıman, “Av katliamını ve yaban hayatını; ‘hasat raporu, kırsal kalkınma, katkı payı, ekonomik kazanç, turizm potansiyeli ve hatta koruyucu veterinerlik’ adı altında mahkemelerde savunmaya çalışan bakanlığın ve ekonomik kayıp yaşayacakları gerekçesiyle davalarımıza karşı müdahillik başvurusunda bulunan av şirketlerinin karşısında, tek vücut olup hayvanların yalnız olmadığını kanıtlamak için buradayız,” dedi ve sözlerini şöyle sürdürdü:

“Ormanların ve dağların asıl sakinleri olan hayvanların yaşam hakkı, mahkemelerin av karşıtı emsal kararlarına rağmen her yıl keyfi bir şekilde, spor-hobi-turizm adı altında, ekonomik çıkar uğruna bakanlıkça av şirketlerine ve avcılara satışa çıkarılıyor. Buna engel olmak, hayvanları ve yaşam alanlarını korumakla yükümlü olan bakanlıkların sorumluluğunda olması gerekirken, barolar ve sivil toplum kuruluşları harekete geçmediği takdirde, her yıl yüzlerce can kaybediyoruz. İnsanların ‘zararlı’ gördüğü yaban hayvanlarını zehirleyerek veya vurarak öldürmesinin önünü açan ve yakın zamanda Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yeni yönetmelik de bunun bir başka örneği.

Özgür ve güvende yaşama hakkının yalnızca insana ait olmadığı gerçeğinden hareketle, diğer türlerin yaşadığı hak ihlallerine karşı verdiğimiz mücadeleye ek olarak, hem bu ihalenin hem de yeni yönetmeliğin iptali için, hatta Türkiye çapında av katliamı tamamen yasaklanana kadar, yaşam hakkını savunan tüm oluşumlarla bir araya gelecek ve mücadelemizi büyüteceğiz,” dedi.

Ne olmuştu?

Mahkemenin Kasım ayında verdiği yürütmeyi durdurma kararının ardından Tarım ve Orman Bakanlığı, mahkemeye avın gerekliliğini açıkladığı bir savunma metni göndermişti.

Savunmayı yetersiz bulduğu için geçtiğimiz ay yürütmeyi durdurmanın devamına karar veren Konya 1. İdare Mahkemesi, bu kez kota belirleme kriterleri, avın planlandığı sahaların taşıma kapasiteleri, hayvan yoğunluğu, popülasyon artışı ve dinamiği hakkında kapsamlı bilimsel rapor ve dayanaklar beklediğini belirtmişti. 

Mahkeme aynı zamanda bakanlıktan, belirlenen av kotaları ile ihalelerde açıklanan kotalar arasındaki çelişkilerin ve uyuşmazlıkların detaylı bir biçimde açıklanmasını talep etmişti.

Hayvanlara Adalet Derneği (HAD) ile Hayvan Hakları ve Etiği Derneği’nin müdahillik başvurularının reddedildiği davada, hayvanların yaşam hakkını satışa çıkaran Alpha Safari, Avtur Turizm ve Caprovis Hunt Turizm adlı üç av şirketi ile bölgedeki av faaliyetlerinden “katkı payı” alan bölge muhtarlarının müdahillik talepleri kabul edilmişti.

TVD’nin iptalini istediği ihale kapsamında Konya’da dört farklı bölgede 7 Anadolu yaban koyunu ve 3 yaban keçisinin Türkiye’den ve yurtdışından gelen avcılar tarafından 31 Mart 2022 tarihine kadar öldürülmesi planlanıyor. Anadolu yaban koyunlarının yaşam hakkı birey başına en az 153 bin 900 TL, en fazla 157 bin 700 TL muammen bedel ile ihaleye çıkarken, yaban keçilerinin her biri için en az 9 bin 300 TL bedel belirlendi.

TVD #AvCinayettir Basın Açıklaması

Basına ve kamuoyuna,

Türkiye’nin dört bir yanında sokakta yaşayan hayvanlara ve “tehlikeli oldukları” iddiasıyla hakları ellerinden alınan köpek ırklarına yönelik büyük bir kıyımın Türkiye gündeminde olduğu bugünlerde, dağlarda ve ormanlarda da kitlesel bir katliam yaşanıyor. Hak ihlallerinin sınır tanımadığı bu dönemde, yaşam savunucularının verdikleri mücadelelerin bir bütün olduğuna inanıyoruz.

Bu sebeple bugün, Vegan Derneği olarak, Tarım ve Orman Bakanlığı’na açtığımız üç davadan birinin ilk duruşması için, Anadolu yaban koyunları ve yaban keçilerinin yaşam hakkını savunmak amacıyla, hayvan hakları örgütleri ve barolarla bir araya geldik. Av katliamını ve yaban hayatını; “hasat raporu, kırsal kalkınma, katkı payı, ekonomik kazanç, turizm potansiyeli ve hatta koruyucu veterinerlik” adı altında mahkemelerde savunmaya çalışan bakanlığın ve ekonomik kayıp yaşayacakları gerekçesiyle davalarımıza karşı müdahillik başvurusunda bulunan av şirketlerinin karşısında, tek vücut olup hayvanların yalnız olmadığını kanıtlamak için buradayız. ⠀ 

Tür ayırt etmeksizin hayvanların yaşam hakkının hukuken tanınması için verdiğimiz bu mücadelede, ulusal ve uluslararası mevzuatın çizdiği çerçeve ile sınırlı kalmaya zorlanıyor olsak da, doğuştan gelen evrensel hakkın tüm türler için geçerli olduğunu ve çoğunlukla hukuk dışı bırakılan, etik bir temele dayandığını vurgulamak istiyoruz. Canlıların, özellikle nesli tehlike altında olan ve Türkiye’nin endemik türleri arasında yer alan ve nesli tükenmekte olan yaban hayvanlarının öldürülmesi eyleminin ava konu edilmesi, hem insanlık adına utanç verici bir eylem hem de hukuka aykırı bir işlemdir.

Doğal yaşam alanları her geçen gün, ekolojik yıkım getiren maden, HES, yol ve yerleşim projeleriyle yok edilen, iklim krizinin yıkıcı sonuçlarından biri olan orman yangınlarıyla yuvalarını ve yaşamlarını kaybeden yaban hayvanları, ek olarak, bir başka cinayet biçimi olan avcılık baskısıyla var olma mücadelesi veriyor. Halihazırda Türkiye çapında çakallardan kargalara, tilkilerden tavşanlara, yaban domuzlarından geyiklere kadar onlarca farklı türde yüzlerce yaban hayvanı avcılar tarafından öldürülüyor.

Ormanların ve dağların asıl sakinleri olan hayvanların yaşam hakkı, mahkemelerin av karşıtı emsal kararlarına rağmen her yıl keyfi bir şekilde, spor-hobi-turizm adı altında, ekonomik çıkar uğruna bakanlıkça av şirketlerine ve avcılara satışa çıkarılıyor. Buna engel olmak, hayvanları ve yaşam alanlarını korumakla yükümlü olan bakanlıkların sorumluluğunda olması gerekirken, barolar ve sivil toplum kuruluşları harekete geçmediği takdirde, her yıl yüzlerce can kaybediyoruz. İnsanların ‘zararlı’ gördüğü yaban hayvanlarını zehirleyerek veya vurarak öldürmesinin önünü açan ve yakın zamanda Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yeni yönetmelik de bunun bir başka örneği.

Özgür ve güvende yaşama hakkının yalnızca insana ait olmadığı gerçeğinden hareketle, diğer türlerin yaşadığı hak ihlallerine karşı verdiğimiz mücadeleye ek olarak, hem bu ihalenin hem de yeni yönetmeliğin iptali için, hatta Türkiye çapında av katliamı tamamen yasaklanana kadar, yaşam hakkını savunan tüm oluşumlarla bir araya gelecek ve mücadelemizi büyüteceğiz.

Konya 1. İdare Mahkemesi bugünkü duruşma sonucunu 15 gün içinde tebliğ edeceğini beyan etti. Biz hayvan hakları savunucuları olarak yürütmenin durdurulmasının devam etmesini ve bir an önce nihai kararın işlemin iptali yönünde çıkmasını bekliyoruz. Hayvanların nesillerini sürdürebilmesi ve doğanın kendi dengesini kurabilmesi için insan müdahalesine, hele ki zalimane bir müdahaleye ihtiyacı yok. Hayvanların kaybedecek tek bir günü bile yok.

Avukatımız Gizem Karataş’a, mahkemeye bağımsız uzman görüşüyle katkıda bulunan yaban hayat uzmanı veteriner hekim Gökçe Coşkun’a ve destek olmak için bugün yanımızda olan Ankara Barosu ve Konya Barosu Hayvan Hakları Merkezleri’nin avukatlarına, Yunuslara Özgürlük Platformu ve Hayvan Hakları İzleme Komitesi temsilcilerine, gösterdikleri irade ve emekleri için çok teşekkür ediyoruz.

Mücadelemiz burada bitmedi; tüm türler özgür olana farklı alanlarda dek devam edecek.”

Ebru Arıman – Vegan Derneği Türkiye (TVD) Başkanı 

Duruşmaya dair ayrıntılar

“Biz sunduğumuz dilekçemizde kanunda yer alan, Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve Türkiye’deki iç hukuk uyarınca, karşı tarafın ispat etmesi gereken hususlardan bahsetmiştik. Daha sonra mahkeme yürütmeyi durdurma kararını verdiğinde, bakanlığın sunduğu verileri ve savunmayı yetersiz bulduğunu ifade eden bir şekilde ek birçok belge ve veri istedi. Ardından bakanlıkça verilen ikinci savunma dilekçesinde de, bu yargılamanın devam etmesi açısından bir ihtiyaç niteliğinde olan bu belgelerin hiçbiri sunulamadı.

Şu anda hukuken koruma altında olan hayvanlar ile ilgili olarak, korumaya yönelik olarak düzenlemelere dair, dava dilekçemize karşı hala geçerli bir argüman geliştiremedikleri için, hazırladıkları envanter raporları ya da sundukları popülasyon tespitine ve sayımına ilişkin arazi inceleme raporlarının yetersizliğinin kendileri de farkında. Bu sebeple savunmalarını daha çok ekonomik katkı gerekçesine çekmeye çalışıyorlar. Bu yüzden de Konya ve Karaman’da avın gerçekleştiği köylerdeki muhtarların davaya müdahil olması için çabaladılar. Danıştay’ın da içtihadı bu yönde olduğu için, bu kişilerin yaptığı başvurular, maddi menfaatleri olduğu gerekçesi ile kabul edildi. 

Bugün duruşmada bizim kanunen temellendirdiğimiz argümanlara yanıt niteliğinde, onları çürütecek hiçbir cevap verilemedi.

Duruşmanın çoğunluğunda biz bu muhtarları dinlemek durumunda kaldık. Muhtarlar yerinde olmayan bir şekilde, devletten katkı payı aldıklarını iddia ederek hayvanların yaşam haklarını ve bizim kanunen sunduğumuz savunmalara karşılık yerinde olmayan bazı gerekçeler öne sürdüler. Aslında bu savunmaların bu dosyada, yargılama çerçevesinde dinlenmemesi bile gerekiyor. Ancak bir şekilde kendi taraflarına çekerek ‘Biz bu sayede köyümüze okul yapıyoruz’ gibi gerekçeler ile bir savunma sundular.

Bakanlık tarafından sunulan uzman görüşleri, tamamen avcılığı övmeye yönelik, yaşam hakkının bu hayvanların elinden alınmasını talep eden ve bunu normal bulan raporlar iken, biz yaban hayat rehabilitasyonu üzerine uzman bir veteriner hekimden, bakanlıkça sunulan veri ve raporların yetersiz olduğunu ortaya koyan çok güçlü bir dosya sunduk.

Bu sebeple kesinlikle yürütmenin durdurulmasının devamını, hatta verilecek bu nihai kararla da ihalenin iptaline karar verilmesini bekliyoruz. Aksi takdirde çok büyük bir hukuksuzluk ve haksızlık, hakkaniyetsizlik meydana gelecek.”

Av karşıtı davalarımızda TVD avukatı Hacer Gizem Karataş

Anadolu yaban koyunu ve yaban keçisi av davası görüldü yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Mahkemenin 17 Ocak’a ilk kez duruşma tarihi vermesi üzerine dernekler, doğa ve hayvan hakları savunucularına duruşmaya katılma çağrısı yaptı.

20 Aralık Pazartesi, İstanbul – Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Konya ve Karaman illerini kapsayan av ihalesine karşı Vegan Derneği Türkiye (TVD) tarafından 24 Kasım’da açılan davada ikinci ara karar çıktı.

Konya 1. İdare Mahkemesi bir kez daha, dünya çapında yalnızca Türkiye’de görülen ve nesli tükenen Anadolu yaban koyunlarının (Ovis gmelini anatolica) ve yine nesli tükenme tehlikesi altında olan yaban keçilerinin (Capra aegagrus) lehine karar alarak, daha önce verdiği yürütmeyi durdurma kararının devamına hükmetti.

Bu kararla yargılama sonuçlanana kadar hayvanların avlanmasına getirilen yasak da devam etmiş olacak.

Mahkeme bakanlık raporlarını eksik ve çelişkili buldu

Mahkemenin Kasım ayında verdiği yürütmeyi durdurma kararının ardından Tarım ve Orman Bakanlığı, mahkemeye avın gerekliliğini açıkladığı bir savunma metni göndermişti. Bu savunmayı yetersiz bulduğu için yürütmeyi durdurmanın devamına karar veren Konya 1. İdare Mahkemesi, bu kez kota belirleme kriterleri, avın planlandığı sahaların taşıma kapasiteleri, hayvan yoğunluğu, popülasyon artışı ve dinamiği hakkında kapsamlı bilimsel rapor ve dayanaklar beklediğini belirtti.

Mahkeme aynı zamanda bakanlıktan, belirlenen av kotaları ile ihalelerde açıklanan kotalar arasındaki çelişkilerin ve uyuşmazlıkların detaylı bir biçimde açıklanmasını talep etti.

Derneklerden duruşmaya katılım çağrısı

Hayvanlara Adalet Derneği (HAD) ile Hayvan Hakları ve Etiği Derneği’nin müdahillik başvurusunda bulunduğu dava için ilk kez 17 Ocak 2022’ye duruşma tarihi verildi.

Müdahil dernekler, TVD ile birlikte doğa ve hayvan hakları savunucularına sosyal medya üzerinden çağrı yaparak, Konya-Karaman illerinde planlanan av ihalelerine yönelik nihai kararın iptal yönünde çıkması için bir arada olma ve duruşma gününde Konya’da buluşma çağrısı yaptı.

17 Ocak’ta gerçekleştirilecek duruşma, 31 Mart 2022 tarihine kadar av acenteleri aracılığıyla avcılarca öldürülmesi planlanan 7 Anadolu yaban koyunu ve 3 yaban keçisinin kaderini belirleyecek.

Katliamın kılıfı: “Hasat raporu, kırsal kalkınma, katkı payı ve koruyucu veterinerlik”

Kasım ayında verilen yürütmeyi durdurma kararının ardından Tarım ve Orman Bakanlığı karara itiraz ederek “Hasat Raporu” adı altında av katliamının gerekliliği iddiasını gerekçelendirmeye çalışmış, hatta dava dosyasına “orman köylülerinin” ve Hedef Av Turizmi ile Alfa Safari Turizm adlı av şirketlerinin ekonomik zarara uğrayacağı gerekçesiyle müdahillik başvurularını da eklemişti.

Ayrıca bakanlık, Bolu’daki kızıl geyiklerin öldürülmesine karşı TVD’nin açtığı ve yine yürütmeyi durdurma kararı alınan davada öne sürdüğü iddiayı Konya davasında da yineleyerek, av faaliyetlerinin “koruyucu veteriner hekimlik uygulaması” olarak değerlendirilmesi gerektiğini iddia etmişti.

Aynı zamanda, avın devam etmesi için verdiği itiraz dilekçesinde, hayvan hakları derneklerinin herhangi bir menfaati ve dava açma ehliyeti olmadığını iddia ederek “ehliyet yönünden” davanın ve müdahilliklerinin reddini talep etmişti.

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından açılan ve izin verilen av turizmi ihaleleri kapsamında, Anadolu yaban koyunlarının yaşam hakkı, birey başına en az 153 bin 900 TL, en fazla 157 bin 700 TL muammen bedel ile ihaleye çıkarken, yaban keçilerinin her biri için en az 9 bin 300 TL bedel belirlenmişti. 

Anadolu yaban koyunu ve yaban keçisi avına mahkemeden ikinci kez onay çıkmadı yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

8 Aralık 2020 – Antalya ve Isparta’daki “av ihalesine” karşı Salda için Türkiye Grubu’ndan A Platformu Sözcüsü Hediye Gündüz ile Platform katılımcıları Saliha Altın ve Yeşim Vardar tarafından Isparta İdare Mahkemesi’nde açılan dava beş ay sonra hayvanların lehine sonuçlandı.

Av ihalesinin “bilimsel verilere dayanılmadan tesis edildiğini” vurgulayan Isparta İdare Mahkemesi, “mevzuat hükümlerine, kamu yararı ve hizmet gereklerine uyarlık bulunmadığı” gerekçesiyle davalı Tarım ve Orman Bakanlığı’nın av ihalesini iptal etti.

Ağustos ayından bu yana 47 yaban keçisinin avcılar tarafından öldürülmesini önlemek için bir araya gelen doğa koruma ve hayvan hakları örgütleri kararı memnuniyetle karşılarken, yaban keçileri ve ihaleye açılan pek çok tür için av ve insan tehdidinin halen sürdüğünü vurguladı. Ekim ayında davaya müdahillik başvurusunda bulunan Vegan Derneği Türkiye (TVD), Hayvanlara Adalet Derneği (HAD), Yunuslara Özgürlük Platformu, Hayvan Hakları ve İzleme Komitesi (HAKİM) ve Hayvan Hakları ve Etiği Derneği mahkeme sonucunu duyururken, dava sonrası süreci takip edeceklerini, kararın diğer av ihalelerine karşı açılan davalar için örnek olmasını umduklarını belirtti.

“Türkiye çapında av katliamından bir an önce vazgeçilmelidir”

Dava sonucuyla ilgili olarak “Bu karar Türkiye’nin hukuka, uluslararası sözleşmelere ve etik değerlere uyması gerektiği gerçeğini ortaya koyan bir karar” diyen Salda için Türkiye Grubu’ndan A Platformu Sözcüsü Hediye Gündüz şöyle konuştu: “Dünyayı birlikte paylaştığımız canların para için öldürülmesi de insani değerleri zedeleyen bir durumdu. Bu durumun Antalya ve Isparta’da yaban keçileri, hatta Tunceli’de de dağ keçileri için ortadan kalkmış olması da çok önemli. Ancak ne yazık ki bu iç acıtıcı durum Türkiye’nin diğer illerinde başka türler için halen devam ediyor. Bu kabul edilebilir bir durum değil. Mahkeme kararı bu acı gerçeğe bir tokat olmuştur. Bu tokat, Türkiye çapında Av Turizmi Uygulama Talimatı aracılığıyla pek çok hayvanı öldürmek için sırasını bekleyen tüm kamu kurumları ve av şirketleri için de geçerli olmalı ve av katliamından bir an önce vazgeçilmelidir.”

Ne olmuştu?

17 Haziran’da Tarım ve Orman Bakanlığı Burdur 6. Bölge Müdürlüğü, nesli tehlike altındaki bir tür olan yaban keçisinin (Capra aegagrus) 13 parti halinde 47’sinin öldürülmesi için av ihalesi açmıştı.

Salda için Türkiye Grubu ve A Platformu, Antalya ve Isparta’da yaban keçilerinin katledilmesini önlemek için Temmuz ayında Tarım ve Orman Bakanlığı’na karşı dava açmış, Eylül ayında da mahkemenin verdiği yürütmenin durdurulması ara kararını hayvan hakları savunucularıyla birlikte kamuoyuna duyurmuştu. Bu ara kararda mahkeme talep etmesine rağmen Tarım ve Orman Bakanlığı’nın henüz av turizminin “gerekliliğine ilişkin” herhangi bir bilimsel rapor sunmadığı ortaya çıkmış, mahkeme aynı zamanda koruma altındaki bazı türleri de kapsayan av turizmi uygulamasının mevcut kanunlara aykırı olması nedeniyle bakanlıktan hukuki dayanağı netleştirmesini istemişti.

Ekim ayında ise hayvan hakları savunucuları, yaban keçilerinin katledilmesini önlemek amacıyla davaya müdahillik başvurusunda bulunmuş, aynı zamanda “ekonomik kayıpların giderilmesi” gerekçesiyle davaya katılma talebinde bulunan av şirketlerine karşı kolektif hukuki mücadele için doğa ve yaşam savunucularına güç birliği çağrısında bulunmuştu.

Hayvan hakları örgütleri, daha önce Türkiye çapında Anadolu Yaban Koyunu, Ceylan, Çengelboynuzlu Dağ Keçisi, Karaca, Melez Yaban Keçisi, Kızıl Geyik, Yaban Keçisi ve Yaban Domuzu gibi pek çok türün öldürülmesini engellemek amacıyla, “Av Turizmi Uygulama Talimatı”nın iptali için Tarım ve Orman Bakanlığı’na karşı Salda için Türkiye Grubu’ndan Hediye Gündüz’ün açtığı iptal davasına da müdahil olmuştu.

Yaban keçileri uluslararası koruma altında

Yaban keçisi (Capra aegagrus), Uluslararası Doğayı Koruma Birliği’nin (IUCN) Kırmızı Liste kriterlerine göre global ölçekte nesli “neredeyse tehdit altında” (NT – near threatened) olan, Türkiye’nin de dahil olduğu Akdeniz bölgesinde ise “hassas” (VU – vulnerable) durumda oldukları için nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan kritik bir tür.

Bu nedenle de, 1984’ten beri Türkiye’nin taraf olduğu Avrupa’nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi’nin (Bern 1979) “kesin koruma altındaki türler” Ek-II Listesi’nde yer alıyor. Dolayısıyla yaban keçilerinin her türlü kasıtlı yakalanması, alıkonması ve kasıtlı öldürülmesi yasak olduğu gibi, canlı veya cansız olarak elde bulundurulması ve iç ticareti de yasağa tabi.

Yaban keçileri ayrıca iç mevzuat dahilinde bakanlığın koruma altına aldığı hayvan listesinde yer almasına rağmen bu yıl “kırsal kalkınmaya destek” amacıyla bakanlığa bağlı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü (DKMP) tarafından av turizmi kapsamında avlanmasına izin veriliyor.

Kapak fotoğrafı: Pixabay

Av ihalesi iptal edildi, 47 yaban keçisi kurtuldu! yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

21 Ekim Çarşamba, İstanbul – Antalya ve Isparta’daki “av ihalesine” karşı Salda için Türkiye Grubu’ndan A Platformu Sözcüsü Hediye Gündüz ile Platform katılımcıları Saliha Altın ve Yeşim Vardar tarafından Isparta İdare Mahkemesi’nde açılan davaya hayvan hakları dernekleri de müdahil oldu.

Vegan Derneği Türkiye, Hayvan Hakları ve Etiği Derneği ile Hayvanlara Adalet Derneği, Türkiye’de nesli tükenme tehlikesi altındaki yaban keçilerinin av turizmi kapsamında öldürülmesini engellemek için bir kez daha devam eden bir davaya müdahillik başvurusunda bulundu. Yunuslara Özgürlük Platformu ve Hayvan Hakları İzleme Komitesi de destek için yine adliyedeydi.

Hayvan hakları savunucuları, daha önce Türkiye çapında Anadolu Yaban Koyunu, Ceylan, Çengelboynuzlu Dağ Keçisi, Karaca, Melez Yaban Keçisi, Kızıl Geyik, Yaban Keçisi ve Yaban Domuzu gibi pek çok türün öldürülmesini engellemek amacıyla, “Av Turizmi Uygulama Talimatı”nın iptali için Tarım ve Orman Bakanlığı’na karşı Salda için Türkiye Grubu’ndan Hediye Gündüz’ün açtığı iptal davasına da müdahil olmuştu. Yayımladıkları duyuruda, “‘Av’ adı altında gerçekleşen yaban hayata müdahalenin ve hayvan katliamının ‘kırsal kalkınma, kamu yararı, popülasyon kontrolü, turizm geliri’ gibi herhangi bir gerekçesi olamaz” diyerek etik, hukuk ve bilim dışı av ihalelerinin derhal iptal edilmesini talep etmişlerdi. 

Av şirketleri de davaya katılma talebinde bulundu

Yürütmeyi durdurma kararında, Isparta ve Antalya’daki yaban keçilerinin öldürülmesi için ihale alan şirketlerin (Saklıkent Turizm Yatırımları ve İşletmecilik Ticaret İnşaat A.Ş., Caprinae Travel-Ram Spor Taş. Tur. Sey. Ac. Ltd. Şti., Gürkavak Turizm Seyahat Acenteliği İnşaat Ticaret A.Ş., Alpha Safari Turizm Seyahat Acenteliği Ticaret Sanayi Ltd. Şti., Evdir Turizm Ticaret Ltd. Şti., Kalibre İnşaat Turizm Ticaret Ltd. Şti. ve Trofe Safari Turizm Seyahat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.), davalı Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yanında yer almak amacıyla Isparta İdare Mahkemesi’ne başvurduğu ortaya çıktı.

Örnek dilekçelerle yaşam savunucularına çağrı

Isparta İdare Mahkemesi’nin yürütmeyi durdurma kararında yedi av şirketinin “ekonomik kayıpların giderilmesi, ülkeye döviz girişinin sağlanması ve ticari hayatlarının sekteye uğramaması” gerekçeleriyle davaya katılma talebinde bulunduğunu tespit eden dernekler, doğa ve hayvan hakları savunucularına da kolektif hukuki mücadele için çağrı yaparak web sitelerinde örnek müdahillik dilekçelerini paylaştı (*).

Antalya ve Isparta’daki yaban keçilerini korumak amacıyla yerelde Isparta İdare Mahkemesi’ne, Türkiye çapında avlanmasına izin verilen diğer türleri korumak için de Danıştay 10. Daire Başkanlığı’na hitaben hazırlanmış iki farklı müdahillik dilekçesi, av turizmine karşı hukuki mücadeleye katılmak isteyen tüm derneklerin erişimine açık.

Isparta İdare Mahkemesi: “Dava konusu işlemin hukuka aykırılığı açıktır”

Hayvan hakları savunucuları Isparta ve Antalya’daki yaban keçilerinin katledilmesi için açılan av ihalesinin iptaline yönelik müdahillik dilekçelerinde hukuki gerekçe olarak, Tarım ve Orman Bakanlığınca izin verilen av turizmi ihalelerinin, Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası Bern Sözleşmesi’ne, 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’na ve 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu’na aykırı olduğunu vurguladı.

Aynı zamanda Isparta İdare Mahkemesince 29 Eylül’de verilen yürütmeyi durdurma kararında vurgulanan hususları ve gerekçeleri yineledi:

• Burdur 6. Bölge Müdürlüğü sınırları içerisinde bulunan alanlardaki yaban keçisi için optimum popülasyonun ne kadar olması gerektiğine,
• Avlağın potansiyel olarak kullanıldığı yüz ölçümüne göre popülasyon büyüklükleri ve yoğunluklarının tespit edildiğine,
• Popülasyonun artırılması ve bu sayede türün tehlikeye girmemesi için; av dışı yöntemlerin denendiğine, başarısız olunduğuna ve bu nedenle tek çarenin “8 yaş ve üzeri” erkek yaban keçilerinin avlattırılması olduğuna,
• Genç keçilerin yoğunluklarının popülasyon eşik değerlerinin çok altında olduğunun tespit edildiğine ya da yaşlı keçilerin yoğunuklarının popülasyon eşik değerlerinin çok üstünde olduğunun tespit edildiğine,
• Antalya ve Isparta illeri genelinde popülasyon büyüklüğünün aşırı artması nedeniyle, “Av ve Yaban Hayvanlarının ve Yaşam Alanlarının Korunması, Zararlılarıyla Mücadele Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin” 54. maddesinde sayılan durumlardan herhangi birinin ortaya çıktığına dair kapsamlı, somut, bilimsel, teknik bir veri sunmamıştır.

Mahkeme, geçtiğimiz haftalarda taraflara sunduğu ikinci ara kararda, dava konusu av ihalesi işleminin “hukuka aykırılığının açık olduğu” ve “uygulanması durumunda telafisi güç zarar doğurabilecek nitelikte bulunduğunun tartışmasız” olduğunu vurguladı.

Mahkeme, geçtiğimiz ay paylaştığı ilk ara karar metninde de, talep etmesine rağmen Tarım ve Orman Bakanlığı’nın henüz av turizminin “gerekliliğine ilişkin” herhangi bir bilimsel rapor sunmadığını belirtmişti. Aynı zamanda av ihalesinin yasal ve bilimsel gerekçelerine dair Tarım ve Orman Bakanlığı’nın sunduğu yazılı savunmayı yeterli bulmayarak, koruma altındaki bazı türleri de kapsayan av turizmi uygulamasının mevcut kanunlara aykırı olması nedeniyle bakanlıktan hukuki dayanağı netleştirmesini istemişti.

(*) Örnek müdahillik dilekçeleri (Tüzel kişiler için)

1. Antalya ve Isparta’daki yaban keçilerinin Tarım ve Orman Bakanlığı Burdur 6. Bölge Müdürlüğü’nün av ihalesi kapsamında öldürülmesine engel olmak amacıyla yerelde Isparta İdare Mahkemesi’ne hitaben hazırlanmış örnek dilekçeyi bu bağlantıda bulabilirsiniz.
2. Türkiye çapında Av Turizmi Uygulama Talimatı kapsamında avlanmasına izin verilen hayvanların öldürülmesine engel olmak için Danıştay 10. Daire Başkanlığı’na hitaben hazırlanmış örnek dilekçeyi bu bağlantıda bulabilirsiniz. 

Örnek müdahillik dilekçeleri (Gerçek kişiler için)

1. Gerçek kişiler için örnek dilekçe: Türkiye çapında Av Turizmi Uygulama Talimatı’nın iptali

2. Gerçek kişiler için örnek dilekçe: Antalya ve Isparta’daki av ihalesinin iptali

Diğer derneklerin ve gerçek kişilerin katılımı için örnek dilekçeleri hazırlayan Hayvanlara Adalet Derneği üye avukatlarına bir kez daha teşekkür ederiz. 

Hayvan hakları savunucuları av turizmi davasına müdahil oldu, av şirketlerine karşı güç birliği çağrısında bulundu yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.