3 Kasım Perşembe, İstanbul – Dünya Vegan Günü, hayvan hak ve özgürlüklerine dair bilinçlendirme amacıyla, vegan felsefenin ve yaşam tarzının hayvanların, insanların ve gezegenin iyiliği için yaygın bir şekilde benimsenmesini sağlamak için 1994’ten bu yana her yıl 1 Kasım’da kutlanıyor.

Dünyanın dört bir yanında seminerler, sergiler, vegan tadımlar, halka açık tartışmalar ve atölye çalışmaları ile planlanan Dünya Vegan Günü, veganlığın etik, erişilebilir ve sağlıklı bir yaşam tarzı olduğunu geniş kitlelere aktarmak ve veganlığa dair yanlış bilinenleri düzeltmek için pek çok ülkede düzenleniyor.

Türkiye’de Vegan Derneği Türkiye’nin (TVD) her yıl düzenlediği ve geleneksel hale getirdiği Dünya Vegan Günü etkinliği, bu yıl da V-Label ana sponsorluğu ve Wyndham Grand İstanbul Kalamış Marina Hotel mekan sponsorluğu ile Dünya Vegan Haftası içinde, 6 Kasım Pazar günü 11:00–19:00 saatleri arasında gerçekleştirilecek.

Etkinlik, uzman konuşmacıların katılımı ve vegan alternatiflerin sunumu aracılığıyla, veganlıkla ilgili hatalı bilgileri ve yerleşmiş önyargıları ortadan kaldırmayı amaçlıyor.

Vegan olmayanlar da davetli

Vegan olanların yanı sıra vegan olmayanların da katılımına açık olan etkinlikte hayvan hakları, sağlık ve beslenme alanında uzman konuşmacılar yer alacak. Vegan ürün, aktivizm ve tadım stantları da gün boyunca ziyaretçilere açık olacak.

Katılımın ücretsiz ve kontenjanın sınırlı olduğu etkinlikte davetiye zorunluluğu bulunuyor. https://www.tickettailor.com/events/vegandernetrkye/787216 adresinden kayıt yaptırdıktan sonra kullanıcıların e-posta adreslerine iletilen davetiyedeki karekod okutularak etkinliğe giriş yapılabilecek.

Etkinlik duyurularında “Henüz vegan olmayan en az bir arkadaşını etiketleyerek haftasonu gerçekleştireceğimiz #DünyaVeganGünü etkinliğimize davet et” çağrısı yapan dernek, hayvanlara, gezegene ve insan sağlığına zarar veren mevcut alışkanlıklarını sorgulayıp değiştirmeyi hedefleyen, veganlıkla ilgili doğru bilgiye ulaşmayı isteyen herkesi Dünya Vegan Günü etkinliğine bekliyor.

View this post on Instagram

A post shared by Vegan Derneği Türkiye (@tvd.org.tr)

TVD’nin 10. yılına özel etkinlik programı

Dernek, kuruluşunun 10. yılı vesilesiyle bu yıl ilk kez, etkinlik programının ilk bölümüne TVD oturumları da ekleyerek bugüne kadar yapılan çalışmaları, elde edilen kazanımları ve planlanan faaliyetleri özetleyecek.

TVD Dünya Vegan Günü programının ayrıntıları ise şöyle:

Etkinliğe katılan sivil toplum kuruluşları, üniversitelerin vegan toplulukları ve vegan ürün/hizmet stantları ise:

Angels Farm Sanctuary
Galatasaray Üniversitesi Vegan Topluluğu
Koç Üniversitesi Veganizm Topluluğu
MEF Üniversitesi Vegan Kulübü
Türk Alman Üniversitesi Vegan Topluluğu
Üniveg Üniversiteli Vegan Öğrenci Platformu

AB Soya-Soyfleks
Carrefour
Cocoas
Coffe Colore
Conbella Tea
Elmasoğlu
Ethique Plant Based
Feemauve
GMT-Orfa
Han Kozmetik-Rhaneva
Hurmatat
Itz Nutz
Kenevirco
Komagene
Limonita
Luur Kozmetik
Melly’s Nature
Milhans-Otto Nuts
Mixmey
Patiswiss
Perinthos
Prev
Rel Teknoloji- Baims & All Matters
Su Sanat Atölyesi – Vegan Dövme
Şayan Baklava
Evely – The Purest Solution
Thermomix
Vappy
Veganarsist
Vegeats
Yakamoz
Zozo Care

Kapak fotoğrafı: @thefuzzydot

Vegan Derneği’nden Dünya Vegan Günü etkinliği yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Kendinizi dünyanın en önde gelen ölüm nedenlerinden olan kalp hastalığından ve kanserden nasıl koruyacağınızı merak ediyorsanız, Dr. Shireen ve Dr. Zahra Kassam kardeşler tarafından kaleme alınan “Bitkisel Beslenme: Sorularınıza Bilimsel Cevaplar” (Eating Plant-Based: Scientific Answers to Your Nutrition Questions) kitabını mutlaka okumalısınız.

Bu kitabı, “sağlıklı bitkisel beslenmeyi benimsemeleri için insanlara güven telkin ederek ve insanların kendi sağlıklarıyla birlikte bu gezegeni paylaştığımız herkes için bitkisel beslenmenin doğru bir karar olduğunu gerçekten anlayacaklarını” umarak yazdılar.

Seçkin yazarlardan kanıta dayalı bilgiler

Dr. Shireen Kassam, İngiltere, Londra’da çalışan bir hematolog. Dr. Zahra Kassam da Kanada, Toronto’da görev yapan radyasyon onkoloğu.

Dünya çapındaki çoğu doktorda olduğu gibi, her ikisi de tıp eğitimleri sırasında, kronik hastalıkların önlenmesi ve yönetilmesinde beslenmenin faydalarını gösteren önemli kanıtlar konusunda eğitim almamışlar.

Bilimsel araştırmaları sonucunda, hastalıkların temel nedenine ve sağlıklı yaşam tarzı değişikliklerine odaklanan bir tıp dalı olan Yaşam Tarzı Tıbbı’nın ve beslenmenin gücünü keşfettikten sonra ise, her ikisi de ülkelerinde kâr amacı gütmeyen, bitkisel beslenme konusunda kanıta dayalı eğitimler veren ve bu konuda savunuculuk yapan sağlık kuruluşları kurdu: Bitki Temelli Sağlık Profesyonelleri (Plant-Based Health Professionals UK) ve Bitki Temelli Kanada (Plant-Based Canada).

Gıda seçimlerinin insan sağlığına etkisi

İnsan sağlığı için bitkisel gıdaların daha fazla tüketilmesi yönündeki ezici kanıtlara rağmen, beslenmede et, süt ve yumurta ihtiyacına dair asılsız efsaneler hala devam ediyor. Yazarlar, aşağıda sıraladığım bazı yaygın korkulara açıklık getirmek için, okunması kolay bir biçimde hazırlanmış soru-cevap yaklaşımı kullanıyor:

• Bitkisel beslenmede yeterli proteini nasıl alabilirim?
• Bitkisel beslenme çocuklar için güvenli mi?
• Soya güvenli bir gıda mı? (Ve evet öyle! Daha fazlasını öğrenmek için lütfen kitabı okuyun.)

Gıda seçimlerinin çevre üzerindeki etkisi

Yazarlar, kitaplarının bir bölümünü gezegenin sağlığına yönelik konulara ayırmış.

Kassam kardeşlerin çok etkili bir şekilde yaptıkları gibi, tüm sağlık profesyonellerinin gezegenin sağlığını da savunması gerekir çünkü sağlıklı bir çevre ve gezegen olmadan insan sağlığından bahsetmek mümkün değildir.

Günümüzde Dünya’nın büyük bir çiftliğe dönüştürüldüğü inkar edilemez bir gerçek. Tarım arazilerinin yüzde 80’i et ve süt hayvancılığı için kullanılıyor, fakat kelimenin tam anlamıyla bizi hasta eden bu yiyecekleri tüketmemize bile gerek yok.

Örneğin; sığır etini fasulyeyle, tavuğu nohutla, inek sütünü soya sütüyle değiştirebilirsiniz. Hayvan kaynaklı gıdalardan bitki bazlı gıdalara yapacağınız geçiş, kendi sağlığınız, gezegenimiz ve tüm canlılar için bir kazan-kazan durumu olacaktır.

Daha fazla bilgi için

Kayıtlı bir diyetisyen olarak benim tutkum, bitkisel gıdaların kanıtlanan faydalarını anlatmaktır. Hiçbir şeyin tadı sağlıklı hissetmek kadar güzel olamaz. plangtevity.com web sitemi ziyaret edebilirsiniz.

Plant-Based Health Professionals adlı sivil toplum kuruluşunu kuran Dr. Shireen Kassam, 2021 yılında pandemi önlemleri sebebiyle çevrimiçi gerçekleştirdiğimiz ve her yıl düzenlediğimiz Uluslararası İstanbul Vegfest vegan festivalimizin de konuğu olarak “Sağlık Çalışanları Vegan Hareketini Nasıl Destekleyebilir?” başlıklı söyleşimize katılmıştı.

Sorumlu Tıp Doktorları Komitesi (PCRM), İngiliz Diyetetik Derneği ve Amerikan Beslenme ve Diyetetik Akademisi gibi pek çok sağlık kuruluşu tarafından bebek, çocuk ve yetişkinler dahil her yaştan bireye tavsiye edilen bitkisel beslenmenin insan sağlığına faydaları ve çeşitli (kronik) hastalıkları önlemedeki başarısı üzerine daha fazla bilgi almak isterseniz, bilimsel / akademik çalışmaların ayrıntılarını kaynaklarıyla birlikte web sitemizde ​Neden Vegan ​→​ ​​Sağlık / Beslenme başlığı altında bulabilirsiniz.

Kanser alanında uzman doktor kardeşlerden bitkisel beslenme üzerine okunması gereken yeni bir kitap yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

PCRM’de görev yapan uzman diyetisyen Maggie Neola konuyla ilgili olarak yaptığı açıklamada, “ABD’nin COVID-19 salgınıyla mücadele ettiği bu dönemde, Kaliforniya’daki öğrencilerin genel sağlık durumlarını destekleyen ve bağışıklıklarını güçlendirmeye yardımcı olan sağlıklı, bitki bazlı yemeklere erişimlerini sağlamak her zamankinden daha acil bir ihtiyaç,” dedi.

Çocuklar için sağlıklı beslenme

Bireylerin beslenme şekli ve düzeni, COVID-19 vakalarını kötüleştiriyor.

Çocuklar da artık, eskiden daha çok yetişkinlere mahsus olan obezite, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve tip 2 diyabet gibi sağlıksız beslenmenin olumsuz etkilerini yaşamaya başlamış durumda. Bu sebeple uzmanlara göre çocuklar da, tıpkı yetişkinler gibi, bitki bazlı gıdalara yöneldikleri takdirde daha sağlıklı bir yaşam sürebilirler.

Tıp doktorları ve uzman diyetisyenler, daha iyi bir beslenme biçiminin, çocukların hayatlarını yalnızca pandemi döneminde değil, gelecek yıllarda da iyileştireceğini vurguluyor.

PCRM Başkanı Dr. Neal Barnard tasarıyla ilgili olarak, “Okullara bitki bazlı yemeklerin sunulması ve yaygınlaştırılması, öğrencilerin ömür boyu sürecek sağlıklı beslenme alışkanlıkları edinmelerine yardımcı olacak. Bu gıdalar, öğrencilerin sınıfta derslere daha iyi odaklanmalarına ve daha enerjik olmalarına yardımcı olmakla kalmıyor, aynı zamanda kalp hastalığı, tip 2 diyabet, obezite ve diğer kronik hastalıklara ilişkin uzun vadeli riskleri de azaltıyor,” açıklamasında bulundu.

Kaliforniya Meclis Üyesi Adrin Nazarian (D-46) tarafından kaleme alınan 2022 Çocuk Beslenme Yasası tasarısı, bu aşamada daha ayrıntılı bir değerlendirme için Kaliforniya Eyalet Senatosu’na taşınacak.

Okullara devlet desteği sağlanacak

Tasarı tarafından belirlenen hibe programı kapsamında okullar, bitki bazlı başlangıç yemekleri ve bitki bazlı süt sunabilmek için ek devlet fonu almak için başvurabilir.

AB 558 ayrıca, devlet okullarının katılım oranlarını artırmasına ve bitki bazlı gıdaları başarılı bir şekilde sunmasına yardımcı olmak için gereken personel eğitimi, öğrenci katılımı, yemek tarifi geliştirme ve diğer teknik yardımlar için devlet desteğini de içeriyor.

Beslenme yetersizliğini gidermeye yönelik bir adım

Tasarı ayrıca henüz okul çağında olmayan küçük çocukların gıdaya erişimini kolaylaştırmayı hedefliyor. Özellikle kahvaltı gibi günün en önemli öğününe erişemeyen ve beslenme yetersizliği yaşayan çocuklara destek olmayı hedefleyen tasarı yasalaştığı takdirde çocukların sağlıklı beslenmesi için daha fazla adım atılmasını sağlayacak.

Kaliforniya’daki çocukların, bu mevzuatın sağlayacağı besleyici bitki bazlı yemeklere ihtiyacı olduğunu vurgulayan Neola, PCRM adına yetkilileri bu tasarıyı hızla geçirmeye ve yasalaştırmaya çağırıyor.

İklim krizine karşı bitkisel beslenme

Çok sayıda araştırma, bitki bazlı beslenmenin daha sürdürülebilir ve çevre dostu olduğunu gösteriyor. Bitkisel beslenmeye geçiş, sera gazı emisyonlarını azaltarak gezegendeki karbon ayak izimizi azalttığı gibi, gıda üretimi için daha az toprak ve su harcanmasına yardımcı oluyor.

Social Compassion in Legislation direktörlerinden Nickolaus Sackett, Kaliforniya’da her yıl okullarda 540 milyon adet öğle yemeği servis edildiğini belirtiyor ve ekliyor: “Yetkili kamu kurumları tarafından düzenlenen beslenme talimatları, hangi yiyeceklerin servis edildiğine ilişkin politikalar içeriyor. Bu politikaların, sadece öğrencilerimizin sağlığı üzerinde değil, aynı zamanda çevre ve iklim değişikliği üzerinde eşit derecede, muazzam bir etkisi var. Bu sebeple kamu kurumlarının bitki bazlı yarım milyar öğün ile eyalet çapındaki okulların karbon ayak izini azaltmaları için teşvikler oluşturması, iklim değişikliğine karşı mücadelede de büyük ve acil bir etki edecek.”

Novato, San Francisco, Oakland, Santa Barbara, Los Angeles, San Diego, Riverside v Capistrano gibi eyalet çapındaki birçok okul, lezzetli ve sağlıklı vegan yemekler sunarak okulların karbon ayak izini azaltmasına yardımcı oluyor. Okullardaki vegan menüleri artırmak ve yaygınlaştırmak için önemli ölçüde teknik ve finansal destek sağlamayı amaçlayan tasarı, diğer okulların da bu örnek uygulamaları benimsemeye teşvik ediyor.

Doktorlar Komitesi, AB 558’in yanı sıra, ülke genelinde bitki bazlı okul yemeklerine erişim seçeneklerinin genişletilmesi için de mücadele veriyor.

1985 yılından bu yana koruyucu hekimliği teşvik eden, klinik araştırmalar yürüten ve araştırmalarda daha yüksek etik standartları teşvik eden 17.000 hekimden oluşan Doktorlar Komitesi, kar amacı gütmeyen bir sağlık kuruluşu olarak HealthySchoolLunches.org sitesinde ebeveynler ve okullar için bitki bazlı (vegan) yemek tarifleri paylaşıyor.

Kaynak: PCRM, Social Compassion in Legislation

Kapak fotoğrafı: Anastasia Shuraeva / Pexels

Vegan okul yemeklerini teşvik eden yasa tasarısı Kaliforniya Meclisi’nden geçti yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Milyonlarca takipçiye sahip olan Gazeteci Cüneyt Özdemir’in paylaştığı videonun ardından ailece vegan olduklarını, bitkisel beslendiklerini ve sağlıklı olduklarını söyleyen Dr. Suat Erus’un yaptığı açıklamaların kısa sürede sosyal medyada yayılarak çarpıtılması, bir anda Erus’u ve veganları bir kez daha bilinçsizce ortaya atılan temelsiz iddiaların ve suçlamaların hedefi haline getirdi.

Kendisi de vegan olan gazeteci Nevşin Mengü ise, Erus ile birkaç gün sonra yaptığı yayında konuya değinerek son derece net argümanlar ile donatılmış önemli bir sohbeti milyonların izlemesini sağladı.

Bundan birkaç yıl önce bir TV dizisinde ve öncesinde ana akım medyada yer alan bir haberde, gerekli araştırmalar yapılmadan vegan ebeveynler ile ilgili benzer çarpıtılmış içerikler sunulduğunda, Vegan Derneği Türkiye (TVD) olarak yine uzmanlara kulak vererek gerekli açıklamaları paylaşmıştık.

Bu vesileyle bir kez daha sorumluluğumuz dahilinde olduğunu düşünerek, toplumda bilgi kirliliğine neden olan bu tür ithamlara karşı bu açıklamaların bazılarını yinelemek, doğru ve güncel bilgiyi paylaşmak ve farkındalığı artırmak istiyoruz.

Bebeklerin, çocukların ve gençlerin vegan yetiştirilmesi konusunda bilgi sahibi olmak veya vegan olmak isteyen çocuk ve gençlerin bitkisel beslenmeye geçmesini kolaylaştırmak isteyen herkesi aşağıdaki yazıyı okumaya ve paylaşmaya davet ediyoruz.

“Bitkisel beslenme bebek, çocuk ve gençler için sağlıklı, güvenli ve uygundur”

Meyve, sebze, çerez, tam tahıl ve baklagillerden oluşan dengeli ve iyi planlanmış bir bitki temelli beslenme, sağlıklı beslenme ilkelerini yerine getirmekle kalmaz, aynı zamanda her yaşta vücudumuzun ihtiyacı olan bütün besinleri içerir. 

Sorumlu Tıp Doktorları Komitesi (PCRM), İngiliz Diyetetik Derneği, Pediyatri Akademisi ile Amerikan Beslenme ve Diyetetik Akademisi dengeli ve B12 ile takviye edilmiş bitkisel beslenmenin bebekler, çocuklar ve yaşlılar dahil her yaştan insan için uygun, güvenli ve sağlıklı olduğunu bilimsel makalelerinde ve kamuyla paylaştıkları çeşitli basın bültenlerinde özellikle belirtiyor.

Hayvanlardan elde edilmiş içerikler barındırmayan, lif, vitamin, kalsiyum açısından zengin, kolesterol ve doymuş yağ içermeyen bitkisel beslenme, bir insanın ihtiyacı olan bütün besinleri sağlayabilir. Aynı zamanda araştırmacıların hayvansal yağlarla ilişkilendirdiği pek çok kritik sağlık sorununu da hem çocuklukta hem de ileriki yaşlarda ortadan kaldırabilir. Keza bilim insanları ve dünya çapındaki saygın sağlık kuruluşları, yapılan sayısız araştırma ve çalışma sonucu bitki temelli beslenmenin sağlık açısından son derece faydalı olduğunu kanıtlamış durumda.

Besleyici ve dengeli şekilde bitkisel gıdalar tüketen çocuklar, uzmanlara göre, sadece güçlü ve sağlıklı büyümekle kalmaz, aynı zamanda obezite, yüksek kolesterol, hipertansiyon, kalp hastalığı ve tip 2 diyabet geliştirme riskini de büyük oranda düşürürler.

Yeme alışkanlıkları erken çocukluk döneminde belirlendiğinden bitki bazlı bir beslenme, çocuğunuza ve tüm ailenize çeşitli besleyici gıdaların tadını çıkarmayı öğrenme fırsatı da verecektir.

“Yaygın olan hayvan odaklı beslenme düzeni çocuklar için sorun teşkil ediyor“

Günümüzde Türkiye dahil dünyanın pek çok ülkesinde, özellikle de gelişmiş ülkelerde, çoğu çocuğun beslenme düzeninde et, süt, yumurta, terayağ, bal, yoğurt gibi hayvansalların tüketiminin son derece yaygın olduğunu biliyoruz. Hatta tıp literatürünü takip etmeyen pek çok hekimin veya hayvancılık endüstrisi tarafından maddi destek alan sözde bilimsel makaleleri temel alan pek çok tıp doktorunun, hayvan tüketimi odaklı besin düzenine çocukları ve ebeveynleri yönlendirdiğini görüyoruz.

Özellikle yine gelişmiş ülkelerde ve şehirlerde pek çok çocuk, içinde çok sayıda sağlıksız besin ve zararlı madde içeren fast food ürünleri ve abur cubur ile yoğun bir şekilde besleniyor ve bu alışılmış beslenme biçimi, nedense toplumun büyük kesimi tarafından sebze, meyve ve tahıllardan oluşan bitkisel beslenme kadar tepki çekmiyor.

Ancak kalp hastalığı da dahil olmak üzere “dünyanın en büyük katillerine” karşı koruyucu etkileri olan diğer yiyeceklerdir; yani sağlıklı meyve, sebze ve tahıllardır. Ancak bunlar, ne yazık ki pek çok çocuğun beslenmesinde az miktarda bulunmaktadır. Aynı zamanda, çocukların çoğu, esas olarak hayvansal süt ürünlerinde ve ette bulunan, atardamarları tıkayan doymuş yağların fazlasını tüketir. 10 çocuktan 9’u çok fazla sodyum tüketmektedir.

Yakın tarihli bir araştırma, 6 ila 11 yaş arasındaki çocukların %40’ının zaten yüksek kolesterol seviyelerine sahip olduğunu buldu. Yüksek tansiyon oranları da çocuklarda giderek yaygınlaşmaktadır. Aşırı kilolu veya obez olan her 3 Amerikalıdan 1’i (ve 3 İtalyan’dan 1’i) için riskler artmaya devam ediyor. Obez çocukların yaklaşık %70’i kalp hastalığı için bir veya daha fazla risk faktörüne sahip.

Kalp hastalığı ABD’de ve kardiyovasküler hastalıkların tüm ölümlerin %30’unu oluşturduğu İtalya’da en büyük katildir.

Ancak vegan yiyecekler kolesterol içermez ve doymuş yağ oranları düşüktür. Araştırmalar uzun zamandır bitkisel beslenmenin yetişkinlerde kalp hastalığını önlemeye, tersine çevirmeye ve yönetmeye yardımcı olabileceğini göstermiştir. 2015’te yayımlanan bir Cleveland Clinic araştırması, vegan yemeklerin aşırı kilolu çocuklarda benzer etkilere sahip olduğunu buldu. Araştırma sonunda, vegan gruptaki çocuklar kan basıncını ve kolesterol seviyelerini düşürdü, kilolarını iyileştirdi ve kardiyovasküler hastalık için iki biyobelirtece karşı duyarlılıklarını azalttı.

Tip 2 diyabet oranları da dünya çapında artarken 2000 ve 2009 yılları arasında, tip 2 diyabet prevalansı Amerikalı çocuklarda yüzde 30’dan fazla arttığı tespit edildi. Tip 2 diyabetli çocuklar; böbrek yetmezliği, kalp krizi ve felç gibi ciddi komplikasyon riskiyle karşı karşıyadır. Hiçbir değişiklik yapılmadığı takdirde öngörüler, 3 Amerikalı çocuktan 1’inin hayatlarının bir noktasında tip 2 diyabet geliştireceğini gösteriyor. Küresel düzeyde de sorun benzer. Dünya çapında diyabet oranları 1980’de 108 milyondan 2014’te 422 milyona sıçradı.

Ancak araştırmalar, bitki bazlı besinler tüketen kişilerin tip 2 diyabet geliştirme riskinin daha düşük olduğunu gösteriyor. Yakın zamanda yapılan önemli bir inceleme, bitki bazlı bir diyet uygulayan diyabet hastalarının insülin duyarlılığını iyileştirdiğini, diyabet ilaçlarını azalttığını ve doymuş yağ ve kolesterol alımlarını azalttığını buldu.

2020’de JAMA’da yayımlanan verilere göre de, ABD’deki gençlerin yarısından fazlasının yetersiz ve sağlıksız beslenme düzenleri var. Araştırmacılar, Ulusal Sağlık ve Beslenme İnceleme Anketi’nden (NHANES) 2 ila 19 yaş arasındaki katılımcıların beslenme kayıtlarını analiz etti ve meyve, sebze, doymuş yağlar, şekerli tatlandırılmış içecekler ve diğer beslenme bileşenlerinin alımına dayalı beslenme biçimlerini puanladı. Veriler; tam tahıl, meyve ve sebze tüketiminde mütevazı bir artış ve şekerli içeceklerde hafif bir düşüş gösterdiyse de, kötü ve sağlıksız beslenmeye sahip gençlerin sayısının daha yüksek olduğunu ortaya koydu. 6-11 yaş ve 12-19 yaş grubundakiler, sırasıyla %52 ve %66 ile en kötü beslenen katılımcı sayısına sahipti. Makale; yağ alımının peynir, yoğurt ve işlenmiş et alımındaki genel artışlardan yükseldiğini ve sodyum alımının da artış gösterdiğini ortaya koydu. Araştırmacılar, gençlerin beslenme kalitesini iyileştirmek için ulusal gıda politikası değişiklikleri yapılması çağrısında bulundu.

Veganlık ve sağlıklı bitkisel beslenme

Uzman diyetisyen Didem Varol* ise, 5 Aralık 2019’da kaleme aldığı yazısında, şunları yazmıştı: “Sağlıklı bir vegan diyeti, aşağıdaki ‘Güç Tabağı’nda (Sorumlu Tıp için Doktorlar Komitesi’nden) gösterildiği gibi, bütün ve bitki bazlı yiyeceklere dayalı bir beslenme modelini esas almaktadır. ‘Bütün (işlenmemiş) yiyecekler (whole-foods) ve bitki bazlı beslenme’ ifadesi sağlıklı bir vegan diyetini betimlemekte yaygın olarak kullanılır.

Böyle bir diyet sadece yeterli beslenme açısından uygun olmakla kalmaz, aynı zamanda dünya çapında önde gelen ölüm nedenlerinin risklerini azaltmaya yardımcı olmak açısından en uygun özelliklere de sahiptir: Kalp hastalığı, diyabet, kanser, obezite ve yüksek tansiyon gibi önlenebilir kronik hastalıklar.

Aslında, dünya genelinde hesaplandığında sağlıksız diyetler sigara içmekten bile daha çok ölümden sorumludur. Bu bilgi 27 yılı aşkın bir sürede ve 195 ülkeden elde edilen veriler temelinde gerçekleştirilen ve Mayıs 2019’da Lancet tarafından yayımlanan bir çalışmaya ait bir sonuç.

Bilim, sağlığımız için en uygun yiyeceklerin et, yumurta, peynir ve yoğurt değil, daha ziyade sebze, meyve, tam tahıllar, baklagiller, kuruyemişler ve tohumlar gibi bütün (rafine edilmemiş) bitki bazlı yiyecekler olduğunu göstermektedir.

Ayrıca, Türkiye’de çocukların %30’unun ‘fazla kilolu’ olduğu belirtilmelidir. Yaklaşık her 3 çocuktan biri aşırı kilolu ve bu durum 1990’dan bu yana %151’lik bir artış olduğu anlamına gelmekte. Bu, gelecek yıllarda yaşanabilecek bir halk sağlığı felaketinin reçetesi demektir! Sağlıklı bir vegan diyeti gerçekten de Türkiye’deki bu nesil çocukların ebeveynlerinden önce ölmelerini engellemeye yardımcı olacak çözümlerden biri olabilir.

Aileniz için bütün (işlenmemiş) yiyeceklerden oluşan bitki bazlı bir diyet (sağlıklı bir vegan diyet) benimsemeyi düşünüyorsanız, en son beslenme bilimleriyle güncel bilgileri takip etmekte olan ve böyle bir ağ veya kurumda kayıtlı olan bir diyetisyen ile iletişime geçin. Aslında, ‘tüm sağlık profesyonelleri vegan diyetlere ilişkin meselelerle ilgili mevcut kanıtlara dayanan bir yaklaşımı izlemelidir.’ Bununla birlikte, bireyin ihtiyaçlarına ve yediği ya da yemediği yiyeceklere bağlı olarak bazı takviyelerin alınması (D vitamini, B12 vitamini ve omega-3 yağ asitleri gibi) beslenme yeterliliğini sağlamak için gerekli olabilir.”

“Hayvan ve hayvan tüketiminin elzem olduğu tezi bilimsel değildir”

Bezmi Alem Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Bilim Dalı Başkanı ve Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Hakan Şentürk ise konuyla ilgili kaleme aldığı yazısında şunları söylüyor: “Çocukların beslenmesinde hayvani ürünlerin elzem olduğu ve bunların yokluğunun gelişme geriliğine yol açabileceği tezi, bilimsel temellere dayanmayan, tabir caiz ise bir şehir efsanesidir.

Dünyanın en önemli sorunu haline gelen ve erişkinlerin neredeyse üçte birini etkileyen şişmanlık hızla çocuklara yayılmaktadır. Çocuklarda şişmanlık her yıl katlanarak artmaktadır. Dünyada şişmanlık beşinci sıradaki ölüm nedenidir. Her yıl 3 milyon kişi direkt olarak şişmanlık nedeniyle ölmektedir. Yani ayda 250.000 kişi. Bir karşılaştırma yapmak gerekirse Covid salgını nedeniyle geçtiğimiz iki ay içindeki can kaybı 88.000 kişidir. Çocuk yetiştirilmesi konusunda en bilimsel eserler serisinin sahibi Çocuk Hastalıkları Uzmanı Benjamin Spock, bitki bazlı beslenen çocuklarda, hayvani gıda ile beslenenlere göre ilerideki yıllarda şişmanlık, şeker hastalığı, damar hastalığı ve kanser’in daha az ortaya çıktığını bildirmiştir.

Ebeveynleri en fazla etkileyen bir (yanlış) bilgi, hayvani gıdalar içinde bulunan protein türünün bitkiler içinde bulunmadığıdır. Bu tümüyle geçersizdir. Bitkisel proteinler içinde çocuğun gelişimi için gerekli olan tüm protein türleri dışında, gerekli vitaminler, ve eser elementler de bulunmaktadır.

İnek sütü çocuk beslenmesinde gerekli ve yararlı bir besin değildir. Bazı çocuklarda alerjik reaksiyonlara yol açtığı gibi, şişmanlığa da yol açmaktadır. Yine yumurta ve her türlü hayvani ürün çocuklarda önemli bir problem olan ve ölüme yol açabilen besin zehirlenmelerinin birinci sıradaki nedenleridir. Tüm besin zehirlenmelerinin %85’i hayvan ürünü kökenlidir.

Balık başta olmak üzere pek çok hayvansal üründe yüksek oranda eser elementler (civa, arsenik), hücre genetik yapısını bozan kimyasal maddeler, ve nihayet çiftlik hayvanlarına uygulanan yüksek doz antibiyotikler mevcuttur.

Covid salgınının, Çin’deki hayvan pazarlarından, 100 yıl önceki dünya nüfusunun 2 milyar olduğu bir dönemde 100 milyon kişinin ölümüne yol açan İspanyol gribi salgınının ise Amerika Birleşik Devletleri Kansas eyaletindeki bir tavuk çiftliğinden köken aldığını unutmayalım.

Sonuçta bir bebeğin doğumdan itibaren hiç hayvan ürünü tüketmemesi, gelişme geriliğine yol açmadığı gibi, daha sağlıklı bir erişkin olmasını sağlar.

Vegan beslenmenin detayları konusunda Diyet Uzmanı Didem Varol’un önerilerine başvurabilirsiniz.”

Kalp ve İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Murat Kınıkoğlu da konuyla ilgili olarak, “Dünyanın pek çok ülkesinde çocuklarda kötü beslenmeye bağlı gelişim gerilikleri olabilmektedir. Bu çocukların çoğu da vegan olmayan anne-babaların çocukları. Ancak onların çocuklarını kötü beslemeleri çok dikkat çekmiyor. Aslında oranlamaya bakarsak veganlarda bu oran çok daha düşük olur.”

Bebeklerde bitkisel beslenme

Bebeklerin beslenme ihtiyaçları en iyi anne sütü ile karşılanır ve bu da bağışıklığın oluşmasına yardımcı olur. Emzirmenin mümkün olmadığı durumlarda, bebekler için ticari soya formülleri mevcuttur (soya sütü veya diğer bitkisel sütler olarak anlaşılmamalıdır).

Bebeklerin ilk altı ay boyunca anne sütü veya formül mama dışında herhangi bir besine ihtiyacı yoktur. En azından ilk 12 ay boyunca anne sütü veya formül mama almaya devam etmelidirler. Bebeklerin inek sütü tüketmesine ise gerek yoktur.

Aşağıda daha da ayrıntılı şekilde aktarıldığı gibi, yaklaşık 6. ayda, bebeğinizin beslenmesine katı yiyecekler eklemenin zamanı gelir. Alerjiye neden olma olasılığı en düşük olduğu için, biraz anne sütü veya soya formülü ile karıştırılmış demir takviyeli bebek gevreği verilebilir.

6 ila 8 ayda, diğer bitki bazlı yiyecekleri tanıtmaya başlayabilirsiniz:

• Patates, yeşil fasulye, havuç ve bezelye gibi sebzelerin tümü iyi seçimlerdir; iyice pişirilmeli ve ezilmelidir.
• Muz püresi, avokado, şeftali veya elma püresi gibi meyveler.
• 8. aydan itibaren bazı bebekler kraker, ekmek ve kuru tahıl ve iyi pişirilmiş ve ezilmiş tofu veya fasulye gibi protein açısından zengin yiyecekler yiyebilir.

Emzirme (anne sütü) vegan felsefe ve yaşam tarzıyla da uyumludur: Anne sütü teknik olarak “hayvansal” bir içerik olmasına rağmen (insanın da bir hayvan olduğu gerçeğinden hareketle), bedenin ve annenin insan bebekleri için ürettiği doğal bir sıvı olduğundan etik bir çelişki oluşturmaz.

Çocuklar ve gençlerde bitkisel beslenme

Sağlıklı ve dengeli bitkisel beslenen vegan çocukların ve gençlerin kalp hastalığı, kanser, obezite, diyabet ve diğer rahatsızlıklara ilişkin riskleri azalır.

Bitki temelli bir beslenme uygulayan ergenlik çağındaki gençler, genellikle sağlıklı bir kiloyu korumakta zorlanmadıklarını görürler. Ayrıca hayvansal bazlı gıdalar yiyen akranlarına oranla akne, alerji ve mide-bağırsak sorunları ile daha az karşılaşırlar.

Bitki bazlı beslenen vegan çocuklar, kalp hastalığına katkıda bulunabilecek doymuş yağ ve kolesterol oranı yüksek gıdaları sebze, tahıl ve meyveler aracılığıyla sınırlamış olurlar.

Meyve, sebze, kepekli tahıllar ve baklagiller, çocukların okul günü boyunca enerjik kalmasına yardımcı olacak antioksidanlar, lifler ve besinlerle doludur. Çocukların bu yiyecekler ile beslenmeleri, yaşamları boyunca sağlıklı alışkanlıklar edinmelerine de yardımcı olacaktır.

• Süt söz konusu olduğunda, araştırmalar hayvansal süt ve süt ürünlerinin kemikler için çok az faydası olduğunu veya hiç faydası olmadığını kanıtlamış durumdadır. Pediatri dergisinde yayımlanan 2005 tarihli bir inceleme, hayvansal süt tüketiminin çocuklarda kemik bütünlüğünü iyileştirmediğini göstermiştir. Yedi yıl boyunca ergenlik çağındaki kız çocuklarının beslenmelerini, fiziksel aktivitelerini ve kırılma gerilimi (stress fracture) insidansını izleyen başka bir çalışma da, süt ürünleri ve kalsiyumun ergen kız çocuklarında kırılma gerilimini önlemediği sonucuna varmıştır.
• 2021’de Nutrition Research adlı bilimsel dergide yayımlanan bir başka incelemeye göre, vegan gıda içerikli diyetler çocuklarda normal büyüme için en iyisi olabilir. Araştırmacılar, bitki temelli beslenme uygulayan çocuklarda büyüme ve genel sağlıkla ilgili literatürü gözden geçirdi ve birkaç temel besin maddesi alımını değerlendirdi. Araştırmaya göre vegan beslenen çocuklar, daha fazla protein, lif ve demir alımı olmasa da yeterli normal büyüme gösterdiler. Makale, B12 vitamini takviyesinin gerekli olduğunu ve D vitamini veya kalsiyum takviyelerinin de tercih edilebileceğini aktardı. Araştırmacılara göre bitkisel beslenmenin, kardiyovasküler hastalıkların önlenmesi, C vitamini eksikliği ve çocukluk dahil daha sonraki yaşlarda obezite riskini önlemede çocuklar için birçok sağlık yararı var.
• Clinical Pediatrics dergisinde 2021’de yayımlanan bir diğer araştırmaya göre, meyve ve sebze ağırlıklı sağlıklı bir beslenme, aşırı kilolu çocuklarda kardiyovasküler risk faktörlerini azaltıyor. Araştırmacılar, bir yıl boyunca yüksek BMI ile 9 ila 18 yaşları arasındaki 96 katılımcıda üç sağlıklı beslenme düzenini karşılaştırdı. Meyve, sebze, baklagil ve kepekli tahıllar bakımından yüksek ve doymuş yağlar ile kırmızı / işlenmiş etlerin çok düşük olduğu beslenmede, kan basıncı, kolesterol seviyeleri ve kilo gibi hastalık risk faktörlerinin iyileştiğini tespit ettiler. Kalp hastalığı riski taşıyan çocuklar arasında bu beslenme düzenlerinin uygulanmasına ilişkin daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğu da vurgulanmıştır.
• BMJ Nutrition Prevention and Health’de çevrimiçi olarak yayınlanan yeni bir araştırmaya göre, daha yüksek meyve ve sebze alımı, okul çocukları arasında daha iyi akıl sağlığı ile bağlantılı. Araştırmacılar, Norfolk Çocuk ve Gençlerin Sağlığı ve Refahı Anketi’ni inceleyerek 8.000’den fazla öğrencinin mental sağlık puanlarını beslenme verileriyle karşılaştırdı. Daha fazla meyve ve sebze tüketen öğrencilerin, minimum düzeyde meyve ve sebze tüketen öğrencilere göre zihinsel sağlık puanlarının daha iyi olduğunu ortaya koydu. Makalenin yazarları, kahvaltı ve öğle yemeği yiyen öğrencilerde, kahvaltı veya öğle yemeği yemeyen veya sadece enerji içeceği tüketen öğrencilerle karşılaştırıldığında benzer gelişmeler kaydetti. Bu sonuçlar, beslenmenin çocuklar arasında zihinsel iyilik halini iyileştirmeye yönelik halk sağlığı stratejilerinde önemli bir faktör olarak dahil edilmesini destekliyor.

Anne sütü, vitamin, demir ve daha fazlası

“Çocuğunuzu vegan olarak yetiştirmek güvenli mi?” sorusuna BBC Good Food diyetisyeni Emer Delaney de olumlu ve ayrıntılı cevap veriyor.

Erken çocukluk döneminde bitkisel beslenmeyle ilgili ebeveynlerin en büyük endişesi genellikle beslenme yetersizliğidir. Bu nedenle ebeveynler, çocuklarının D vitamini, kalsiyum, demir, omega-3 yağ asitleri ve B12 vitamini eksikliği gibi bazı besinlerin yetersiz kalması riski hakkında bilgilendirilmelidir.

Peki, ebeveynlerin çocuklarına bitki bazlı bir beslenme uygularken hatırlamaları gereken en önemli noktalar nelerdir?

Emzirme ve anne sütü

Anne sütü zengin bir besin kaynağı olduğu için en az ilk altı ay emzirme teşvik edilir. Birçok ebeveyn bir yaşına kadar emzirmeye devam eder. Ancak anne sütü tek besin kaynağı olmamalı ve sütten kesme altı aydan itibaren başlamalıdır. Ebeveynler altı ayda emzirmeyi bırakmaya karar verirse, demir, kalsiyum, B12 ve D vitaminleri ile güçlendirilmiş bir formül önerilir. Uygun bir öneri için aile hekiminiz ve diyetisyeniniz ile konuşun.

Kolay Vegan adlı sitede Dr. Suat Erus tarafından hazırlanan bu kapsamlı listede, vegan/vejetaryen tıp doktorlarının bilgilerine ek olarak veganlık ve bitkisel beslenme konusuna hakim hekimlerin bilgilerini de bulabilirsiniz.

Soya ve yulaf sütleri; doğru karbonhidrat, protein ve yağ oranına sahip olmadıkları için bir yaşından küçük bebekler için uygun değildir. Ayrıca büyüme ve gelişme için hayati besinlerden yoksundurlar. Beş yaşın altındaki tüm çocuklar için de pirinç sütünden kaçınılmalıdır, çünkü protein ve yağ oranı düşüktür ve bu ürünler arsenik seviyeleri içerir.

Sütten kesme süreci

Sütten kesme sırasında, demirle güçlendirilmiş bebek gevreği, ilk yemek için harika bir seçenektir. Tahıllar; ince bir kıvam elde etmek için sağılmış anne sütü veya bitki bazlı formül ile karıştırılabilir. Sütten kesme sırasında sebzeler, tahıl gevrekleri, bakliyat (bezelye, fasulye ve mercimek), yer fıstığı, tohumlar ve meyveler dahil olmak üzere çeşitli yiyecekler teşvik edilmelidir.

Bebeğinizin alerjisi olmadığı sürece altı aylıktan itibaren kuruyemişler verilebilir, ancak iyice öğütüldüğünden emin olmalısınız. Beş yaşından küçük çocuklara, boğulma riski nedeniyle bütün fındık verilmemelidir. Doğal olarak tatlı meyveler (elma veya muz gibi) veya sebzeler (havuç, tatlı patates veya balkabağı gibi) yiyecekleri tatlandırmak için şeker yerine kullanılabilir.

Bebek mamalarına asla yapay tatlandırıcılar, şeker veya tuz eklemeyin.

Bebeğinizin anne sütü veya formül mama alımı azaldıkça, takviye almayı düşünmeniz gerekebileceğini akılda tutmakta fayda varBeş yaşın altındaki çocuklar için ek öneriler hakkında yine doktorunuzla konuşmanızı tavsiye ederiz.

Vegan yemekler ve kalori

Bitkisel beslenmede kalori alımı genellikle daha düşüktür. Bu nedenle çocukların yeterli kaloriyi elde etmek için daha büyük miktarlarda yemeleri gerekir. Çocukların genellikle düşük iştahlı olduğunu biliyoruz. Bu nedenle günlük kalori ihtiyaçlarını karşılamak için gerekli özeni göstermeli ve kalori ihtiyacının çocuktan çocuğa farklılık gösterdiğini de bilmeliyiz.

Soya fasulyesi veya soğuk pres kolza tohumu gibi yiyeceklere sağlıklı yağlar eklemek, yemeklere daha fazla kalori kattığı ve beyin gelişimi için gerekli olan önemli yağ asitlerinin üretimini teşvik ettiği için önemlidir.

Bir yaşından itibaren aşağıdaki besinlere odaklanın:

Protein: Protein, büyüme ve gelişme için temel bir besindir ve her çocuğun beslenmesinde gereklidir. Bitki temelli beslenmede, protein açısından zengin pek çok gıda vardır ve bunlar arasında amino asitlerin iyi bir karışımını sağlayacak çeşitli bakliyat, fasulye ve mercimek bulunur.

Çocuğunuzun alerjisi olmaması koşuluyla, tahıl benzeri yiyeceklerin yanı sıra fındık ve fındık ezmesi iyi protein kaynaklarıdır. Muza ek olarak yumurta ikame maddeleri sağlıklı gıda dükkanlarında ve bazı süpermarketlerde bulunur ve yemek pişirme ve fırınlamada kullanılabilir. Yeterli beslenmeyi sağlamak için günde üç porsiyon bitkisel protein eklemeyi hedefleyin.

Kalsiyum ve hayvan sütü alternatifleri: Kalsiyum, sağlıklı kemiklerin korunması için anahtardır ve kemik kütlemizin yaklaşık %45’i sekiz yaşından önce birikmektedir. %45’i sonraki sekiz yılda, kalan %10’u ise sonraki 10 yılda edinilir. Bu nedenle vegan çocuklar için kalsiyum gereksinimlerinin karşılanması önemlidir.

Kalsiyum ve D vitamini ile takviye edilmiş bitki bazlı bir süt (günde yaklaşık 300 ml) iyi bir seçimdir. Soya yoğurtlarını ve kalsiyum açısından zengin tahılları da çocuğunuzun beslenmesine dahil etmek isteyebilirsiniz. Yulaf ve hindistancevizi ‘sütleri’ başka bir seçenektir – her ikisi de kalsiyum ile güçlendirilmiş bir biçimde mevcuttur (ancak tümü D vitamini ile desteklenmemiştir – bu nedenle etiketleri kontrol edin). Güçlendirilmiş pirinç sütü, çocuklar için ana içecek olarak kullanılabilir, ancak yalnızca beş yaşından itibaren kullanılabilir.

Sürülebilir bitki bazlı besinler de kullanılabilir. Badem, fasulye ve yeşil yapraklı sebzeler de iyi kalsiyum kaynaklarıdır ve çocuğunuzun beslenmesine düzenli olarak dahil edilmelidir. Yaşa göre değişiklik gösterdiğinden, ebeveynlerin çocukları için kalsiyum önerilerini kontrol etmeleri önemlidir.

Çocuklar için kalsiyum gereksinimleri yaşa göre değişir:

Bebekler:

1 yaş altı – günde 525 mg kalsiyum

Çocuklar:

1-3 yaş arası – günde 350 mg kalsiyum

Dört ila altı yaş arası – günde 450 mg kalsiyum

Yedi ila 10 yaş arası – günde 550 mg kalsiyum

Ergenlik dönemindeki gençler:

11 ila 18 yaşındaki kadın – günde 800 mg kalsiyum

11 ila 18 yaşındaki erkekler – günde 1000 mg kalsiyum

Demir: Demir, kırmızı kan hücrelerinin oluşumu için gereklidir. Bakliyat (fasulye dahil), mercimek ve bezelye, koyu yeşil yapraklı sebzeler (brokoli, bamya, tere veya bahar yeşillikleri gibi), kepekli ekmek ve un, fındık, kepekli tahıllar ve güçlendirilmiş tahıllar gibi iyi demir kaynakları düzenli olarak beslenmelerine dahil edilmelidir. Kayısı, kuru erik ve incir gibi kuru meyveler de iyi seçimlerdir.

Demir açısından zengin bir gıdayı C vitamini açısından zengin bir gıda ile birleştirerek çocuğunuzun demir alımını artıracaksınız. Örneğin; portakal dilimlerini zenginleştirilmiş bir kahvaltılık gevrek üzerinde veya mercimek-biber karışımı sebze güveci deneyin.

D vitamini: Güçlü kemikleri ve dişleri korumak için kalsiyum emilimi için gerekli olan D vitamini, en iyisi cilt tarafından emilen güneş ışığı olmak üzere çok çeşitli gıdalarda bulunur. Veganlar için güçlendirilmiş bitki bazlı süt, ezmeler ve tahıllar en iyi seçeneklerdir.

İngiltere Sağlık Bakanlığı, 1-4 yaş arasındaki tüm çocukların 10µg içeren günlük D vitamini takviyesi almasını önermektedir. Aslında 6 ay ile 5 yaş arasındaki tüm çocukların her gün A, C ve D içeren vitamin takviyeleri almaları önerilir. Tüm D vitamini takviyeleri veganlar için uygun değildir, bu nedenle satın almadan önce etiketi kontrol edin.

Omega-3 yağlı asitler: Bu esansiyel yağlar beyin gelişimi için hayati öneme sahiptir ve beynin sağlıklı kalmasına, optimum şekilde çalışmasına yardımcı olur. Ayrıca görme ve kalp sağlığı için de önemlidirler. Bitkisel kaynaklar arasında chia tohumları, keten tohumları, kenevir ve ceviz bulunur. Bununla birlikte, bitkisel gıdalar bu esansiyel yağların en zengin kaynağı olmadığından, hamile ve emziren anneler de dahil olmak üzere bazı veganlar, mikroalglerden elde edilen omega-3 yağ asitlerini takviye etmeyi tercih ederler.

B12 vitamini: Kırmızı kan hücrelerinin oluşumu için gerekli olan B12 vitamini, beyin ve sinir sistemi oluşumu için kilit önemdedir. Hem emziren vegan anneler hem de vegan çocuklar, iyi bir B12 takviyesi almalıdır.

B12 vitamini zenginleştirilmiş kahvaltılık gevrekler ve bazı düşük tuzlu maya özlerinin, zenginleştirilmiş bitki sütleri ve soya ürünlerinde olduğu gibi B12 içerdiği yaygın olarak kabul edilmektedir. Çocuğunuzun diyetine bir kombinasyonun dahil edilmesi önemlidir. Aksi takdirde B12 takviyesi gerekebilir. Güvenilir bir iyot kaynağı da önemlidir ve genellikle bir takviye önerilir.

Lif: Yüksek lifli gıdalar çok doyurucu olma eğilimindedir ve çoğu zaman çocukların ihtiyaç duydukları tüm kalorileri ve besinleri almadan önce doymalarına neden olabilir. Avokado, kabuklu yemişler ve kuru meyveler gibi lif içeren besin açısından yoğun gıdaları tercih edin. Unutmayın: Diş çürümesi olasılığını en aza indirmek için kuru meyve yedikten sonra çocukları dişlerini fırçalamaya teşvik etmek iyi bir uygulamadır.

Alerjilere dikkat

Tıpkı yetişkinlerde ve hayvan/hayvansal içerik barındıran gıdalarda olduğu gibi, çocukların beslenmesinde alejilere de dikkat edilmelidir.

Çocuk diyetisyeni Amy Chow, aşırı seçici olan veya beslenme güçlüğü çeken çocukların beslenme yetersizliği riski altında olabileceğini söylüyor. Bu sebeple çocuğunuzun yemek yemesini veya yiyecekleri sindirmesini engelleyen, alerji dahil herhangi bir tıbbi durumda beslenme biçimini uzmanlara özellikle danışmanızda fayda var. En önemli alerjenler arasında hayvansallar açısından yumurta, süt ürünleri, balık ve diğer deniz canlıları sayılıyor. Bitkisellerde ise fındık, fıstık, buğday, tohum ve soya gibi ürünler. Bebeğinizin ve çocuğunuzun bir veya birden fazla alerjiye sahip olup olmadığı konusunda dikkat etmeniz tavsiye ediliyor.

Daha fazla bilgi için veganbebek.com sitesini, vegan pediyatristlerin önerilerini inceleyebilir, Animal Rights Coalition sayfasındaki kaynaklara göz atabilirsiniz.

(*) Didem Varol 2008 senesinde Kanada McGill Üniversitesi’nden mezun olup yaklaşık 10 sene Toronto Halk Sağlık bölümünde çalıştı. Ayrıca bitkisel bazlı beslenme sertifikaları gerçekleştirdi (T. Colin Campbell Center for Nutrition Studies & eCornell ve Physicians Committee for Responsible Medicine’dan). Özellikle bütünsel ve bitkisel bazlı beslenme, yani sağlıklı vegan beslenme, danışmanlık ve eğitim sunuyor.

Kaynaklar: PCRM, BBC Good Food, Health Line

Kapak fotoğrafı: Craig Pattenaude / Unsplash

Vegan bebek, vegan çocuk ve beslenme yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

7-28 Kasım tarihleri arasında bütünsel bitkisel beslenme konusunu içeren ve Zoom üzerinden çevrimiçi gerçekleştirilecek 4 derslik “Food for Life” (Yaşam için Gıda) web seminer serisiyle, bu tür beslenmenin tip 2 diyabeti nasıl önleyebileceği, kontrol altında tutabileceği ve bazı durumlarda geri dönmesine nasıl yardımcı olabileceği paylaşılacak.

Physicians Committee for Responsible Medicine tarafından hazırlanmış dünyaca saygın bir beslenme eğitimi programı olan “Food for Life” müfredatının parçası olan bu seriye, Plant Based Health Professionals U.K de destek veriyor.

Kimlere yönelik?

Konu hakkında bilgilenmek isteyen herkesin kaydına açık olan web semineri, özellikle diyabetin önlenmesi ve tedavisi için bitki bazlı beslenmenin temellerini öğrenmek isteyen sağlık profesyonellerinin yanı sıra Türkiye’de veya yurtdışında bulunan ve şu anda tip 2 diyabet, prediyabet veya aile öyküsünden diyabet gelişimi için risk faktörleri bulunan Türkçe konuşan yetişkinlere yönelik.

Öğrencilere ücretsiz olan ve aynı anda Türkçe ve İngilizce olarak sunulacak program, Kayıtlı Diyetisyen ve Yaşam İçin Gıda Eğitmeni Didem Varol ve bitkisel bazlı beslenerek kendi sağlığını geliştiren Yaşam İçin Gıda Eğitmeni Canan Orhun tarafından sunulacak.

Bilimsel araştırmalarla desteklenen program içeriği ve kayıt ile ilgili daha ayrıntılı bilgi için program pdf’sini içeren bu bağlantıya tıklayabilirsiniz.

Kapak fotoğrafı: Sharon Pittaway 

Yaşam için Gıda: Diyabet Girişimi web seminer serisi yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Bitki bazlı beslenen erkekler ile yapılmış üç yeni çalışma, bireylerde sağlık açısından birden fazla iyileşmenin tespit edildiğini ortaya koyuyor.

Araştırma, bitkisel beslenmenin erkeklerde prostat kanserine ve erektil disfonksiyona yakalanma riskini azaltmasının yanı sıra, daha sağlıklı bir prostatla ilişkilendirilen PSA seviyelerini düşürmeye yardımcı olduğu belirtiliyor.

Her üç çalışma da Amerikan Üroloji Derneği adına hakemli bir bilimsel dergi olan The Journal of Urology’de yayımlandı.

28 yıllık araştırma sonucu: Prostat kanseri riskinde azalma

28 yıldan fazla süren Bitki Bazlı Beslenme ile Prostat Kanseri Riski Arasındaki Bağlantı adlı araştırma boyunca her dört yılda bir anket verileri toplanarak çeşitli beslenme biçimleri uygulayan 47.000’den fazla erkek değerlendirildi.

Yazarlar, bitki bazlı beslenmenin daha düşük ölümcül kanser riski ile ilişkili olduğu sonucuna vardı. Ayrıca hayvansal içermeyen beslenme biçimlerinde 65 yaşın altındaki erkeklerin prostat kanserine yakalanma riski daha azdı.

Bununla birlikte, çalışmadaki erkeklerin yüzde birinden daha azı “katı” bir vejetaryen veya vegan beslenme tarzı uyguladı. Yazarlar bunu bir sınırlama olarak belirtiyorlar.

Bitki bazlı diyetlerde daha düşük PSA seviyeleri

Aynı dergide yayımlanan başka bir çalışma da prostat sağlığı açısından daha ayrıntılı bir inceleme yürüttü. Çalışmanın amacı, beslenme biçimlerinin prostatta üretilen prostat spesifik antijen (PSA) seviyelerini nasıl etkilediğini görmekti. Prostat Cancer UK adlı kuruma göre yüksek PSA seviyeleri prostatta sorun olduğunun bir göstergesi olabiliyor.

Çalışma kapsamında Ulusal Sağlık ve Beslenme İnceleme Anketi veritabanı aracılığıyla toplam 1399 erkek değerlendirildi.

Yazarlar, çoğunlukla bütünsel bitki bazlı gıdalardan oluşan “sağlıklı” bir bitkisel beslenme ile daha düşük PSA seviyeleri arasında “önemli” bir ilişki olduğunu belirtti.

Erektil disfonksiyon çalışması

Bitki Bazlı Beslenme Erektil Disfonksiyon Riskinin Azalması ile İlişkilidir başlıklı üçüncü araştırma da aynı veritabanını inceledi.

2549 erkeğin analizi, bitki bazlı beslenenlerin düzenlerinde ve bildirdikleri ereksiyon sıklığında farklı sonuçlar olduğunu kanıtladı.

Yazarlar, benzer şekilde, “sağlıklı” bitki bazlı beslenmenin erektil disfonksiyon olasılığının azalmasıyla bağlantılı olduğunu belirtiyor.

Yazarlardan biri olan Dr. Stacy Loeb “Bu üç çalışma da, beslenme biçimimizde yapılabilecek değişikliklerin, genel sağlık açısından ve milyonlarca erkeğin karşılaştığı belirli ürolojik koşullar açısından olumlu etkiler yapabileceğini gösteriyor. Sağlıklı bitki bazlı beslenmenin üroloji ve cinsel sağlık için önemli faydaları var,” diyor.

Kaynak: Plantbased News

Kapak fotoğrafı: Unsplash – Jason Briscoe

3 yeni araştırma: Bitki bazlı beslenmenin erkekler için birden fazla faydası var yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Beslenme ve sağlık alanındaki bilimsel çalışmaları temel alarak güncel bulguları kamuoyuyla paylaşan ve Dr. Michael Greger tarafından kurulan Nutrition Facts, “Yumurta Tüketimi ve Kanser Riski” adlı bilimsel çalışmaya atıfta bulunarak günde yarım yumurta veya daha fazlasını yemenin, zehirli kirletici atık dioksine maruz kalma sebebiyle hangi kanser türlerine yakalanma olasılığını ne kadar artırdığını ortaya koyuyor.

“İnsanların yağ dokularında ve insanlar tarafından ‘gıda’ olarak tüketilen hayvanlarda biriken dioksin, atmosfere salınan zehirli bir kirletici atıktır. Dioksin benzeri bileşiklere en çok, hayvan ve hayvansalların besin olarak tüketilmesi yoluyla maruz kalındığı düşünülmektedir. 

Geçen yıl yayımlanan ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA) verilerini göz önünde bulundurarak hangi hayvansallarda daha fazla toksik atık olduğunu biliyor musunuz?

‘Zehirli atık’ ve ‘beslenme’ sözcüklerini bir arada duyduğunuzda ilk düşünmemiz gereken balıktır. Dioksin seviyesi açısından açık arayla en kötü durumda olan balıklardır. Balığı, yumurta ve peynir takip eder. 

Bu yüzden dikkatli olmalıyız. Örneğin; emziriyorsanız, balık tüketimini sonlandırarak bebeğin dioksine maruz kalmasını azaltabilirsiniz. Ancak o balığı, hayvansal süt ürünlerindeki dioksinler gibi kimyasallar içeren başka bir gıda grubuyla değiştirirseniz, o zaman bebeğinize yine bir iyilik yapmıyor olabilirsiniz. Artık yumurtanın süt ürünlerinden üç kat daha fazla dioksion seviyesine sahip olduğunu biliyoruz.

Bu durum, günde sadece yarım veya daha fazla yumurta tüketmenin ağız kanseri, boğaz kanseri, yemek borusu kanseri ve gırtlak kanserine yakalanma olasılığını yaklaşık iki kat artırdığını bulan ‘Yumurta Tüketimi ve Kanser Riski’ adlı çalışmanın bulgularını açıklayabilir. 

Araştırma aynı zamanda kolon kanserine yakalanma olasılığının üç kat, rektum kanseri ve akciğer kanserine yakalanma olasılığının yaklaşık iki kat ve göğüs kanserine yakalanma olasılığının da üç kat olduğunu buldu. Çalışmaya göre günde sadece yarım veya daha fazla yumurta yemek, ek olarak prostat kanseri, mesane kanseri ve tüm kanserlerin toplam olasılığını yaklaşık iki kat artırıyor. Kaynak“

Hayvan bedenlerini ve beden salgılarını tüketmenin kanser başta olmak üzere ciddi sağlık sorunlarıyla bağlantısı hakkında daha fazla bilimsel çalışma için web sitemizi ziyaret edebilirsiniz.

Aynı zamanda bitkisel beslenmenin sağlığı ne denli olumlu yönde etkilediğini bilimsel veriler ve dünya çapından tıp doktorlarıyla yapılan röportajlar ile aktaran, hayvancılık ve sağlık sektörlerinde insan hayatıyla oynayan milyar dolarlık gıda ve ilaç devlerinin perde arkasını anlatan What The Health belgesini de mutlaka izlemenizi tavsiye ederiz.

Hayvansal gıdaların tüketimi ve kanser riski yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Proteinler aminoasitlerden oluşurlar. İnsanlarda 21 farklı aminoasit vardır ve bu aminoasitlerin 8 tanesi esansiyeldir, yani beslenme yoluyla alınmak zorundadır. Hayvanların aminoasit yapısı bizimle oldukça benzerdir. Bu nedenle et 8 esansiyel aminoasiti yaklaşık olarak aynı oranda barındırır. Hayvansal gıdaların iyi birer protein kaynağı olarak görülmesinin sebebi de budur.

Neden hep tahıllar ve bakliyat türlerinin kombinasyonu önerilir?

Bitkisel besinler de bu 8 aminoasiti içerir, ancak bazılarını az, bazılarını daha çok içerirler. Örneğin tahıllar metiyonin ve fenilalanin aminoasitlerinden zengindir. Baklagiller ise lizin ve izolösinden zengindir.

Tahıl ve baklagillerin kombinasyonu ile tüm aminoasitleri tamamlamış olursunuz. Bu nedenle bitki temelli beslenmede tahıl ve baklagillerin kombinasyonu önerilir.

Proteini nereden alacağız?

Veganlar şu soruyla da sürekli karşı karşıya kalırlar: Peki protein ihtiyacını nasıl karşılıyorsun?

Vücudumuzun hayvansal proteine değil, esansiyel 8 aminoasite ihtiyacı vardır. Gün içinde bakliyat ve tahıl kombinasyonunu sağlamış olmanız yeterlidir.

Vücudumuzun aminoasitleri muhafaza edebilme özelliği vardır. Örneğin bir öğünde yediğiniz yemekten aldığınız aminoasitleri vücut gün içinde yediğiniz diğer yemekten aldığınız aminoasitlerin emilimine kadar bekletir ve ihtiyacı olan proteini üretmek için elinde yeterli miktarda aminoasit olunca üretim de başlar.

Aşağıdaki zengin protein kaynaklarından birini her öğün tükettiğinizde aminoasit çeşitliliğini sağlamış olursunuz.

Beslenmeyle ilgili tavsiyeler, kişilerin sağlık durumuyla doğrudan bağlantılı olduğundan ve her bireyde farklılık gösterdiğinden, beslenme rutininizde yapacağınız değişiklikleri doktorunuza ve bitki temelli beslenmeyle ilgili bilgi sahibi olan vegan sağlık profesyonellerine danışmanızda fayda var.

Hayvansal protein ile bitkisel protein arasında fark var mı? yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Peynirden asla vazgeçemeyeceğini düşünen ve bunu açıkça dile getiren tek kişi sen değilsin. Hayvanlara, doğaya ve kendi sağlığına önem verdiğini belirten ve vegan yaşama geçmeyi düşünen pek çok kişi peyniri ve süt ürünlerini hayatından çıkarmayı en büyük engel olarak görüyor. Veganlar da, veganlığın özünü anladığını ve veganizmi desteklediğini söyleyen ama kendisinin neden vegan olamadığını peynir ikilemiyle açıklamaya çalışan pek çok kişiden bu keskin ve kararlı ifadeyi pek çok kez duymuştur.

Peyniri bırakamayacağını ileri süren kişilerin bazıları peynir için bitkisel alternatifler olmadığını düşündüğünden, bazıları da hayvan sömürüsünden elde edilen süt ve süt ürünlerinin sağlığa zararlarını ve endüstrinin ardındaki etik sorunları bilmediği için bu yaklaşımı benimsiyor. Diğerleri içinse peynir, alerji veya intolerans geliştirmiş olsalar bile tam bir “bağımlılık” olarak görülüyor.

Peynir, kazein ve bağımlılık

Bağımlılık konusunda haksız da sayılmazlar çünkü bilim insanları peynir içerisinde, beyinde bağımlılıkla ilişkilendirilen opioid reseptörlerini tetikleyen bir kimyasal tespit etti. İçerdiği yüksek oranda kazein yüzünden artık peynirin bağımlılık yapıcı etkisi olduğu biliniyor.

Kazein sütte bulunan bir proteindir ve yapımındaki işlemler gereği, peynir süte oranla çok daha fazla kazein içerir. Kazein opioid sistemini harekete geçirerek kişiye haz verir. Evrimsel açıdan baktığımızda bu ilk etapta mantıklı bile gelebilir çünkü ödül sistemimizin bütün amacı olumlu ve yararlı davranışları teşvik etmek, yararsız olanları engellemektir. Yeni doğduğumuzda sadece anne sütüyle beslendiğimizi ve hayatımızın buna bağlı olduğunu göz önüne aldığımızda, süt içmeyi sevmemenin büyük bir sorun olacağını görmek zor değil. Bu anlamda annemizin sütünü içtiğimiz için beynimiz tarafından ödüllendiriliyoruz.

Buraya kadar çok mantıklı.

Fakat sonrasında sütten kesildiğimizde ve ona artık ihtiyaç duymadığımızda bile bize sürekli başka türden annelerin sütü veriliyor. Çünkü bize, türlü işkencelerle hayvanların doğal döngüsünden çıkarılarak sürekli üretmeye zorlandığı sıvıyı içmeye dayatan mevcut sistem arka planda çalışıyor. Bu süreçte en kibar tabirle garip bir davranış olan insan dışı hayvanların sütlerini içmeye alıştırılıyoruz. Daha sonra kazein ile yüklü peynire eriştiğimizde ise, beynimiz, tabiri caizse, beşinci vitese geçiyor! Ve Dr. Colin Campbell’ın “The China Study” kitabında da belirttiği kazeinin kanserojen etkileri de…

Hayvansal süt ve süt ürünleri olmadan da yaşayabilirsin

Ama artık doğru bilinen yanlışları bir kenara bırakıp kendini sütten kesmenin, peyniri ve hayvanların vücut sıvılarından elde edilmiş diğer ürünleri bırakmanın vakti geldi.

Çünkü peynir dediğimiz şey, aslında ineklerin yıllarca “suni döllenme” yoluyla cinsel şiddete maruz bırakılması ve her seferinde yavrularından ayrılmaya zorlanması yoluyla elde edilen, yüksek oranda yağ ve tuz içeren, işlenmiş bir beden sıvısı.

Üstelik hissettiğimiz o bağımlı olma halini tetiklemesi için özel olarak tatlandırılan yapay bir sıvı. Bilinenin aksine sağlığımız için hiç de iyi değil.

Süt olmadan yaşayabilirsin ve gayet sağlıklı olabilirsin. Daha da önemlisi, hayvanları korkunç işkencelere maruz bırakan bir sistemin parçası olmayı reddebilirsin.

Bu süreçte sana yardımcı olabilecek bazı önerilerimiz var:

1. Süt ve peynirin hayvanlara ve sağlığına verdiği zararlara dair bilgi edin: Her şeyden önce bilgi sahibi ol. Süt ve peynirin sofralara nasıl geldiğini öğrenmek için hayvancılık ve süt endüstrisinin perde arkasını anlatan makaleleri okuyup belgeselleri izle. Üretim süreci ve sonrasında işkence gören hayvanların çığlığını duyup acısını hissettiğinde, reklamlarda bize gösterilen “mutlu ineklerin” gerçek olmadığını görüp (çok büyük ihtimalle) peyniri tamamen hayatından çıkaracaksın ve bunun için hiçbir pişmanlık duymayacaksın. Hedefine odaklanmakta zorluk çektiğin her an bu tür destekleyici yazılı ve görsel bilgilere başvurabilirsin. Eğer halihazırda zaten vejetaryensen, bu bilgiler vegan bir yaşamı benimsemene yardımcı olacak. Üstelik bu bilgiler, vegan olduğun için sana gelebilecek temelsiz eleştirileri güvenle göğüslemene yardımcı olacak. Peynirin insan sağlığına zararlarını öğrenmek için de konuya hakim tıp doktorlarının (1,2) ve vegan uzman diyetisyenlerin güncel ve endüstriden bağımsız bilgilerine başvurabilirsin.
2. Kendini sorgula ve gerekçen konusunda net ol: Peyniri bırakma nedenin konusunda kendine dürüst olmak atacağın ilk adımlardan biri. Eğer hayvan sömürüsünün bir parçası olmak istemediğin için peyniri bırakıyorsan bu gerekçe, canın peynirli bir pizza çektiğinde veya kahvaltıda gözün peyniri aradığında seni daha güçlü ve iyi hissettirecek; o peyniri yemene engel olacak. Eğer sağlık nedeniyle peyniri bırakıyorsan daha somut bir neden belirlemeyi dene. Çünkü net bir gerekçe sağlığın konusunda sonuçlarını kolaylıkla görebileceğin hedefler belirlemene de yardımcı olur (sindirim sistemini veya cildini düzeltmek gibi). Çok genel bir gerekçe, ucu açık olacağı ve başarılması imkansız gibi görüneceği için kısa sürede peynir tüketmeye geri dönmene neden olabilir.  
3. Evini hayvan kaynaklı peynirlerden arındır: Peyniri bırakmaya karar verdikten hemen sonra buzdolabını yeniden düzenleye başlamak ve alacağın ürünlerin içeriğini okumak çok önemli. Çünkü peynirin bağımlılık döngüsünü kırmak için geçerli tek yol, hayvansal süt içeren diğer ürünleri de tamamen hayatından çıkarmak. Eğer yalnız yaşamıyorsan, ailene ve arkadaşlarına peyniri bırakma gerekçeni açıklayarak onlardan bu süreçte destek isteyebilirsin.
4. Odağını kaybetme: Alışveriş yaparken veya dışarıda yemeğe gittiğinde kendini kısıtlanmış hissetmene neden olacak şeyler yapmamaya çalış. Eğer süt ve peynir reyonunun önünden geçerken peynirlere bakıp iç geçiriyorsan, bir dahaki sefere o reyonun önünde geçmemek iyi bir fikir. Benzer bir şekilde, restorana gittiğinde kararsız kaldın ve peynirli seçenekleri gözden geçirirken kararını sorgulamaya başladın. Böyle bir durumda birinci maddeye geri dön ve neden peynir yemeyi bıraktığını hatırlayarak odağını kaybetme. Eğer çok açıkmamışsan, navegan yemekler sunan veya vegan seçenekleri olmayan bir restorana girme. Çünkü bu tür yerlerdeki seçenekler peynire karşı direncini kırmana neden olabilir. Vegan yaşama geçmek için hazırlanmış olan rehber sayfaları da takip ederek lezzetli ve pratik sebze yemekleri yapabilir, ikame bitkisel ürünler hakkında bilgi alabilirsin.
5. Sipariş verme yöntemini değiştirip “peynirsiz” istediğini vurgula: Eğer vegan restoranda değilsen ve bulunduğun yerde vegan seçenekler de yoksa, sipariş verirken pizzayı, salatayı, sandviçi veya makarnayı “peynirsiz” hazırlamalarını rica edebilirsin. Bu hem hayvan sömürüsüne hem de yüksek kolesterol ve kaloriye set çekmene yardımcı olacak.
6. İyi bir peynir alternatifi süreci kolaylaştırabilir: Peynirsiz bir yaşama geçişte bitki temelli peynir seçenekleri, eksikliğini hissettiğin anlarda sana yardımcı olabilir. Piyasadaki mevcut vegan peynirleri deneyip damak zevkine uygun olanı kullanabilirsin. Hatta evde kendi vegan peynirini kendin yapabilirsin. Yemeklerin üzerine serpebileceğin besin mayası da alıştığın tadı yakalamanı ve ek vitaminler almanı kolaylaştırabilir.

Vegan yaşama geçiş aşamasında faydalanabileceğin bazı kaynaklar:

• https://veganlik.org
• https://www.kolayvegan.com
• https://vegangazete.com
• http://vegansef.com
• bitkiselbesleniyorum.com
• instagram.com/basitvegan
• instagram.com/plantgevity
• instagram.com/mutlu_vegan
• Vegan Bakkal
• Vegan Dükkan
• Vegan Dünyası
• https://gps.vegans.live & http://rota.tvd.org.tr

Kaynaklar: One Green Planet, Million Dollar Vegan

Çeviri ve düzenleme: Emre Kayatepe, Boğaziçi Üniversitesi 2020 Psikoloji Bölümü mezunu, TVD gönüllüsü

Vegan Yaşama Dair Mitler: “Peynirden Asla Vazgeçemem” yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Fakat biz doğru bilinen yanlışları elimizdeki bilimsel verilerle her fırsatta düzeltmeye ve hayvan sömürüsüyle elde edilen sütün insan sağlığına zararlarını anlatan tıp doktorlarının ve bilim insanlarının araştırmalarını paylaşmaya devam edeceğiz.

Başta inekler olmak üzere beden sıvıları için ömrü boyunca türlü işkencelere maruz kalan ve sütü çalınan tüm hayvanların, yalnızca yavruları için ürettiği sıvının yine yalnızca yavruların hakkı olduğu gerçeğinden hareketle de hayvansal süt üretimindeki etik sorunları ortaya koymayı sürdüreceğiz.

Sütün insanlar için sağlıklı olmadığını gösteren sebeplerden birkaçını paylaşıyoruz:

1. Süt aslında kemiklerdeki kalsiyumu tüketir. Hayvan kaynaklı aşırı protein alımına bağlı olarak vücudumuzdaki asidite artar ve bu durum biyolojik bir tepkimeye yol açar. Vücudumuzda depolanan kalsiyum, sistemimizdeki asitleri nötr hale getirmek için kullanılır. Kemiklerimizden çıkan kalsiyum, vücudumuzdaki artan asitliği azaltıp dengelemek için kullanılır ve sonunda idrarla vücuttan atılır. Yani teknik olarak süt kemiklerimizi zayıflatır.
2. Sütün içinde sadece protein ve kalsiyum yok; istenmeyen hormon ve antibiyotikler de var. İnek sütünün tek amacının buzağıyı beslemek olmasının bir sebebi var. İnek sütü, bir buzağının ihtiyaç duyabileceği bütün gerekli içeriklere sahiptir: Protein, lipidler, sodyum, yağlar, kolesterol ve daha fazlası… Ayrıca modern pastörize ve homojenize etme yöntemleri, sütün içindeki gerekli vitamin ve besinlerin miktarını da azaltır. Üstelik sütü için alıkonan ineklere, çeşitli antibiyotikler ve insanlarda prostat ile meme kanseri riskini artıran sığır büyüme hormonu (BGH) verilir.
3. Kolesterol seviyesini artırır. Süt ve süt ürünleri yüksek miktarda doymuş yağ içerir. Bu durum da fazla tüketim halinde vücudumuzdaki kolesterol seviyesinin katlanarak artacağı anlamına gelir. Bilindiği gibi kandaki kolesterol miktarı arttıkça kalp ve damar hastalığı riski de artmaktadır.
4. Sütün içindeki iltihaptan haberiniz var mı? Düzenli ve sık sık yapılan süt sağımı sırasında ineklerin memeleri elektronik sağma makinelerine saatlerce bağlı kalır. Bu durum ineklerin zaman zaman elektrik şoklarına maruz kalmalarına ve ineklerde meme iltihabına sebep olmaktadır. Meme iltihabı ölümcül bir süt bezi enfeksiyonudur ve dokunun altında iltihap oluşturur. Dolayısıyla ineklerin memelerindeki iltihap kaçınılmaz olarak sütün içine karışır.
5. İnsülin seviyesini etkiler. Süt doğal bir insülinojeniktir. Yani vücutta insülin salımını artırır. Bu, içerdiği basit şeker, laktozdan dolayı gerçekleşir. Laktoz ise vücuttaki insülini ani bir şekilde yükseltir. İnsülin hormonunun işlevi, enerjiyi artırmak için vücuda glukoz transfer etmektir. Süt tüketimine bağlı olan insülindeki ani artış uzun süren bir etkiye sebep olmayacağı için, süt içildiği zaman kandaki şeker seviyesi de dengesizleşir.
6. Sindirim sorunlarına yol açar. Laktoz intoleransı vücudumuzun laktozu sindirememesidir. Ek olarak süt; şişkinlik, kabızlık ve huzursuz bağırsak sendromu gibi başka sindirim sorunlarına yol açmaktadır. Bu durum, hayvan sütünde bulunan bir protein olan kazeinin sindirilmesinde yaşanan zorluktan kaynaklanır. Kazein, sindirilmek yerine kana karışır ve yüzde akne oluşumu ve ağızda kabarcıklara yol açar.

Hayvanların bedenlerini ve hayvanlardan elde edilen süt ve süt ürünlerini tüketmeyi bırakmak, etik ve sağlıklı bir yaşam için atacağınız en önemli adımlardan biri olacaktır.

Mutfağınızda süt kullanıyorsanız hayvan kaynaklı sütleri değil, bitki temelli sütleri (soya, badem, pirinç, fındık, vb.) tüketerek veya kendiniz hazırlayarak hem hayvanların yaşamı hem de kendi yaşamınız için “faydalı” bir adım atabilirsiniz.

Bitkisel beslenmenin sağlığa faydalarıyla ilgili ayrıntılı bilgi almak ve uzman hekimlerin paylaştığı verileri incelemek için Vegan Sağlık Profesyonelleri’ni (Dr. Suat Erus) ve Dr. Murat Kınıkoğlu’nu takip edebilirsiniz.

Kaynak: VeganFirst

Kapak fotoğrafı: Jo-Anne McArthur / We Animals Media

Çeviri ve düzenleme: Emre Kayatepe, Boğaziçi Üniversitesi 2020 Psikoloji Bölümü mezunu, TVD gönüllüsü

Bilinenin aksine süt sağlıklı değildir yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.