Sanatçı, bu gelirin Direct Action Everywhere, Mercy For Animals, The Humane League ve TVD İstanbul Vegfest etkinliğimize geçmiş yıllarda çevrimiçi konuşmacı olarak katılan temsilcilerin de yer aldığı Physicians Committee for Responsible Medicine gibi örgütlere aktarılacağını açıkladı.

Sanatsal etkinin hak temelli kullanımına iyi bir örnek olan Moby’nin bu tavrı, müziği bir araç olarak konumlandırdığı etik tutumunu da ortaya koyuyor. Her defasında, dünya çapında tanınır olmanın getirdiği ilgiyi ve dikkati hayvanların lehine çevirmeye çalışan Moby, Instagram hesabından yaptığı açıklamada kendi ifadesiyle “Hayattaki asıl işim hayvan hakları aktivizmi; bu doğrultuda Coachella’dan elde ettiğim geliri ve görünürlüğü hayvanlar için kullanmak istiyorum,” diyor.

“Tüm hayvanlar kendi yaşamının öznesi”

Moby’nin uzun yıllardır savunduğu etik çerçeve, türcülük karşıtı, etik vegan felsefesine dayanıyor. Yazılarında ve söyleşilerinde, hayvanların “kaynak” olarak görülmesine açıkça karşı çıkarak ve her fırsatta bunu dile getirerek hayvanların hissedebilen bireyler olduğunu vurguluyor.

39 yıldır vegan olan Moby’ye göre veganlık, sistematik şiddetin reddi demek; bireysel bir tercih değil.

“1987’de tüm hayvansal ürünleri bıraktım ve vegan oldum. İnançlarıma uygun şekilde yiyip yaşayabilmek için; hayvanların kendi yaşamları olduğu, kendi yaşamlarına sahip olmaya hakları olduğu ve hayvanların acı çekmesine katkıda bulunmak istemediğim düşüncesiyle…”

Coachella bağışı da, bu duruşun etkili ve pratik bir yansıması. Daha önce de pek çok kez farklı şekillerde hayvan hakları örgütlerine destek olan Moby’nin kararı, hem hak savunucularına doğrudan kaynak sağlıyor hem de geniş kitlelere ulaşan bir platformda hayvan hakları ve veganlığın yeniden gündeme taşınmasına katkı sunuyor.

İklim krizi ve hayvancılık bağlantısı

Bu prensibe paralel olarak Moby, yalnızca bireysel sanat üretimi üzerinden değil, küresel politika girişimleri üzerinden de hayvan hakları ve iklim krizi ilişkisini gündeme taşıyan kampanyalarda yer alıyor.

Bunlardan biri; fosil yakıt kullanımını azaltmayı hedefleyen Paris Anlaşması yaklaşımını model alan ve hayvancılığın ekosistemler üzerindeki etkilerine odaklanan Bitki Temelli Anlaşma (Plant Based Treaty) girişimini imzalayan isimler arasında. Küresel ölçekte yürütülen bu kampanya, liderleri hayvansal üretimin çevresel etkilerinin azaltılması, bitki temelli beslenmeye geçişin teşvik edilmesi ve bu doğrultuda politika geliştirilmesi yönünde harekete geçmeye çağırıyor.

Moby ayrıca, geçtiğimiz yıllarda 26. BM İklim Değişikliği Konferansı (COP26) öncesinde, Joaquin Phoenix ve Billie Eilish gibi vegan sanatçılar ile birlikte, “iklim değişikliğine en büyük katkıda bulunan endüstrilerden biri olarak hayvancılığın ve hayvan kullanımının gezegen üzerindeki yıkıcı etkisinin devletlerce resmen ve alenen tanınması ve kabul edilmesi” çağrısında bulunan açık mektubu imzalayan ünlü isimler arasında yer almıştı.

Sanatsal etkinin hak temelli kullanımı

Bu duyuru Moby gibi sanatçılar için yıllardır süregelen bir politik tavrın devamı ve aktivizmi öne çıkaran bu tür örnekler, hayvan hakları ve veganlık felsefesinin daha geniş kitlelere ulaşmasını sağladığı gibi, mücadeleyi büyüten bir etki de yaratıyor.

Sanatın gücünü ve yarattığı görünürlüğü, hayvanlar için adalet talebine ve diğer hak mücadelelerine yönlendiren bu yaklaşımın yaygınlaşması umuduyla…

Moby Coachella gelirini hayvan hakları örgütlerine bağışlıyor yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Hindistan’ın Rajasthan eyaletine bağlı Jaipur kentinde gerçekleştirilen bir fotoğraf çekiminde, 65 yaşındaki tutsak fil Chanchal’ın tüm vücudu parlak pembe renge boyandı.

Fotoğraflar, Rus sanatçı ve fotoğrafçı Julia Buruleva tarafından Kasım 2025’te gerçekleştirilen çekim sırasında kaydedildi. Görsellerin Mart ayında yeniden dolaşıma girmesiyle birlikte olay sosyal medyada geniş tepki topladı.

Çekimde filin, terk edilmiş bir tapınakta bir modelle birlikte konumlandırıldığı görüldü.

Filin ölümü üzerine tepkiler

Haber ajansı PTI’ye göre Chanchal, Şubat ayında yaşamını yitirdi.

Çekimi gerçekleştiren fotoğrafçı Julia Buruleva, kullanılan boyanın organik ve zararsız olduğunu, uygulamanın kısa sürdüğünü ve hayvanın zarar görmediğini öne sürdü. Filin “sahibi” ise ölümün yaşlılığa bağlı kalp krizi olduğunu ifade etti.

Ancak kamuoyunda, yaşlı bir hayvanın sanatsal üretim uğruna bu tür bir müdahaleye maruz bırakılmasının başlı başına bir sorun olduğu yönünde haklı eleştiriler yoğunlaştıktan sonra Buruleva, kendisine yöneltilen eleştirilere karşı sosyal medyada bir açıklama yaparak medyayı suçladı ve kendisine destek olmaları için sosyal medyada takipçilerine çağrı yaptı.

Söz konusu fotoğrafın baskılarının ise 3 lakh rupiye (yaklaşık 20.000 TRY – £360) kadar fiyatlarla satışa sunulduğu belirtildi.

Fillerin son derece hassas ve gözenekli bir cilde sahip olduğu, fiziksel müdahalelere ve alışılmadık koşullara karşı yüksek stres geliştirebildiği biliniyor. Bu bağlamda, zararsız olduğu iddia edilen maddelerin kullanımı dahi hayvanın bedensel ve psikolojik bütünlüğü açısından risk barındırıyor.

PETA India, Buruleva’ya gönderdiği mektupta, “Boyanın hayvanın sağlığı üzerindeki etkilerini tamamen dışlamak mümkün değil. Özellikle göz, kulak, hortum, ağız ve genital bölgeler çevresinde uygulanan kaplamalar; tahriş, yutma riski, stres ve mevcut sağlık sorunlarının kötüleşmesine yol açabilir,” açıklamasında bulunarak, ya görselin satıştan kaldırılmasını ya da elde edilen gelirin fil koruma ve rehabilitasyon merkezlerine bağışlanmasını talep etti.

Soruşturma ve yasal çerçeve

Rajasthan Orman Müdürlüğü, çekimin yasal izinlere uygun olup olmadığını ve hayvan haklarına ilişkin düzenlemelerinin ihlal edilip edilmediğini incelemeye aldı.

Hindistan’da filler Yaban Hayatı Koruma Yasası kapsamında korunuyor olsa da, turizm ve eğlence sektörlerinde sömürüye maruz bırakılmaları uzun süredir tartışma konusu olmaya devam ediyor.

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Sustainable Tea with Shreya (@sustainableteawithshreya)'in paylaştığı bir gönderi

Hak ihlali nerede başlıyor ve nerede bitmiyor?

Filin ölüm nedenine ilişkin tartışmalar, olayın özündeki hak ihlalini değiştirmiyor.

Fil boyama gibi uygulamalar, hayvanların bir “deneyim” ya da “görsel unsur” olarak sunulduğu sömürü pratiklerinin bir parçası olarak öne çıkıyor. Özellikle turistik merkezlerde, yabancı ziyaretçilerin de dahil olduğu içerik üretimi ve deneyim ekonomisi, sürüngenlerden tembel hayvanlara, kaplanlardan maymunlara kadar hayvanların sistematik biçimde sömürülmesine zemin hazırlıyor. Bu tür içeriklerin sosyal medyada yaygınlaşması ise, benzer uygulamaların normalleşmesine ve yeniden üretilmesine yol açıyor.

Hayvanların özgürlüklerinin ellerinden alınması, insana bağımlı hale getirilmeleri ve “eğitim” adı altındaki işkence süreçlerinden geçirilmeleri bu tür tartışmalarda çoğunlukla geri planda kalıyor.

Oysa esaret altındaki filler genellikle “crush” olarak adlandırılan, itaat etmeye zorlandıkları travmatik süreçlerden geçirilerek eğitiliyor. Ardından turistik geziler, gösteriler ve benzeri faaliyetlerde kullanılıyor; çoğu zaman zincirlenmiş halde tutuluyor ve doğal yaşam koşullarından uzaklaştırılıyor.

Uzmanlar, günümüzde dijital üretim teknikleriyle benzer görsellerin hayvan kullanımı olmaksızın oluşturulabildiğine dikkat çekerek, canlı hayvanların bu tür projelere dahil edilmesinin gereksiz ve etik dışı olduğunu vurguluyor.

Hayvan seçicilik ve etik tutarlılık

İhlal, esaret ile başlarken burada bitmiyor: Temel düzeyde sorun, ister koyun veya inek olsun, ister fil veya zürafa olsun, bir hayvanın insan amaçları ve menfaatleri doğrultusunda kullanılması, sömürünün çeşitli gerekçelerle meşru ve yasal hale getirilmeye çalışılması.

Kendimize şu soruyu soralım: Eğer fil ölmeseydi ama yine de haber olsaydı, o zaman bu fotoğrafa sempati ve hayranlıkla bakıp alkış mı tutacaktık, yoksa yine bir hayvanın turizm ve sanat adı altında tutsak edilmesine ve sömürülmesine tepki gösterecek miydik? Ya da fil yerine benzer bir muameleye maruz bırakılan bu hayvan bir yılan, böcek veya balık olsaydı, aynı şekilde sesimizi yükseltebilecek miydik?

Etik tutarlılık; tüm hayvanlar için aynı çizgiyi koruyabilmeyi gerektirir.

Hayvan sömürüsüne destek vermeyin

Turistlere, sanatçılara, içerik üreticilerine ve tüketicilerine çağrımızdır:

• Tatillerinizi, içeriklerinizi ve deneyimlerinizi bilinçli ve sorumlu bir şekilde planlayın.
• Hayvanların haklarını gözeten işletmelere, alanlara ve üretim pratiklerine öncelik verin.
• Türü ne olursa olsun, hayvanların turizm, eğlence, sanat veya içerik üretimi amacıyla kullanılmasına dayanan faaliyetlere katılmayın.
• Hayvan sömürüsüne dayanan deneyimler sunan şirketlerden tur ve tatil satın almayın.
• Hayvanları araçsallaştıran üretimlere imza atan sanatçıları, projeleri ve bu içerikleri görünür kılan mecraları desteklemeyin; bu pratikleri normalleştiren içerikleri yaygınlaştırmayın.

Hayvan sömürüsünü hayatın her alanında reddeden vegan yaşam felsefesini ve biçimini benimsemek, etik tutarlılığın en temel gereğidir.

–

Kaynaklar: Hindustan Times, World Animal Protection, PETA UK

Ölen pembe fil üzerinden etik tutarlılık: Sanat, turizm ve ötesi yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Hayatın her alanında hayvan kullanımına son vermek için çabalayan aktivistlerin kullandığı araçlardan biri de sanat. Aşağıda, önümüze konan tüm sınırları bu kez özgün çizgileriyle aşmamızı sağlayan vegan çizerlere yer verdik.

Seçtiğimiz çizimler hayvan hakları ve hayvan özgürlüğü bağlamında hak ihlallerine vurgu yapsa da aynı çizerler Türkiye’de ve dünya çapında karşılaştığımız her türlü adaletsizliğe, şiddet ve sömürüye karşı ses çıkarıyor, hayvan özgürlüğünün insan özgürlüğünden bağımsız olmadığı gerçeğiyle mücadelelerini sürdürüyorlar. Sanatlarını hayatta kalanlara destek mekanizması olarak kullanıyor, tür ayırt etmeksizin, hayatta kalmak isteyen tüm canlıların sesi olarak kullanıyorlar.

Atladığımız veya unuttuğumuz vegan çizerler varsa lütfen bize yazın, ekleyelim; sanat ve aktivizm ile ilgili daha kapsamlı dosyaları beraber hazırlayalım.

Melis Berk

Şiddetten iyileşme üzerine, kuir, vegan ve feminist çizimler: İyileşme Çizimleri instagram.com/iyilesmecizimleri

Aslı Alpar

Sınıfsız, sınırsız, sömürüsüz çizgiler #İnsanaHayvanaYeryüzüneÖzgürlük instagram.com/aslialpar

Filiz Mungan

Çiziyorum Öyleyse Varım! instagram.com/filiz.mungan

Semih Özkarakaş

Lubunya çizgiler instagram.com/semihozkarakas

Özge Özgüner

Vegan queer tahayyül instagram.com/ozegzotik

Bengisu Akyürek

Mücadeleleri birleştirmek için çiziyor instagram.com/bengisu.akyurek

* Kapak görseli: Filiz Mungan

Çizgileri aşmamızı sağlayan 6 vegan çizer yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Vegan artivist yaklaşım ve işlerin hayvan özgürlüğü adına farkındalık ve etki yaratmaya yönelik yapılan eğitim ve iletişim çalışmalarının temel bileşenlerinden biri olarak veganlığın gerçekleştirilmesi, yaygınlaştırılması ve ilerletilmesinde önemli bir rolü olduğu düşüncesindeyiz.

Sanatın duygusal bakımdan mesafe kaldırıcı, çarpıcı/sarsıcı bakış açıları sunan ve yapıtı alımlayan kişide derin izler bırakabilen doğası ve herhangi bir mesele veya olayı hem daha bütünsel olarak hem de kendi biricik tekilliğinde anlamayı kolaylaştırabilen işlevsel özellikleriyle vegan kültürdeki konumunun çok daha fazla desteklenmesi gerektiğine şüphe yok.

Bu anlayış doğrultusunda vegan artivist işlerin tanıtılmasında etkin bir rol oynamamız gerektiği inancıyla serimizin bu 3. paylaşımında Semih Özkarakaş‘ın çalışmalarına yer veriyoruz.

Semih Özkarakaş’a ait 5 çalışma:

Vegan artivizm zamanı – 3 / #SıfırAtlıFayton yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Vegan artivist yaklaşım ve işlerin hayvan özgürlüğü adına farkındalık ve etki yaratmaya yönelik yapılan eğitim ve iletişim çalışmalarının temel bileşenlerinden biri olarak veganlığın gerçekleştirilmesi, yaygınlaştırılması ve ilerletilmesinde önemli bir rolü olduğu düşüncesindeyiz.

Sanatın duygusal bakımdan mesafe kaldırıcı, çarpıcı/sarsıcı bakış açıları sunan ve yapıtı alımlayan kişide derin izler bırakabilen doğası ve herhangi bir mesele veya olayı hem daha bütünsel olarak hem de kendi biricik tekilliğinde anlamayı kolaylaştırabilen işlevsel özellikleriyle vegan kültürdeki konumunun çok daha fazla desteklenmesi gerektiğine şüphe yok.

Bu anlayış doğrultusunda vegan artivist işlerin tanıtılmasında etkin bir rol oynamamız gerektiği inancıyla serimizin bu 2. paylaşımında Jo Frederiks ve Chantal Poulin Durocher’in çalışmalarına yer veriyoruz.

Chantal Poulin Durocher’e ait 5 çalışma:

Jo Frederiks’e ait 5 çalışma:

Yararlanılan kaynaklar:
https://www.instagram.com/chantal_poulin_durocher_artist/
https://www.instagram.com/JoFrederiks/

Vegan artivizm zamanı – 2 yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Yararlanılan kaynak:
https://www.theguardian.com/environment/gallery/2019/oct/16/wildlife-photographer-of-the-year-2019-winners-in-pictures

2019’un en iyi yaban hayatı fotoğraflarından seçtiklerimiz yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Yararlanılan kaynaklar:
https://naturephotographeroftheyear.com/previous-editions/npoty-2019-results/
https://www.bbc.co.uk/newsround/50451357

2019 Doğa Fotoğrafçılığı Ödülleri sahiplerini buldu yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Vegan artivist yaklaşım ve işlerin hayvan özgürlüğü adına farkındalık ve etki yaratmaya yönelik yapılan eğitim ve iletişim çalışmalarının temel bileşenlerinden biri olarak veganlığın gerçekleştirilmesi, yaygınlaştırılması ve ilerletilmesinde önemli bir rolü olduğu düşüncesindeyiz.

Sanatın duygusal bakımdan mesafe kaldırıcı, çarpıcı/sarsıcı bakış açıları sunan ve yapıtı alımlayan kişide derin izler bırakabilen doğası ve herhangi bir mesele veya olayı hem daha bütünsel olarak hem de kendi biricik tekilliğinde anlamayı kolaylaştırabilen işlevsel özellikleriyle vegan kültürdeki konumunun çok daha fazla desteklenmesi gerektiğine şüphe yok.

Bu anlayış doğrultusunda vegan artivist işlerin tanıtılmasında etkin bir rol oynamamız gerektiği inancıyla serimizin bu ilk paylaşımında Caroletta ve Jane Lewis‘in çalışmalarına yer veriyoruz.

Caroletta’ya ait 5 çalışma:

Jane Lewis’e ait 5 çalışma:

Yararlanılan kaynaklar:
Art & Almonds: https://www.artandalmonds.com/
Jane Lewis web site: https://www.janelewisartist.com/

Vegan artivizm zamanı! yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Ön gösterimin hemen ardından online ortamlarda filmin tamamının bütünüyle ücretsiz olarak izlenebilmesi üzere resmi paylaşımları gerçekleştirilecek.

Filmin yönetmeni Alex Lockwood hayvan hakları bağlamında etik ve kariyer başarısı arasında içinden çıkılmaz buldukları bir ikilem içerisinde sıkışan üç bilim insanının hikayelerini belgeleyen bir çalışmaya imza atmış.

Frances, Emily ve Amy araştırmalarının zorunlu bir parçası olduğundan hayvan deneyleri yapan ve bilim kariyerlerinde yüksek hedeflerle ilerleyen ancak söz konusu deneyler esnasında sürekli olarak işkenceye maruz kalıyormuşçasına psikolojik bakımdan kaldıramadıkları bir acı hissettiklerini ifade eden üç bilim insanı olarak filmde anlatılan ana hikayenin merkezinde yer alıyor.

Lockwood filmle ilgili şu açıklamalarda bulundu: “Hayvan deneyleri, konu insan sağlığına geldiğinde işe yarayan yöntemleri bulmak ve belirlemek için uygun bir yol olarak halen çok yaygın olarak kabul görmekte. Çoğu insan bu konuda hayvan deneylerini -‘sağladıkları fayda anlamındaki iyilik’ verdikleri zarar anlamındaki kötülükten daha ağır bastığı için- gerekli olan bir ‘zorunlu/kaçınılmaz kötülük’ olarak görüyor. Umuyorum ki filmimiz bu inancı temellerinden sarsacak ve hayvan deneylerinin insan sağlığı açısından ağırlıklı olarak etkisiz kaldığı gerçeğine de ışık tutacaktır.”

“Filmim ‘Deney Süjeleri’ ile, hayvan deneylerini yürüterek en yakından gözlemleyen ve tam da böylesi deneyimleri sebebiyle hayvanlar adına ses çıkarmak ve kendi biricik gerçek yaşam kesitlerini paylaşmak isteyen bilim insanlarının hikayelerini keşfetmeyi amaçladım. Umarım, bu tanıklıklar göz açıcı olur ve bu bilgi çok geniş ölçülerde yaygınlık kazanır.”

Filmin (“orijinal adı “Test Subjects”) tanıtım videosu bu link aracılığıyla izlenebilir: https://vimeo.com/351166276

Yararlanılan kaynaklar:
https://lockwoodfilm.com/test-subjects
https://www.plantbasednews.org/film/bafta-film-director-animal-testing

“Deney Süjeleri” – BAFTA ödüllü yönetmenden hayvan deneylerine karşı yeni film yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.