Türkiye ilk kez oy kullanırken “hayır” demeli

Uluslararası Balinacılık Komisyonu’nun (IWC) 70. toplantısı, 27 Eylül–2 Ekim 2026 tarihleri arasında Avustralya’nın Hobart kentinde sivil toplum kuruluşları ve hükümet delegasyonlarının katılımıyla gerçekleşiyor.

Türkiye’den Tarım ve Orman Bakanlığı ile IWC’ye ilişkin resmi açıklamalarda bulunan Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü yetkililerinin katılım göstereceği bu kritik Genel Kurul toplantısı öncesinde beklentimiz net: Türkiye, ticari balina katliamına tartışmasız bir şekilde “HAYIR” demelidir. İlgili bakanlık ve birimlerin; oylarını balinaların yaşam hakkından ve gezegenin geleceğinden yana kullanarak tavizsiz ve ilkeli bir tutum sergilemesini bekliyoruz.

Ancak, 6 Temmuz 2026’da Tokyo’da, Türkiye’nin Japonya Büyükelçisi Oğuzhan Ertuğrul ile Japonya’nın en büyük ticari balinacılık şirketi Kyodo Senpaku ve Japonya Balinacılık Birliği (JWA) yöneticilerinin şirkete ait bir balina restoranında buluştuğu ve IWC kararlarının ticari sömürünün temel kılıfı olan “bilimsel kanıtlara” dayanması gerektiği konusunda uzlaşıldığı ortaya çıktı. Üstelik haberlerde, Türkiye Büyükelçisi’ne ilk kez balina eti servis edildiği ve büyükelçinin menüdeki tüm balina etlerini yediği açıkça ifade edildi.

Diplomatik pazarlıkların bu boyuta ulaştığı bir denklemde, Türkiye’nin ticari katliam tasarısına karşı sergileyeceği tutum, yaşam hakkı ve okyanusların korunması açısından tarihi bir sınava dönüşmüş durumda.

Yukarıda, soldan sağa: Temsilci Ejima, Büyükelçi Ertuğrul, JWA Başkanı Kubo, Senpaku Başkanı Tokoro ile çevirmen. Fotoğraf ise Japan Whaling Association’a, yani Japonya Balinacılık Derneği’ne ait.

IWC70 öncesi Türkiye Büyükelçisi Tokyo’da balina restoranında

IWC70 Genel Kurulu öncesinde avcı lobisinin diplomatik temaslarının ne boyuta ulaştığı ve Türkiye makamlarının bu çalışmalara yönelik tutumu Japonya basınına sızan haberlerle belgelendi.

Japon yerel basını Minato Shimbun ve Suisan Keizai Shimbun gazetesinin haberlerine göre; 6 Temmuz 2026 tarihinde Tokyo’da, Türkiye’nin Japonya Büyükelçisi Oğuzhan Ertuğrul; Japonya Balinacılık Birliği (JWA) Başkanı Yoshimitsu Kubo, Japonya’nın en büyük ticari balinacılık şirketi Kyodo Senpaku’nun Başkanı Hideki Tokoro ve İktidar Partisi (LDP) Balinacılık Parlamenterler Birliği Genel Sekreter Yardımcısı Kiyoshi Ejima ile bir araya geldi.

Kyodo Senpaku şirketine ait bir balina eti restoranında gerçekleşen bu yemekli toplantıda; Ertuğrul Fırkateyni ve İran-Irak Savaşı gibi tarihsel dostluk bağları araçsallaştırılarak, IWC’deki kararların av yanlısı lobilerin temel kılıfı olarak sunulan “bilimsel kanıtlara” dayanması gerektiği hususunda “uzlaşıldığı” belirtildi. JWA Başkanı Kubo, IWC70 öncesinde Türkiye Büyükelçisi’nin bu yaklaşımını “Japonya açısından büyük bir başarı” olarak nitelendirdi.

Haberlerde ayrıca, Türkiye Büyükelçisi Oğuzhan Ertuğrul’un ilk kez balina eti (carpaccio, biftek ve nigiri sushi) yediği ve yemeğin tamamlandığı ifade edildi.

İlgili haberin Japoncadan Türkçe ve İngilizceye çevirisini, yazımızın en altında paylaşıyoruz. Haberin orijinal Japonca PDF kaydı bu bağlantıda, Google Chrome otomatik çeviri özelliği ile haberin İngilizcesi ve PDF versiyonu da bu bağlantıda.

Türkiye’nin IWC üyelik süreci

Dışişleri Bakanlığı tarafından 2007’de hazırlanan ve 2011’de TBMM’ye sunulan tasarıların ardından, Türkiye uzun bir sürecin sonunda 30 Aralık 2025’te komisyona katılarak IWC’nin 89. üyesi oldu. Türkiye’nin bu komisyona katılım amacı resmi açıklamalarda ve sivil toplum bildirimlerinde; “Bu üyelik; balina türlerinin korunması ile deniz memelilerine ilişkin bilimsel çalışmaların değerlendirilmesine katkı sağlanması ve çok taraflı deniz diplomasisinde ülkemizin etkinliğinin artırılması açısından önemli bir gelişmedir” olarak tanımlandı.

Şimdi, Türkiye delegasyonunun bu “koruma” taahhüdünün arkasında durması ve komisyondaki ilk sınavında ticari balina avcılığına karşı net bir duruş sergilemesi gerekiyor.

Türkiye geçtiğimiz yıl Slovenya’da yapılan Bilimsel Komite toplantısında ilk kez yer almıştı. IWC’nin Bilimsel Komitesi genellikle her yıl toplanır, ancak bu komitede siyasi, hukuki veya idari kararlar alınmaz; sadece balina popülasyonları, ekolojik ve bilimsel veriler tartışılır. Bilimsel Komite’de “resolution” olarak anılan tasarılar oylanmaz. Komite sadece tavsiye kararları hazırlayıp ana komisyona sunar. IWC’de moratoryum ve koruma alanları gibi ülkelerin kader belirleyici siyasi oyları sadece Genel Kurul (plenary commission meeting) ana toplantılarında kullanılır. Bir önceki Genel Kurul IWC69, 2024 yılında Peru’da yapılmıştı ve o tarihte Türkiye henüz üye değildi. Türkiye’nin üyeliğinden sonraki ilk Genel Kurul Avustralya Hobart’ta yapılacak olan IWC70. Dolayısıyla, Türkiye siyasi bir karara el kaldırıp resmi oyunu tarihinde ilk defa Avustralya’daki bu masada kullanacak.

Yasağı delmeye yönelik örtülü tasarı

1986 yılından bu yana yürürlükte olan ticari balina avcılığı moratoryumu (yasağı), bugüne kadar yüz binlerce balinayı yok olmaktan kurtaran önemli uluslararası mutabakatlardan biri. Ancak IWC70 gündeminde, bu yasağı delmeyi amaçlayan son derece tehlikeli bir tasarı var. Antigua ve Barbuda öncülüğünde sunulan; Palau, St. Kitts ve Nevis, St. Lucia ve Togo tarafından desteklenen tasarı, hayvanları meta statüsüne indirgeyerek “balina stoklarının sürdürülebilir kullanımı” kisvesi altında ticari avcılığı yeniden başlatmanın yollarını arıyor.

Oysa “bilimsel araştırma” veya “sürdürülebilir kullanım” gibi kılıfların ardındaki ticari gerçeklik, 2014 yılında Uluslararası Adalet Divanı (ICJ) tarafından da tescillenmişti. Birleşmiş Milletler’in en yüksek yargı organı olan ICJ, Avustralya’nın açtığı davada tarihi bir karara imza atarak, Japonya’nın Antarktika’da yürüttüğü sözde “bilimsel” balina avı programının tamamen ticari bir katliam olduğuna hükmetmiş ve durdurulmasını emretmişti.

Bugün IWC70’te masaya getirilen bu tasarı, uluslararası hukukun kapattığı sömürü kapısını yeni kelime oyunlarıyla ve diplomatik arka yollarla yeniden açma girişimidir.

• Nitekim, tasarı metninde yer alan “harvesting of whale resources” (balina kaynaklarının hasadı); hayvanları adeta biçilecek bir ekin veya tüketilecek bir maden gibi “hasat” kelimesiyle tanımlıyor.
• Benzer şekilde “orderly development of the whaling industry” (balinacılık endüstrisinin düzenli gelişimi) ifadesi, “sürdürülebilirlik” ve “koruma” kelimelerinin ardına saklanan asıl amacın, kâr odaklı ticari endüstriyi yeniden diriltmek ve uzun vadeli kılmak olduğunu açıkça itiraf ediyor.
• “Food security and poverty reduction” (gıda güvenliği ve yoksulluğu azaltma) ibaresi ise, somut manipülasyonun en belirgin örneklerinden. Balina eti ve vücut parçaları lüks tüketim ürünleri ve kozmetik hammaddesi olarak kullanılmasına rağmen, ticari balina avcılığı faaliyetlerini “yoksullukla mücadele” maskesi altında sunarak kabul edilebilir kılmaya çalışıyorlar.

Hayvan katliamını “gelenek”, “bilim” veya “kültürel miras” kılıfıyla meşrulaştırma stratejisi, bugün Danimarka’nın Faroe Adaları’nda (Grindadráp) ve Japonya’nın Taiji Koyu’nda devam eden yunus ve balina katliamlarında da karşımıza çıkıyor. Yunus parkları ve hayvan bahçeleri gibi hayvan hapishanelerinin sürmesine sebep olan esaret endüstrisinin canlı hayvan talebini karşılamak ve turistik restoranlara lüks “gurme et” sunmak için sürdürülen bu kanlı ticaretler; IWC’de “sürdürülebilir kullanım” maskesinin ardına saklanan zihniyetle birebir aynı sömürü mekanizmasından besleniyor.

Diplomatik pazarlık tehlikesi

IWC’nin karar alma süreçleri, geçmişte hayvanların yaşam hakkının ülkelerin ekonomik ve ticari çıkarlarına tabi kılındığı diplomatik manevralara sahne oldu.

Örneğin, 1999 yılında dönemin Japonya Balıkçılık Bakan Yardımcısı, Karayip ve Afrika ülkelerine sağlanan balık işleme tesisleri ve ekonomik yardımların, bu ülkelerin IWC’deki desteklerini güvence altına almak amacıyla yapıldığını ifade etmişti. Benzer şekilde, 2001 yılında The Guardian tarafından yayımlanan bir araştırma; Dominika eski Çevre ve Balıkçılık Bakanı’nın, komisyondaki oylamaların ülkelerine sağlanan balıkçılık destekleriyle doğrudan bağlantılı olduğunu belirttiğini ortaya koymuştu.

Japonya her ne kadar komisyondan ayrılmış olsa da; bugün IWC’de moratoryumu delmeye çalışan tasarının imzacıları olan Antigua ve Barbuda gibi diplomatik müttefikleri aracılığıyla, ticari balina avcılığını destekleyen lobicilik faaliyetlerini sürdürmeye devam ediyor. Bu durum, diplomatik baskı geleneğinin ve devletler arası güç savaşlarının arka planda hala aktif olduğunu gösteriyor.

Türkiye delegasyonunu, ilk kez oy kullanacağı bu masada, hayvanların yaşam hakkını diğer devletlerin ticari vaatlerine, “tarihsel dostluk” söylemlerine veya ekonomik çıkarlara kurban eden hiçbir diplomatik pazarlığa taraf olmamaya çağırıyor; komisyona katılırken beyan ettiği ‘koruma’ vizyonuna sadık kalarak yaşamdan yana, ilkeli bir duruş sergilemesinin şart olduğunun altını çiziyoruz.

Sivil toplumun ve medyanın dışarıda bırakılması

IWC’nin karanlık tarihi sadece oyların satılmasıyla değil, sivil toplumun susturulmasına yönelik pek çok örnekle de dolu. IWC toplantılarında sivil toplumun ve medyanın kritik anlarda kapı dışarı edilmesi, komisyonun en karanlık ve sistematik sansür taktiklerinden biri. Balina avcılığı lobisi, rüşvet ve diplomatik baskı iddiaları ayyuka çıktığında “uzlaşma” adı altında kapalı kapılar ardına saklanmayı bir refleks haline getirmiş durumda.

• 2010 yılında Fas’ta yapılan Agadir zirvesinde, tam da ticari balina avcılığının tartışıldığı ana oturumda tüm hayvan hakları örgütleri ve medya mensupları salondan zorla çıkarılmış, kararlar kapalı kapılar ardında alınmıştı. Milyonlarca insanın bağışlarıyla oraya giden WDC, Sea Shepherd ve IFAW gibi sivil toplum örgütleri dışarıda bırakılmıştı.
• 2011’de İngiltere’de yapılan bir başka IWC toplantısında ise, Birleşik Krallık hükümeti şeffaflık talep eden bir yasa tasarısı sunduğunda Japonya, İzlanda ve Norveç salonu terk etmiş ve ardından kararlar meclis salonunda değil, delegasyonların otel odalarındaki gizli toplantılarında alınmıştı.
• IWC tüzüğündeki bir boşluktan faydalanılarak düzenlenen “Sadece Delegasyon Başkanları” (commissioners-only) oturumları da bu gizlilik kültürünün bir parçası. En kritik oylamalar öncesinde ülkelerin baş temsilcileri, toplantıyı sivil topluma ve medyaya kapatma hakkını kullanabiliyor. Bu uygulama, diplomatik pazarlıkların ve oyların nasıl manipüle edildiğinin kamuoyuna yansımasını engellemek için kullanılan kurumsal bir kılıftan ibaret.

Katliamın boyutları: Her yıl en az 1000 balina öldürülüyor

Balinalar, insanlığa veya gezegene sağladıkları faydalardan bağımsız olarak, hissedebilir bilinçli bireyler oldukları için devredilemez bir yaşam hakkına sahiptir. Hayvanların ticari birer “meta”, “kaynak” veya “stok” olarak görülmesini ve faydacı gerekçelerle sömürülmesini reddediyoruz. Balinalar, tıpkı balıklar ve diğer deniz canlıları gibi, okyanuslarda var olma hakkına doğuştan sahiptir.

Bununla birlikte, bu katliamın ardında yatan ekolojik yıkımın boyutlarını ortaya koymak, bu zulmün tüm gezegene verdiği zararı göstermek açısından da kritik önem taşıyor.

Uluslararası yasağa rağmen Norveç, İzlanda ve IWC’den ayrılan Japonya tarafından her yıl 1000’den fazla balina endüstriyel zıpkınlarla katlediliyor. Örneğin; Norveç dünyanın en büyük balina avcısı konumunda. Sadece 2023 yılında 500’den fazla Mink balinasını katletti. Japonya da kendi karasularında her yıl 200 ila 300 arasında balinayı (Mink, Bryde, Sei türlerine ait) öldürüyor. Üstelik yakın zamanda, nesli tükenme tehlikesi altındaki devasa uzun balinaları (fin whale) ticari av listesine ekledi. İzlanda ise, küresel tepkiler nedeniyle balina avcılığına zaman zaman ara verse de, faaliyete geçtiği yıllarda tek sezonda 100’den fazla uzun balinayı öldürüyor.

Bu devasa ve bilinçli hayvanlar; etleri sebebiyle lüks tüketim olarak, yağları ve vücut parçaları açısından da kozmetik endüstrisinde kullanılmak üzere, çoğu zaman hükümetlerin mali destekleriyle ve kamu fonlarıyla ayakta tutulan kâr odaklı bir endüstri uğruna öldürülüyor.

Bunun en somut örneği Japonya’dan. Deutsche Welle gazetesinin analizine göre, balina etinin piyasadaki satış fiyatı, avlanma maliyetinin altında kalıyor. Japonya 2019 yılında IWC’den ayrılıp ticari avcılığa döndüğünde, hükümet yıllık milyarlarca yen tutarındaki doğrudan sübvansiyonları faizsiz kredilere dönüştürerek sektörü yapay bir finansal koruma kalkanında tutmaya devam etmişti.

Balinaların yaşamsal ekosistemlere etkisi

“İklim savaşçıları” olarak bilinen balinalar, gezegenin hayatta kalma mekanizmasının kilit taşları. Deniz biyologlarının yayımladığı bilimsel raporlar, balinaların ekolojik rolünü çarpıcı verilerle ortaya koyuyor.

Bir ağaç yılda ortalama 21 kg karbon emerken, bir balina ömrü boyunca vücudunda ortalama 33 ton karbondioksit (CO₂) depoluyor. Devasa karbon yutakları olarak bilinen balinalar, öldüklerinde bu karbonu okyanus tabanına gömerek yüzyıllar boyunca atmosferden uzak tutuyorlar. Balinalar ayrıca derin sularda beslenip yüzeyde dışkılarlar. Demir ve azot açısından zengin olan bu dışkı, fitoplanktonlar için hayati bir gübre. Fitoplanktonlar, dünyadaki tüm karbondioksitin %40’ını (yaklaşık 4 Amazon ormanı kadar) emer ve soluduğumuz oksijenin en az %50’sini üretir. Yani balinalar ölürse, fitoplanktonlar azalır; fitoplanktonlar azalırsa okyanusun ve dünyanın nefes alma kapasitesi çöker.

IWC70’in diğer önemli gündemleri

IWC70’te masaya yatırılacak olan konular yalnızca balina avcılığı ile sınırlı değil. Balinalar ve diğer deniz memelilerinin yaşam hakkını tehdit eden insan kaynaklı birçok yıkıcı faktör de komisyonun gündeminde olacak:

• Balıkçılık endüstrisi ve tesadüfi ağlara takılma (bycatch): Balıkçılık endüstrisinin devasa ağlarına takılarak boğulan balinalar ve yunuslar (özellikle Avustralya’nın göç yolları üzerinde kullandığı tartışmalı köpekbalığı ağları).
• Gemilerle çarpışma vakaları: Artan deniz trafiğinin balinalar için ölümcül bir tehlikeye dönüşmesi.
• İklim krizi ve gürültü kirliliği: Balinaların besin zincirini yok eden iklim değişikliği ve okyanuslardaki endüstriyel/askeri gürültü kirliliğinin deniz memelilerinin yön bulma yetilerini bozarak karaya vurmalarına sebep olması.
• İzlanda ve Norveç’in ihlalleri: Uluslararası moratoryuma rağmen ticari balina avcılığına devam eden İzlanda ve Norveç’in öldürme yöntemlerinin mercek altına alınması.

Türkiye’ye çağrımız: “Hayır” oyu kullanın

Türkiye Vegan Derneği (TVD) olarak, “deniz memelilerini koruma” vizyonuyla komisyona katılan Türkiye delegasyonuna, Tarım ve Orman Bakanlığı’na ve IWC ile bağlantılı resmi açıklamaları bulunan Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü’ne çağrıda bulunuyoruz:

1. Ticari balina avcılığı moratoryumunu zayıflatmayı hedefleyen, hayvanların yaşam hakkına ve uluslararası hukukun ruhuna aykırı bu tehlikeli tasarıya karşı HAYIR oyu kullanın.

2. Arjantin, Brezilya ve Uruguay tarafından 28 yıldır sunulan ancak ticari lobilerce sürekli engellenen Güney Atlantik Balina Koruma Alanı’nın kurulmasına EVET deyin.

3. IWC’nin karanlık tarihindeki antidemokratik “gizli toplantılar” geleneğine ve sivil toplum ile medyanın zorla dışarı çıkarıldığı “Sadece Delegasyon Başkanları” oturumlarına karşı durun. Şeffaflık talep eden sivil toplumun sesini komisyonda savunun.

4. Toplantıdaki nihai tutumunuzu ve oylarınızın gerekçesini şeffaf bir biçimde kamuoyuna duyurun. Türkiye’nin komisyondaki ilk oyu ticari hayvan sömürüsünden değil, yaşam hakkından yana olmalıdır.

–

Kaynaklar: Yunuslara Özgürlük Platformu, The Guardian, Humane World for Animals, Uluslararası Adalet Divanı, WDC, Reuters, IWC

Kapak fotoğrafı: Tim Watters/Sea Shepherd Australia/dpa/picture alliance (2013 yılında Nisshin Maru adlı Japonya gemisinin Güney Okyanusu’nda öldürdüğü ve işlemek üzere beklettiği mink balinaları)

–

Japonya basını: Japonya Balinacılık Derneği ile Türkiye Büyükelçisi görüştü

Balina türlerinin bilimsel kullanımı konusunda uzlaşıldı

9 Temmuz 2026, saat 17.50’de Minato Shimbun gazetesinde yayımlandı

Japon Balinacılık Derneği’nin (başkanı Kubo, 久保好) verdiği bilgiye göre dernek, 6 Temmuz’da Tokyo’da, geçen yılın aralık ayında Uluslararası Balinacılık Komisyonu’na (IWC) üye olan Türkiye’nin Japonya Büyükelçisi Oğuzhan Ertuğrul ile görüş alışverişinde bulundu. Taraflar, balina türü kaynaklarının kullanımının bilimsel temelde tartışılması gerektiği konusunda görüş birliğine vardı.

Balina eti yemeklerini ilk kez deneyen Büyükelçi Ertuğrul, Japonya’nın en büyük balinacılık şirketi Kyodo Senpaku’nun işlettiği balina eti restoranı Kujira no Ōsama La Balena nel Parco’da carpaccio, biftek ve nigiri suşi gibi balina eti yemeklerini tattı.

Görüşmeye, Liberal Demokrat Parti’nin Balinacılık Parlamento Grubu Genel Sekreter Yardımcısı ve Danışmanlar Meclisi üyesi Kiyoshi Ejima da katıldı. Ejima ile Büyükelçi Ertuğrul; 1890’da Wakayama açıklarında bir Türk gemisinin kazaya uğramasıyla yaşanan Ertuğrul Fırkateyni faciasında Japonya’nın yürüttüğü kurtarma çalışmalarını ve İran-Irak Savaşı sırasında Türk Hava Yolları uçağıyla Japonların kurtarılmasını anarak iki ülke arasındaki derin bağları yeniden teyit etti. Ayrıca IWC’de balina türü kaynaklarının kullanımına ilişkin tartışmaların bilimsel kanıtlara dayanarak yürütülmesi gerektiği konusunda mutabık kaldı.

Kyodo Senpaku Başkanı Hideki Tokoro (所英樹), şimdiye kadar yapılan araştırma ve deneylerin sonuçlarını aktararak balina etinde bulunan bileşenlerin insan sağlığının iyileştirilmesi ve uzun yaşam üzerinde olumlu etkiler göstermesinin beklendiğini açıkladı. Dernek Başkanı Kubo ise IWC Genel Kurulu’nun bu yıl eylül ayında Avustralya’nın Hobart kentinde düzenlenecek olmasına değinerek, “Yeni üye olan Türkiye’nin büyükelçisinin, ülkesinin tutumunu bilimsel kanıtlara dayanarak belirleyeceğini ifade etmesi büyük bir kazanımdır,” sözleriyle görüşmenin önemini vurguladı.

Fotoğraf altı: Soldan sağa: Danışmanlar Meclisi üyesi Ejima, Büyükelçi Ertuğrul, Dernek Başkanı Kubo, şirket başkanı Tokoro ve tercüman. (Japon Balinacılık Derneği’nin sağladığı fotoğraf)

Kaynak: Minato Shimbun

Japan press: Japan Whaling Association meets with Turkish ambassador

Agreement on the scientific use of cetaceans

Published July 9, 2026, at 5:50 p.m. at Minato Shimbun

According to the Japan Whaling Association, whose chairman is Kubo (久保好), the association exchanged views in Tokyo on July 6 with Oğuzhan Ertuğrul, Türkiye’s ambassador to Japan. Türkiye joined the International Whaling Commission (IWC) last December. The two sides agreed that the use of cetacean resources should be discussed on a scientific basis.

Ambassador Ertuğrul, who was trying whale dishes for the first time, sampled whale dishes including carpaccio, steak, and nigiri sushi at Kujira no Ōsama La Balena nel Parco, a whale-meat restaurant operated by Kyodo Senpaku, Japan’s largest whaling company.

Kiyoshi Ejima, a member of the House of Councillors and deputy secretary-general of the Liberal Democratic Party’s parliamentary group on whaling, also attended the meeting. Ejima and Ambassador Ertuğrul reaffirmed the deep ties between the two countries, recalling Japan’s rescue efforts after the 1890 Ertuğrul incident, when a Turkish ship was wrecked off the coast of Wakayama, and the rescue of Japanese nationals by a Turkish Airlines aircraft during the Iran-Iraq War. They also agreed that discussions at the IWC on the use of cetacean resources should be based on scientific evidence.

Hideki Tokoro (所英樹), president of Kyodo Senpaku, explained that research and experiments to date suggest that compounds found in whale meat may help promote human health and longevity. Kubo, the association’s chairman, noted that the IWC General Meeting will be held in Hobart, Australia, this September. Emphasizing the significance of the meeting, he said, “It is a major achievement that the ambassador of Türkiye, a new member, has stated that his country will determine its position on the basis of scientific evidence.”

Photo caption: From left: House of Councillors member Ejima, Ambassador Ertuğrul, Association Chairman Kubo, company president Tokoro, and an interpreter. (Photo provided by the Japan Whaling Association)

Source: Minato Shimbun

Güncelleme: 1. ve 2. günde balinalar için kritik eşik

Kritik tasarılar

Uluslararası Balinacılık Komisyonu’nun (IWC) Avustralya Hobart’taki Genel Kurulu’nda dün çok kritik iki zıt tasarı masaya yatırıldı.

1. Brezilya ve Latin Amerika ülkelerinin öncülük ettiği, balinaların sömürülmesini değil, doğal yaşam alanlarında özgürce yaşatılmasını savunan ve 28 yıldır ticari lobiler tarafından engellenen Güney Atlantik Balina Koruma Alanı (SAWS) tasarısı.

2. Japonya ile yakın ilişkileri bilinen St. Lucia ile Antigua ve Barbuda tarafından sunulan, 40 yıllık uluslararası ticari balina avcılığı yasağını (moratoryum) balinaların “sürdürülebilir kullanımı” tanımıyla delmeyi amaçlayan tehlikeli tasarı.

Meksika, Hindistan, İngiltere ve Avustralya gibi ülkeler balinaların yaşam savunuculuğunu üstlenirken; Japonya destekli olduğu bilinen katliam yanlısı odaklar ticari balina avcılığı yasağını kaldırmak için baskılarını sürdürüyor.

Antigua ve Barbuda’nın girişimi ve çok sayıda üye devlet ile STÖ’nün itirazıyla tasarı, taslak çalışma komitesine taşındı (drafting committee).

Süreç şekillenirken balinaların ve okyanusların geleceği kritik bir eşikte duruyor.

Türkiye’nin komisyona ilk katılımı, Büyükelçi’nin Tokyo’da avcılık lobisiyle balina eti denediği yemek diplomasisiyle gölgelendi.

Bu karanlık tablo karşısında Tarım ve Orman Bakanlığı, Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü, kamuoyuna, gezegene ve balinalara karşı kurumsal sorumluluğunu yerine getirmekle yükümlüdür.

Yaşam hakkı ekonomik çıkarlara ve ticari pazarlıklara kurban edilemez.

Çağrımızı yineliyoruz:

• Balina avcılığını diriltecek 8.6 no’lu tasarıya karşı net HAYIR diyin.
• Güney Atlantik Balina Koruma Alanı’na EVET yanıtı verin.
• Türkiye’nin kullanılması halinde ilk oyunu ve duruşunu şeffaflıkla kamuoyuna duyurun.

Türkiye’nin açılış konuşması

Türkiye’nin 1. günde yaptığı açılış konuşması Türkçe ve İngilizce olarak aşağıdadır:

“Sayın Başkan, saygıdeğer üyeler ve delegeler.

Türkiye’nin, taraf bir hükümet olarak Uluslararası Balinacılık Komisyonu’nun (IWC) bir toplantısına ilk kez katılması büyük bir memnuniyettir.

Başlangıçta Türkiye, Hobart’taki IWC70’e ev sahipliği yaptığı için Avustralya hükümetine en içten takdirlerini sunmayı ve IWC sekreteryasına ile bu toplantının hazırlıklarına katkıda bulunan herkese teşekkür etmeyi ister. Türkiye, Balina Avcılığının Düzenlenmesine İlişkin Uluslararası Sözleşme’ye katılım belgesini 30 Aralık 2025 tarihinde tevdi ederek komisyona resmi olarak katılmıştır.

Dolayısıyla IWC70’e katılımımız Türkiye için önemli bir dönüm noktasıdır. Taraf hükümet olarak ilk toplantımızın, sözleşmenin imzalanmasının 18. yıl dönümüne denk gelmesi özellikle anlamlıdır.

Karadeniz, Marmara Denizi, Ege Denizi ve Akdeniz ile çevrili olan Türkiye’nin denizlerle köklü ekonomik, bilimsel ve kültürel bağları bulunmaktadır. Coğrafyamızdan ve denizcilik mirasımızdan kaynaklanan sorumlulukların bilinciyle, deniz ekosistemlerinin korunmasına ve sucul canlı kaynaklarının bilim temelli ve sürdürülebilir yönetimine büyük önem veriyoruz.

Balinalar ve diğer deniz memelileri ile ilgili konulara bu daha geniş perspektiften yaklaşıyoruz.

IWC’yi; bilimsel değerlendirmelerin karar alma süreçlerini yönlendirebileceği, farklı yaklaşım ve perspektiflerin sözleşmenin amaçları doğrultusunda değerlendirilebileceği, iş birliği ve diyalog için önemli bir uluslararası platform olarak görüyoruz.

Bu bağlamda Türkiye, mevcut en iyi bilimsel bilgilerin, etkili, dengeli ve uygulanabilir koruma ve yönetim politikaları için sağlam bir temel oluşturmasını sağlamaya özellikle önem vermektedir.

Türkiye, sucul canlı kaynaklarının yönetimi konusunda güçlü bir kurumsal kapasiteye ve geniş bir deneyime sahiptir.

Akdeniz Genel Balıkçılık Komisyonu ve Atlantik Ton Balıklarının Korunması Uluslararası Komisyonu dahil olmak üzere bölgesel balıkçılık yönetim organizasyonlarına aktif katılımımız, bu alandaki uluslararası iş birliğine ve sürdürülebilir yönetime olan uzun soluklu taahhüdümüzü yansıtmaktadır.

Türkiye ayrıca, 2018 yılından bu yana Karadeniz, Akdeniz ve bitişik Atlantik bölgesindeki deniz memelilerinin (balina ve yunusların) korunmasına ilişkin anlaşmaya (ACCOBAMS) taraf olup, deniz memelilerinin korunmasına yönelik bölgesel iş birliğine aktif olarak katkıda bulunmaktadır. Ulusal düzeyde ise, veri toplamayı güçlendirmek ve deniz memelileri hakkındaki bilimsel bilgiyi genişletmek amacıyla bilimsel çalışmalar yürütülmektedir.

Denizler ve okyanuslarla ilgilenen uluslararası kuruluşların ve mekanizmaların, kendi yetki alanlarına ve yetkinlik alanlarına tam olarak saygı gösterirken, karşılıklı destekleyici ve tamamlayıcı bir şekilde çalışması gerektiğine inanıyoruz.

Bu bağlamda, denizde ve deniz ekosistemlerinde farklı faaliyetler arasındaki etkileşimleri hesaba katan bütüncül yaklaşımlara da önem veriyoruz.

Yeni bir taraf hükümet olarak Türkiye, komisyonun çalışmalarına yapıcı bir şekilde katkıda bulunmayı dört gözle beklemektedir.

Taraf hükümetler arasında diyaloga, karşılıklı saygıya ve şeffaf bilgi paylaşımına büyük değer veriyoruz. Komisyon içindeki karşılıklı anlayışı ve iş birliğini güçlendirmek amacıyla, farklı önceliklerin ve perspektiflerin ihtiyatlı ve dengeli bir şekilde ele alınması gerektiğine inanıyoruz.

Sayın Başkan, Türkiye IWC’ye yapıcı katılım, uluslararası iş birliği ve bilime dayalı karar alma taahhüdüyle girmektedir. Önümüzdeki yıllarda tüm taraf hükümetlerle çalışmayı ve komisyonun çalışmalarına aktif olarak katkıda bulunmayı dört gözle bekliyoruz. Bu duygu ve düşüncelerle, IWC’nin 70. toplantısına en içten başarılarımızı diler; müzakerelerimizin yapıcı ve geniş desteğe sahip sonuçlar doğurmasını umarız. Teşekkür ederim.

Çok teşekkür ederim. Türkiye Cumhuriyeti.”

28 Eylül 2026

–

İlk gün gerçekleştirilen Türkiye’nin açılış konuşması, IWC YouTube 1. gün canlı yayın videosunda, 1:49:08 – 1:54:20 timecode’ları arasında.

–

Turkiye’s opening speech delivered on the first day is between the 1:49:08 and 1:54:20 timecodes in the IWC YouTube Day 1 live stream video.

–

“Mr. Chair, distinguished members and delegates.

It is great pleasure for Turkey to participate for the first time in a meeting of the International Whaling Commission as a contracting government.

At the outset, Turkey wishes to express its sincere appreciation to the government of Australia for hosting IWC70 in Hobart and to thank the IWC secretariat and all those who have contributed to the preparation of this meeting. Turkey deposited its instrument of accession to the International Convention for the Regulation of Whaling on 30 December 2025 thereby formally joining the commission.

Our participation in IWC70 is therefore an important milestone for Turkey. It is particularly meaningful that our first meeting as contracting government coincides with the 18th anniversary of the signing of the convention.

Turkey bordered by the Black Sea, the Sea of Marmara, the Aegean Sea and the Mediterranean Sea has deep-rooted economic, scientific and cultural ties with the seas. Mindful of the responsibilities arising from the geography and our maritime heritage, we attach great importance to the conservation of marine ecosystems and to the science-based and sustainable management of aquatic living resources.

We approach issues related to the whales and the other marine mammals within this broader perspective.

We regard the IWC as an important international platform for cooperation and dialogue where scientific assessments can inform decision making and different approaches and perspectives can be considered in accordance with the objectives of the convention.

In this regard, Turkey attaches particular importance to ensuring that the best available scientific information provides a sound basis for effective, balanced and implementable conservation and management policies.

Turkey has strong institutional capacity and extensive experience in the management of aquatic living resources.

Our active engagement in regional fisheries management organizations including in the General Fisheries Commission for the Mediterranean and the International Commission for the Conservation of Atlantic Tunas reflects our longstanding commitment to international cooperation and sustainable management in this field.

Turkey has also been a party to the Agreement on the Conservation of Cetaceans of the Black Sea, Mediterranean Sea and Contiguous Atlantic Area (ACCOBAMS) since 2018 and actively contributes to regional cooperation for the conservation of marine mammals. At the national level, scientific studies are being conducted to strengthen data collection and expand scientific knowledge on marine mammals.

We believe that international organizations and mechanisms dealing with seas and oceans should work in a mutually supportive and complimentary manner while fully respecting their respective mandates and areas of competence.

In this context, we also attach importance to holistic approaches that take into account the interactions between different activities at the sea and marine ecosystems.

As a new contracting government, Turkey looks forward to contributing constructively to the work of the commission.

We place great value on dialogue, mutual respect and transparent information sharing among contracting governments. We believe that different priorities and perspectives should be addressed in a prudent and balanced manner with a view to strengthening mutual understanding and cooperation within the commission.

Mr. Chair, Turkey enters the IWC with a commitment to constructive engagement, international cooperation and science-based decision making. We look forward to working with all contracting governments and contributing actively to the commission’s work in the years ahead. In this spirit, we wish the 70th meeting of the IWC every success and hope that our deliberations will lead to constructive and broadly supported outcomes. Thank you.

Thank you very much. Republic of Turkey.”

Güncelleme: 4. günde diplomatik manevralar ve devam eden tehlike

Uluslararası Balinacılık Komisyonu’nun (IWC) 70. toplantısının 4. gün oturumlarında balinaların yaşam hakkı adına kritik bir diplomatik manevra yaşandı. Ticari balina avcılığı yasağını “sürdürülebilir kullanım” tanımıyla delmeyi amaçlayan 8.6 numaralı tasarı, komisyon içindeki tepkilerin ardından karar destekçileri tarafından “şartlı olarak” geri çekildi. Ancak tehlike sürüyor çünkü balina avcılığı yanlısı heyetler, küresel moratoryumu ilgilendiren maddeler üzerinde kelime düzeyinde değişiklikler yaparak tasarıyı yeniden müzakereye açmak üzere süre talep etti.

IWC YouTube kanalındaki canlı yayınlardan öğrendiğimiz ve IWC’nin 4. gün resmi özetinden teyit edebildiğimiz bilgilere göre, hem revize edilerek yeniden masaya getirilecek bu avcılık tasarısı hem de 28 yıldır engellenen Güney Atlantik Balina Koruma Alanı (SAWS) taslağı için nihai kararlar zirvenin son günü olan 2 Ekim’de saat 09:00’dan itibaren verilecek (TSİ 02:00).

Karar anı yaklaşırken, Türkiye heyetinin sergileyeceği duruş gezegenin ve okyanus ekosisteminin geleceği için hayati bir sorumluluk barındırıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı, Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü’nü, zirvede “uzlaşı” adı altında şekillenebilecek diplomatik taviz baskılarına karşı net bir tutum almaya çağırıyoruz.

Çünkü IWC sözleşmesindeki önemli 10 (e) maddesi, 1986 yılından beri ticari balina avcılığını yasaklayan ve “av kotaları” tanımıyla sunulan balina katliamı faaliyetlerini sıfıra indiren tarihi moratoryumun temelini oluşturuyor. Avcılık lobisi, doğrudan bu yasağı kaldırmak için gereken çoğunluğu sağlayamadığından, 8.6 numaralı bir karar tasarısı sunarak yasağın “bilimsel olarak” gözden geçirilmesi talebiyle süreci dolaylı yoldan başlatmayı hedefliyor. Şu an bu tasarının dilini “sürdürülebilirlik” veya “uzlaşı” gibi kelimelerle yumuşatıp diğer ülkeleri ikna ederek moratoryumun kilidini açmaya çalışıyorlar.

Bu nedenle, av yanlısı taraf devletlere verilecek herhangi bir destek, 40 yıllık küresel yasağın fiilen delinmesi anlamına gelecek.

Türkiye, 40 yıldır devam eden ve balina popülasyonlarının sağlıklı bir şekilde artmasını sağlayan ticari avcılık yasağını esnetecek hiçbir metin revizyonuna geçit vermemeli.

Yeniden paketlenerek sunulacak olan 8.6 numaralı tasarının müzakerelerinde moratoryumun tavizsiz sürdürülmesini kararlılıkla savunmalı, Güney Atlantik’teki yaşam alanlarını güvence altına alacak koruma tasarısını ise açıkça desteklemelidir.

Hayvanların yaşam hakkı ve gezegenin geleceği ticari pazarlıklara kurban edilemez.

Balina avcılığı karşısında Türkiye IWC’de hayır oyu kullanmalı yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Bu kadar hassas bir denge içinde insan etkisi nedeniyle 1900’den beri 468’den fazla tür yok oldu. İnsanların doğaya müdahalesi, ormansızlaştırma, yaşam alanlarının tahribatı, iklim değişikliği, avlanma gibi nedenlerle nesli tehlikede olan türler arasına her geçen gün yeni bir tür daha eklenirken doğadaki hayvan sayısı büyük bir hızla azalıyor.

Şu anda yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olan 42.100’den fazla tür var. Bu sayı değerlendirilen tüm türlerin yalnızca %28’i. Yani acil ve kapsamlı önlemler alarak, türlere en çok zararı veren iklim değişikliğiyle mücadele ederek, bütün balıkçılık faaliyetlerine tamamen son vererek, okyanuslardaki gürültü kirliliğini azaltarak, okyanusları kirleten plastik kullanımına son vererek doğa üzerindeki etkimizi sınırlandırabilirsek biyoçeşitliliği koruyabiliriz.

Nesli tükenme tehlikesi altındaki türler arasında durumu kritik seviyede olan 15 deniz canlısını daha yakından tanımak durumun aciliyetine dair güçlü bir fikir verecektir.

• Körfez Muturu – Vaquita (Phocoena sinus)

Dünyanın en nadide deniz memelisi olan Vaquitalar, Meksika’nın Kaliforniya Körfezi’nde yaşıyorlar. Ancak bölgedeki koruma alanlarındaki yasa dışı balıkçılık faaliyetleri nedeniyle sayıları hızla azalan vaquitalar artık kritik bir eşikt: dünyada yalnızca 10 adet vaquita bulunuyor. Aynı ortak soya sahip olacakları için gen havuzları konusunda endişeler bulunan vaquitalar, acil önlemler alınırsa tükenme tehlikesinden kurtulabilir.

• Büyük Çekiç Köpek Balığı (Sphyrna mokarran)

Büyük Çekiç Köpek Balıkları tropikal ve ılıman denizlerde,  genellikle 80-300 metre derinliğinde yaşarlar. Afrika, Avustralya, Batı Avrupa, Kuzey Amerika ve Japonya’nın hem doğu hem de batı kıyılarında görülürler. Nesli kritik derecede tehlikede olan büyük çekiç köpek balıklarının 200’den az üyesinin hayatta kaldığı tahmin ediliyor.

• Kuzey Atlantik Buzul Balinası (Eubalaena glacialis)

Atlantik kıyı sularındaki soğuk sularda yaşayan Buzul Balinaları derinlerde ve sığ sularda hayatta kalabilir. İklim değişikliği, ağa yakalanma, gemi çarpmaları, insan etkisiyle okyanuslardaki gürültünün artışı türün hayatta kalma şansını tehdit ediyor. 1970’ten beri nesli tükenmekte olan türler arasında yer alan Buzul Balinaları kritik bir durumda; 350’den az üyesi bulunan türde 70’ten daha az üreyen dişi bulunuyor. Birçok uzman insan müdahalesiyle sayılarının artırılmaması halinde bu türün 20 yıl içinde tamamen yok olacağını düşünüyor.

• Akdeniz Foku (Monachus monachus)

Akdeniz foklarının üreme alanı dünyada sadece 4 ülkede bulunuyor; Türkiye, Yunanistan, Moritanya ve Portekiz’deki Madeira Adaları. Hayatlarının büyük çoğunluğunu denizde geçiren Akdeniz Fokları dinlenmek, doğum yapmak ve yavrularını emzirmek için karaya gelirler. Üzerinde yapılaşma olmayan, sessiz ve tenha kayalık sahilleri tercih eden foklar üreme alanlarını insanların istila etmesi nedneiyle büyük bir baskı altında. Avlanma, insanların bilinçli olarak öldürmesi, yaşam alanlarının kaybı ve dahil oldukları deniz ekosistemlerinin bozulması nedeniyle mitolojiye esin kaynağı olan Akdeniz Foklarının nüfusu hızla azalıyor. Bugün dünya genelinde yalnızca 600-700 Akdeniz Foku kaldığı tahmin ediliyor.

• Hawaii Keşiş Foku (Neomonachus schauinslandi)

Hawaii Keşiş Fokları Hawaii takımadalarında ve nadiren Johnston Atolü’nde bulunur. Nüfusu son 60 yılda büyük bir hızla azalan Hawaii Keşiş Fokları alınan koruma önlemleri sayesinde sayılarındaki dramatik düşüşün yavaşlatıldığı türler arasında. Ancak habitat kaybı, hastalıklar, kasıtlı olarak öldürülmeleri ve beslendikleri hayvanların sayısındaki azalma nedeniyle türün yaşamı hala büyük bir tehlike altında. Türün 1.570 üyesinin bulunduğu tahmin ediliyor.

• Caretta Caretta (Caretta)

Dünyadaki en yaygın su kaplumbağası türü olmasına karşın Carettalar da nesli tükenme tehlikesi altında olan türler arasında yer alıyor. Akdeniz’deki üreme alanları Türkiye,Yunanistan, İsrail ve Libya’daki sahilleri olan Carettalar Atlantik, Pasifik ve Hint Okyanuslarında da görülüyor. Carettalar genellikle yaz ve ilkbahar aylarında dişilerin yuva yapmak ve yumurta bırakmak için karaya çıktıkları zamanlar dışında karaya çıkmazlar. Deniz ekosistemeri ve mercan resiflerinin sağlığının korunması konusunda kritik bir yere sahip olan carettaların sayısı ağa yakalanma, yaşam alanlarının insanlar tarafından istila edilmesi ve ışık kirliliği yüzünden hızla azalıyor. Şu an dünya genelinde sadece 2.000 civarı carettanın yaşadığı tahmin ediliyor.

• Galapagos Pengueni (Spheniscus mendiculus)

Ekvatorun kuzeyinde bulunan tek penguen türü olan Galapagos Penguenlerinin %77’si El Nino’nun yarattığı basınç değişimleri, beslendikleri hayvanların sayısındaki düşüş ve üreme oranlarının azalması nedeniyle kaybedildi. Şu an Galapagos Pengueni’nin popülasyonu 2.000’in altında, üreme döngüsü içindeki penguen sayısı ise 1.000’den daha az. Galapagos Penguenlerinin durumu kritik seviyeye doğru hızla ilerliyor.

• Mızrak Dişli Köpek Balığı (Glyphis glyphis)

Mızrak Dişli Köpek Balıkları Yeni Gine ile Avustralya’da görülürler. Hem nehirlerde hem de kıyıya yakın okyanuslarda yaşayan bu tür, tatlı suya ve tuzlu suya adapte olabilir. Yaşadıkları nehirlerin madencilik faaliyetleri nedeniyle kirlenmesi ve balıkçılık faaliyetleri türün yaşamını tehdit ediyor. Nehirde yaşayabilen bir köpek balığı türü olmasına karşın tahmini olarak 2.500 üyesi bulunan türün bazı izole alanlardaki nüfusunun 400’den daha az olduğu düşünülüyor.

• Büyük Beyaz Köpek Balığı (Carcharodon carcharias)

Büyük Beyaz Köpek Balıkları ılıman ve tropik sularda; Güney Afrika, Kuzey Atlantik, Kuzey Pasifik, Avustralya, Yeni Zelanda ve Hawaii kıyılarında yaşarlar. ‘Spor’ balıkçlığının en çok tehdit ettiği türler arasında olan Büyük Beyazlar yüzgeçleri ve dişleri nedeniyle de balıkçılık sektörünün hedefi haline gelmiş durumdadır. Bununla birlikte ağa yakalanma vakaları ve besin zincirindeki türlerin sayısının azalması da türün varlığını tehdit eden diğer etmenler arasında yer alıyor. Okyanusların en ikonik ve Hollywood etkisiyle en çok korkulan canlılarından biri olan Büyük Beyaz Köpek Balıklarının toplam nüfüsu ise 3.500’ün altına düştü.

• Ganj Nehir Yunusu (Platanista gangetica)

Ganj Nehir Yunusları bir zamanlar Nepal, Hindistan ve Bengladeş’in nehir sistemlerinde yaşıyordu ancak nesli tükendikçe artık çok daha az görülmeye başladılar. Sadece tatlı suda yaşayan Ganj Nehir Yunusları, Ganj’da 125 yıldan fazladır süren kirlilik nedeniyle zamanla gözleri işlevsizleşen ve ultrasonik seslerle yön bulan özel bir türdür. Hindistan’ın ulusal su canlısı ilan edilen Ganj Nehir Yunusu’nun mevcut toplam nüfusunun 3.500-5.000 arasında olduğu tahmin ediliyor.

• Beyaz Başlı Yunus (Cephalorhynchus hectori)

Dünyadaki en küçük ve en nadir yunuslardan olan beyaz başlı yunuslar yalnızca Yeni Zelanda’nın batı kıyılarındaki sığ sularda bulunurlar. Beyaz Başlı Yunusların tahmini toplam nüfusu 7.000 civarındadır. Maui olarak bilinen ve kritik derecede tehlike altında olan alt türlerinin ise yalnızca 55 adet üyesi bulunuyor.

• Deniz İneği – Manati (Trichechus manatus)

Manatilerin nesli tükenme tehlikesi altında olan iki alt türü bulunuyor; trichechus manatus manatus ve trichechus manatus latirostris. Hem tuzlu hem de tatlı sularda yaşayabilen manatiler su bitkileriyle beslenirler. Manatilerin tahmini toplam nüfusu 13.000’dir ve türün yaklaşık yarısını oluşturan Florida Deniz İneği, Amerika Birleşik Devletlerinin güneydoğusunda ve Puerto Rico bölgesinde yaşamaktadır.

• Mavi Balina (Balaenoptera musculus)

Dünyadaki en yüksek sesli hayvanlardan biri olan mavi balınalar düşük frekanslı ıslıkları ile yüzlerce kilometre uzaklıktaki diğer balinalarla iletişim kurabilirler. Ancak hayatları için oldukça kritik öneme sahip olan birbirleriyle iletişim kurmalarının ve yönlerini bulmalarının önündeki en büyük engel insanların sebep olduğu ses kirliliği. Kutuplar dışında dünyadaki bütün okyanuslarda yaşayabilen mavi balinaların toplam nüfusunun 10.000-25.000 arası olduğu tahmin ediliyor.

• Şeytan Vatozu (Mobula mobular)

Şeytan Vatozu dünya genelinde orta ve batı Pasifik Okyanusu’nda, Akdeniz’de ve Atlantik sularında görülebilir. Şeytan Vatozu İtalya, Hırvatistan ve Arnavutluk’ta özel yasalarla koruma altındadır. Bu tür Bern ve Barselona sözleşmeleri kapsamında koruma altında olsa da Akdeniz’deki balıkçılık faaliyetlerinin sebep olduğu ağa yakalanma vakaları nedeniyle türün toplam sayısında büyük bir düşüş gözleniyor. Türün şu andaki güncel popülasyonu ise 3.000’den daha az.

• Şahin Gagalı Kaplumbağa (Eretmochelys imbricata)

Ağırlıklı olarak mercan resifleri çevresinde bulunan Şahin Gagalı Kaplumbağalar dünyanın bütün tropik okyanuslarında yaşayabilir. Ancak deniz ekosistemiyle güçlü bir bağı bulunan ve son 100 milyon yıldır gezegenin bir parçası olan bu tür insan etkisi nedeniyle nesli tükenme tehlikesi altında olan türler arasında yer alıyor. 1844-1992 yılları arasında yaklaşık 9 milyon üyesinin avlanma nedeniyle öldürülmesi türe verilen en büyük zararlardan biriydi. Günümüzde uluslararası ticareti yasak olan şahin gagalı kaplumbağanın dünya genelindeki nüfusu 25.000’den daha azdır ve nüfusun %30’unu oluşturan yuva yapan dişiler Karayip bölgesinde yoğunlaşmıştır.

Kaynak: iucnredlist, sadafag, ourendengeredworld, wwf, smithsonian, nationalgeographic, marineinsight, citrusreef, awsomeocean

Nesli Tükenme Tehlikesi Altında Olan 15 Deniz Canlısı yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Dünya çapında 250’den fazla hayvan hakları ve doğa koruma kuruluşu tarafından benimsenen 1 Ağustos Balıklara Saygı Günü’nün üçüncü yılında, balıkçılığın ve balıkçılık ekipmanlarının sualtı habitatlarına ve deniz canlılarına verdiği zararlara dikkat çekiliyor.

“Hayalet” balıkçılık ağı ve ekipmanları, kazara veya bilinçli bir şekilde deniz dibinde bırakılan olta, ağ, halat, tuzak ve yem sistemleri gibi av araçları olarak tanımlanır. Kaybolan, terk edilen veya atılan bu balıkçılık gereçleri, en zararlı denizel çöplerden biridir, çünkü deniz dibinde kaldığı sürece, deniz canlılarını ve ekosistemleri tehdit etmeye devam eder.

Balıkçılık gereçleri genellikle doğada yıllarca çözünmeyen, uzun ömürlü sentetik malzemelerden veya metalden yapılır. Plastik ekipmanlar ise, zaman içinde bozulma ile mikroplastiklere dönüşür.

Ölümlerden ticari, amatör ve hobi amaçlı her türlü balıkçılık sorumlu

Dünya denizlerindeki toplam hayalet teçhizat miktarına ilişkin mevcut tahminler değişiklik gösteriyor. Ancak bunun ciddi bir sorun olduğu ve okyanuslardaki plastik kirliliğinin en önemli kaynağının balıkçılık olduğu konusunda fikir birliği var. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), küresel düzeyde kaybolan balıkçılık teçhizatı miktarını belirlemek için araştırma yapıyor, ancak çalışmanın sonuçlanması birkaç yıl alacak.

“Ghost gear” olarak adlandırılan hayalet teçhizattan, yalnızca endüstriyel ve amatör balıkçılık yapan avcılar sorumlu değil. Balıkçılık gereçlerinin yıllarca devam eden ve pek çok farklı türü tehdit eden ölümcül etkileri, hem su içinde hem de su dışında yüzlerce türü etkileyen ve küçük tatlı su yollarından deniz ve okyanuslara kadar eğlence amaçlı ve ticari balıkçılıktan da kaynaklanıyor.

Balıkların “eğlence amaçlı” yakalanıp bırakıldığı etkinlikler de sanılanın aksine masum değil, çünkü oltalar balıklara fizyolojik olarak zarar veriyor ve çoğunlukla bu balıklar serbest bırakıldıktan sonra yaşamlarını yitiriyor. Balık tutma turnuvaları ve hobi balıkçılığı etkinlikleri ayrıca çocukları, doğal ortamlarında balıkları öldürmeye teşvik ediyor ve hayvana işkenceyi normalleştiriyor.

Balıklar ile birlikte deniz kaplumbağaları, kuşlar, balinalar, yunuslar, foklar ve tehdit altındaki, nesli tükenmekte olan türler de dahil olmak üzere diğer pek çok hayvan, bu ağlara dolanarak boğuluyor, tuzaklara takılarak yaralanıyor, iç organları zarar gördüğü ve aç kaldıkları için yavaş ve acı verici ölümlere maruz bırakılıyor.

Denizdeki plastik kirliliğinin çoğu poşet ve pipet değil, balıkçılık ekipmanları

Netflix’ten de izlenebilen Seaspiracy: Denizlerdeki Komplo belgeseli tarafından paylaşılan acı tabloya göre her yıl 300 binden fazla yunus ve balina tesadüfi ağa yakalanma nedeniyle hayatını kaybederken saatte 30 bin köpekbalığı ağlarda yaşamını yitiriyor. Sadece ABD’de 250 bin deniz kaplumbağası yaralanıyor veya ölüyor. Aynı zamanda, örneğin “Büyük Pasifik Çöp Alanı” olarak tanımlanan bölgedeki plastik kirliliğin %46’sını denizlere atılmış dev balıkçı ağları oluştururken, geri kalan atıkların çok büyük bir kısmını da diğer balıkçılık araç-gereçleri oluşturuyor. Balıkçılık endüstrisi her gün dünyanın etrafını 500 kez saracak miktarda misina kullanıyor.

In Defense for Animals’ın yaban hayatı sorumlusu Julie Massa, “Doğada vakit geçirmek ve açık hava etkinliklerinin tadını çıkarmak isteyen insanları takdir ediyoruz, fakat balıkçılığın her türü balıklara, yaban hayvanlarına ve ekosistemlere büyük zarar veriyor” diyor.

“Balıklara Saygı Günü’nün daha fazla insana, balık tutmayı ve balık tüketmeyi yeniden düşünmesi ve bu eylemlerin bu inanılmaz hayvanları ve yaşadıkları ortamları nasıl olumsuz etkilediğini anlaması için ilham vermesini umuyoruz. Kayıp, unutulmuş ve atılmış olta takımlarına dolanmış balıklar, balinalar, deniz kaplumbağaları, kuşlar ve diğer hayvanlar, okyanusları boşaltan balıkçılık faaliyetlerine son vermek için acil bir eylem çağrısı olarak görülmeli. Ayrıca bu özel günde, çocukları savunmasız hayvanlara zarar vermeye şartlayan balık avlama oyunlarına dikkat çekmeyi ve bunun yerine zararsız faaliyetlere katılmayı teşvik etmeyi amaçlıyoruz.”

Balıklar duyarlı canlılar ama korunmuyorlar

Çok sayıda araştırma, balıkların acıyı hissedebildiğini kanıtlamıştır. Balıklar aynı zamanda hayal ettiğimizden de zekiler. Balıklar taklit ederek öğrenebilir, sayabilir, hatırlayabilir, grup üyelerinin yüzlerini tanıyabilir, işbirliği yapabilir ve alet kullanabilir. Kayda değer yeteneklerine rağmen, her yıl dünya çapında trilyonlarca balık kasıtlı olarak ve kasıtsız “yan avlanma” veya tesadüfi ağa yakalanma sebebiyle öldürülüyor.

“Balıklarla sualtı ekosistemlerinde veya kara hayvanları ile karşılaştığımız şekilde sık sık karşılaşmamamıza rağmen, onlar dünyadaki en ilginç hayvanlardan biri. Balıklar acıyı hisseder ve duyguları deneyimleme yeteneğine sahiptir. Yiyecek, eğlence veya hobi amacıyla öldürülmekten çok daha fazla ilgiyi hak ediyor” diye In Defense for Animals Kampanya Direktörü Lisa Levinson, hayalet teçhizatın uzun süreleri etkilerinin altını çiziyor: “Balıkçılık, balıklarda birey düzeyinde bariz acıya neden olurken, hayalet teçhizat da on yıllar boyunca daha fazla hayvanı sakatlayıp öldürüyor, deniz ortamlarını kirletiyor ve ekosistemlere zarar veriyor. Nehirler ve göl kıyıları boyunca bırakılan oltalar ve kancalar, ördekler tarafından yutuluyor veya ayaklarına dolanıyor. Bu kan dolaşımını etkilediği gibi uzuv kaybına ve hatta yaşamlarına neden oluyor.”

Hükümetler, balıkçılık faaliyetlerinin neden olduğu acıya, ekosistem tahribatına, iklim krizine ve biyoçeşitlilik kaybına rağmen, balıkları ve çoğu deniz canlısını hayvan hakları ve hayvanları koruma yasalarının korumasından muaf tutuyor.

In Defense of Animals İletişim Direktörü Fleur Dawes, “Hayalet teçhizatı incelemek için çok fazla zaman ve kaynak harcanıyor, ancak sorun hemen şimdi balıkları ve diğer deniz hayvanlarını tüketmeyerek çözülebilir” diyor. “Balıklara Saygı Günü, balık yerine bitki bazlı alternatifleri denemek için mükemmel bir zaman. Hayvanları kurtarmak, hassas türleri ve doğayı korumak için vegan deniz ürünlerini seçin.”

Balıklara Saygı Günü’nün amacı; bireyler ve hükümetler nezdinde balıkları, diğer hayvanlara sağlanan aynı şefkat, anlayış ve korumayı hak eden duyarlı varlıklar olarak kabul etmeye teşvik etmek. Her birimiz, balıklar ve gezegeni paylaştığımız diğer canlılar için dünyayı değiştirme fırsatına sahibiz.

Gezegendeki karbondioksitin %93’ünün okyanuslar tarafından depolandığını düşünürsek, okyanusların korunması yalnızca deniz canlıları ve ekosistem için değil, insanlar için de son derece hayati öneme sahip bir mesele olduğunu daha net görebiliriz.

Bu özel günde balıklar için farkındalık yaratmayı amaçlıyorsanız, siz de daha fazla bilgi için respectforfish.org adresini ziyaret edebilirsiniz ve çağrılara katılabilirsiniz.

Kaynak: Yubanet, Onegreenplanet

Kapak fotoğrafı: Marc Casanovas Felix

Hayalet balıkçılık ekipmanları deniz canlılarını öldürmeye devam ediyor yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Köpekbalığı koruma uzmanı James Glancy’nin açıkladığı gibi:⁣

• Köpekbalıklarının dev balıkçı filoları tarafından yan av olarak veya yüzgeçleri ve etleri için kasıtlı olarak yakalanmaları, dünya çapında köpekbalığı popülasyonlarında önemli bir düşüşe neden oldu.⁣
• Köpekbalıkları milyonlarca yıldır okyanuslarda. Denizlerimizin sağlığı için de çok önemli bir role sahipler. Ancak insan faaliyetlerinin bir sonucu olarak birçok köpekbalığı türü kritik derecede tehlikede, hatta bazı bölgelerde yok olma tehlikesiyle karşı karşıya.⁣
• Dünyadaki 500 köpekbalığı türünün yaklaşık 143’ü, “korunmasız” ile “kritik tehlike altında” arasında değişen “tehdit altında” olarak listelenmiştir.⁣

⁣Hayvan Refahı Bakanı Lord Goldsmith, yasağın köpekbalığı sayılarını artırmaya yardımcı olacağını ve dünyanın geri kalanına ‘birçok türü yok olmanın eşiğine getiren bir endüstriyi desteklemiyoruz’ mesajını göndereceğini umuyor.⁣

Birleşik Krallık bu adımı atan ilk Avrupa ülkesi. Umarız yakında diğer dünya liderleri benzer bir karar alır ve daha fazla sayıda köpekbalığı popülasyonu korunmuş olur.⁣

Haber Seaspiracy tarafından paylaşıldı. Henüz izlemediyseniz Netflix’teki çığır açan belgeseli kaçırmayın.

Ayrıntılı bilgi için seaspiracy.org.

Birleşik Krallık köpekbalığı yüzgeci ticaretini yasakladı yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Seaspiracy dünya çapında milyonlarca izleyicinin ticari balıkçılığın yıkıcı etkilerini ortaya koyan gerçekleri görmesini sağlayarak hepimize sesleniyor: Sürdürülebilir balıkçılık kavramı sahtekarlık ve yolsuzluktan ibaret. Her gün okyanuslarımızı daha fazla yok ediyoruz; bu gidişatı önlemek içinse hepimize sorumluluk düşüyor.

Deniz ekosistemine ilgi duyan, doğa koruma, hayvan hakları ve insan hakları alanlarında mücadele veren herkesin mutlaka izlemesi gerektiğini düşündüğümüz bu belgesel, aşağıda paylaştığımız bilgi ve verilerden çok daha fazlasını bilimsel kaynak ve araştırmalar ile birlikte sunuyor.

1. Tesadüfi ağa yakalanma balinaları, yunusları ve diğer deniz canlılarını da öldürüyor

“Bycatch” olarak bilinen tesadüfi ağa yakalanma hedef dışı av olarak tanımlanıyor; yani balıkçılık faaliyetleri sırasında ağlara takılarak can veren ama avlanması hedeflenmemiş hayvanları içeriyor. Seapiracy’de paylaşılan acı tabloya göre her yıl 300 binden fazla yunus ve balina tesadüfi ağa yakalanma nedeniyle hayatını kaybederken saatte 30 bin köpekbalığı ağlarda yaşamını yitiriyor. Sadece ABD’de 250 bin deniz kaplumbağası yaralanıyor veya ölüyor. Büyük deniz canlılarının yanı sıra küçük balıklar, kafadanbacaklılar ve deniz kuşları gibi hedef dışı diğer türler de bu kitlesel katliamda denizlerden ve yaşamdan koparılıyor.

Dolayısıyla tüketiciler tek bir balık yediğinde sadece o balığın yaşamından değil, binlerce deniz canlısının hayatından ve olumsuz zincirleme etkinin devamlılığından sorumlu oluyor.

2. “Dolphin Safe” etiketinin hiçbir geçerliliği yok

Ton balığı alırken pek çok kişi Dolphin Safe (yunus dostu) etiketine dikkat ediyor. Ancak Seaspiracy röportajlar aracılığıyla bu etiketin gerçekte hiçbir doğruluğu ve işlevi olmadığını ortaya koyuyor. Özellikle ton balığı pazarında pazarlama stratejisinin bir ürünü olan etiketle ilgili olarak, bu etiketi şirketlere veren Earth Island Institute’dan Mark J. Palmer bile Dolphin Safe logosunun gerçekten de “yunus dostu” olmayabileceğini belirtiyor. “Okyanusun ortasındayken gerçekte neler yaptıklarını nasıl bilebilirsiniz ki?” diyen Palmer, denetimden sorumlu gözlemcilerin çoğunlukla balıkçılık gemilerinde bulunmadığını, gemide olduklarında da kolaylıkla rüşvet alabildiklerini söylüyor.

Okyanuslarda deniz yaşamının korunması için doğrudan eylem yürüten Sea Shepherd’dan bir temsilci de denizdeki operasyonlarından birinde, 8 ton balığı yakalamak için 45 yunusun tek seferde öldürülüp gözden çıkarıldığını anlatıyor.

3. Balıkçılık ekipmanları denizlerdeki plastik kirliliğinin başlıca nedeni

Belgeselde de en ince ayrıntısına kadar anlatıldığı gibi okyanus ve denizlerin korunması amacıyla kampanya yürüten çevreci kuruluşların mesajları sadece pipet, plastik poşet ve kulak pamuğu gibi plastik kullanımını önlemeye dönük.

Fakat gerçekte “Büyük Pasifik Çöp Alanı” olarak tanımlanan bölgedeki plastik kirliliğin %46’sını denizlere atılmış dev balıkçı ağları oluştururken geri kalan atıkların çok büyük bir kısmını da diğer balıkçılık araç-gereçleri oluşturuyor.

Ayrıca balıkçılık endüstrisi her gün dünyanın etrafını 500 kez saracak miktarda misina kullanıyor.

The Guardian gazetesinin çevresel ve politik aktivizm konularına odaklanan köşe yazarlarından George Monbiot belgeselde, “öldürmek için geliştirilmiş olan” bu ağ ve misinaların “deniz canlıları için plastik pipetlerden çok daha tehlikeli” olduğunu vurguluyor.

4. Denizleri ve okyanusları yok ediyoruz

Çok büyük ölçekli plastik kirliliğine sebep olan balıkçılık ekipmanları yalnızca deniz canlılarının ölümüne yol açmıyor, aynı zamanda okyanus ve deniz ekosistelerini de geri dönüşü olmayacak şekilde tahrip ediyor. Örneğin; 13 jumbo jet uçağını boydan boya sarabilecek büyüklükteki sürütme ağlarıyla balık yakalamak için okyanus tabanını silip süpüren dip trolü yöntemiyle yapılan balıkçılık, her yıl 16,1 milyon metrekare (3,9 milyar akre) genişliğinde deniz tabanını çölleştiriyor.

Bu da dakikada 4316 futbol sahası büyüklüğündeki alanın çölleştirildiği anlamına geliyor.

Belgeselde konuşan yazar ve öğretim görevlisi Dr. Richard Oppenlander “Okyanuslardan durmaksızın balık çıkardığımızda okyanusları da çölleştiriyoruz” diyor ve ekliyor: “Kullanılan yöntemler de doğal yaşam alanlarını, ekosistemleri harap ediyor.”

Seaspiracy, gezegendeki karbondioksitin %93’ünün okyanuslar tarafından depolandığını belirterek okyanusların korunmasının yalnızca deniz canlıları ve ekosistemi için değil, insanlar için de son derece hayati öneme sahip bir mesele olduğunun altını çiziyor.

5. Büyük çevre kuruluşlarının çoğu balıkçılık endüstrisiyle iş yapıyor

Belgeselin yönetmeni Ali Tabrizi, plastik kirliliğine karşı kampanya yürüten büyük çevre kuruluşlarının web sitelerini incelediğinde temel aktivizm söyleminin plastik pipet gibi tek kullanımlık plastiklerin etrafında şekillendiğini görüyor.

Seaspiracy için bu kuruluşların bazılarının temsilcileriyle görüşen Tabrizi, deniz ekosistemine en büyük zararı veren unsurun balıkçılık endüstrisi olduğu gerçeğinden hareketle, bu kuruluşların web sitelerinde neden balık tüketimine son verilmesine dair herhangi bir tavsiyeye yer verilmediğini soruyor.

Örneğin; Plastic Pollution Coalition’ın (Plastik Kirliliği Koalisyonu) CEO’su Dianna Cohen, bu soruya yanıt vermeyi reddediyor ve balıkçılık kaynaklı plastik sorununun neden web sitelerinde görünür kılınmadığını cevaplamıyor.

Araştırmalarını detaylandıran Tabrizi bir süre sonra Plastic Pollution Coalition’ın, Dolphin Safe etiketini veren Earth Island Institute’un bir projesi olduğunu görüyor.

Çevre aktivizmi yaptığını iddia eden bazı sivil toplum kuruluşları, balıkçılık endüstrisiyle işbirliği içinde oldukları ve her iki tarafın ekonomik çıkarlarını gözettikleri için balık tüketimine son verilmesi için çağrı yapmıyor, yapamıyor.

6. Balıkçı gemilerinin çoğunda kölelik devam ediyor

Belgesel, balıkçılık endüstrisinde köle iş gücü kullanıldığına dair 47 ülkeden çeşitli ihbarlar geldiğini aktarıyor. Biri 10 yıl, diğeri 6 yıl boyunca Tayland’daki balıkçı gemilerinde alıkonarak kölelik şartlarında çalışmaya zorlanan iki adamın anlattıklarını paylaşan Seaspiracy, gemilerde büyük bir insanlık dramının da yaşandığına dikkat çekiyor.

Kimlikleri gizlenen adamlardan biri bür gün, zorla çalıştırılan işçilerden birinin kaptan tarafından öldürüldüğüne ve daha sonra gemiden denize atıldığına şahit olduğunu söylüyor: “Gemiler okyanusun ortasındayken herhangi bir sorun çıkarırsanız sizi öylece denize atabilirler. Yetkililere de hasta olduğunuzu ve bu yüzden denize düştüğünüzü söylerler.”

7. Sürdürülebilir deniz ürünü diye bir şey yok

Tabrizi, balık tüketimine son vermek veya azaltmak yerine, çok sayıda kuruluşun “sürdürülebilir deniz ürünü” yenmesini tavsiye ettiğini belirtiyor.

Belgeselde “sürdürülebilir balıkçılık” tanımını yapmakta zorlanan ve ne olduğunu bir türlü anlatamayan Oceana’dan María José Cornax, Oceana’nın balık tüketimine son vermeleri veya balık yemeyi azaltmaları için neden tüketicileri yönlendirmediğine de yanıt veremiyor.

Denizcilik ve Balıkçılıktan sorumlu AB Komisyonu üyesi Karmenu Vella da röportajında balık yemeye son verme çağrısının son derece “radikal” olduğunu söylüyor. Tek kullanımlık pipet kullanımına yönelik katı önlemlerin neden balıkçılık ve balık tüketimi için uygulanmadığı sorusuna ise “sürdürülebilir balıkçılığın” teşvik edilmesi gerektiğini belirterek yanıt veriyor.

Oysa balıkçılık endüstrisi okyanuslardaki tüm yaşamı yok ediyor; dolayısıyla hiçbir surette “sürdürülebilir” değil.

8. Asgari yükümlülüğümüz balık tüketimine son vermek

Seaspiracy ekibi okyanusları içindeki canlılarla korumak isteyenlere üç tavsiyede bulunuyor.

Birincisi; hepimizin çok kolaylıkla yapabileceği bir eylem olan balık ve deniz ürünü yemeye son vermek ve bitki temelli beslenmeye geçmek. Hayvanlar, denizler ve hatta sağlığınız için çok daha iyi olan vegan deniz ürünlerini internetten keşfedebilir, tariflerini evde uygulayabilirsiniz.

Ayrıca izleyicileri, 2030 yılına kadar okyanuslarımızın en az %30’unun balıkçılığa kapatılarak koruma altına alınması için ulusal ve uluslararası düzeyde karar vericilere çağrı ve baskı yapmaya davet ediyor.

Son olarak hükümetlere, her yıl 35 milyar doları bulan balıkçılık endüstrisine yönelik devlet yardımlarını kesmeleri için çağrıda bulunuyor.

89 dakikalık bu belgeselde yazıya dahil edemediğimiz o kadar çok bilgi var ki. Özellikle de gezegendeki yaşamın ne denli birbiriyle bağlantılı olduğunu kanıtlayan, hassas ekosistemlerin ve biyoçeşitliliğin zarar görmesinin insan dahil yeryüzündeki tüm canlı türlerini nasıl yok oluşa sürüklediğini açıklayan verileriyle…

Denizlerin “kaynak”, içindeki canlıların da “stok” olmadığını anlamak için Netflix’teki Seaspiracy belgeselini lütfen en kısa sürede siz de izleyin.

Kaynak: One Green Planet

Kapak fotoğrafı: Selena Magnolia/We Animals Media (Ecostorm projesi için)

Seaspiracy: Balıkçılık endüstrisiyle ilgili 8 çarpıcı gerçek yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

“İnsanlığı değiştiren çoğu olumlu ve olumsuz şeyi birisi başlatmıştır.

Bir kişi.

Kimse her şeyi yapamaz ama herkes bir şey yapabilir…”

Cowspiracy’nin yapımcısı Kip Anderson’ın desteklediği Yönetmen Ali Tabrizi’nin belgesel filmi Seaspiracy 24 Mart tarihinde Netflix’de yayınlanmaya başlandı. Okyanuslarımızda insanların neden olduğu yaygın çevresel yıkım hakkındaki endişe verici ve şok edici gerçekler üzerine odaklanan belgesel film, aslında ticari balıkçılık endüstrisinin karanlık ve bilinmeyen tarafını ortaya çıkartan oldukça değerli bir çalışma.

Yönetmen Ali Tabrizi okyanus ve deniz canlılarına, özellikle de balina ve yunuslara olan ilgisini çocukluğundan başlayarak özet halinde geçiyor. Zamanımıza geldiğimizde okyanus ve denizlerimizle ilgili çalışan birçok derneğe maddi destekte bulunan, boş zamanlarında kumsallardaki plastikleri temizleyip plastik kullanımına karşı savaş veren genç bir adam olarak karşımıza çıkıyor.

Peki, plastik çatal, bıçak veya pipet kullanmamak deniz ve okyanusları korumaya tek başına yardımcı olabiliyor mu? 2048 yılına kadar okyanuslarda balık kalmayacak olmasının asıl nedeni bu mu?

Ali Tabrizi’yi belki de birçoğumuzun sorgulamadığı konuları irdelerken ve insanların savunmasız denizlere ve deniz canlılarına verdiği zararı incelerken buluyoruz.

Suları kirleten plastik ve balıkçılık takımlarından, dip trolü ve tesadüfi ağa yakalanmaların (by-catch) telafisi imkansız hasarına, yasadışı balıkçılıktan yıkıcı avcılık uygulamalarına, Japonya’daki bir ton balığı limanından İskoçya’daki bir somon çiftliğine, Çin’deki köpekbalığı yüzgeci pazarlarından Tayland balıkçılık endüstrisindeki insan hakları ihlallerine kadar yeri geldiğinde gizli kameralar ile çekim yapan ve kendi hayatlarını dahi tehlikeye atmaktan çekinmeyen bir ekip çalışması Seaspiracy.  

Balıkçılık endüstrisi ve yunus katliamı arasındaki bağlantı

Kapsamlı rapor ve soruşturmalarla desteklenen bilgi ve verileri bize sunan belgeselde aklınıza kazınmayan bir sahne bile yok ama beni en çok etkileyenler arasında yunusların acımasızca yakalandığı ve katledildiği meşhur Japon koyu Taiji’yi sayabilirim. Burada yunus parkı ve akvaryum endüstrisine dikkat çekiliyor. Canlı yunuslar en az 100.000 ABD dolarına satılıyor. Taiji’de yunus katliamının yalnızca aşırı avlanmaya bir tepki olarak yapıldığını söyleyen Tabrizi, ton balığının 42 milyar ABD doları değerinde bir endüstri olduğunu ve Taiji balıkçılarının, balık avını tamamlamamak için yunusları ve balinaları öldürdüğünü öğreniyor.

1986’dan beri yürürlükte olan uluslararası bir yasağa rağmen balina avcılığına olan düşkünlüklerinden doğan bu yunus katliamının failleri olarak Japonları görürken, Seaspiracy bize şok edici ve üzücü bir gerçeği daha gösteriyor. Bu da her yıl çok daha fazla yunusun, ticari balıkçılık endüstrisinin “tesadüfi ağa yakalanma” terimiyle balık ağlarına ve trol teknelerine yakalanan tüm balıkları ve deniz yaşamını tanımlayan yan avlanma nedeniyle öldürülüyor olması.

Bu bağlamda filmin en dikkat çekici kısımlardan biri de, orkinos ve diğer konserve malların yunus içermediğini onaylayan bir kuruluş olan Dolphin Safe’in sözcüsü ve Earth Island Institute Uluslararası Deniz Memelileri Projesi Direktörü Mark J. Palmer ile yapılan röportajda, Dolphin Safe’in herhangi bir deniz ürününün yunus için güvenli olduğunu garanti edemeyeceğini söylemesi.

Köpekbalığı yüzgeci ticareti

Ali Tabrizi, dünyanın köpekbalığı yüzgeçlerinin %50’sini ihraç ettiği için “Shark Fin City” olarak adlandırılan Hong Kong’da, Sheung Wan ve Sai Ying Pun gibi mahalleleri dolduran kurumuş köpekbalığı yüzgeci dükkanlarını belgelemek için casus kameralara başvuruyor. Çünkü buralarda çekim yapmak yasak.

Bir sonraki sahnede OceansAsia’nın kurucusu ve şehrin önde gelen deniz yaşamı aktivisti olan Gary Stokes konuşmasında köpekbalıklarının küresel ekosistemler için ne kadar hayati olduğunu anlatıyor.

Bugün, köpekbalığı yüzgeci tüketimine karşı kampanya yapan fakat daha önce bir görev sırasında bir köpekbalığı tarafından saldırıya uğrayıp bacağını ve kolunun bir kısmını kaybeden eski bir ordu mensubu şöyle diyor: “Okyanuslarda köpekbalıkları olmazsa insanlık mahvolur. Hayatta kalmamız için hayati öneme sahipler.”

Her yıl 50 milyon köpekbalığını sadece yan av olarak öldürüyoruz, yani kasıtlı olarak bile değil.

Mesela hiç aklımıza gelmeyen ama çirkin bir gerçek olan bir başka konu da bir yandan kitlesel olarak finanse edilen STK’ların plastik kullanımıyla mücadele ederken, diğer yandan sürdürülebilir deniz ürünlerini savunmaları.

Bu durumla ilgili olarak Tabrizi, plastik karşıtı kampanya yürütenlere ve okyanus koruma sözcülerine, web sitelerinin neden insanların balık tüketimini durdurması veya azaltması gerektiğini açıkça belirtmediğini soruyor. Hafif bir duraksamadan sonra beklediğimiz gibi örtbas etme meyilli tutarsız cevaplar sıralanıyor.

Olayın şaşırtıcı tarafı, plastik içermeyen kuruluşların bazıları ve daha da kötüsü, Deniz Koruma Konseyi (MSC) gibi sürdürülebilir balıkçılık sertifikasyon kuruluşları, bize deniz ürünleri satarak para kazanan Unilever gibi devler tarafından finanse ediliyor.

Kölelik, uyuşturucu ve insan kaçakçılığı

İlgisini zor kurabileceğimiz sahnelerden bazıları ise, Bangkok’ta filme alınan ve teknelerde çalışırken maruz kaldıkları işkence ve sömürüyü anlatan eski “balıkçı köleleriyle” yapılan röportajlar. Bu işin sandığımız gibi tek boyutlu ve basit olmadığını öğreniyoruz; ticari balıkçılık ile küresel uyuşturucu ve insan kaçakçılığını kontrol edenler arasındaki bağlantılar belirgin bir şekilde Tabrizi tarafından ortaya konuyor. Sonunda birinin polise ihbar etmesi sonucunda Tabrizi şehirden aceleyle ayrılmak durumunda kalıyor.

Doğu Afrika kıyılarında gerçekleşen yasadışı balıkçılığa belgeselde koca bir bölüm ayrılmış. Hayranı olduğum Sea Shepherd Conservation Society’nin Liberya kıyılarındaki polis baskınlarına eşlik eden Tabrizi, Somalili balıkçıların artık kıyı sularından geçimini sağlayamadıklarını çünkü uluslararası balıkçı teknelerinin denizlerini işgal ettiklerini görsel olarak belgeliyor.

Okyanusların ormansızlaştırılması

Seaspiracy’nin yaptığı bir diğer önemli bağlantı da okyanuslarımızın sağlığı ile iklim krizi arasında. Konu, uzun süredir bu sorunların çoğu hakkında yazmış olan The Guardian’ın çevre köşe yazarı George Monbiot tarafından sunulan çeşitli içerikler ile genişletilmiş.

Deniz yaşamını yok etmemizin etkilerini Amazon yağmur ormanlarının yok edilmesiyle karşılaştıran Seaspiracy, bize karbondioksitin %92’sinin denizlerimizde depolandığını hatırlattıktan sonra “okyanuslarımızı ormansızlaştırıyoruz” diyor. Yani okyanuslarımızı korumadan iklim değişikliğini durduramayız.

“Peki, bunu nasıl yapacağız?” derseniz, Sea Shepherd’ın kurucusu Kaptan Paul Watson’a kulak verelim: “Okyanus ve denizleri rahat bırakın”.

Seaspiracy: Denizlerdeki Komplo yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Balıklar yeryüzünde insan eliyle en fazla sömürüye bırakılan hayvan türlerinden biri olmasına rağmen, yaşadıkları acılar ya bilinmiyor, ya dikkat çekmiyor ya da önemsenmiyor.

“Hayvana şiddet” veya “hayvana işkence” fiillerinden bahsederken, çoğunlukla sokakta yaşayan hayvanlar, sirklerde, hayvanat bahçelerinde, deniz parklarında tutsak edilen türler, avcıların katlettiği yaban hayvanları veya ne yazık ki nadiren de olsa üretim çiftlikleri ile mezbahalarda öldürülen hayvanlar aklımıza geliyor. Vegan bireyler ve örgütler her ne kadar balıklara karşı da duyarlılık gösterse de seslerini duyuramayan, yüz ifadeleriyle acılarını belli edemeyen balıklar çoğu zaman diğer hayvan türlerine göre daha geri planda kalıyor. 

Oysa trilyonlarca balık her gün gıda sektöründe, spor uğruna, deney gerekçesiyle ve irili ufaklı hobi amaçlı/tematik akvaryumlara satılmak üzere kötü muamele görüyor, dünyanın bir diğer ucuna naklediliyor ve öldürülüyor. Somondan köpekbalığına, kefalden beta balığına kadar neredeyse tüm balık türleri farklı endüstrilerde insan menfaati için korkunç bir sömürüye maruz bırakılıyor.

Günümüzde balıkların da acıyı hissedebildiğine dair bilimsel kanıtlar olmasına rağmen balıklar hâlâ hissiz ve duyarsız canlılar olarak algılanıp hayvan haklarına yönelik söylemlerde ve yasal düzenlemelerde çoğunlukla kapsam dışı bırakılıyor. 

Çoğunlukla besin, omega 3 kaynağı, akvaryumlar için egzotik tür, pet ve deney hayvanı olarak görülen ve bu amaçlarla avı ve ticareti yapılan balıkların amaçsız, basit ve anlık yaşamlar sürdüğünü ve yalnızca besin zincirindeki yeriyle var olduğunu düşünen pek çok insan var.

Oysa gerçekler çok farklı: Balıklar da tıpkı diğer pek çok insan ve insan dışı hayvan türü gibi acıyı ve korkuyu hissedebiliyor, ortak av stratejileri geliştiriyor, alet kullanabiliyor, birbirine destek olup birbirini aldatabiliyor. Balıklar da insan eliyle yaşam alanlarından koparılıp bir köşede toplu halde ölüme terk edildiklerinde son nefesine kadar yaşam mücadelesi veriyor, hayatta kalmaya çalışıyor.

İşte Balıklara Saygı Günü, diğer türler için olağan görülen şefkat ve koruma anlayışının balıklara gösterilmesi için toplumu ve karar vericileri bilinçlendirerek mevcut algıyı değiştirmeyi hedefliyor. 

Mercy for Animals’dan Sea Shepherd Conservation Society’ye, Animal Legal Defense Fund’dan PCRM’e kadar dünya çapında en az 250 doğa ve hayvan hakları örgütünün desteğini alan Balıklara Saygı Günü, bu yıl 19 Haziran’da domuzların öldürülmesini protesto ederken mezbaha kamyonunun çarpıp sürükleyerek öldürdüğü hayvan hakları savunucusu Regan Russell’ın anısına ve mücadelesine adandı.  

#Respect4Fish: #BalıklaraSaygıGünü

IDA Koordinatörü Shimon Shuchat, “Önümüzde oldukça uzun bir süreç var,” diyor. “Ama bu yıl ilk kez hayata geçirdiğimiz uluslararası Balıklara Saygı Günü kapsamında ve devamında yapılacak çalışmalar ile önümüzdeki yıllarda balıkların korunmasına yönelik toplumsal farkındalığın artacağını umut ediyoruz. Bu sayede de balıkların farklı endüstrilerde sömürülmesini engelleyen ve balıkları da koruma kapsamına alan yasal düzenlemeler için daha sağlam bir zemin oluşturulmuş olacak.”

IDA’nın Kampanya Direktörlerinden Nadia Schilling de, “Hayvancılık endüstrisindeki ihlallere dair farkındalığın her geçen gün arttığı günümüzde, daha fazla şeffaflık ve görünürlük için çabalamalı, halkın denetim mekanizması olarak güçlenmesi için çalışmalıyız,” diyor. 

IDA’nın bu girişimi, ABD Başkanı Donald Trump’ın Mayıs ayında çıkarttığı başkanlık kararnamesinin ardından hayata geçirildi. Çünkü Trump bu kararname ile, hem balıklara hem de doğaya daha fazla zarar verecek şekilde “su ürünleri” sektöründeki kısıtlamaları ve devlet denetimini kaldırmayı, konsantre balık çiftliklerinin sayısını artırmayı hedefliyordu. Ayrıca Haziran ayında çıkardığı kararnameyle, hassas deniz ekosistemlerine sahip olan ABD’nin New England kıyılarındaki 5 bin millik bir alanda (Northeast Canyons ve Seamounts Deniz Ulusal Anıtı) ticari balıkçılık faaliyetlerinin başlamasına da izin verdi.  

ABD dışında pek çok ülkede balıkçılık faaliyetleri yalnızca balıkların değil, yunuslardan köpekbalıklarına, foklardan deniz kaplumbağalarına kadar pek çok deniz canlısının da canını alıyor. Deniz ve okyanus ekosistemleri insan faaliyetlerine ve balıkçılık teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte endüstrinin her geçen gün artan baskısına dayanamıyor. Uzmanlar, 2050 yılına gelindiğinde pek çok balık türünün de neslinin tükenmiş olacağını hatırlatıyor.

Balıkların sesini duyurabilmek için siz ne yapabilirsiniz?

Bu yıl Balıklara Saygı Günü’ne yetişememiş olsak da, 30 binden fazla türüyle balıkların yaşam hakkına dair ihlalleri yıl boyunca çeşitli çalışmalarla duyurabilir, bir sonraki yıl için şimdiden hazırlıklar yapabiliriz.   

1. Öncelikle balıkların neden korunması gerektiğine dair ayrıntılı bilgi için Balıklara Saygı Günü için özel olarak hazırlanmış web sitesini ziyaret edebilirsiniz. Daha da önemlisi grup/oluşum/STK olarak fish@idausa.org adresine bir email göndererek ve emailın Subject/Konu kısmına “Add Oluşumunuzun Adı As Ally” yazarak Balıklara Saygı Günü’nü destekleyenler arasında yer alabilirsiniz.  
2. Türkiye’de balıkların farklı endüstrilerde yaşadığı sorunları ortaya koyan kampanyalar hazırlayabilir, STK’ları örgütleyebilir ve yerel yönetimlerden Meclis’e kadar çağrınızı ulaştırarak politika değişimi ve yasal koruma talep edebilirsiniz. 
3. Türkiye’de balıkların gıda olarak tüketilmesine ve/veya pet hayvanı olarak ticaretine karşı çalışmalar yapan grup ve oluşumlardan bizi haber edebilir, vegan oluşumlarla ortak çalışmalar yürütmek için harekete geçebilirsiniz.
4. Covid-19 önlemlerini aksatmayacak noktalarda, özellikle de yaya trafiğinin yoğun olduğu bir alanda stant kurup broşür dağıtabilir ve merak eden insanlara ulaşarak mesajınızı yüz yüze iletebilirsiniz. Örnek broşüler için yine IDA ekibine email ile ulaşabilirsiniz. 
5. Balıklara adanmış ve çeşitli sanat eserleriyle bezenmiş bir sergi veya online atölye düzenleyebilirsiniz. 
6. Yine Covid-19 önlemlerine dikkat ederek örneğin bir parkta stant açabilir ve vegan alternatifleri ücretsiz olarak merak edenlerle paylaşabilirsiniz. Tarifler için yine IDA’ya danışabilirsiniz.
7. Üniversite öğrencisiyseniz, bir sonraki eğitim/öğretim döneminde okulda/üniversitede veya eğitimlerin online olması durumunda internet üzerinden balıkların yaşadığı sorunlar hakkında sunum yapabilirsiniz. Bu sunumlar balıkların duyarlı canlılar olduğuna ve farklı endüstrilerde nasıl sömürüldüğüne odaklanabilir veya akvaryumlardaki tutsaklık ve hayvan ticareti gibi daha spesifik konulara eğilebilir. Sunumunuzun son haline göz atılmasını isterseniz IDA’ya veya bize ulaşabilirsiniz; biz de elimizden geldiğince geribildirim yapmaya çalışırız. 
8. ABD’de yaşıyorsanız IDA’nın açtığı imza kampanyalarına bu bağlantıdan destek verebilirsiniz. 

Kaynaklar: VegNews, In Defense of Animals, LadyFreeThinker, OneGreenPlanet

İlkini atlamak istemedik: 1 Ağustos Balıklara Saygı Günü yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.