Bu nedenle hepimizin aklındaki soruları ve 6 Şubat depreminde aktif çalışan gönüllülerin önerileri ile gelişen cevapları derledik.

Hayvanların güvenliği için deprem öncesinde ne yapabilirim?

• Evinizdeki büyük ve ağır olan tüm mobilyaları sarsıntılar sırasında devrilme tehlikesi taşıdığı için duvara sabitleyin.
• Hayvanlar için kuru mama, su, düzenli kullanılan ilaçlar, ilkyardım malzemesi ve pasaportlarının bulunduğu deprem çantanızı hazırlayın, çantayı hızlı ve kolayca erişebileceğiniz bir yerde bulundurun.
• Mikroçiplerinde ve tasmalarında güncel iletişim bilgileriniz olsun, yapabiliyorsanız hayvanların konumunu takip edebileceğiniz (airtag, smarttag vb. gibi) cihazları tasmalarına takabilirsiniz.
• Taşıma kutusu veya taşıma çantası gibi hayvanların kaçamayacakları, kapanabilir kutuları deprem sonrasında hızlıca erişebileceğiniz bir yerde bulundurun.

Deprem sonrasında evden çıkarken kedi ve/veya köpek için ne yapabilirim?

• Evdeki bütün köpekleri yaş, boyut veya sağlık durumu fark etmeksizin tahliye edin.
• Büyük ırk köpekler için sağlam, mekanizmalı olmayan, göğüs tasması kullanın ve hiçbir şekilde tasmalarını bırakmayın. Küçük ırk köpekler için tasmalara ek olarak taşıma çantaları kullanabilirsiniz.
• Evdeki insan sayısı başına ikiden az kedi varsa evden çıkarken kedileri içinden kolayca çıkamayacakları kutu veya taşıma çantalarına koyarak yanınıza alın.
• Evdeki kedi sayısı az ancak fiziksel olarak kedileri hızlıca güvenli alana taşıyamayacak durumdaysanız kendi güvenliğinizi sağladıktan sonra çevrenizden dayanışma talep edin.

Evde insan başına ikiden fazla kedi varsa ne yapabilirim?

• Evdeki insan sayısı başına ikiden fazla kedi varsa deprem sonrasında hayvanların hızlıca tahliyesi mümkün olmayabilir. Bu durumda eve tekrar girebileceğiniz ana kadar kedileri evde bırakmanız gerekebilir.
• Engelli, düzenli ilaç kullanması gereken, hasta veya sık sık bakıma ihtiyaç duyan kedileri hiçbir şart altında yanınızdan ayırmayın.
• Sağlıklı kedileri evde bırakmanız gerektiğinde evinizin her odasına günlük ihtiyaçtan fazla olacak şekilde kırılmaz kaplarda su ve mama bırakın.
• Evinizde hayvan bırakıyorsanız kapılarınızı asla kilitlemeyin. Kedi gibi çevik ve küçük boyutlu hayvanların olası sarsıntılarda kaçabilmesi için kapı/pencere gibi çıkış noktalarını kapatmayın.
• Güvenli olan ilk anda durumlarını kontrol etmek ve tahliye etmek için kedilerin yanına dönün.

Kolayca tahliye edilemeyecek hayvanlar için ne yapabilirim?

• Sarsıntılar sırasında ağzı açık olan akvaryumların suları taşabilir. Bunları önlemek için hava filtrelerinin çalışmasını engellemeyecek şekilde kapak veya streç film yardımıyla akvaryumların üzerini kapatın.
• Hamster, ginepig vb. gibi kutuda taşınabilen küçük hayvanların kutularını güvenli bir alana taşıyın. Eğer yapabiliyorsanız veya bir süre daha evinize dönmeyecekseniz daha küçük bir taşıma kutusu aracılığıyla yanınıza alın.
• Kuşların strese girmelerini engellemek için kafeslerinin üzerini örtün. Eğer evde bırakmak durumundaysanız kafesi devrilemeyeceği güvenli bir alana taşıyın, acil durumlar için kafes kapağını açık bırakın.
• Güvenli olduğunda hayvanların durumunu kontrol etmek ve tahliye etmek için eve geri dönün.

Deprem sırasında hayvanlardan uzaktaysam ne yapabilirim?

• Gün içinde hayvanlar evde yalnız kalıyorsa, deprem sonrasında komşularınızla iletişime geçerek binanızın hasar durumunu ve dolayısıyla hayvanların tehlike durumunu öğrenebilirsiniz.
• Siz uzaktayken hayvanların tahliye edilebilmesi ya da kurtarma ekiplerine hangi binada kaç hayvanın mahsur kaldığının bilgisinin verilebilmesi için önceden komşularınızla dayanışma ağı oluşturun, sokağınızdaki hayvanların fotoğraflarını ve detaylı bilgilerini içeren dijital ve basılı envanter tutun. Bu envanterler kaçma ve kaybolma durumlarında da kullanılabilir.
• Evde yalnız olan hayvanların durumunu kontrol edebilmek için evinize uzaktan kumanda edilen ev tipi kameralardan yerleştirebilirsiniz.
• Eğer sizin yerinize evdeki hayvanları tahliye edecek bir yakınınız yoksa yapabildiğiniz ve güvenli olan ilk anda eve geri dönün.

Deprem Sonrasında Evdeki Hayvanların Güvenliği İçin Ne Yapabiliriz? yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Bu rehber, hayvanların korunması için alınabilecek önlemleri içermektedir ve bireylerin toplumsal olaylar sırasında sokakta yaşayan hayvanları nasıl koruyabileceklerini açıklama amacıyla hazırlanmıştır.

Sokakta yaşayan hayvanlar, kamusal alanda gerçekleşen toplumsal olaylardan en çok etkilenen gruplardandır. Onları risklerden korumak için önceden hazırlıklı olmak, acil durumlarda hızlı müdahale etmek ve sonrasında rehabilitasyon süreçlerini desteklemek gerekir. Bu durum, ciddi fiziksel ve psikolojik travmalara yol açabilir.

Unutmayın: Her küçük çaba, bir hayatı kurtarabilir.

Rehbere erişmek için tıklayın.

Hayvanlar İçin Yeni Rehber: Toplumsal Olaylarda Sokakta Yaşayan Hayvanları Korumak yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Sosyal hizmetler ve hayvan refahı alanında çalışan uzmanlar, hayvan istismarı ile çocuk istismarı, çocuk ihmali, aile içi şiddet ve diğer şiddet biçimleri arasında önemli bir ilişki olduğunu ifade ediyor.

Hayvana kötü muamele göz ardı edilebilecek münferit bir olay değildir. Hayvanlara kötü muamele ya da hayvan istismarı genellikle işlenmiş bir suçun göstergesi veya evdeki diğer aile üyelerinin güvende olmayabileceğine dair bir uyarı işaretidir.

Araştırmalar, çocuklukta hayvana yönelik şiddet eylemleri ile kronik saldırganlık kalıpları arasındaki ilişkilere işaret ediyor: Hayvanlar genellikle aile içi şiddeti tipik olarak belirleyen güç ve kontrol savaşlarının odağında yer alıyor.

Hayvana kötü muamele münferit bir olay olarak gerçekleşmez. Aksine, hayvana yönelik kötü muamele genellikle aile içi şiddete ve diğer şiddet türlerine dair bir öngösterge konumundadır.

Psikoloji, çocuk gelişimi, sosyoloji, sosyal çalışma, kriminoloji, veterinerlik ve hukuk alanındaki araştırmalar, ailenin iki ve dört ayaklı üyelerine yönelik şiddetin arkaplanına dair bazı temel bulguları ortaya koyuyor:

• Hayvan istismarı veya ihmalinin yaşandığı yerlerde, genellikle diğer şiddet biçimleri de mevcuttur ve bu da diğer aile üyelerinin giderek artan bir risk altında olduğu anlamına gelir.

• Hayvana yönelik şiddet veya şiddet tehdidi genellikle kadınları, çocukları ve yaşlıları onlara yapılan istismar konusunda sessiz kalmaya zorlar. Hayvana yönelik şiddet, fail tarafından, istismara maruz bırakılan kişinin kontrol edilmesi ve korkutulması amacıyla kullanılır.

• Bir çocuğun hayvanlara yönelik şiddet eylemleri içinde bulunması, çocuğun ciddi şekilde ihmal edildiğinin veya istismara maruz kaldığının bir göstergesi olabilir. Bu durum çocukluk ve yetişkinlikte diğer şiddet davranışlarının olasılığının artmasına yol açabilir.

National Link Coalition’un “The Link Between Violence to People and Violence to Animals” Raporundan derlenen “Bağlantıyı Görmek: Hayvanlara Yönelik Şiddet ile Kadın ve Çocuklara Yönelik Şiddet Arasındaki İlişki” Raporuna bağlantı üzerinden ulaşabilirsiniz.

Bağlantıyı Görmek: Hayvanlara Yönelik Şiddet ile Kadın ve Çocuklara Yönelik Şiddet Arasındaki İlişki yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Milyonlarca takipçiye sahip olan Gazeteci Cüneyt Özdemir’in paylaştığı videonun ardından ailece vegan olduklarını, bitkisel beslendiklerini ve sağlıklı olduklarını söyleyen Dr. Suat Erus’un yaptığı açıklamaların kısa sürede sosyal medyada yayılarak çarpıtılması, bir anda Erus’u ve veganları bir kez daha bilinçsizce ortaya atılan temelsiz iddiaların ve suçlamaların hedefi haline getirdi.

Kendisi de vegan olan gazeteci Nevşin Mengü ise, Erus ile birkaç gün sonra yaptığı yayında konuya değinerek son derece net argümanlar ile donatılmış önemli bir sohbeti milyonların izlemesini sağladı.

Bundan birkaç yıl önce bir TV dizisinde ve öncesinde ana akım medyada yer alan bir haberde, gerekli araştırmalar yapılmadan vegan ebeveynler ile ilgili benzer çarpıtılmış içerikler sunulduğunda, Vegan Derneği Türkiye (TVD) olarak yine uzmanlara kulak vererek gerekli açıklamaları paylaşmıştık.

Bu vesileyle bir kez daha sorumluluğumuz dahilinde olduğunu düşünerek, toplumda bilgi kirliliğine neden olan bu tür ithamlara karşı bu açıklamaların bazılarını yinelemek, doğru ve güncel bilgiyi paylaşmak ve farkındalığı artırmak istiyoruz.

Bebeklerin, çocukların ve gençlerin vegan yetiştirilmesi konusunda bilgi sahibi olmak veya vegan olmak isteyen çocuk ve gençlerin bitkisel beslenmeye geçmesini kolaylaştırmak isteyen herkesi aşağıdaki yazıyı okumaya ve paylaşmaya davet ediyoruz.

“Bitkisel beslenme bebek, çocuk ve gençler için sağlıklı, güvenli ve uygundur”

Meyve, sebze, çerez, tam tahıl ve baklagillerden oluşan dengeli ve iyi planlanmış bir bitki temelli beslenme, sağlıklı beslenme ilkelerini yerine getirmekle kalmaz, aynı zamanda her yaşta vücudumuzun ihtiyacı olan bütün besinleri içerir. 

Sorumlu Tıp Doktorları Komitesi (PCRM), İngiliz Diyetetik Derneği, Pediyatri Akademisi ile Amerikan Beslenme ve Diyetetik Akademisi dengeli ve B12 ile takviye edilmiş bitkisel beslenmenin bebekler, çocuklar ve yaşlılar dahil her yaştan insan için uygun, güvenli ve sağlıklı olduğunu bilimsel makalelerinde ve kamuyla paylaştıkları çeşitli basın bültenlerinde özellikle belirtiyor.

Hayvanlardan elde edilmiş içerikler barındırmayan, lif, vitamin, kalsiyum açısından zengin, kolesterol ve doymuş yağ içermeyen bitkisel beslenme, bir insanın ihtiyacı olan bütün besinleri sağlayabilir. Aynı zamanda araştırmacıların hayvansal yağlarla ilişkilendirdiği pek çok kritik sağlık sorununu da hem çocuklukta hem de ileriki yaşlarda ortadan kaldırabilir. Keza bilim insanları ve dünya çapındaki saygın sağlık kuruluşları, yapılan sayısız araştırma ve çalışma sonucu bitki temelli beslenmenin sağlık açısından son derece faydalı olduğunu kanıtlamış durumda.

Besleyici ve dengeli şekilde bitkisel gıdalar tüketen çocuklar, uzmanlara göre, sadece güçlü ve sağlıklı büyümekle kalmaz, aynı zamanda obezite, yüksek kolesterol, hipertansiyon, kalp hastalığı ve tip 2 diyabet geliştirme riskini de büyük oranda düşürürler.

Yeme alışkanlıkları erken çocukluk döneminde belirlendiğinden bitki bazlı bir beslenme, çocuğunuza ve tüm ailenize çeşitli besleyici gıdaların tadını çıkarmayı öğrenme fırsatı da verecektir.

“Yaygın olan hayvan odaklı beslenme düzeni çocuklar için sorun teşkil ediyor“

Günümüzde Türkiye dahil dünyanın pek çok ülkesinde, özellikle de gelişmiş ülkelerde, çoğu çocuğun beslenme düzeninde et, süt, yumurta, terayağ, bal, yoğurt gibi hayvansalların tüketiminin son derece yaygın olduğunu biliyoruz. Hatta tıp literatürünü takip etmeyen pek çok hekimin veya hayvancılık endüstrisi tarafından maddi destek alan sözde bilimsel makaleleri temel alan pek çok tıp doktorunun, hayvan tüketimi odaklı besin düzenine çocukları ve ebeveynleri yönlendirdiğini görüyoruz.

Özellikle yine gelişmiş ülkelerde ve şehirlerde pek çok çocuk, içinde çok sayıda sağlıksız besin ve zararlı madde içeren fast food ürünleri ve abur cubur ile yoğun bir şekilde besleniyor ve bu alışılmış beslenme biçimi, nedense toplumun büyük kesimi tarafından sebze, meyve ve tahıllardan oluşan bitkisel beslenme kadar tepki çekmiyor.

Ancak kalp hastalığı da dahil olmak üzere “dünyanın en büyük katillerine” karşı koruyucu etkileri olan diğer yiyeceklerdir; yani sağlıklı meyve, sebze ve tahıllardır. Ancak bunlar, ne yazık ki pek çok çocuğun beslenmesinde az miktarda bulunmaktadır. Aynı zamanda, çocukların çoğu, esas olarak hayvansal süt ürünlerinde ve ette bulunan, atardamarları tıkayan doymuş yağların fazlasını tüketir. 10 çocuktan 9’u çok fazla sodyum tüketmektedir.

Yakın tarihli bir araştırma, 6 ila 11 yaş arasındaki çocukların %40’ının zaten yüksek kolesterol seviyelerine sahip olduğunu buldu. Yüksek tansiyon oranları da çocuklarda giderek yaygınlaşmaktadır. Aşırı kilolu veya obez olan her 3 Amerikalıdan 1’i (ve 3 İtalyan’dan 1’i) için riskler artmaya devam ediyor. Obez çocukların yaklaşık %70’i kalp hastalığı için bir veya daha fazla risk faktörüne sahip.

Kalp hastalığı ABD’de ve kardiyovasküler hastalıkların tüm ölümlerin %30’unu oluşturduğu İtalya’da en büyük katildir.

Ancak vegan yiyecekler kolesterol içermez ve doymuş yağ oranları düşüktür. Araştırmalar uzun zamandır bitkisel beslenmenin yetişkinlerde kalp hastalığını önlemeye, tersine çevirmeye ve yönetmeye yardımcı olabileceğini göstermiştir. 2015’te yayımlanan bir Cleveland Clinic araştırması, vegan yemeklerin aşırı kilolu çocuklarda benzer etkilere sahip olduğunu buldu. Araştırma sonunda, vegan gruptaki çocuklar kan basıncını ve kolesterol seviyelerini düşürdü, kilolarını iyileştirdi ve kardiyovasküler hastalık için iki biyobelirtece karşı duyarlılıklarını azalttı.

Tip 2 diyabet oranları da dünya çapında artarken 2000 ve 2009 yılları arasında, tip 2 diyabet prevalansı Amerikalı çocuklarda yüzde 30’dan fazla arttığı tespit edildi. Tip 2 diyabetli çocuklar; böbrek yetmezliği, kalp krizi ve felç gibi ciddi komplikasyon riskiyle karşı karşıyadır. Hiçbir değişiklik yapılmadığı takdirde öngörüler, 3 Amerikalı çocuktan 1’inin hayatlarının bir noktasında tip 2 diyabet geliştireceğini gösteriyor. Küresel düzeyde de sorun benzer. Dünya çapında diyabet oranları 1980’de 108 milyondan 2014’te 422 milyona sıçradı.

Ancak araştırmalar, bitki bazlı besinler tüketen kişilerin tip 2 diyabet geliştirme riskinin daha düşük olduğunu gösteriyor. Yakın zamanda yapılan önemli bir inceleme, bitki bazlı bir diyet uygulayan diyabet hastalarının insülin duyarlılığını iyileştirdiğini, diyabet ilaçlarını azalttığını ve doymuş yağ ve kolesterol alımlarını azalttığını buldu.

2020’de JAMA’da yayımlanan verilere göre de, ABD’deki gençlerin yarısından fazlasının yetersiz ve sağlıksız beslenme düzenleri var. Araştırmacılar, Ulusal Sağlık ve Beslenme İnceleme Anketi’nden (NHANES) 2 ila 19 yaş arasındaki katılımcıların beslenme kayıtlarını analiz etti ve meyve, sebze, doymuş yağlar, şekerli tatlandırılmış içecekler ve diğer beslenme bileşenlerinin alımına dayalı beslenme biçimlerini puanladı. Veriler; tam tahıl, meyve ve sebze tüketiminde mütevazı bir artış ve şekerli içeceklerde hafif bir düşüş gösterdiyse de, kötü ve sağlıksız beslenmeye sahip gençlerin sayısının daha yüksek olduğunu ortaya koydu. 6-11 yaş ve 12-19 yaş grubundakiler, sırasıyla %52 ve %66 ile en kötü beslenen katılımcı sayısına sahipti. Makale; yağ alımının peynir, yoğurt ve işlenmiş et alımındaki genel artışlardan yükseldiğini ve sodyum alımının da artış gösterdiğini ortaya koydu. Araştırmacılar, gençlerin beslenme kalitesini iyileştirmek için ulusal gıda politikası değişiklikleri yapılması çağrısında bulundu.

Veganlık ve sağlıklı bitkisel beslenme

Uzman diyetisyen Didem Varol* ise, 5 Aralık 2019’da kaleme aldığı yazısında, şunları yazmıştı: “Sağlıklı bir vegan diyeti, aşağıdaki ‘Güç Tabağı’nda (Sorumlu Tıp için Doktorlar Komitesi’nden) gösterildiği gibi, bütün ve bitki bazlı yiyeceklere dayalı bir beslenme modelini esas almaktadır. ‘Bütün (işlenmemiş) yiyecekler (whole-foods) ve bitki bazlı beslenme’ ifadesi sağlıklı bir vegan diyetini betimlemekte yaygın olarak kullanılır.

Böyle bir diyet sadece yeterli beslenme açısından uygun olmakla kalmaz, aynı zamanda dünya çapında önde gelen ölüm nedenlerinin risklerini azaltmaya yardımcı olmak açısından en uygun özelliklere de sahiptir: Kalp hastalığı, diyabet, kanser, obezite ve yüksek tansiyon gibi önlenebilir kronik hastalıklar.

Aslında, dünya genelinde hesaplandığında sağlıksız diyetler sigara içmekten bile daha çok ölümden sorumludur. Bu bilgi 27 yılı aşkın bir sürede ve 195 ülkeden elde edilen veriler temelinde gerçekleştirilen ve Mayıs 2019’da Lancet tarafından yayımlanan bir çalışmaya ait bir sonuç.

Bilim, sağlığımız için en uygun yiyeceklerin et, yumurta, peynir ve yoğurt değil, daha ziyade sebze, meyve, tam tahıllar, baklagiller, kuruyemişler ve tohumlar gibi bütün (rafine edilmemiş) bitki bazlı yiyecekler olduğunu göstermektedir.

Ayrıca, Türkiye’de çocukların %30’unun ‘fazla kilolu’ olduğu belirtilmelidir. Yaklaşık her 3 çocuktan biri aşırı kilolu ve bu durum 1990’dan bu yana %151’lik bir artış olduğu anlamına gelmekte. Bu, gelecek yıllarda yaşanabilecek bir halk sağlığı felaketinin reçetesi demektir! Sağlıklı bir vegan diyeti gerçekten de Türkiye’deki bu nesil çocukların ebeveynlerinden önce ölmelerini engellemeye yardımcı olacak çözümlerden biri olabilir.

Aileniz için bütün (işlenmemiş) yiyeceklerden oluşan bitki bazlı bir diyet (sağlıklı bir vegan diyet) benimsemeyi düşünüyorsanız, en son beslenme bilimleriyle güncel bilgileri takip etmekte olan ve böyle bir ağ veya kurumda kayıtlı olan bir diyetisyen ile iletişime geçin. Aslında, ‘tüm sağlık profesyonelleri vegan diyetlere ilişkin meselelerle ilgili mevcut kanıtlara dayanan bir yaklaşımı izlemelidir.’ Bununla birlikte, bireyin ihtiyaçlarına ve yediği ya da yemediği yiyeceklere bağlı olarak bazı takviyelerin alınması (D vitamini, B12 vitamini ve omega-3 yağ asitleri gibi) beslenme yeterliliğini sağlamak için gerekli olabilir.”

“Hayvan ve hayvan tüketiminin elzem olduğu tezi bilimsel değildir”

Bezmi Alem Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Bilim Dalı Başkanı ve Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Hakan Şentürk ise konuyla ilgili kaleme aldığı yazısında şunları söylüyor: “Çocukların beslenmesinde hayvani ürünlerin elzem olduğu ve bunların yokluğunun gelişme geriliğine yol açabileceği tezi, bilimsel temellere dayanmayan, tabir caiz ise bir şehir efsanesidir.

Dünyanın en önemli sorunu haline gelen ve erişkinlerin neredeyse üçte birini etkileyen şişmanlık hızla çocuklara yayılmaktadır. Çocuklarda şişmanlık her yıl katlanarak artmaktadır. Dünyada şişmanlık beşinci sıradaki ölüm nedenidir. Her yıl 3 milyon kişi direkt olarak şişmanlık nedeniyle ölmektedir. Yani ayda 250.000 kişi. Bir karşılaştırma yapmak gerekirse Covid salgını nedeniyle geçtiğimiz iki ay içindeki can kaybı 88.000 kişidir. Çocuk yetiştirilmesi konusunda en bilimsel eserler serisinin sahibi Çocuk Hastalıkları Uzmanı Benjamin Spock, bitki bazlı beslenen çocuklarda, hayvani gıda ile beslenenlere göre ilerideki yıllarda şişmanlık, şeker hastalığı, damar hastalığı ve kanser’in daha az ortaya çıktığını bildirmiştir.

Ebeveynleri en fazla etkileyen bir (yanlış) bilgi, hayvani gıdalar içinde bulunan protein türünün bitkiler içinde bulunmadığıdır. Bu tümüyle geçersizdir. Bitkisel proteinler içinde çocuğun gelişimi için gerekli olan tüm protein türleri dışında, gerekli vitaminler, ve eser elementler de bulunmaktadır.

İnek sütü çocuk beslenmesinde gerekli ve yararlı bir besin değildir. Bazı çocuklarda alerjik reaksiyonlara yol açtığı gibi, şişmanlığa da yol açmaktadır. Yine yumurta ve her türlü hayvani ürün çocuklarda önemli bir problem olan ve ölüme yol açabilen besin zehirlenmelerinin birinci sıradaki nedenleridir. Tüm besin zehirlenmelerinin %85’i hayvan ürünü kökenlidir.

Balık başta olmak üzere pek çok hayvansal üründe yüksek oranda eser elementler (civa, arsenik), hücre genetik yapısını bozan kimyasal maddeler, ve nihayet çiftlik hayvanlarına uygulanan yüksek doz antibiyotikler mevcuttur.

Covid salgınının, Çin’deki hayvan pazarlarından, 100 yıl önceki dünya nüfusunun 2 milyar olduğu bir dönemde 100 milyon kişinin ölümüne yol açan İspanyol gribi salgınının ise Amerika Birleşik Devletleri Kansas eyaletindeki bir tavuk çiftliğinden köken aldığını unutmayalım.

Sonuçta bir bebeğin doğumdan itibaren hiç hayvan ürünü tüketmemesi, gelişme geriliğine yol açmadığı gibi, daha sağlıklı bir erişkin olmasını sağlar.

Vegan beslenmenin detayları konusunda Diyet Uzmanı Didem Varol’un önerilerine başvurabilirsiniz.”

Kalp ve İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Murat Kınıkoğlu da konuyla ilgili olarak, “Dünyanın pek çok ülkesinde çocuklarda kötü beslenmeye bağlı gelişim gerilikleri olabilmektedir. Bu çocukların çoğu da vegan olmayan anne-babaların çocukları. Ancak onların çocuklarını kötü beslemeleri çok dikkat çekmiyor. Aslında oranlamaya bakarsak veganlarda bu oran çok daha düşük olur.”

Bebeklerde bitkisel beslenme

Bebeklerin beslenme ihtiyaçları en iyi anne sütü ile karşılanır ve bu da bağışıklığın oluşmasına yardımcı olur. Emzirmenin mümkün olmadığı durumlarda, bebekler için ticari soya formülleri mevcuttur (soya sütü veya diğer bitkisel sütler olarak anlaşılmamalıdır).

Bebeklerin ilk altı ay boyunca anne sütü veya formül mama dışında herhangi bir besine ihtiyacı yoktur. En azından ilk 12 ay boyunca anne sütü veya formül mama almaya devam etmelidirler. Bebeklerin inek sütü tüketmesine ise gerek yoktur.

Aşağıda daha da ayrıntılı şekilde aktarıldığı gibi, yaklaşık 6. ayda, bebeğinizin beslenmesine katı yiyecekler eklemenin zamanı gelir. Alerjiye neden olma olasılığı en düşük olduğu için, biraz anne sütü veya soya formülü ile karıştırılmış demir takviyeli bebek gevreği verilebilir.

6 ila 8 ayda, diğer bitki bazlı yiyecekleri tanıtmaya başlayabilirsiniz:

• Patates, yeşil fasulye, havuç ve bezelye gibi sebzelerin tümü iyi seçimlerdir; iyice pişirilmeli ve ezilmelidir.
• Muz püresi, avokado, şeftali veya elma püresi gibi meyveler.
• 8. aydan itibaren bazı bebekler kraker, ekmek ve kuru tahıl ve iyi pişirilmiş ve ezilmiş tofu veya fasulye gibi protein açısından zengin yiyecekler yiyebilir.

Emzirme (anne sütü) vegan felsefe ve yaşam tarzıyla da uyumludur: Anne sütü teknik olarak “hayvansal” bir içerik olmasına rağmen (insanın da bir hayvan olduğu gerçeğinden hareketle), bedenin ve annenin insan bebekleri için ürettiği doğal bir sıvı olduğundan etik bir çelişki oluşturmaz.

Çocuklar ve gençlerde bitkisel beslenme

Sağlıklı ve dengeli bitkisel beslenen vegan çocukların ve gençlerin kalp hastalığı, kanser, obezite, diyabet ve diğer rahatsızlıklara ilişkin riskleri azalır.

Bitki temelli bir beslenme uygulayan ergenlik çağındaki gençler, genellikle sağlıklı bir kiloyu korumakta zorlanmadıklarını görürler. Ayrıca hayvansal bazlı gıdalar yiyen akranlarına oranla akne, alerji ve mide-bağırsak sorunları ile daha az karşılaşırlar.

Bitki bazlı beslenen vegan çocuklar, kalp hastalığına katkıda bulunabilecek doymuş yağ ve kolesterol oranı yüksek gıdaları sebze, tahıl ve meyveler aracılığıyla sınırlamış olurlar.

Meyve, sebze, kepekli tahıllar ve baklagiller, çocukların okul günü boyunca enerjik kalmasına yardımcı olacak antioksidanlar, lifler ve besinlerle doludur. Çocukların bu yiyecekler ile beslenmeleri, yaşamları boyunca sağlıklı alışkanlıklar edinmelerine de yardımcı olacaktır.

• Süt söz konusu olduğunda, araştırmalar hayvansal süt ve süt ürünlerinin kemikler için çok az faydası olduğunu veya hiç faydası olmadığını kanıtlamış durumdadır. Pediatri dergisinde yayımlanan 2005 tarihli bir inceleme, hayvansal süt tüketiminin çocuklarda kemik bütünlüğünü iyileştirmediğini göstermiştir. Yedi yıl boyunca ergenlik çağındaki kız çocuklarının beslenmelerini, fiziksel aktivitelerini ve kırılma gerilimi (stress fracture) insidansını izleyen başka bir çalışma da, süt ürünleri ve kalsiyumun ergen kız çocuklarında kırılma gerilimini önlemediği sonucuna varmıştır.
• 2021’de Nutrition Research adlı bilimsel dergide yayımlanan bir başka incelemeye göre, vegan gıda içerikli diyetler çocuklarda normal büyüme için en iyisi olabilir. Araştırmacılar, bitki temelli beslenme uygulayan çocuklarda büyüme ve genel sağlıkla ilgili literatürü gözden geçirdi ve birkaç temel besin maddesi alımını değerlendirdi. Araştırmaya göre vegan beslenen çocuklar, daha fazla protein, lif ve demir alımı olmasa da yeterli normal büyüme gösterdiler. Makale, B12 vitamini takviyesinin gerekli olduğunu ve D vitamini veya kalsiyum takviyelerinin de tercih edilebileceğini aktardı. Araştırmacılara göre bitkisel beslenmenin, kardiyovasküler hastalıkların önlenmesi, C vitamini eksikliği ve çocukluk dahil daha sonraki yaşlarda obezite riskini önlemede çocuklar için birçok sağlık yararı var.
• Clinical Pediatrics dergisinde 2021’de yayımlanan bir diğer araştırmaya göre, meyve ve sebze ağırlıklı sağlıklı bir beslenme, aşırı kilolu çocuklarda kardiyovasküler risk faktörlerini azaltıyor. Araştırmacılar, bir yıl boyunca yüksek BMI ile 9 ila 18 yaşları arasındaki 96 katılımcıda üç sağlıklı beslenme düzenini karşılaştırdı. Meyve, sebze, baklagil ve kepekli tahıllar bakımından yüksek ve doymuş yağlar ile kırmızı / işlenmiş etlerin çok düşük olduğu beslenmede, kan basıncı, kolesterol seviyeleri ve kilo gibi hastalık risk faktörlerinin iyileştiğini tespit ettiler. Kalp hastalığı riski taşıyan çocuklar arasında bu beslenme düzenlerinin uygulanmasına ilişkin daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğu da vurgulanmıştır.
• BMJ Nutrition Prevention and Health’de çevrimiçi olarak yayınlanan yeni bir araştırmaya göre, daha yüksek meyve ve sebze alımı, okul çocukları arasında daha iyi akıl sağlığı ile bağlantılı. Araştırmacılar, Norfolk Çocuk ve Gençlerin Sağlığı ve Refahı Anketi’ni inceleyerek 8.000’den fazla öğrencinin mental sağlık puanlarını beslenme verileriyle karşılaştırdı. Daha fazla meyve ve sebze tüketen öğrencilerin, minimum düzeyde meyve ve sebze tüketen öğrencilere göre zihinsel sağlık puanlarının daha iyi olduğunu ortaya koydu. Makalenin yazarları, kahvaltı ve öğle yemeği yiyen öğrencilerde, kahvaltı veya öğle yemeği yemeyen veya sadece enerji içeceği tüketen öğrencilerle karşılaştırıldığında benzer gelişmeler kaydetti. Bu sonuçlar, beslenmenin çocuklar arasında zihinsel iyilik halini iyileştirmeye yönelik halk sağlığı stratejilerinde önemli bir faktör olarak dahil edilmesini destekliyor.

Anne sütü, vitamin, demir ve daha fazlası

“Çocuğunuzu vegan olarak yetiştirmek güvenli mi?” sorusuna BBC Good Food diyetisyeni Emer Delaney de olumlu ve ayrıntılı cevap veriyor.

Erken çocukluk döneminde bitkisel beslenmeyle ilgili ebeveynlerin en büyük endişesi genellikle beslenme yetersizliğidir. Bu nedenle ebeveynler, çocuklarının D vitamini, kalsiyum, demir, omega-3 yağ asitleri ve B12 vitamini eksikliği gibi bazı besinlerin yetersiz kalması riski hakkında bilgilendirilmelidir.

Peki, ebeveynlerin çocuklarına bitki bazlı bir beslenme uygularken hatırlamaları gereken en önemli noktalar nelerdir?

Emzirme ve anne sütü

Anne sütü zengin bir besin kaynağı olduğu için en az ilk altı ay emzirme teşvik edilir. Birçok ebeveyn bir yaşına kadar emzirmeye devam eder. Ancak anne sütü tek besin kaynağı olmamalı ve sütten kesme altı aydan itibaren başlamalıdır. Ebeveynler altı ayda emzirmeyi bırakmaya karar verirse, demir, kalsiyum, B12 ve D vitaminleri ile güçlendirilmiş bir formül önerilir. Uygun bir öneri için aile hekiminiz ve diyetisyeniniz ile konuşun.

Kolay Vegan adlı sitede Dr. Suat Erus tarafından hazırlanan bu kapsamlı listede, vegan/vejetaryen tıp doktorlarının bilgilerine ek olarak veganlık ve bitkisel beslenme konusuna hakim hekimlerin bilgilerini de bulabilirsiniz.

Soya ve yulaf sütleri; doğru karbonhidrat, protein ve yağ oranına sahip olmadıkları için bir yaşından küçük bebekler için uygun değildir. Ayrıca büyüme ve gelişme için hayati besinlerden yoksundurlar. Beş yaşın altındaki tüm çocuklar için de pirinç sütünden kaçınılmalıdır, çünkü protein ve yağ oranı düşüktür ve bu ürünler arsenik seviyeleri içerir.

Sütten kesme süreci

Sütten kesme sırasında, demirle güçlendirilmiş bebek gevreği, ilk yemek için harika bir seçenektir. Tahıllar; ince bir kıvam elde etmek için sağılmış anne sütü veya bitki bazlı formül ile karıştırılabilir. Sütten kesme sırasında sebzeler, tahıl gevrekleri, bakliyat (bezelye, fasulye ve mercimek), yer fıstığı, tohumlar ve meyveler dahil olmak üzere çeşitli yiyecekler teşvik edilmelidir.

Bebeğinizin alerjisi olmadığı sürece altı aylıktan itibaren kuruyemişler verilebilir, ancak iyice öğütüldüğünden emin olmalısınız. Beş yaşından küçük çocuklara, boğulma riski nedeniyle bütün fındık verilmemelidir. Doğal olarak tatlı meyveler (elma veya muz gibi) veya sebzeler (havuç, tatlı patates veya balkabağı gibi) yiyecekleri tatlandırmak için şeker yerine kullanılabilir.

Bebek mamalarına asla yapay tatlandırıcılar, şeker veya tuz eklemeyin.

Bebeğinizin anne sütü veya formül mama alımı azaldıkça, takviye almayı düşünmeniz gerekebileceğini akılda tutmakta fayda varBeş yaşın altındaki çocuklar için ek öneriler hakkında yine doktorunuzla konuşmanızı tavsiye ederiz.

Vegan yemekler ve kalori

Bitkisel beslenmede kalori alımı genellikle daha düşüktür. Bu nedenle çocukların yeterli kaloriyi elde etmek için daha büyük miktarlarda yemeleri gerekir. Çocukların genellikle düşük iştahlı olduğunu biliyoruz. Bu nedenle günlük kalori ihtiyaçlarını karşılamak için gerekli özeni göstermeli ve kalori ihtiyacının çocuktan çocuğa farklılık gösterdiğini de bilmeliyiz.

Soya fasulyesi veya soğuk pres kolza tohumu gibi yiyeceklere sağlıklı yağlar eklemek, yemeklere daha fazla kalori kattığı ve beyin gelişimi için gerekli olan önemli yağ asitlerinin üretimini teşvik ettiği için önemlidir.

Bir yaşından itibaren aşağıdaki besinlere odaklanın:

Protein: Protein, büyüme ve gelişme için temel bir besindir ve her çocuğun beslenmesinde gereklidir. Bitki temelli beslenmede, protein açısından zengin pek çok gıda vardır ve bunlar arasında amino asitlerin iyi bir karışımını sağlayacak çeşitli bakliyat, fasulye ve mercimek bulunur.

Çocuğunuzun alerjisi olmaması koşuluyla, tahıl benzeri yiyeceklerin yanı sıra fındık ve fındık ezmesi iyi protein kaynaklarıdır. Muza ek olarak yumurta ikame maddeleri sağlıklı gıda dükkanlarında ve bazı süpermarketlerde bulunur ve yemek pişirme ve fırınlamada kullanılabilir. Yeterli beslenmeyi sağlamak için günde üç porsiyon bitkisel protein eklemeyi hedefleyin.

Kalsiyum ve hayvan sütü alternatifleri: Kalsiyum, sağlıklı kemiklerin korunması için anahtardır ve kemik kütlemizin yaklaşık %45’i sekiz yaşından önce birikmektedir. %45’i sonraki sekiz yılda, kalan %10’u ise sonraki 10 yılda edinilir. Bu nedenle vegan çocuklar için kalsiyum gereksinimlerinin karşılanması önemlidir.

Kalsiyum ve D vitamini ile takviye edilmiş bitki bazlı bir süt (günde yaklaşık 300 ml) iyi bir seçimdir. Soya yoğurtlarını ve kalsiyum açısından zengin tahılları da çocuğunuzun beslenmesine dahil etmek isteyebilirsiniz. Yulaf ve hindistancevizi ‘sütleri’ başka bir seçenektir – her ikisi de kalsiyum ile güçlendirilmiş bir biçimde mevcuttur (ancak tümü D vitamini ile desteklenmemiştir – bu nedenle etiketleri kontrol edin). Güçlendirilmiş pirinç sütü, çocuklar için ana içecek olarak kullanılabilir, ancak yalnızca beş yaşından itibaren kullanılabilir.

Sürülebilir bitki bazlı besinler de kullanılabilir. Badem, fasulye ve yeşil yapraklı sebzeler de iyi kalsiyum kaynaklarıdır ve çocuğunuzun beslenmesine düzenli olarak dahil edilmelidir. Yaşa göre değişiklik gösterdiğinden, ebeveynlerin çocukları için kalsiyum önerilerini kontrol etmeleri önemlidir.

Çocuklar için kalsiyum gereksinimleri yaşa göre değişir:

Bebekler:

1 yaş altı – günde 525 mg kalsiyum

Çocuklar:

1-3 yaş arası – günde 350 mg kalsiyum

Dört ila altı yaş arası – günde 450 mg kalsiyum

Yedi ila 10 yaş arası – günde 550 mg kalsiyum

Ergenlik dönemindeki gençler:

11 ila 18 yaşındaki kadın – günde 800 mg kalsiyum

11 ila 18 yaşındaki erkekler – günde 1000 mg kalsiyum

Demir: Demir, kırmızı kan hücrelerinin oluşumu için gereklidir. Bakliyat (fasulye dahil), mercimek ve bezelye, koyu yeşil yapraklı sebzeler (brokoli, bamya, tere veya bahar yeşillikleri gibi), kepekli ekmek ve un, fındık, kepekli tahıllar ve güçlendirilmiş tahıllar gibi iyi demir kaynakları düzenli olarak beslenmelerine dahil edilmelidir. Kayısı, kuru erik ve incir gibi kuru meyveler de iyi seçimlerdir.

Demir açısından zengin bir gıdayı C vitamini açısından zengin bir gıda ile birleştirerek çocuğunuzun demir alımını artıracaksınız. Örneğin; portakal dilimlerini zenginleştirilmiş bir kahvaltılık gevrek üzerinde veya mercimek-biber karışımı sebze güveci deneyin.

D vitamini: Güçlü kemikleri ve dişleri korumak için kalsiyum emilimi için gerekli olan D vitamini, en iyisi cilt tarafından emilen güneş ışığı olmak üzere çok çeşitli gıdalarda bulunur. Veganlar için güçlendirilmiş bitki bazlı süt, ezmeler ve tahıllar en iyi seçeneklerdir.

İngiltere Sağlık Bakanlığı, 1-4 yaş arasındaki tüm çocukların 10µg içeren günlük D vitamini takviyesi almasını önermektedir. Aslında 6 ay ile 5 yaş arasındaki tüm çocukların her gün A, C ve D içeren vitamin takviyeleri almaları önerilir. Tüm D vitamini takviyeleri veganlar için uygun değildir, bu nedenle satın almadan önce etiketi kontrol edin.

Omega-3 yağlı asitler: Bu esansiyel yağlar beyin gelişimi için hayati öneme sahiptir ve beynin sağlıklı kalmasına, optimum şekilde çalışmasına yardımcı olur. Ayrıca görme ve kalp sağlığı için de önemlidirler. Bitkisel kaynaklar arasında chia tohumları, keten tohumları, kenevir ve ceviz bulunur. Bununla birlikte, bitkisel gıdalar bu esansiyel yağların en zengin kaynağı olmadığından, hamile ve emziren anneler de dahil olmak üzere bazı veganlar, mikroalglerden elde edilen omega-3 yağ asitlerini takviye etmeyi tercih ederler.

B12 vitamini: Kırmızı kan hücrelerinin oluşumu için gerekli olan B12 vitamini, beyin ve sinir sistemi oluşumu için kilit önemdedir. Hem emziren vegan anneler hem de vegan çocuklar, iyi bir B12 takviyesi almalıdır.

B12 vitamini zenginleştirilmiş kahvaltılık gevrekler ve bazı düşük tuzlu maya özlerinin, zenginleştirilmiş bitki sütleri ve soya ürünlerinde olduğu gibi B12 içerdiği yaygın olarak kabul edilmektedir. Çocuğunuzun diyetine bir kombinasyonun dahil edilmesi önemlidir. Aksi takdirde B12 takviyesi gerekebilir. Güvenilir bir iyot kaynağı da önemlidir ve genellikle bir takviye önerilir.

Lif: Yüksek lifli gıdalar çok doyurucu olma eğilimindedir ve çoğu zaman çocukların ihtiyaç duydukları tüm kalorileri ve besinleri almadan önce doymalarına neden olabilir. Avokado, kabuklu yemişler ve kuru meyveler gibi lif içeren besin açısından yoğun gıdaları tercih edin. Unutmayın: Diş çürümesi olasılığını en aza indirmek için kuru meyve yedikten sonra çocukları dişlerini fırçalamaya teşvik etmek iyi bir uygulamadır.

Alerjilere dikkat

Tıpkı yetişkinlerde ve hayvan/hayvansal içerik barındıran gıdalarda olduğu gibi, çocukların beslenmesinde alejilere de dikkat edilmelidir.

Çocuk diyetisyeni Amy Chow, aşırı seçici olan veya beslenme güçlüğü çeken çocukların beslenme yetersizliği riski altında olabileceğini söylüyor. Bu sebeple çocuğunuzun yemek yemesini veya yiyecekleri sindirmesini engelleyen, alerji dahil herhangi bir tıbbi durumda beslenme biçimini uzmanlara özellikle danışmanızda fayda var. En önemli alerjenler arasında hayvansallar açısından yumurta, süt ürünleri, balık ve diğer deniz canlıları sayılıyor. Bitkisellerde ise fındık, fıstık, buğday, tohum ve soya gibi ürünler. Bebeğinizin ve çocuğunuzun bir veya birden fazla alerjiye sahip olup olmadığı konusunda dikkat etmeniz tavsiye ediliyor.

Daha fazla bilgi için veganbebek.com sitesini, vegan pediyatristlerin önerilerini inceleyebilir, Animal Rights Coalition sayfasındaki kaynaklara göz atabilirsiniz.

(*) Didem Varol 2008 senesinde Kanada McGill Üniversitesi’nden mezun olup yaklaşık 10 sene Toronto Halk Sağlık bölümünde çalıştı. Ayrıca bitkisel bazlı beslenme sertifikaları gerçekleştirdi (T. Colin Campbell Center for Nutrition Studies & eCornell ve Physicians Committee for Responsible Medicine’dan). Özellikle bütünsel ve bitkisel bazlı beslenme, yani sağlıklı vegan beslenme, danışmanlık ve eğitim sunuyor.

Kaynaklar: PCRM, BBC Good Food, Health Line

Kapak fotoğrafı: Craig Pattenaude / Unsplash

Vegan bebek, vegan çocuk ve beslenme yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Global seyahat ve konaklama platformu Vegvisits veganlar, vejetaryenler ve vegan yaşamı merak edenler için seyahat etmeyi kolaylaştırma hedefiyle tatil devi Airbnb’ye rakip oluyor. Uzun süredir vegan olan Linsey ve Nicholas Minnella tarafından kurulan şirket yeni web altyapısıyla önümüzdeki aylarda daha fazla genişlemeyi planlıyor.

“Odanızı, evinizi listeleyin; evde hissedin”

Pandemi sebebiyle seyahat kısıtlamalarının ardından yenilenen platform, vegan ve vegan yaşamı merak eden gezginleri bir araya getirme amacıyla dünyanın dört bir yanındaki ev sahiplerine sesleniyor ve odalarını veya evlerini web sitelerinde listelemeye davet ediyor.

Linsey ve Nicholas’ın yurtdışında yemek bulmakta zorluk çekmesi ve otellerde kalma konusunda “rahatsızlık hissetmeleri” üzerine 2016’da kurulan site, artık 80’den fazla ülkeyi kapsıyor.

“Epeydir yolda olduğumuz için ev kavramını unutmuştuk. Toplumsal, çevresel ve etik sorunlara karşı her geçen gün duyarlılığımız artarken tek bildiğimiz bizi anlayan, bizimle benzer yaşam tarzını paylaşan insanlarla bir arada olmak istediğimizdi.”

Vegvisits nasıl çalışıyor?

Ücretsiz konaklama platformunda halihazırda 1000’den fazla kayıt listeleniyor. Kalınan süre boyunca konukların “hayvan eti ve kokularına” maruz kalmamaları için ev sahiplerinin deniz canlıları dahil hiçbir hayvanın etini evlerinde bulundurmamaları şart koşuluyor.

Vegvisits aynı zamanda ziyaret edilen şehirdeki diğer veganlardan faydalı olabilecek tavsiyeler alma fırsatı da sunuyor. Hatta bazı ev sahipleri yoga eğitimi, yemek yapma ve beslenme danışmanlığı gibi farklı alanlarda ek hizmetler de sunabiliyor.

Vegvisits hakkında daha fazla bilgi almak, ilan açmak ve aramak için bu bağlantıdan siteyi ziyaret edebilirsiniz.

Kaynak: Plantbased News

Kapak fotoğrafı: Veerasak Piyawatanakul/Pexels

Veganlara yönelik seyahat platformu Vegvisits yeni altyapısıyla Airbnb’ye rakip yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Öncelikle kahvaltıyı peynir ve yumurtadan ibaret görüp veganların kahvaltıda aç kaldığını düşünmek büyük bir yanılgı. Hatta veganların genel olarak tüm öğünlerde aç kaldığını düşünmek de öyle.

Ülkemizde kolaylıkla ulaşabildiğimiz sebzeler, meyveler, baklagiller ve yemişlerin çeşitliliğini düşününce aç kalmak zor olsa da bunları lezzetli bir öğün haline getirmek kafa karışıklığına sebep olabiliyor. O sebeple vegan kahvaltının ne kadar zengin olduğunu bu yazıyla örneklemek isterim.

Kahvaltıda sıcak yemek?

Birçoğumuzun sevdiği gibi kahvaltıda benim de damak tadım için mutlaka bir sıcak tercihim var, birçok hepçil ya da vejetaryen arkadaşım bunun üstesinden yumurtayla gelse de veganlar olarak seçeneklerimiz fazla. Her sıcak yemeği kahvaltıda yemek keyif vermese de kahvaltının diğer öğelerini (çay, tatlı, zeytin vb) düşününce mantar, börülce, brokoli gibi bitkilerin pişmiş halinin kahvaltıya çok uygun olduğunu söylemeliyim.

Bitkisel beslenmeyi düşünmeyen birçok arkadaşım bile bir kez denedikten sonra bu sebzeleri kahvaltıda yumurtanın yerine tercih etmeye başlıyor. Yumurtaya göre çok daha lezzetli olduklarını onlar da söylüyor.

Zeytin, domates, biber gibi bitkileri yazma ihtiyacı hissetmiyorum, zaten bunlar her tür beslenme şeklinde dahi kahvaltıda sıklıkla tüketilen bitkiler.

Tofu bir diğer güzel vegan seçenek. Bu lezzetli ürünü hem baharatla kızartabilir hem soğuk olarak tüketebilirsiniz. Vegan olun ya da olmayın tofu sayesinde peynir yeme isteğiniz kalmayacaktır.

Küçük bir meyve güne başlangıç için başka bir harika seçenek. Elma, portakal, çilek gibi meyveler hem taşıdığı vitamin açısından zengin hem de sabah uyku açan yiyeceklerden.

Fırında patates, taşıdığı karbonhidrat sayesinde yoğun bir gün için ihtiyacımız olan tüm enerjiyi sizlere verebilir. Biraz baharatla zenginleştirirseniz kahvaltıyı mükemmel hale getirecektir.

Simit! Türk damak tadına uygun müthiş bir kahvaltılık. Aşırıya kaçılmasını önermesem de susamında çok miktarda protein vardır. Ekmek yerine simit yemek lezzetli bir seçenek olabilir.

Tatlılar ise kahvaltımızın olmazsa olmazları.

Balın vegan bir besin olmadığı zaten biliniyor *. Ancak bal tadını sevenler için çam kozalağı reçelini öneririm. Gerek rengi, gerekse tadı; baldan farkını ben anlayamadım. Deneyen hiçbir arkadaşım da bu farkı göremedi.

Ayrıca pek çok reçel vegandır. Tereyağ üzerine reçel yemek gibi bir keyfiniz varsa bu, avokado üzerine sürülen reçele evrilebilir. Kıvamında bir avokado ile reçelin sıcacık bir ekmek üzerinde buluşmasını görün, bir daha tereyağı yemek istemeyeceksiniz.

Sporla yoğun olarak uğraşan vegan dostlarımız ise reçel yerine protein açısından zengin olan helva ve tahin-pekmez ikilisine yönelebilirler. Aynı zamanda evde de kolaylıkla yapılabilecek fıstık, fındık, badem ezmeleri besleyici ve lezzetli vegan seçeneklerdir.

Yine çok sağlıklı olmasa da damak tadı açısından bitter çikolata kremaları da çoğunlukla bitkiseldir. Bu kremaları seçerken içeriğinde, Amazon Ormanları’na ve başta orangutanlar dahil olmak üzere bölgedeki biyoçeşitliliğe ciddi zararlar veren palm yağı olmayanları almanızı öneririm.

Kahvaltılık gevrekler yine lezzetli kahvaltı seçeneklerinden. Bir miktar bitkisel süt ile karıştıracağınız gevreklere pekmez, muz, elma, öğütülmüş hindistan cevizi karıştırıp yemenizin yüzünüze kocaman bir tebessüm yerleştirmek gibi bir yan etkisi var. Uyarmadan geçmek istemem!

Acılı ezmeler, çemen, maydanoz, semiz otu, roka bunlar da kahvaltıyı lezzetli hale getiren başka güzelliklerden. Özellikle ezmelerin evde yapılmış olması daha sağlıklı ve besleyici olma şansını artırır.

Görüldüğü gibi “Veganlar kahvaltıda ne yiyor?” sorusuna verilecek çok fazla cevap var. Eğer vegan olmaya tek engel kahvaltıda aç kalma korkusuysa bunun bir karşılığı yok.

Vegan kahvaltı besleyici ve sağlıklıdır. Ayrıca çeşitli olduğu kadar ucuzdur da.

Bugün bitkisel beslenmeye geçmek, vegan yaşama başlamak için güzel bir gün. Afiyet olsun!

Vegan olunca kahvaltı bir başka güzel yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Hayvanları ve hayvan salgılarını tüketmenin “normal ve yasal” görülmediği bir dünya idealiyle yaşıyor ve bunun için çabalıyoruz. Bireysel olarak hayatımızı veganizm felsefesini benimsemiş şekilde yaşamaya devam ederken, çevremizde vegan olmayan pek çok kişiyle iş ve özel hayatımızda bir araya geliyoruz. Dolayısıyla oturduğumuz her masa da sadece vegan yiyeceklerden oluşmuyor.

Böyle bir durumla çoğumuz karşılaşmışızdır; hatta aramızda her gün bunu yaşayanlar olduğuna eminim. Bu tür zamanlarda siz masaya konulanlar arasından vegan olanları seçmeye çalışırken, karşınızdaki kişinin emek vererek hazırladığı sofrayı reddetmeniz bazen tartışmalara, kırgınlıklara sebep olabiliyor. Biliyorum, çünkü ben de pek çok kez bunu yaşadım.

Peki, hem yemek sofralarında hem de daha geniş bir çerçevede özel yaşamınızda bu tür çatışmayı azaltmak istediğiniz durumlar olduğunda neler yapabilirsiniz?

İnandığınız değerlere sadık kalın, vazgeçmeyin

İlla ki karşınıza “Bir seferlik yesen ne olur ki?” diyenler ya da “Ama bunu senin için yaptım. Ne çok seversin!” diyerek bir parça çikolatalı kek uzatan çıkacaktır. Bu durumda sadece siz neden et, süt, yumurta gibi hayvansalları artık tüketmek istemediğinizi bilebilirsiniz.

Bu durumla başa çıkabilmek için siz de masaya bitkisel yemekler koyun. Gerektiğinde yanınızda taşıyın. Hatta fazlaca getirin ki, vegan olmayanlar da tadabilsinler.

Pratik bitkisel mutfak önerileri ve tarifleri için benim takip ettiğim birkaç hesap önerebilirim size: basitvegan, veganolurken, bitkiselbesleniyorum, vegan anneden tarifler ve daha onlarcası… Benim burada atladığım diğer harika hesaplara Instagram’dan ulaşmak için #veganyemek, #veganyemektarifleri, #veganyemekler, #bitkiselbesleniyorum, #bitkiselbeslenme gibi etiketleri de takip edebilirsiniz.

Karşınızdakiyle açık konuşun

Çevrenizdekilere hayvanlara, gezegene ve kendi sağlığınıza yaklaşımınız doğrultusunda şekillenen beslenmenizdeki değişiklikten söz edin. Amacınız ilk etapta onları ikna etmek ya da hayvanlardan, hayvanların beden parçalarından ve salgılarından elde edilmiş gıdaları tükettikleri için onları kötü hissettirmeye çalışmak olmasın. Yüzyıllardır kabul görmüş kalıpları aşmaları her zaman ve her kişi için kolay olamayacağından, sizi ve veganlığı daha iyi anlayabilmeleri için onlara açık kapı bırakmaya özen gösterin.

Başkalarının size verdiği tepkileri belki değiştiremezsiniz ama kendi tepkilerinizi kontrol edebilirsiniz. Sabırlı ve sakin olmak bu süreçte size yardımcı olacaktır. Onlara siz de sorular sorabilir, verdikleri yanıtlar doğrultusunda konuyu pek çok farklı yönden ele alabileceğiniz bir üst seviyeye taşıyabilirsiniz.

Elbette bunu yapmak zorunda değilsiniz; bazen ne kadar yorucu olabildiğini biliyorum. Sadece ilk denemeden sonra pes etmemenin faydasını pek çok kez gördüğüm için bunu iyi bir yöntem olarak paylaşmak istedim.

Yaptıklarınız sözlerinizden çok daha etkilidir

Yaşam tarzınız ve beslenmenizdeki değişiklikle birlikte yeni bir sürü yiyecek tanıdınız, yeni tatlar keşfettiniz. Kendinizi daha iyi hissediyorsunuz; belki eskiden çok üşendiğiniz için yarıda bıraktığınız sporunuza bile devam etmeye başladınız. Hatta belki de daha önce mutfakta zaman geçirmeyen biriyken şimdi kendinize, ailenize ve dostlarınıza türlü türlü vegan yemekler hazırlamayı seven birine dönüştünüz.

Daha da iyisi, veganlığa geçiş sürecinizi, nedenlerinizi ve bugün nasıl yaşadığınızı anlatan, gösteren bir blog açtınız, sosyal medya paylaşımlarınızı bu yönde yapmaya başlayarak üretmeye, yazmaya ve binlerce kişiye ulaşmaya başladınız.

Bu değişiklikler çevrenizdeki insanların dikkatini sözlerinizden daha fazla çekecektir ve vegan bir yaşama ne kadar sıkı tutunduğunuzu, bu konuda ne kadar tutarlı davrandığınızı görerek sizdeki dönüşüm ile birlikte veganizme dair de önyargılarını yıkmalarını ve daha olumlu düşünmelerini sağlayacaktır.

Sorulara açık olun, dinleyin, yanıtlayın

Özellikle bitki temelli beslenmeye ve vegan yaşama geçtiğiniz ilk zamanlarda olumsuz yorumlardan ve eleştirilerden nasibinizi alacaksınız. Sabrınız sürekli sınanacak. Öncelikle sakin olmalısınız ve kulağa mantıksız gelse bile eleştirileri dinleyebilmelisiniz. Başta çoğunlukla karşılabileceğiniz argümanlar şu şekilde olacaktır: “Bütün vitamin ve mineralleri bitkisel beslenmeyle alamazsın!”, “İnsanlar tarih boyunca et yemişlerdir ve yemelilerdir de!” ya da “Vegan beslenme bu ara çok popüler, etkilenmiş olmalısın. Ayrıca pahalı bir uğraş da!”.

Bir anlığına kendinizi, size bu yorumları yapan insanların yerine koyun ve neden bu söylemlerle size karşılık verdiklerini düşünün. Aslında bu soruların arkasında çoğunlukla korku, kaygı ve kendi alışkanlıklarını haklı çıkarma çabası yatıyor. Sizi bu sorularla belki de eski alışkanlığınıza döndürmeye çalışıyorlar.

Elbette bazen bilinçli olarak yıpratmayı hedefleyen saldırganca yorumlarla karşılaşabilirsiniz. Bunları mazur görmek ve yanıtlamak zorunda değilsiniz.

Hele ki sizi tetikleyecek sözlü veya görüntülü içeriklere maruz bırakılıyorsanız bunlara katlanmak zorunda değilsiniz.

Sadece demek istediğim, her argümanı kötü niyetli bir saldırı olarak algılamazsanız, samimiyetle geldiğini düşündüğünüz soruları veya etik, bilimsel temele dayanmayan argümanları açık bir diyalog ile tane tane yanıtlayabilirsiniz.

Kendi kendinizin uzmanı olun

Bunun için de aslında yapmanız gereken doğru kaynaklardan elde ettiğiniz bilgilerle kendinizi donatmak. Sorulabilecek sorulara önceden çalışın. Vegan beslenmede nelere dikkat etmeniz gerekir, önceden bilin. Yeri geldikçe bunları çevrenizdekilere aktarın.

Düzenli olarak kan değerlerinizi ölçtürmeniz de çevrenizdekilere aslında durumun hiç de kötüye gitmediğini anlatmanın bir yolu olabilir. İhtiyaç duyduğunuz hallerde bir bitkisel beslenme uzmanına ve vegan sağlık profesyonellerine danışın. Kolay Vegan sitesinin bir uzantısı olan Vegan Doktorlar’a göz atmanızı tavsiye ederim; burada “vegan bireylerin önceliklerine saygı duyacak, başta vegan olan doktorları ve uzun vadede sağlık hizmeti veren” hekimlerin bir listesini bulacaksınız.

Düzenli olarak sağlıklı bitkisel beslenme ile ilgili yazıları, videoları ve sunumlarıyla Yeliz Utku, Dr. Suat Erus, Dr. Murat Kınıkoğlu ve Plantgevity favorilerim.

Masadaki tek vegan siz misiniz? yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

İnsanların anatomik yapısı yukarıdaki tabloda da görüleceği üzere otçul beslenen canlıların anatomik özelliklerine daha yakındır.  Buradan insan bedeninin bitkisel beslenmeye daha uygun olduğu sonucu rahatça çıkarılabilmektedir.

References by Milton R. Mills, M.D.  Çeviri: Ebru ARIMAN

Kaynaklar: VegSource, Adaptt.org

Karşılaştırmalı Anatomi yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

KATKI MADDESİNİN ADI KOD AÇIKLAMA
Cochineal(Karmin) E120** Renklendirici; böceklerden elde edilir; kozmetiklerde, şampuanlarda, kırmızı elma sularında, şekerlemelerde ve diğer gıdalarda kullanılır; hassas ve asmatik bünyelerde alerjik reaksiyonlara sebep olabilir.
Gelatine(Jelatin) E441** Koyulaştırıcı, sabitleştirici, homojenleştirici ajan; domuz sığır, kanatlı,balık gibi hayvanların deri, bağ dokuları ve kemiklerinden sıcak işlem uygulanaral elde edilir. Alerji ve astıma sebep olabilir.
Sodium Kasein E469 Homojenleştirici, sabitleştirici, İnek sütünden çıkartılır
Bone Phosphate E542** Hayvan kemiklerinden üretilir. Topaklanmayı engelleyici ajan, emülgatör ve gıda takviyelerinde fosfor kaynağı olarak kullanılır. Esas kullanımı bununla birlikte kozmetiktir. (diş macunu gibi). Ürün hayvan kemiklerinden yapılır, domuz ve sığır gibi.
Beeswax (beyaz ve sarı) E901* Yüzey sırlama ve parlatma maddesi.Arının bal peteğinden yapılır. Bazen alerjik reaksiyonlara neden olabilir.
Balmumu
Şellak E904** Yüzey sırlama maddesi. LakBöceği tarafından üretilen reçineden elde edilir; bazen deri tahrişine neden olabilir.
L-Cysteine 910** Un işleme ajanı. Ekmek ve pasta ürünlerinde kullanılır.İnsan saçı, domuz dahil hayvan kılı ve tavuk tüyünden elde edilir.
L-Cysteine Monohydrochloride 920** Un işleme ajanı. Ekmek ve pasta ürünlerinde kullanılır. İnsan saçı, hayvan kılı ve tavuk tüyünden elde edilir.
L-Cysteine Hydrochloride Monohydrate 921** Un işleme ajanı. Ekmek ve pasta ürünlerinde kullanılır. İnsan saçı, domuz dahil hayvan kılı ve tavuk tüyünden elde edilir.
Beeswax (white & yellow) 901* Yüzey sırlama ve parlatma maddesi.Arının bal peteğinden yapılır. Bazen alerjik reaksiyonlara neden olabilir.
Balmumu
Bone Phosphate 542* Hayvan kemiklerinden üretilir. Topaklanmayı engelleyici ajan, emülgatör ve gıda takviyelerinde fosfor kaynağı olarak kullanılır. Esas kullanımı bununla birlikte kozmetiktir. (diş macunu gibi). Ürün hayvan kemiklerinden yapılır, domuz ve sığır gibi.
Cochineal(Karmen) 120** Renklendirici; böceklerden elde edilir; kozmetiklerde, şampoanlarda, kırmızı elma sularında, şekerlemelerde ve diğer gıdalarda kullanılır; hassas ve asmatik bünyelerde alerjik reaksiyonlara sebep olabilir.
Gelatine (JELATİN) 441** Koyulaştırıcı, sabitleştirici, homojenleştirici ajan; domuz sığır, kanatlı,balık gibi hayvanların deri, bağ dokuları ve kemiklerinden sıcak işlem uygulanaral elde edilir.Alerji ve astıma sebep olabilir.
L-Cysteine 910** Un işleme ajanı. Ekmek ve pasta ürünlerinde kullanılır.İnsan saçı, domuz dahil hayvan kılı ve tavuk tüyünden elde edilir
L-Cysteine Monohydrochloride 920** Un işleme ajanı. Ekmek ve pasta ürünlerinde kullanılır.İnsan saçı, domuz dahil hayvan kılı ve tavuk tüyünden elde edilir
L-Cysteine Hydrochloride Monohydrate 921** Un işleme ajanı. Ekmek ve pasta ürünlerinde kullanılır.İnsan saçı, domuz dahil hayvan kılı ve tavuk tüyünden elde edilir
Shellac (ŞELLAK) 904** Yüzey sırlama maddesi. LakBöceği tarafından üretilen reçineden elde edilir; bazen deri tahrişine neden olabilir.
Sodium Kaseinat 469 Homojenleştirici, sabitleştirici, İnek sütünden çıkartılır

HAYVANSAL KÖKENLİ DE OLABİLEN GIDA KATKI MADDELERİ

KATKI MADDESİNİN ADI KOD AÇIKLAMA
Carbon Black(Karbon siyahı) 153* Renklendirici; mangal kömürü, kemik, et, kan, katı ve sıvı yağlardan elde edilir; reçel, jöle ve meyan kökünde kullanılır; kanserojen olma riskinin yanında hayvan kökenli olanları haram riski taşır. Çocuklar için tavsiye edilmez. Avustralya’da yalnızca bitkisel kökenli olanına izin verildi, Amerika’da yasaklandı.
Alpha-, Beta-, Gamma- Carotene 160a* Renklendirici; insan vücudu onu karaciğerde ‘A Vitamin’ine dönüştürür; havuçta, turunçgillerde ve sebzelerde bulunur; tereyağ, margarin, kek, sütlü içecekler ve meyve sularında kullanılır; bazı üreticilerin stabilizatör olarak jelatin kullandıkları bilinmektedir.
Karoten
Canthaxanthin 161g* Renklendirici; doğal olarak yeşil yaprakta, kadife çiçeği ve yumurta sarısında bulunur, Alkolle muamele edilmiş olabilir. Renklendirici; retinol; bazı mantar, kabuklu hayvan, balık ve flamingo tüyünden elde edilir. Bronzlaşma hapında kullanıldığında göz problemleri yaygın yan etkisidir.
Kantaksantin
Potassium Nitrate 252* Koruyucu olarak kullanılır. Hayvan artıklarından veya bitkilerden elde edilir. Gübre üretiminde ve etin korunmasında kullanılır; hiperaktiviteye ve diğer yan etkilere sebep olabilir, potansiyel kanserojendir, bir çok ülkede sınırlandırılmıştır (Bakınız:E249)
Lactic Acid 270 Laktoz(süt veya şeker)in belirli bakterilerle kombine olduğu zamam teşekkül eden keskin ve acı lezzette bir asittir. Gıda maddelerinde hem ekşi tadı vermek için, hem de koruyucu olarak kullanılır. Peynir ve yoğurt gibi ürünlerde doğal olarak bulunur. Asitliği düzenleyicidir; bebeklerin sindirimi zordur; tatlılar, salata sosu, bebe maması ve şekerlemelerde kullanılır
Lactik Asit
Lecithin 322* Antioksidan ve Emilgatör olarak kullanılır.Soya fasulyesi, yumurta sarısı, yerfıstığı, mısır veya hayvani yağlardan elde edilir. Margarin, çikolata,bisküvi, mayonez ve süt tozunda kullanılır; bitkisel tipi tercih edilmelidir.
Lesitin
Sodium Lactate 325 Laktik asitten elde edlir. Laktik asit ve laktatlar maya ve mantatlara karşı koruyucu olarak kullanılırlar. Dengeyi artırmak için anti oksidan olarak da kullanılır. Fermente olmuş bütün gida maddeleri bol miktarda laktik asit içerirler. Ticari olarak nişasta ve melasın bakteriyel fermentasyonu ylu ile üretilirler. Krema, peynir, dondurma, hazır çorba, kabartma tozu gibi ürünlerde kullanılır. Laktatın bu formatını metabolize edecek karaciğerde henüz enzimler gelişmediği için Bebek ve çocukların gıda maddelerinde kullanılmamalıdır.
Potassium Lactate 326
Ammonium Lactate 327
Magnesium Lactate 328
Calcium Lactate 329
Glycerol/Glycerin 422* Kıvam artırıcı,tatlandırıcı ve nem tutucu, yağlı renksiz alkol;hayvansal veya bitkisel yağların alkalilerle ayrışması sonucu elde edilir; petrol ürünlerinden ve bazen propilenden sentetik olarak veya şekerden mayalanarak da elde edilir; büyük miktarlar baş ağrısı, susuzluk, bulantı ve yüksek kan şekerine sebep olabilir.
Polyoxyethylene (8) Stearate 430* Kıvam artırıcı.Bitkisel ve hayvani yağ asitlerinden stearik asitle etilen oksidin muamelesi ile elde edilir. Sentetik tatlandırıcı, köpük önleme ajanı ve hamur şartlandırıcı olarak kullanılır. Propilen glikolü tolere edemeyen insanlar, 430-E436 grubundan sakınmalıdır. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Polyoxyethylene (40) Stearate 431* Kıvam artırıcı.Bitkisel ve hayvani yağ asitlerinden stearik asitle etilen oksidin muamelesi ile elde edilir. sentetik tatlandırıcı, köpük önleme ajanı ve hamur şartlandırıcı olarak kullanılır. Propilen glikolü tolere edemeyen insanlar, 430-E436 grubundan sakınmalıdır. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Polyoxyethylene (20) Sorbitan Monolaurate or Polysorbate 20 432* Kıvam artırıcı.Bitkisel ve hayvani yağ asitlerinden sorbitol ve laurik asitin etil oksitle muamelesiden elde edilir. sentetik tatlandırıcı, köpük önleme ajanı ve hamur şartlandırıcı olarak kullanılır. Propilen glikolü tolere edemeyen insanlar, 430-E436 grubundan sakınmalıdır. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Polyoxyethylene (20) Sorbitan Mono-Oleate or Polysorbate 80 433* Kıvam artırıcı.Bitkisel ve hayvani yağ asitlerinden sorbitol, palmitik asitin etilen oksitle muamelesinden elde edilir. sentetik tatlandırıcı, köpük önleme ajanı ve hamur şartlandırıcı olarak kullanılır. Propilen glikolü tolere edemeyen insanlar, 430-E436 grubundan sakınmalıdır. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Polyoxyethylene (20) Sorbitan Monopalmitate 434* Kıvam artırıcı.Bitkisel ve hayvani yağ asitlerinden sorbitol, palmitik asitin etilen oksitle muamelesinden elde edilir. sentetik tatlandırıcı, köpük önleme ajanı ve hamur şartlandırıcı olarak kullanılır. Propilen glikolü tolere edemeyen insanlar, 430-E436 grubundan sakınmalıdır. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Polyoxyethylene (20) Sorbitan Monostearate or Polysorbate 60 435* Kıvam artırıcı.Bitkisel ve hayvani yağ asitlerinden sorbitol, stearik asitin etilen oksitle muamelesinden elde edilir. sentetik tatlandırıcı, köpük önleme ajanı ve hamur şartlandırıcı olarak kullanılır. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Polyoxyethylene (20) Sorbitan Tristearate or Polysorbate 65 436* Kıvam artırıcı.Bitkisel ve hayvani yağ asitlerinden sorbitol, stearik asitin etilen oksitle muamelesinden elde edilir. sentetik tatlandırıcı, köpük önleme ajanı ve hamur şartlandırıcı olarak kullanılır. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Ammonium Phosphatides 442* Kıvam artırıcı. süttozu veya kreması, işlenmiş peynir, balık, kurutulmuş sebze, reçel, marmelat, sos, jel, çikolata, şekerleme ve bebek mamaları gibi ürünlerde, ayrıca deterjan yapımında da kullanılırlar. Amonyak ve yağ asitlerinin muamelesi ile elde edilir.
Sodium, Potassium and Calcium Salts of Fatty Acids 470a* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Hayvansal yağların da kullanılabildiği, stearik asit, oleic asit, palmitik asit ve mayrestinik asit gibi doğal yağ asitlerinin tuzları kullanılır. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Magnesium Stearate 470b* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Hayvansal yağların da kullanılabildiği, stearik asit, oleic asit, palmitik asit ve mayrestinik asit gibi doğal yağ asitlerinin tuzları kullanılır. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Mono- and Di-Glycerides of Fatty Acids 471* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Gliserol ve doğal yağ asaitlerden elde edilen sentetik yağlar. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Acetic & Fatty Esters of Glycerol 472a* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Şeker ve sentetik yağların esterleri. Gliserol ve doğal yağ asitlerinden oluşur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Lactic & Fatty Acid Esters of Glycerol 472b* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Şeker ve sentetik yağların esterleri. Gliserol ve doğal yağ asitlerinden oluşur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Citric & Fatty Acid Esters of Glycerol 472c* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Şeker ve sentetik yağların esterleri. Gliserol ve doğal yağ asitlerinden oluşur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Tartaric & Fatty Acid Esters of Glycerol 472d* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Şeker ve sentetik yağların esterleri. Gliserol ve doğal yağ asitlerinden oluşur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Di-Acetyl Tartaric & Fatty Acid Esters of Glycerol 472e* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Şeker ve sentetik yağların esterleri. Gliserol ve doğal yağ asitlerinden oluşur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Mixed Acetic and Tartaric Acid Esters of Mono- and Di-Glycerides of Fatty Acids 472f* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Şeker ve sentetik yağların esterleri. Gliserol ve doğal yağ asitlerinden oluşur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Sucrose Esters of Fatty Acids 473* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Şeker ve sentetik yağların esterleri. Gliserol ve doğal yağ asitlerinden oluşur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Sucroglycerides 474* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Şeker ve sentetik yağların esterleri. Gliserol ve doğal yağ asitlerinden oluşur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Polyglycerol Esters of Fatty Acids 475* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir.Poligliserol ve yağ asitlerinin bir kombinasyonundan oluşur. Şeker ve sentetik yağların esterleri. Gliserol ve doğal yağ asitlerinden oluşur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Polyglycerol Esters of Interesterified Ricinoleic Acid 476* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Poligliserol ve kastor yağının bir kombinasyonundan oluşur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Propylene Glycol Mono- and Di-Esters 477* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Propanediol ve yağ asitlerinin bir kombinasyonudur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Lactylated Fatty Acid Esters of Glycerol and Propane-1,2 Diol 478* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Laktik asit, gliserol, propanediol ve doğal katı yağlaların kombinasyonudur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Thermally Oxidised Soya Bean Oil Interacted With Mono- and Di-Glycerides of Fatty Acids 479b* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Sodium Oleyl or Stearoyl Lactylate 481* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Sodyum, stearik asit ve laktik asit kombinasyonudur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Calcium Oleyl or Stearoyl Lactylate 482* Homojenleştirici. Pastacılık ürünlerde kullanılır. Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Kalsiyum, stearik asit ve laktik asitin bir kombinasyonudur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Stearyl Tartrate 483* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Tartarik asit ve stearik asit kombinasyonudur. . Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Sorbitan Monostearate 491* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Sorbitol ve stearik asitten üretilir. . Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Sorbitan Tristearate 492* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir.Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Sorbitan Monolaurate 493* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Sorbitol ve laurik asitten üretilir. . Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Sorbitan Mono-Oleate 494* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Sorbitol ve oleic asitten üretilir.Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Sorbitan Monopalmitate 495* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir.Sorbitol ve palmitik asitten üretilir. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Stearic Acid 570* Homojenleştirici,tabaka önleyici. Sakızda, yağ aromalarında, fırın pastacılık ürünlerinde kullanılır. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Ammonium stearate 571* Homojenleştirici,tabaka önleyici Şekerlemelerde ve kozmetik ürünlerinde kullanılır.Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Magnesium Stearate 572*
Aluminium stearate 573*
Ferrous Lactate 585 Renk tutma ajanı. Laktik asidin demir tuzudur. Kökeni süttür. Laktaz ve süte karşı alerjisi olanlar dikkat etmelidir.
Disodium 5′-Guanylate 627* Sardalye ve maya ekstratından izole edilir. Tat verici. Gut hastalığına sebep olabilir. Bebek ve küçük çocuk gıdalarında kullanılması yasaktır. E626Guanilik asidin sodyum tuzudur Astmatik insanlar kaçınmalıdır.Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Inosinic Acid 630* Tat verici. Gut hastalığını başlatabilir, bebek ve küçük çocuk gıdalarında izin verilmemiştir. Ticari olarak etten veya balık(sardalye)tan çıkartılır. Şekerin bakteriyel fermentasyonu ile de üretilebilir. Astmatik insanlar kaçınmalıdır. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Disodium Inosinate 631* Et ve kurutulmuş sardalyeden hazırlanır.Bitkisel kökenle başlayan mikrobiyel sentezle elde edilen sentetik bir çeşidi de vardır Tat verici. Gut hastalığını başlatabilir, bebek ve küçük çocuk gıdalarında izin verilmemiştir. E630 İnosinik asidin sodyum tuzudur. Şekerin bakteriyel fermentasyonu ile de üretilebilir. Astmatik insanlar kaçınmalıdır. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Sodium 5′-Ribonucleotides 635 Tat verici olarak kullanılır. Kaşıntılı reaksiyonlara sebep olabilir, kaşıntılar iyi huylu veya habis farklılıklar gösterebilir, reaksiyon, alınan dozla bağlantılı ve giderek artan türdedir, bazı kişiler buna daha duyarlı olabilir; cipsler, hazır şehriyeler ve bazı pastalarda kullanılır.Bebek ve küçük çocuklar korunmalıdır.Üretiminde her türlü et kullanılabildiği için risklidir. Bazı ülkelerde yasaklanmıştır.
Glycine and its Sodium Salt 640** Tat verici. Genellikle jelatinden üretilir. Fırın pasta ürünlerinde ve ekmekte kullanılır Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Lactitol 966 Sentetik karbohidratalkol. Süt şekeri(laktoz) dan üretilir. Peynir altı suyundan. Kaymaktan elde edilir. Pekçok fırın ve şekerleme ürünlerinde kullanılır.
Glycerol Mono-, Di- and Tri-Acetate or Tracetin 1518 Ticari olarak asetik asit gliserolden yapılır. Aromalar için solvent (eritken)olarak kullanılır. Anti fungal etki de gösterir. Birçok üründe kullanılır.

HAYVANSAL KÖKENLİ DE OLABİLEN GIDA KATKI MADDELERİ
KATKI MADDESİNİN ADI KOD AÇIKLAMA
Acetic & Fatty Esters of Glycerol 472a* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Şeker ve sentetik yağların esterleri. Gliserol ve doğal yağ asitlerinden oluşur. Jelatin matriks(ortam) içinde tutulabilir. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Alpha-Carotene 160a* Renklendirici; insan vücudu onu karaciğerde ‘A Vitamin’ine dönüştürür; havuçta, turunçgillerde ve sebzelerde bulunur; tereyağ, margarin, kek, sütlü içecekler ve meyve sularında kullanılır; bazı üreticilerin stabilizatör olarak jelatin kullandıkları bilinmektedir.
Ammonium Lactate 328 Laktik asitten elde edlir. Laktik asit ve laktatlar maya ve mantatlara karşı koruyucu olarak kullanılırlar. Dengeyi artırmak için anti oksidan olarak da kullanılır. Fermente olmuş bütün gida maddeleri bol miktarda laktik asit içerirler. Ticari olarak nişasta ve melasın bakteriyel fermentasyonu ylu ile üretilirler. Krema, peynir, dondurma, hazır çorba, kabartma tozu gibi ürünlerde kullanılır. Laktatın bu formatını metabolize edecek karaciğerde henüz enzimler gelişmediği için Bebek ve çocukların gıda maddelerinde kullanılmamalıdır.
Ammonium Phosphatides 442* Kıvam artırıcı. süttozu veya kreması, işlenmiş peynir, balık, kurutulmuş sebze, reçel, marmelat, sos, jel, çikolata, şekerleme ve bebek mamaları gibi ürünlerde, ayrıca deterjan yapımında da kullanılırlar. Amonyak ve yağ asitlerinin muamelesi ile elde edilir.
Beta-Carotene 160a* Renklendirici; insan vücudu onu karaciğerde ‘A Vitamin’ine dönüştürür; havuçta, turunçgillerde ve sebzelerde bulunur; tereyağ, margarin, kek, sütlü içecekler ve meyve sularında kullanılır; bazı üreticilerin stabilizatör olarak jelatin kullandıkları bilinmektedir.
Calcium Oleyl 482* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Calcium Lactate 327 Laktik asitten elde edlir. Laktik asit ve laktatlar maya ve mantatlara karşı koruyucu olarak kullanılırlar. Dengeyi artırmak için anti oksidan olarak da kullanılır. Fermente olmuş bütün gida maddeleri bol miktarda laktik asit içerirler. Ticari olarak nişasta ve melasın bakteriyel fermentasyonu ylu ile üretilirler. Krema, peynir, dondurma, hazır çorba, kabartma tozu gibi ürünlerde kullanılır. Laktatın bu formatını metabolize edecek karaciğerde henüz enzimler gelişmediği için Bebek ve çocukların gıda maddelerinde kullanılmamalıdır.
Canthaxanthin 161g* Renklendirici; doğal olarak yeşil yaprakta, kadife çiçeği ve yumurta sarısında bulunur, Alkolle muamele edilmiş olabilir. Renklendirici; retinol; bazı mantar, kabuklu hayvan, balık ve flamingo tüyünde bulunur.
Carbon Black 153* Renklendirici; mangal kömürü, kemik, et, kan, katı ve sıvı yağlardan elde edilir; reçel, jöle ve meyan kökünde kullanılır; kanserojen olma riskinin yanında hayvan kökenli olanları haram riski taşır. Çocuklar için tavsiye edilmez. Avustralya’da yalnızca bitkisel kökenli olanına izin verildi, Amerika’da yasaklandı.
Citric & Fatty Acid Esters of Glycerol 472c* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Şeker ve sentetik yağların esterleri. Gliserol ve doğal yağ asitlerinden oluşur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Di-Acetyl Tartaric & Fatty Acid Esters of Glycerol 472e* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Şeker ve sentetik yağların esterleri. Gliserol ve doğal yağ asitlerinden oluşur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Disodium 5′-Guanylate 627* Sardalye ve maya ekstratından izole edilir. Tat verici. Gut hastalığına sebep olabilir. Bebek ve küçük çocuk gıdalarında kullanılması yasaktır. E626Guanilik asidin sodyum tuzudur Astmatik insanlar kaçınmalıdır.Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Disodium Inosinate 631* Et ve kurutulmuş sardalyeden hazırlanır.Bitkisel kökenle başlayan mikrobiyel sentezle elde edilen sentetik bir çeşidi de vardır Tat verici. Gut hastalığını başlatabilir, bebek ve küçük çocuk gıdalarında izin verilmemiştir. E630 İnosinik asidin sodyum tuzudur. Şekerin bakteriyel fermentasyonu ile de üretilebilir. Astmatik insanlar kaçınmalıdır. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Ferrous Lactate 585* Renk tutma ajanı. Laktik asidin demir tuzudur. Kökeni süttür. Laktaz ve süte karşı alerjisi olanlar dikkat etmelidir.
Gamma-Carotene 160a* Renklendirici; insan vücudu onu karaciğerde ‘A Vitamin’ine dönüştürür; havuçta, turunçgillerde ve sebzelerde bulunur; tereyağ, margarin, kek, sütlü içecekler ve meyve sularında kullanılır; bazı üreticilerin stabilizatör olarak jelatin kullandıkları bilinmektedir.
Glycerol/Glycerin 422* Kıvam artırıcı,tatlandırıcı ve nem tutucu, yağlı renksiz alkol;hayvansal veya bitkisel yağların alkalilerle ayrışması sonucu elde edilir; petrol ürünlerinden ve bazen propilenden sentetik olarak veya şekerden mayalanarak da elde edilir; büyük miktarlar baş ağrısı, susuzluk, bulantı ve yüksek kan şekerine sebep olabilir.
Glycerol Di-Acetate 1518 Ticari olarak asetik asit gliserolden yapılır. Aromalar için solvent (eritken)olarak kullanılır. Anti fungal etki de gösterir. Birçok üründe kullanılır.
Glycerol Mono-Acetate 1518 Ticari olarak asetik asit gliserolden yapılır. Aromalar için solvent (eritken)olarak kullanılır. Anti fungal etki de gösterir. Birçok üründe kullanılır.
Glycerol Tri-Acetate 1518 Ticari olarak asetik asit gliserolden yapılır. Aromalar için solvent (eritken)olarak kullanılır. Anti fungal etki de gösterir. Birçok üründe kullanılır.
Glycine and its Sodium Salt 640** Tat verici. Genellikle jelatinden üretilir. Fırın pasta ürünlerinde ve ekmekte kullanılır Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Inosinic Acid 630* Tat verici. Gut hastalığını başlatabilir, bebek ve küçük çocuk gıdalarında izin verilmemiştir. Ticari olarak etten veya balık(sardalye)tan çıkartılır. Şekerin bakteriyel fermentasyonu ile de üretilebilir. Astmatik insanlar kaçınmalıdır. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Lactitol 966 Sentetik karbohidratalkol. Süt şekeri(laktoz) dan üretilir. Kaymaktan elde edilir. Pekçok fırın ve şekerleme ürünlerinde kullanılır.
Lactic Acid 270 Laktoz(süt veya şeker)in belirli bakterilerle kombine olduğu zamam teşekkül eden keskin ve acı lezzette bir asittir. Gıda maddelerinde hem ekşi tadı vermek için, hem de koruyucu olarak kullanılır. Peynir ve yoğurt gibi ürünlerde doğal olarak bulunur. Asitliği düzenleyicidir; bebeklerin sindirimi zordur; tatlılar, salata sosu, bebe maması ve şekerlemelerde kullanılır
Lactic & Fatty Acid Esters of Glycerol 472b* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Şeker ve sentetik yağların esterleri. Gliserol ve doğal yağ asitlerinden oluşur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Lactylated Fatty Acid Esters of Glycerol 478* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Laktik asit, gliserol, propanediol ve doğal katı yağlaların kombinasyonudur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Lecithin 322* Antioksidan ve Emilgatör olarak kullanılır.Soya fasulyesi, yumurta sarısı, yerfıstığı, mısır veya hayvani yağlardan elde edilir. margarin, çikolata,bisküvi, mayonez ve süt tozunda kullanılır; bitkisel tipi tercih edilmelidir.
Magnesium Lactate 329 Laktik asitten elde edlir. Laktik asit ve laktatlar maya ve mantatlara karşı koruyucu olarak kullanılırlar. Dengeyi artırmak için anti oksidan olarak da kullanılır. Fermente olmuş bütün gida maddeleri bol miktarda laktik asit içerirler. Ticari olarak nişasta ve melasın bakteriyel fermentasyonu ylu ile üretilirler. Krema, peynir, dondurma, hazır çorba, kabartma tozu gibi ürünlerde kullanılır. Laktatın bu formatını metabolize edecek karaciğerde henüz enzimler gelişmediği için Bebek ve çocukların gıda maddelerinde kullanılmamalıdır.
Magnesium Stearate 470b* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Hayvansal yağların da kullanılabildiği, stearik asit, oleic asit, palmitik asit ve mayrestinik asit gibi doğal yağ asitlerinin tuzları kullanılır. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
572*
Mixed Acetic and Tartaric Acid Esters of Mono- and Di-Glycerides of Fatty Acids 472f* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Şeker ve sentetik yağların esterleri. Gliserol ve doğal yağ asitlerinden oluşur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Mono- and Di-Glycerides of Fatty Acids 471* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Gliserol ve doğal yağ asaitlerden elde edilen sentetik yağlar. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Polyglycerol Esters of Fatty Acids 475* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir.Poligliserol ve yağ asitlerinin bir kombinasyonundan oluşur. Şeker ve sentetik yağların esterleri. Gliserol ve doğal yağ asitlerinden oluşur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Polyglycerol Esters of Interesterified Ricinoleic Acid 476* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Poligliserol ve kastor yağının bir kombinasyonundan oluşur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Potassium Lactate 326 Laktik asitten elde edlir. Laktik asit ve laktatlar maya ve mantatlara karşı koruyucu olarak kullanılırlar. Dengeyi artırmak için anti oksidan olarak da kullanılır. Fermente olmuş bütün gida maddeleri bol miktarda laktik asit içerirler. Ticari olarak nişasta ve melasın bakteriyel fermentasyonu ylu ile üretilirler. Krema, peynir, dondurma, hazır çorba, kabartma tozu gibi ürünlerde kullanılır. Laktatın bu formatını metabolize edecek karaciğerde henüz enzimler gelişmediği için Bebek ve çocukların gıda maddelerinde kullanılmamalıdır.
Potassium Nitrate 252 Koruyucu olarak kullanılır. Hayvan artıklarından veya bitkilerden elde edilir. Gübre üretiminde ve etin korunmasında kullanılır; hiperaktiviteye ve diğer yan etkilere sebep olabilir, potansiyel kanserojendir, bir çok ülkede sınırlandırılmıştır (Bakınız:E249)
Polyoxyethylene (20) Sorbitan Monolaurate 432* Kıvam artırıcı.Bitkisel ve hayvani yağ asitlerinden sorbitol ve laurik asitin etil oksitle muamelesiden elde edilir. sentetik tatlandırıcı, köpük önleme ajanı ve hamur şartlandırıcı olarak kullanılır. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Polyoxyethylene (20) Sorbitan Mono-Oleate 433* Kıvam artırıcı.Bitkisel ve hayvani yağ asitlerinden sorbitol, palmitik asitin etilen oksitle muamelesinden elde edilir. sentetik tatlandırıcı, köpük önleme ajanı ve hamur şartlandırıcı olarak kullanılır. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Polyoxyethylene (20) Sorbitan Monopalmitate 434* Kıvam artırıcı.Bitkisel ve hayvani yağ asitlerinden sorbitol, palmitik asitin etilen oksitle muamelesinden elde edilir. sentetik tatlandırıcı, köpük önleme ajanı ve hamur şartlandırıcı olarak kullanılır. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Polyoxyethylene (20) Sorbitan Monostearate 435* Kıvam artırıcı.Bitkisel ve hayvani yağ asitlerinden sorbitol, stearik asitin etilen oksitle muamelesinden elde edilir. sentetik tatlandırıcı, köpük önleme ajanı ve hamur şartlandırıcı olarak kullanılır. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Polyoxyethylene (20) Sorbitan Tristearate 436* Kıvam artırıcı.Bitkisel ve hayvani yağ asitlerinden sorbitol, stearik asitin etilen oksitle muamelesinden elde edilir. sentetik tatlandırıcı, köpük önleme ajanı ve hamur şartlandırıcı olarak kullanılır.
Polyoxyethylene (8) Stearate 430* Kıvam artırıcı.Bitkisel ve hayvani yağ asitlerinden stearik asitle etilen oksidin muamelesi ile elde edilir. sentetik tatlandırıcı, köpük önleme ajanı ve hamur şartlandırıcı olarak kullanılır. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Polyoxyethylene (40) Stearate 431* Kıvam artırıcı.Bitkisel ve hayvani yağ asitlerinden stearik asitle etilen oksidin muamelesi ile elde edilir. sentetik tatlandırıcı, köpük önleme ajanı ve hamur şartlandırıcı olarak kullanılır. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Polysorbate 20 432* Kıvam artırıcı.Bitkisel ve hayvani yağ asitlerinden sorbitol ve laurik asitin etil oksitle muamelesiden elde edilir. sentetik tatlandırıcı, köpük önleme ajanı ve hamur şartlandırıcı olarak kullanılır. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Polysorbate 60 435* Kıvam artırıcı.Bitkisel ve hayvani yağ asitlerinden sorbitol, stearik asitin etilen oksitle muamelesinden elde edilir. sentetik tatlandırıcı, köpük önleme ajanı ve hamur şartlandırıcı olarak kullanılır. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Polysorbate 65 436* Kıvam artırıcı.Bitkisel ve hayvani yağ asitlerinden sorbitol, stearik asitin etilen oksitle muamelesinden elde edilir. sentetik tatlandırıcı, köpük önleme ajanı ve hamur şartlandırıcı olarak kullanılır. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Polysorbate 80 433* Kıvam artırıcı.Bitkisel ve hayvani yağ asitlerinden sorbitol, palmitik asitin etilen oksitle muamelesinden elde edilir. sentetik tatlandırıcı, köpük önleme ajanı ve hamur şartlandırıcı olarak kullanılır. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Propane-1,2 Diol 478* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Laktik asit, gliserol, propanediol ve doğal katı yağlaların kombinasyonudur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Propylene Glycol Mono- and Di-Esters 477* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Propanediol ve yağ asitlerinin bir kombinasyonudur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Sodium 5′-Ribonucleotides 635* Tat verici olarak kullanılır. Kaşıntılı reaksiyonlara sebep olabilir, kaşıntılar iyi huylu veya habis farklılıklar gösterebilir, reaksiyon, alınan dozla bağlantılı ve giderek artan türdedir, bazı kişiler buna daha duyarlı olabilir; cipsler, hazır şehriyeler ve bazı pastalarda kullanılır.Bebek ve küçük çocuklar korunmalıdır.Üretiminde her türlü et kullanılabildiği için risklidir.Bazı ülkelerde yasaklanmıştır.
Sodium Lactate 325 Laktik asitten elde edlir. Laktik asit ve laktatlar maya ve mantatlara karşı koruyucu olarak kullanılırlar. Dengeyi artırmak için anti oksidan olarak da kullanılır. Fermente olmuş bütün gida maddeleri bol miktarda laktik asit içerirler. Ticari olarak nişasta ve melasın bakteriyel fermentasyonu ylu ile üretilirler. Krema, peynir, dondurma, hazır çorba, kabartma tozu gibi ürünlerde kullanılır. Laktatın bu formatını metabolize edecek karaciğerde henüz enzimler gelişmediği için Bebek ve çocukların gıda maddelerinde kullanılmamalıdır.
Sodium Oleyl 481* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Sodyum, stearik asit ve laktik asit kombinasyonudur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Sodium, Potassium and Calcium Salts of Fatty Acids 470a* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Hayvansal yağların da kullanılabildiği, stearik asit, oleic asit, palmitik asit ve mayrestinik asit gibi doğal yağ asitlerinin tuzları kullanılır. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Sorbitan Monolaurate 493* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Sorbitol ve laurik asitten üretilir. . Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Sorbitan Mono-Oleate 494* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Sorbitol ve oleic asitten üretilir.Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Sorbitan Monopalmitate 495* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir.Sorbitol ve palmitik asitten üretilir. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Sorbitan Monostearate 491* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Sorbitol ve stearik asitten üretilir. . Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Sorbitan Tristearate 492* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir.Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Stearoyl Lactylate 481*, 482* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Sodyum, stearik asit ve laktik asit kombinasyonudur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Stearyl Tartrate 483* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Tartarik asit ve stearik asit kombinasyonudur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Sucroglycerides 474* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Şeker ve sentetik yağların esterleri. Gliserol ve doğal yağ asitlerinden oluşur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Sucrose Esters of Fatty Acids 473* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Şeker ve sentetik yağların esterleri. Gliserol ve doğal yağ asitlerinden oluşur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Stearic Acid 570* Homojenleştirici,tabaka önleyici. Sakızda, yağ aromalarında, fırın pastacılık ürünlerinde kullanılır. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Tartaric & Fatty Acid Esters of Glycerol 472d* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir. Şeker ve sentetik yağların esterleri. Gliserol ve doğal yağ asitlerinden oluşur. Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Thermally Oxidised Soya Bean Oil Interacted With Mono- and Di-Glycerides of Fatty Acids 479b* Homojenleştirici .Bitkisel ve hayvani kökenli olabilir Kimyasal olarak bileşiğin orijinini tayin emek mümkün değildir, ancak üretici firma bilebilir.
Tracetin 1518 Ticari olarak asetik asit gliserolden yapılır. Aromalar için solvent (eritken)olarak kullanılır. Anti fungal etki de gösterir. Birçok üründe kullanılır.
İşaretsiz ” siyah ” E numaraları helal kabul edilen katkıları gösterir.
” kırmızı ” E numaraları sağlık için tehlikeli katkıları gösterir.
” ** ” işaretleri kesin hayvan kökenli katkıları gösterir.
” * ” Bitkisel veya hayvansal kökenli olabilir.
Kaynak: www.animal-ingredients.hypermart.net , www.foodag.com ,http://www.vegsoc.org/info/enumbers (The Vegetarian Society of the UK) http://www.food-info.net/uk/index.htm (Wageningen University (the Netherlands)), gıdaraporu.com

Hayvansal Katkı Maddeleri Kılavuzu yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.