Çalışma kapsamında Belçika, Çekya, Almanya, İtalya, Malezya, Hollanda, Polonya, Güney Afrika, İspanya, Birleşik Krallık ve ABD’deki 422 bitki bazlı et ve 251 bitkisel süt, uluslararası alanda tanınan WHO Besin Profili modeli (NPM), Hollanda Beslenme Merkezi ve Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi’nin (EFSA) beslenme mevzuatı yönergelerine göre değerlendirildi.

ProVeg Sağlık ve Beslenme Direktörü ve raporun baş yazarı Valentina Gallani: "Yüksek düzeyde hayvansal gıda tüketmeye devam etmek, iklim krizini ve sağlığımızı giderek daha fazla etkiliyor. Bu nedenle, ulusların mümkün olduğunca çabuk daha fazla bitki bazlı beslenmeye geçmesi şart Raporumuz, bitki bazlı ürünlerin mevcut güçlü ve zayıf yönlerini vurgulayarak, endüstri ve hükümetler gibi paydaşların ülkelerinin süpermarketlerindeki bitki bazlı ürünleri daha da iyileştirmelerine olanak sağlıyor. Daha fazla bitki bazlı gıdalara geçiş, yaşam tarzı hastalıklarını azaltmanın, iklim değişikliği ve biyolojik çeşitlilik kaybıyla mücadeleye yardımcı olmanın kanıtlanmış bir yoludur."

Sonuçlar incelendiğinde, bitki bazlı etlerin hayvan kaynaklı ete göre daha az doymuş yağ ve önemli ölçüde daha fazla lif içerdiği, bitkisel sütlerin ise inek sütüne göre daha az yağ ve daha az doymuş yağ içerdiği görülüyor. Çalışma kapsamında incelenen tüm ülkelerde soya sütü özellikle ön plana çıkıyor. Çoğu bitkisel sütün şeker oranının düşük olduğu ve yaygın yanılgının aksine, takviyeler sayesinde bitkisel sütlerin inek sütü ile benzer kalsiyum seviyelerine sahip olduğu görüldü.

Gelecek İçin Öneriler

Çalışma yalnızca ürünlerin içeriklerini kapsamıyor. Elde edilen sonuçlar ışığında hazırlanan rapor aynı zamanda toplumun farklı kesimleri için bazı önemli önerileri de içeriyor.

Bitki bazlı ürün üreticilerine tuz ve şeker içeriğini sınırlamaları ve bitki bazlı gıdalarını mikro besinlerle zenginleştirmeleri tavsiye ediliyor. Perakendecilere bitki bazlı ürünlerin hayvansal ürünlerden daha pahalı olmamasını sağlamaları önerilirken, hükümetlere ise sağlıklı ve sürdürülebilir ürünlerin geliştirilmesine yardımcı olmak için bitki bazlı alternatifler için ulusal yönergeler sağlamaları çağrısında bulunuluyor.

Bitki Bazlı Ürünler ve Etkileri

Her geçen gün sayısı artan araştırmalar artık bitki bazlı alternatiflerin insan sağlığına yararlarını açık bir şekilde oraya koyuyor. Bu yılın başlarında yayınlanan bir başka rapor ise baklagiller ve tofu gibi daha az işlenmiş proteinlerin en sağlıklı seçenekler olmasının yanında, “yeni nesil” et alternatiflerinin ortalama olarak hayvan kaynaklı etten daha az kalori, daha az doymuş yağ ve daha fazla lif içerdiğini gösteriyordu.

The Food Foundation’ın söz konusu raporuna göre çeşitli bitki bazlı et alternatifleri, Beyond Meat ve Quorn gibi yeni nesil et alternatifleri, tofu ve tempeh gibi geleneksel et alternatifleri ve fasulye ve tahıllar gibi tam bitkisel gıdalar olmak üzere üç kategoride incelendi. Her üç kategoride de insan sağlığına ek olarak, bitki bazlı etlerin hayvan kaynaklı ete göre önemli ölçüde daha az sera gazı emisyonu ürettiği ve çok daha düşük bir su ayak izine sahip olduğu görüldü.

2023’ten önceki bir ProVeg araştırması da bitki bazlı etlerin genellikle hayvansal etten daha sağlıklı bir seçim olduğu ve yaşam tarzıyla ilişkili hastalık riskini azaltma potansiyeline sahip olduğu sonucunu içeriyordu.

Yeni Nesil Protein Alternatiflerine Yönelik Sağlık Endişeleri Hakkında

Tüketiciler genellikle bitki bazlı beslenmeye geçişte yeterli protein alma konusunda endişe duysalar da, hayvan kaynaklı et ile geleneksel veya yeni nesil bitki bazlı alternatifler arasındaki protein içeriği farkının minimum olduğu bulundu.

The Food Foundation'da Kıdemli İş ve Yatırımcı Katılımı Yöneticisi Rebecca Tobi: "Hayvan kaynaklı etin tadını taklit eden bitki bazlı alternatifler, insanların daha fazla bitki açısından zengin diyetlere yönelmelerine yardımcı olmakta gerçekten yararlı bir rol oynayabilirken, fasulye gibi alternatif protein kaynakları hem hayvan kaynaklı ete hem de diğer bitki bazlı et alternatiflerine kıyasla daha güçlü bir performans sergiliyor."

Tüm yeni nesil ürünler ultra işlenmiş olarak sınıflandırılsa da, yapılan son araştırmalar tüm yüksek oranda işlenmiş gıdaların olumsuz sağlık etkilerine sahip olmadığını gösteriyor. 2023 tarihli bir çalışmada, yeni nesil protein alternatiflerinin herhangi bir sağlık dezavantajıyla ilişkilendirilmediği ve diğer yandan, işlenmiş hayvan kaynaklı et ürünlerinin zararlı olduğu görüldü. Hala endişeli olan tüketiciler için rapor, çok daha az işlenmiş olan tofu, tempeh ve seitan gibi geleneksel protein alternatiflerini öneriyor.

Kaynaklar: vegconomist, Proveg, The Food Foundation

Yeni Araştırma: Bitki Bazlı Et ve Bitkisel Süt Hayvan Kaynaklı Ürünlerden <strong>Daha Sağlıklı</strong> yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

HAYVAN HAKLARINDA GERİLEME VURGUSU

Vegan Derneği Türkiye (TVD) tarafından gelenekselleştirilen festival, Dünya Vegan Ayı olan Kasım ayı içerisinde 1 Kasım Dünya Vegan Günü’nü de kapsayan bir programla, hayvan hakları konusunda farkındalık yaratmak, veganlığın etik, sağlık ve çevre yönünden etkilerini vurgulamak, veganlar arasında dayanışmayı artırmak üzere, “veganlığa davet” konseptiyle vegan olan/olmayan her kesimden katılımcıya davette bulundu. 

Bu yıl hayvan hakları hukukunda gerçekleştirilen büyük düşüş ve gerilemeden hareketle özellikle sokakta yaşayan hayvanlara yönelik çözüm üretmeyi amaçlayan festival, farklı disiplinlerden çeşitli hak savunucusu örgütlere yaptığı çağrı ile özel bir oturum da düzenledi.

ESARET YA DA ÖLÜM

Açılış konuşmasında 5199 sayılı hayvanları koruma kanunundaki gerilemelere dikkat çeken TVD Başkanı Ebru Arıman, “yürürlüğe girdiği 2004 yılından bu yana bütüncül hak savunucuları tarafından yalnızca bazı hayvanların birtakım haklarını koruyan bu yasa, 2024 yılı itibariyle yapılan düzenleme ile artık tamamen hayvanların özgürlüklerini ve yaşam haklarını yok sayan içi boş bir yasa haline gelmiştir. Bu ülkenin 2024 yılı itibariyle artık bir hayvanları koruma kanunu bulunmamaktadır. Hayvanların yaşam hakkını yalnızca insan vesayeti altında mümkün kılan bu yasal düzenleme, özgür bir ortamda yaşama hakkı bulunan tüm hayvanlar için ya esaret ya da ölüm anlamına geliyor” dedi.

ESKİ MEZBAHADA HAYVAN HAKLARI MESAJLARI

“Dünyanın karşı karşıya olduğu tüm şiddet olayları hayvanlara şiddet pratiklerinden besleniyor. “ diyen Arıman, 1985 yılına kadar İstanbul’un en büyük mezbahası olarak hizmet vermiş olan eski adıyla Sütlüce Mezbahası yeni adıyla Haliç Kongre Merkezi’nin tarihi sürecine değinerek “Bir zamanlar hayvanların sessiz çığlıklarına tanıklık eden bu mekanda, onların ve bundan sonrakilerin çıkaramadıkları ses olmak için buradayız. İkinci kez buluştuğumuz bu mekan tam da bu nedenle bizim için büyük bir anlam taşıyor” ifadelerine yer verdi.

Açılış konuşmasının ardından BURHAK kurucusu Eray Özgüner’in, 2019 yılında kaybettiği oğlu, hayvan hakları aktivisti Burak Özgüner’i konu alan hikaye anlatımı ana sahnede izleyicilerle buluştu.

Balat salonda planlanan etkinlikler kapsamında, 14 yıldır vegan olduğunu vurgulayan Açık Radyo Kurucusu Ömer Madra yaptığı konuşmasında tüketim alışkanlıklarımızın çevresel etkilerine değinerek veganlığın sadece etik değil, çevresel sürdürülebilirliğin de temeli olduğunu vurgulayarak bu konuda çarpıcı örnekler de paylaştı. Ömer Madra konuşmasında, hayvan sömürüsüne dayanan sektörlerin iklime ve çevreye  verdiği zararlar karşılaştırmalı ve detaylı istatistiki veriler üzerinden aktarırken bu zararın ulusal ve uluslararası ana akım medyada gündeme getirilmediğinin de altını çizdi. 

HAYVANLARI ANLAYABİLECEĞİMİZ GÜNLER ÇOK YAKINDA

Gazeteci yazar Nevşin Mengü, son dönemde gündemde olan hayvanları koruma kanunundaki değişikliğin zeminini hazırlamak üzere kimi medya organları tarafından bilinçli olarak yürütülen dezenformasyona değinerek hayvan hakları alanındaki kasıtlı algı operasyonuna ve yaşanan gerilemeye dikkat çekti.

Aynı zamanda hayvanlar üzerinde son dönemde yapılan “iletişim çözümlemelerinin” detayına değinen Mengü, yakın zamanda hayvanların kendine özgü iletişim dillerini deşifre eden çalışmalarda sona gelindiğini ve bu tamamen başarıldığı takdirde hayvanların duygu durumlarını insanların anlayacağı şekilde aktarmasının etik bazı sorunları da gündeme getireceğini de dile getirdi: “Hayvanlar, yanlarında öldürülen diğer arkadaşını görünce korkuyorum ya da ölmek istemiyorum diyecek. Bu da etik bazı sorunları ve hayvanların yaşam haklarının tekrar sorgulamayı beraberinde getirecek”.

TÜRCÜLÜK, GELECEĞİN IRKÇILIĞI OLARAK GÖRÜLECEK

Festivalin birbirinden değerli konuşmacıları arasında Bilgi Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekanı Itır Erhart da yerini aldı.  Bilgi Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekanı Itır Erhart, türcülüğün toplumda yeterince fark edilmeyen bir ideoloji olduğunu vurgulayarak şu ifadeyi kullandı:

“Bugün nasıl bir bireye yönelik ırkçılık toplumda kabul edilemezse, gelecekte türcülük de aynı şekilde reddedilecek. Hayvanlar da insanlar gibi eşit bireyler olarak muamele görecek.”

VEGAN PAZAR BÜYÜYOR

Finans Gazetecisi Şebnem Turhan ise vegan pazarda son yıllarda yaşanan gelişmelere dikkat çekerek oksijenden yapay et ve yağ elde edilebilen teknolojilerin önümüzdeki yıllarda piyasada olacak şekilde çalışmalarını tamamlamak üzere olduğunu vurguladı. Türkiye’nin henüz halka arz olmuş vegan şirket olmadığını vurgulayan Turhan, küresel gıda pazarının 28 milyar doları bulduğunu ancak vegan moda pazarının gıdadan daha hızlı büyüyerek 2024 yılını 518 milyar dolarla tamamlayarak 2032 yılında ise 880 milyar doları aşacağının öngörüldüğünü belirtti. 

VEGAN ÜRÜNLERİN ETİKETLENMESİ KONUSUNDA DÜZENLEMELER

Vegan pazarın büyümesi, ithalat ve ihracatın büyümesinin önündeki en büyük engellerden biri olan bitki bazlı ürünlerin isimlendirilmesi konusundaki kısıtlamalarla ilgili Türkiye’de ve Avrupa’da yaşanan süreçler, sıkıntılar ve çözüm önerileri,  Avrupa Vejetaryenler Birliği Avrupa Birliği Politikaları Yöneticisi Rafael Pinto, Vegan İş Girişimcisi Cem Özakgül ve V-Label Türkiye Direktörü Ebru Arıman tarafından masaya yatırıldı.

ATÖLYELER, FİLMLER

Festival atölye programı akademisyen ve yazar Yeliz Utku Konca tarafından nefes atölyesi ile başladı. Ardından işaret dili atölyesi ve vegan mama atölyesi gibi farklı konulardaki çalışmalar ziyaretçilerle buluştu. Türkiye’deki sağır kültürünün veganizm ile kesişimini artırmak üzerine yoğunlaşılan atölyede, veganizmin temel kavramları işaret diline çevrildi. 

Festivalde ayrıca Vegan Perspektif Derneği’nin katkılarıyla Vegan Çiftlik Uluslararası Kısa Film Festivali’nde yarışmış  vegan filmlerden oluşan bir özel  seçkiye de yer verildi. Tüm festival programı ayrıca Türk İşaret Dili Genç Çevirmenleri Platformu  tarafından işaret dili desteği ile de ziyaretçilere sunuldu.

YOĞUN KATILIM

Türkiye’nin dört bir yanından gelen ziyaretçiler ve uluslararası misafirler, festivale yoğun ilgi gösterdi. Yaklaşık 2000 m2 alan üzerinde konumlanan ve konferans salonları, atölye alanları, ortak akıl yürütme çalışması, çocuk alanı, fuaye alanı ve açık alandan oluşan festival alanı bu yıl 10 binin üzerinde ziyaretçiyi ağırladı.

SOKAKTA YAŞAYAN HAYVANLARIN KATLEDİLMESİNE KARŞI ÇÖZÜM ARAYIŞLARI

Türkiye’deki hayvan hakları savunucuları 2024’de toplumun büyük desteğini alarak verilen hayvan hakları mücadelesine karşın 7527 sayılı yasanın dayatılması gerçeğiyle karşı karşıya kalmıştı. Bu nedenle böyle bir iklimde gerçekleşen 7.Uluslararası İstanbul Vegfest, ön saflarda mücadele eden hak savunucularını bir araya getirdi ve hayvan haklarında çalışan sivil toplum kuruluşları, inisiyatif ve aktivistlerle birlikte ortak akıl yürütme pratiği yapıldı.

Yaşamdan Yana Veteriner Hekimler Platformu’nun katılımı ile veteriner hekimlerin perspektifinin sokakta yaşayan hayvanların sorunlarına yönelik  bilimsel ve etik çözümler konusunda ne kadar önemli olduğu bu çalışma ile bir kez daha örneklendi.

Atölye sonrasında uzun yıllar ülkemizde de sokak köpekleri nüfus yönetimi için emek vermiş olan ve Romanya Topluluk Köpeklerini Koruma Derneği’nden (FPCC) Robert Smith ile değerlendirme ve güncel deneyim aktarımı yapıldı.

Hayvan hakları aktivistlerinin yaşadıkları ruhsal zorlukları aşmaları amacıyla Toplumsal Dayanışma İçin Psikologlar (TODAP) üyesi Klinik Psikolog Ayten Deniz Tepeli ile psikolojik dayanıklılığı destekleme oturumu da gerçekleştirildi.

AZERBAYCAN’A ÖZEL İLGİ

Azerbaycan Veqan Kollektiv’in desteğiyle düzenlenen oturumda ise benzer coğrafyalarda yaşanan benzer sorunlara dikkat çekildi ve her iki ülkede de sürdürülen hayvan hakları mücadelesinin dayanışma ihtiyacına Kamran Mammadli’nin uzaktan erişimle yapılan konuşmasında vurgu yapıldı. 

V-LABEL’IN TÜRKİYE’DE 10.YILI

İsviçre merkezli uluslararası vegan ürün ve hizmet etiketi sivil toplum yapılanması V-Label’ın Türkiye’deki faaliyetlerine başlamasının 10.yılı dolayısıyla, Türkiye’de 10 yıldır V-Label ile çalışan firmalar ödüllendirildi.

Komagene Çiğköfte, Nudo Erişte ve Eriş Un ürünlerini, V-Label’ın Türkiye pazarına girişi ile birlikte V-Label vegan lisansıyla tescilleyen 2 firma olarak Yörpaş Gıda ve Erişler Gıda V-Label 10.yıl ödüllerinin sahibi oldu.

VEGAN GELECEK ÖDÜLLERİ

Festival öncesi TVD’nin çeşitli kategorilerde açmış olduğu “TVD Vegan Gelecek Ödülleri” oylamasının kazananları da sahiplerini buldu.

Vegan ürün ve hizmet kategorilerinde ödüllendirilen isimler şöyle sıralandı:

Yılın Vegan Gıda Ürünü Ödülü: Itz Nutz – Fermente Süzme Kaju 

Yılın Vegan Atıştırmalığı Ödülü: Züber – Noutos Nohut Cipsi

Yılın Vegan İçeceği Ödülü: Alpro – Bitter Çikolata & Badem

Yılın Vegan Kozmetik Ürünü Ödülü: Badecanlar Şefkatli Kozmetik – HaleJale’nin Yüz Serumu

Yılın Vegan Markası Ödülü: Badecanlar Şefkatli Kozmetik

Yılın Vegan İşletmesi Ödülü: Vegan Masa

Yılın Vegan Dostu Zincir Marketi Ödülü: Metro Türkiye

VEGANLAR NEVŞİN MENGÜ DEDİ

Veganların oylarıyla, Yılın En Etkili Vegan Medya Figürü Kategorisinde ödüle layık görülen Gazeteci /Yazar Nevşin Mengü, aynı zamanda Veganizme Destek Ödülü’nü de alarak festivalden 2 ödülle ayrıldı.

En başarılı sporcu ve oluşumlar

Yılın En Etkili Vegan Sporcusu ödülü Buz Hokeyi Kadın A Milli Takımı Kaptanı Başak Demirkol’a giderken, Yılın Vegan Sosyal Medya İçerik Üreticisi ödülünü Ekin Özel Demir (@ekinözel) aldı. Yılın Üniversite Vegan Kulübü ödülü ise Boğaziçi Vegan’ın (Boğaziçi Üniversitesi Çevre Kulübü Vegan Topluluğu) oldu.

TVD ÖZEL ÖDÜLLERİ 2 ÖZEL İSME

TVD, hayvan hakları, çevre ve sürdürebilirlik temelli başarılı çalışmaları nedeniyle Açık Radyo kurucusu Ömer Madra’ya ve geçtiğimiz yıl TVD tarafından açılan Ava Dur De kampanyasına büyük destek vererek bu kampanya için yorumladığı “Urfa’nın Etrafı” adlı türkü ve hazırladığı çarpıcı kliple destek veren vegan sanatçı Tan Taşçı’ya TVD Özel Ödülü verdi.

FESTİVAL ARTAN İLGİYLE BÜYÜYEREK DEVAM EDİYOR

Festivalin artan ilgisi ve büyüyen etkisi doğrultusunda, önümüzdeki yıl daha geniş bir programla ve daha geniş bir alanda gerçekleşmesi planlanıyor.

Sürpriz vegan isimlerle festival ziyaretçilerini buluşturmaya devam edecek Uluslararası İstanbul Vegfest’in 8.yıl planlamasına ise şimdiden başlandı.

<strong>VEGANLAR HALİÇ’İ SALLADI!</strong> yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Yeni bir kararname taslağı, biftek, kaburga ve jambon da dahil olmak üzere bitki bazlı gıdaları tanımlaması yasak olan 21 terimi listeliyor. Ancak ürünlerin belirli bir miktardan daha az bitki proteini içermesi durumunda (en fazla yüzde altı olacak şekilde) bitki bazlı et alternatiflerinde pişmiş jambon, sosis ve domuz pastırması gibi 120’den fazla terimin kullanılmasına izin verilecek.

Hareket, Fransa idari mahkemesi Conseil d’État’ın daha önce sunulan benzer bir kararı “çok muğlak” olduğu gerekçesiyle rafa kaldırmasından bir yıl sonra geldi. Mahkeme, bitki bazlı şirketlerin “kasaplık etlere, hazır et ve domuz ürünleri veya balığa özgü terminolojiyi” geniş çapta kullanmasını engellemenin yasalara aykırı olabileceğini ifade etmişti. Bu nedenle Fransa Hükümeti, mahkemenin endişelerini gidermek amacıyla yeni kararnamede tam olarak hangi terimleri yasaklayacağını açıkladı.

Fransa Tarım Bakanı Marc Fesneau yaptığı açıklamada, “Bu yeni kararname taslağı, et ürünleriyle ilgili isimlendirmeleri “et” içermeyen gıda maddeleri için kullanarak yanıltıcı iddialara son verme arzumuzu yansıtıyor” dedi. Ayrıca bu durumun “tüketicilerin ve üreticilerin meşru beklentilerine yanıt veren şeffaflık ve dürüstlük meselesi” olduğunu da belirtti. Fransa’daki çiftçiler ile et ve süt ürünleri şirketleri, bitki bazlı ürünlerde “et” terimlerinin kullanılmasının tüketicilerin kafasını karıştırdığını savunuyor.

Fransa’da Vegan Alternatifler

Fransa’da giderek daha fazla insan et tüketimini azaltmaya çalışıyor ve vegan alternatifleri deniyor. Kantar World Panel tarafından yapılan bir araştırma, Fransız hanelerinin yüzde 49’unda daha az et yemeye çalışan en az bir esneklikçinin bulunduğunu ortaya çıkardı; bu oran altı yıl önce yüzde 25’ti. 2021 yılında Fransız tüketicilerin yüzde 16’sı bitki bazlı et alternatiflerini tercih etti. Aynı yıl pazar 105 milyon Euro değerine ulaştı.

Yerel Vegan Alternatif Üreticileri Cezalandırılıyor

Bitki bazlı endüstrideki pek çok kişi yeni kararnameye tepki gösteriyor. Fransız vegan domuz pastırması markası La Vie’nin CEO’su Nicholas Schweitzer, Plant Based News’e, “Bu yasa, Fransız hükümetinin iki resmi önceliği ile aykırılık oluşturuyor: küresel ısınmaya karşı mücadele ve Fransa’nın yeniden sanayileşmesi” dedi. Ayrıca bu yasanın sadece Fransa’da üretim yapan firmalar için geçerli olması nedeniyle “Cezalandırılacak tek ürün yerel olarak üretilen ürünler olacağını” ifade etti.

Fransa dışından ithal edilen “et” isimli vegan ürünler ise yasaktan etkilenmeyecek. Bu, vegan “sosis” ve “bifteğin” farklı isimler kullanılması gerekecek Fransız ürünleriyle birlikte satılabileceği anlamına geliyor.

Yeni kararnamedeki kural, vegan ürünlerin az miktarda bitkisel protein içermesi durumunda bazı “et” tabirlerini kullanabileceğini belirtiyor ve pek çok ürünün bu tabirleri kullanmasını fiilen yasaklayacak. Et endüstrisi sıklıkla vegan alternatifleri sağlıksız olmakla suçluyor ancak yeni yasa, ürünlerinde yüksek oranda sağlıklı bitkisel protein içeriği bulunduran markaları cezalandıracak.

Vegan ürün üreticilerinin ve aktivistlerin üreticilerin, et ve süt endüstrilerinin oluşturduğu baskı nedeniyle vegan ikamelere getirimeye çalışılan yasaklar konusunda tüketicilerin temel haklarını korumak için yürüttükleri mücadeleler ise devam ediyor.

Kaynak: plantbasednews.com

Fransa Hükümeti Vegan Et Alternatiflerini ‘Yanıltıcı’ Oldukları Gerekçesiyle Yasaklamaya Çalışıyor yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.