Bilimsellikten uzak ve çelişkilerle dolu bu tasarıyı kabul etmiyoruz!

Gerekçelerdeki Temel Eksiklikler

Önerilen ötenazi/uyutma/itlaf/öldürmenin Türkiye’de ve Osmanlı Devleti’nde kullanılmış ve sonuç vermemiş olmasına değinilmemiş. Öldürmenin yasal olduğu dönemde tepki gördüğü, yıllar içinde artan toplumsal tepkiyle kimi bölgelerde fiili olarak durduğu ve daha sonra da yasa ile kaldırıldığı belirtilmemiş.

Taslağın temel amacı sokaktaki hayvan ve özellikle köpek nüfusunu kontrol altına almak. Ancak köpek nüfusunu oluşturan nedenler üzerine bir çalışma yapılmamış. Kök nedenleri tanımlamadan, doğrudan mevcuttan (kısırlaştırma) farklı bir yöntemle (öldürme) köpek nüfusunun kontrol altına alınacağı iddia edilmiş. Kök nedenler belirlenmeden yapılacak her çalışma sonuçsuz kalacaktır.

WOAH (Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü) başta olmak üzere dünyada hayvanlar konusundaki otoritelerin tamamı KÖPEK NÜFUS YÖNETİMİ’nde kısırlaştırma, aşılama ve yerinde yaşatmayı önermektedir. WOAH referansı, eski ismiyle ve açıkladığı kodlara ters kullanılmış.

Gerekçelerin genelinde verisizlik ve olanların da doğru içerikle kullanılamadığı görülüyor. Bilimsellikten uzak ve geçmiş başarısız deneyimlerin analizlerine atıf yapılmamış.

Argümanlar Veriler ve Referanslarla Desteklenmiyor

Trafik kazalarında hayvana çarpmanın sayısal verisi kullanılırken ne kadarının yaban hayvanı, kedi ya da sahipsiz köpek olduğu belirtilmiyor. Açıklama verilmediğinden, okuyanları tüm kazaların sahipsiz köpekler nedeniyle olduğu algısına itebilir.

Kuduz riskli temas başlığında belirtilen sayıların alt açılımları ve Sahipli, sahipsiz, kedi, köpek, yaban, besi hayvanları kırılımı verilmiyor. Kayıt verilmediği ve açıklama notu da olmadığından tüm kuduz aşılarının sahipsiz köpekler nedeniyle olduğu algısına itebilir. Hem doğru değil hem de yanıltıcıdır. Buna rağmen, kuduz temaslı grafiği konulması anlamsızdır. Grafik, “bilimsel bir çalışma” izlenimi vermez.

Türkiye’de sahipsiz köpek saldırılarından ölen kişiler olduğu belirtilmiş ama sayısal veri eklenmemiş. “En temel insan hakkı olan yaşam hakkını dahi tehdit eder” durumda olduğu yargısı var ama bunu destekleyecek hiçbir veri yok.

Bakanlıkça yayınlanan yıllara göre kısırlaştırılan hayvan tablosu verilmiş ve veri olarak kullanılmış ancak bunun en temel kedi-köpek kırılımının verilmemesi bir başka eksikliktir.

Köpek popülasyonunun üstel arttığı ifade ediliyor ama bir bilimsel referans konulmuyor. Hangi uluslarası yayınlarda bu “bilgi” geçmektedir sorusunun yanıtı verilmelidir.

Gerekçelerde “Türkiye’de 2 milyon civarında köpek olduğu ifade edilse de…” şeklinde kaynaksız bir sayısal referans oluşturulmaya çalışılmış ve kendi tahminleri ile 4 milyon köpek olduğu yargısına varılmış. Sahipsiz köpek nüfusunun tahmini için matematiksel bir model ortaya konmamıştır. Çok kritik bu sayının sadece kişisel tahminlerle yasa taslağında kullanılması yanlıştır.

2024 için yapılan 4 milyon tahmini 2022’deki köpek nüfusu olarak da kullanılması bir başka hata ve kendi içinde çelişkidir. 2022’de köpek nüfusu olarak yine 4 milyon sayısı kullanılmış, o zaman 2022 ile 2024 arasında köpek nüfus artışı olmamış demektir. Bu da “üstel artış” iddialarını yerinde çürütür.

“Sahipsiz hayvanların saldırısı sonucunda valiliklere ve yerel yönetimlere açılmış birçok tazminat davası bulunmakta olduğu” belirtilse de sayı verilmiyor. Çalışmanın ciddiyeti için bu kayıtlar verilmelidir.

“Bilimsel verilere göre, sahipsiz hayvanların popülasyonunun kontrol altına alınabilmesi maksadıyla tüm popülasyonun %70’inin kısırlaştırılması” bir gereklilik olarak belirtilmiş. Hem referans hem de %70’in ne kadarlık sürede ulaşılması gerektiği belirtilmiyor. Bu önemli eksiklik yanlış yargılara varılmasına neden olabilir.

Belirsizlik, Eksik Gerekçelendirme ve Çelişki

Düzenlemede “sahipsiz hayvan”, ”sahipsiz köpek” karışık olarak geçiyor. Öznenin köpekler olduğu belli ama sahipsiz hayvan tanımı da geçtiği için kediler de dahil ediliyor.

Gerekçede “sahipsiz hayvan popülasyonunun yoğunluğu, artışı..” vb. yargıları yer almakta ama buna destekleyen bir istatistik verilmiyor. Bir kanunun gerekçesinde kamu yararı ve doğru yönlendirme için devletin verileri büyük bir ciddilikte kullanılmalı, verisiz gerekçelendirme yapılmamalıdır.

Sahipsiz köpeklerin ceylan ve karacalara zarar verdiği bir gerekçe olarak belirtiliyor. Ancak bu gerekçenin kullanılabilmesi için Bakanlığın her sene yaban koyunu, keçisi, ceylanlar için açtığı av ihaleleri ile iki soruya yanıt bulunması gerekiyor:

a) Yaban hayatını koruma amacı güdülüyorsa, neden öncelikle bu ihaleler durdurulmuyor?

b) Sahipsiz köpek kaynaklı yaban hayatında azalan türler üzerinden Türkiye’de bilimsel bir çalışma var mıdır?

Referans Sorunu

OIE (the Office International des Epizooties)’a atıfta bulunulmuş. 1924’de kurulan OIE, 2003’de WOAH (World Organisation for Animal Health) adını almıştır.

Dünya çapında hayvanlar üzerine en önemli otoritelerden olan WOAH’ın KARA HAYVANLARI SAĞLIK KODU yayınının Bölüm 7.7’si KÖPEK NÜFUS YÖNETİMİ’ne ayrılmıştır:

“Köpeklerin toplu olarak itlaf edilmesinin etkisiz olduğu ve ters etki yaratabileceği dikkate alındığında, popülasyonunun boyutunun azaltılması, kuduz yaygınlığının azaltılmasında etkili bir yol değildir. DPM, popülasyon değişimini azaltarak kuduz kontrolüne katkıda bulunabilir, dolayısıyla aşılanmış bir köpek popülasyonunda sürü bağışıklığının korunmasını destekleyebilir. Nüfus değişiminin kuduz kontrolüyle en alakalı bileşenleri, aşılanmamış kalma riski taşıyan yavru köpeklerin doğumunun azaltılması ve aşılanmış köpeklerin refahının ve yaşam beklentisinin iyileştirilmesidir.”

Bu maddeden açıkça görülmektedir ki WOAH köpekleri toplu olarak öldürme/itlaf etmeyi önermediği gibi bunun ters etki yaratacağını ve kuduza karşı etkisiz olduğunu belirtiyor. AşılanMAmış kalma riski olan yavruların doğumunun azaltılmasını öneriyor.

Yasa taslağında OIE’ye atıfta bulunulması 2003’den eski bir kaynak kullanıldığını ve “güncel” kodların dikkate alınmadığını gösteriyor. Bu büyük bir hatadır.

Tartışmalı İddialar

Son derece tartışmalı bir iddia var: ”Sahipsiz hayvanların sayılarının kontrol altına alınması bir yana bazı çevrelerce adeta sahipsiz hayvanların kontrolsüz artışı desteklenmektedir. Bu durum, iyi niyetle yapılan bağışların belirsiz ve kanun dışı maksatlarla kullanılabilmesine imkân tanımakta ve popülasyon kontrol çalışmalarını sekteye uğratmaktadır.”

Taslağı yazanlar tüm kamuoyuna, bu cümleleri hangi olaylar üzerinden belirttiklerini açıklamalıdır. Çünkü bir “suç” iması olup, buna dair şüphe ve endişeleri olduğunda savcılık araştırması istenmelidir. Bu yapılmadı ise sosyal olaylarda vicdani ve dayanışmacı yönü bilinen toplumumuz endişe ve bilinmezlik içinde bırakılmamalıdır.

Türkiye’deki hayvan hareketi ile ilgili olmayan bir cümlenin, 5199 sayılı kanunda değişiklik için gerekçe olarak gösterilmesi ciddiyetine temelden gölge düşürüyor. Türkiye’deki hayvan hareketi 2004 yasasından önce de günümüze kadar da Kısırlaştır, Aşılat, Yerinde Yaşat üzerinden ilerlemiştir. Hayvanlarla ilgili kampanyaların, STK’ların belediye ve hükümetlerden ısrarla istediği “kısırlaştırmadır”. Buna rağmen, gerekçede tam aksi bir ifade geçmesi maddi bir hata değilse, titizlik gösterilmediğinin bir başka kanıtı olabilir.

Gerçek Çözüm: Kısırlaştır, Aşıla, Yerinde Yaşat

Gerekçeler kendi içinde tutarsızdır. Kısırlaştır, Aşıla, Yerinde Yaşat programı üzerinden geliştirilmiş 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun belediyelerce uygulanmadığının tespiti yapılmış. Denetimsizlik gibi sistemsel sorunlar işaretlenmiş ve kısırlaştır, aşıla, yerinde yaşat programının çözüm olmadığı iddia edilmiş. Oysa denetimsizlik ve uygulama eksiklikleri programın değil, yürütmenin eksikliğini gösterir. Uygulanamayan programın başarısızlığından söz edilemez.

“…Sahipsiz hayvanların kamusal alanlarda beslenmesi, vatandaşlar arasında sözlü veya fiziksel tartışmalara sebep olmakta bu da toplumsal gerginliği arttırmakta” gerekçesi üzerinden hayvanların öldürülmesi önerilemez. Kamu otoritesi burada düzenleme yapmakla mükelleftir ve bu ortadan kaldırma-yok etme olamaz.

Kısırlaştır, Aşıla, Yerinde Yaşat’ın sınırlı kaldığı doğru değildir. Dünya genelinde sadece birini ya da karma modellerin uygulandığı ülkeler bulunmaktadır. Hayvan haklarının ilerletildiği tüm ülkelerde öldürme ciddi olarak tartışılmakta ve/veya terk edilmektedir. Ancak bizim bu programı benimserken kullandığımız iki temel argüman vardır:

a) Bilimsellik
b) Kültürel ve inanç kodlarımızla paralellik.

Hayvanları Koruma Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasını Öngören Yasa Taslak Teklifi Genel Gerekçeler Üzerine Detaylı Bir İnceleme yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

II. Mahmud  döneminde (1808 – 1839) bir İngiliz turistin çıktığı duvarda köpeklere taş atıp tahrik ettiği sırada, çıktığı duvardan düşerek ölmesi üzerine, İngiltere Osmanlı Devleti’ne nota verir.

Nota üzerine şehirde aylar süren köpek avı başlatılır.

Köpeklerin toplanmasına en büyük itiraz İstanbullu yerel halktan gelir.

Itirazlara rağmen onbinlerce köpek Marmara Denizi’ndeki Sivri Ada’ya terk edilir.

Bir süre sonra halkın tepkisi ve uğursuzluk getireceği söylentileri üzerine sağ kalan köpekler adadan geri getirilir.

Sultan Abdülaziz devrinde (1861 – 1876) Avrupalı yabancıların sokakta yaşayan köpeklere yönelik şikayetleri nedeniyle tekrar toplama kararı alınır.

Toplanan köpeklerin bir kısmı şehir dışına gönderilir bir kısmı ise yine Sivri Ada’ya bırakılır.

Kısa süre sonra tarihin en büyük yangınlarından biri 1870 Beyoğlu Yangını çıkar.

Şehir halkı bu yangınla köpekler arasında bir bağ kurar: köpekler sokaklarda olsaydı havlayarak mahalleliye haber verir, belki de yangın büyümeden söndürülebilirdi.

Ancak halkın tepkisine rağmen istanbul’un köpekleri için sürgün ve ölüm son bulmaz.

Alman imparatoru II. Wilhelm’in II.Abdülhamid döneminde (1876 – 1909) istanbul’a gelişi sebebiyle sokakların temiz görünmesi için köpeklerin toplatılmasına ve şehir dışına gönderilmesine karar verilir.

Fakat bu girişim, öncekilerden farklı olarak halkın muhalefeti sayesinde henüz uygulamaya konulmadan engellenir.

Son tecrit ve katliam vakası ise Osmanlı Devleti’nin son döneminde gerçekleşir.

İstanbul’da sokak köpeklerinin sayısının aşırı artışı üzerine belediye başkanı Suphi Bey, 1910 yılında kentteki köpekleri toplama kararı alır.

80 binden fazla köpek sokaklardan toplanır, teknelerle Sivri Ada’ya götürülür.

Başlangıçta köpeklere yemek ve su götürülse de bir süre sonra yardımlar tamamen kesilir.

Sivri Ada’da açlık ve susuzluk nedeniyle büyük bir katliam ve acı yaşanır.

Su ve yiyecek bulamayan köpekler bir süre sonra açlıktan ölür ve birbirlerini yemeye başlar.

Söylenenlere göre acı çeken köpeklerin ulumaları kıyılardan bile duyulur.

Ölen köpeklerin kokusu İstanbul’a kadar ulaşır ve katliamın kokusu uzun süre boyunca şehrin üstünde kalır.

Halk, 1912 yılındaki depreminin sebebini ve Balkan Savaşı’nda yaşanan kayıpları bu katliamın getirdiği “uğursuzluğa” bağlar.

Sivri Ada’nın adı halk arasında artık “Hayırsız Ada” olarak anılır.

Yıl 2024, bugün sokakta yaşayan hayvanların katline yönelik yeni bir yasa tasarısı ile karşı karşıyayız…

Tıpkı geçmişte olduğu gibi, bir kez daha; kamuoyu vicdanı sokaklarımızı paylaştığımız milyonlarca köpeğin yaşam alanlarından koparılarak tecrit edilmelerini reddediyor.

Birlikte yaşam kültürüne sahip bu topraklarda kültürel kodlarımızla bağdaşmayan, bilimsellikten ve etik değerlerden uzak bu yasa tasarısını kabul etmiyoruz.

“popülasyon kontrolü”, “güvenlik”, “korku” gibi bahanelerle mahallelerimizin sakinleri olan köpeklerin katledilmelerine karşı birlikte direniyoruz.

Yetkililerin tarihten ders çıkarmalarını ve  kamuoyu vicdanına uygun hareket etmelerini talep ediyoruz.

Bilimsel olan, yaşam hakkını koruyan, kültürel kodlarımızla çelişmeyen ve etik tek çözüm kısırlaştırma, aşılama ve yerinde yaşatmadır.

Tarihimizde, yeni bir Hayırsız Ada katliamına daha yer yok!

Tarihimizdeki Kara Leke: Hayırsız Ada yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Bugün bazı haber kaynakları tarafından 23.5.2024 Perşembe günü TBMM’ye 5199 sayılı kanunda değişiklik içeren bir taslağın geleceği işaret edildi. Taslak metni kamuoyu ile paylaşılmasa da haber içeriklerinde, sokaktaki evcil hayvanların toplanması, belli bir süre tutulması, sahiplenilmezler ise uyutulması-öldürülmesi şeklinde maddeler olduğu belirtilmekte.

BİZİM COĞRAFYAMIZ BİZİM KODLARIMIZ

Türkiye coğrafi koşulları, kültürel değerleri ve dinamikleri ile kendine özgüdür.  Sokakta yaşayan hayvanlar konusunda, sınırlarının olduğu Avrupa ve Ortadoğu ülkeleri ile karşılaştırılamayacak bir zenginliğe ve hoşgörüye sahiptir. Kültürel ve inanış “kodlarımız” kuşaklar boyu aktarıla gelmiştir. Bu cümlelerin kanıtları orta çağ döneminden bugüne tüm tarihsel kaynaklarda yer almaktadır. Kanıtlıdır. Öldürme değil, koruma ve yaşatma içerir.

ÖLDÜRME de OLMAZ HAPSETME de

Sokakta yaşayan evcil hayvanların öldürülmeleri de toplanmaları da her dönem toplumumuzda reddedildi. Bugün de öyle. Öldürmenin sokakta ya da adada, görülmeyen yerde olmasına bakmaksızın lanetlenir. Sokakta yaşayan hayvanların alınıp götürülmesine karşı çıkılır.

Geldiğimiz noktada kendi elimizle oluşturduğumuz ve bu topraklarda bugüne dek süregelmiş şehir ve kırsal yaşamdaki insan-hayvan örüntüsüne bir gecede alınacak kararlarla ihanet edilemez. Doğanın tıpkı bizim gibi bir parçası olan hayvanların, siyasal ve yönetimsel yanlışların bir sonucu olarak nüfuslarının kontrol altında tutulamadığı yerlerde çözüm soykırımda aranamaz.

ÖLDÜRMEYE GEREKÇE OLUŞTURMAYA ÇALIŞANLAR ASIL SORUMLULAR

Basın tarafından cımbızlanan münferit örneklerde yaşanan üzücü olayların ana sebebi, görevini ve sorumluluklarını yerine getirmeyen resmî kurumlar ve yerel yönetimlerdir. İnsan hayvan arasında olduğu öne sürülen bu saldırgan davranışlarda en fazla olumsuz örneğin de insandan hayvana yöneltilen saldırganlıklar olduğu gerçektir.

Sokaktaki evcil hayvanlar için gönüllü olan binlerce yurttaşın kendi kaynakları ile besleme, kısırlaştırma, tedavi, koruma ve kollama yaptığı bilinirken, bu insan gücünü bölgesel nüfusu yönetme için değerlendiremeyenler, yasayla görevli olmalarına rağmen bunu yerine getiremeyen resmî kurumlardır.

HAYVAN HAKLARI SAVUNUCULARININ PAYDAŞ OLMADIĞI HİÇBİR ÇÖZÜM OLMAZ

Türkiye geneli hayvan hakları savunucularının görüş ve önerilerinin yer almadığı hiçbir yasa, uygulama sonuç getirmez.

Tek kabul edilebilir çözüm öldürme içermeyen yöntemlerle nüfus kontrolünü sağlamak ve yaşam şartlarını iyileştirmektir.

SÖZÜMÜZ VE SAVIMIZ

Hayvanların toplanarak toplu halde ölümünü içeren hiçbir yolu, yöntemi ve yasayı kabul etmiyoruz.

Serbest dolaşan hayvanlarda nüfusu şiddet ve öldürme içermeden yöneten, koruyucu veterinerlik uygulamalarıyla insan-hayvan ayrımı yapmayan ortak bir yaşamı sonuna kadar destekliyoruz.

5199 Sayılı Kanunda Değişiklik İçeren Taslağa Dair Basın Açıklaması yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.