Sosyal medya açıklaması üzerine yaptığımız değerlendirme ile Çanakkale DKMP’ye sesleniyoruz:

Belediyeler halka “emreden, parmak sallayan” tekil kişi gibi yazılmış, bir kamu kurumunun halkla iletişiminde aşağıdaki dili kullanması uygun mudur?

Çanakkale DKMP’nin açıklamalar sahipsiz KÖPEKLERİN toplanacağı maddesi ile başlıyor. Sonrasındaki maddelerde sahipsiz HAYVANLARIN toplanacağı ve belediyelerin tüm sahipsiz hayvanları bakımevlerine koymak zorunda olduğu belirtiliyor.

Kurulun kararlarında ilerleyen maddelerde köpekle birlikte kedi de geçiyor. Bir karışıklık mı oldu yoksa gerçekten sahipsiz tüm hayvanlarla kediler de kast edilerek 2028 beklenmeden bakımevlerine alınmaları mı istenmekte?

Paylaşımdaki metin üzerinden, Koruma Kurulu 7527’yi,  Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın açıklamalarından oldukça farklı değerlendirmiş: Sayın Erdoğan 24.07.2024’de 7527 no’lu yasayı “sadece insanları değil sokak hayvanlarını da yaşatmayı amaçlayan” olarak tanıtmış, bakımevlerine alınan hayvanların sahiplendirilmesine çalışılacağı açıklanmış ve “halktan buna destek vermesi” istenmişti. Ayrıca, birkaç yerde de sıcak, güvenli barınaklardan bahsetmişti. Sonrasında Sayın Erdoğan ya da hükümetin görüşü mü değişti?

Yürütmenin en başı Cumhurbaşkanlığının açıklamalarını taradığımızda hiç bir yerde sokak hayvanlarının eziyet/mağduriyetine yol açacak en ufak bir mesajına rastlamıyoruz. “Hayvanları korumanın inanç ve insanlık gereği olduğu” mesajı ise X’de hâlâ çıkıyor.

Cuhurbaşkanlığının açıklamaları ile 7527 yan yana koyulduğunda Çanakkale il sınırları içinde: Hayvanların eziyet ve acı çekmesine neden olabilecek sayıda hayvan bakımevlerine alınabilir mi? Salgın hastalık ve toplu ölümlerine neden olabilecek şekilde istif yapılabilir mi? Yanıtın yasal, vicdani, ahlâki, dini..tüm zeminlerde HAYIR olacağı görüşündeyiz. Fakat kararlarda “hayvanları koruma” amaçlı önlem ve uyarıları içeren bir planlama bulunmuyor. Bu kararlar uygulanırsa, insan ve hayvanlar için çok kötü ve geri alınamayan sonuçlar doğabilir.

İL HAYVANLARI “KORUMA” KURULU’nun Çanakkale halkı ve hayvanları için bunu istemeyeceği çok açıktır. Bu bağlamda, belediyeleri derhal toplamaya zorlamadan, hayvanları da koruyacak önlemlerin alındığı bir planlamanın yapıldığını bir sivil toplum kuruluşu ve bu ülkede yaşayan yurttaşlar olarak görmek istiyoruz.

Açıklamada “tehlikeli, saldırgan ve tedavi edilemeyen hastalıklı köpekler” için Veteriner Hizmetleri Kanunu’nun 9. maddesinin uygulanacağı belirtiliyor. Açıklamadaki cümleden “tehlikeli, saldırgan ya da tedavi edilemeyen hastalıkla nitelendirilen hayvanlar” için Madde 9’un hangi bendi uygulanacak? 9 (3)’deki “Hayvanlara ötenazi yapmak yasaktır” ile başlayan kısım mı?

İl genelinde tehlikeli, saldırgan ya da tedavi edilemeyen hastalıkla nitelendirilebilecek HER BİR sokak hayvanı için  Çanakkale DKMP’den şeffaf ve izlenebilir bir süreç oluşturmasını bekliyoruz.

Yanlış herhangi bir adımın bir yaşamı söndürebileceğinden hareketle, bu izlenecek süreçte veterinerlik tıbbı açısından tartışmasız doğru karar verildiğinin Türk Veteriner Hekimleri Birliği ve Çanakkale Veteriner Hekimleri Odası’nın denetlemesi ve sürece dahil olması hem önemli hem de gereklidir.

Çanakkale Barosu Hayvan Hakları Komisyonu ve STK’ların yasal ve hukuki açıdan gözlemci ve gerektiğinde itiraz edebilmek üzere sürece dahil olması hem önemli hem gereklidir.

Belediye sorumluluğunda kalan hayvanlar için onların belirlediği alanlarda “kontrollü besleme” yapılacağı belirtilmiş. “Kontrolsüz beslemeye son” başlığı altında da köpeklerin beslenmesine dair getirilen yasaklar maddelenmiş.

“Kontrollü besleme” sadece belediye bakımevleri ile sahipli KÖPEKLERİN beslenmesi ile mi sınırlıdır? İL HAYVANLARI KORUMA KURULU olarak, bunların dışında kalan, halen serbest gezen KÖPEKLER için kontrollü bir besleme uygulaması var mıdır?

Sokaktaki köpeklerin bir anda toplanamayacağı gerçeğinden hareketle (1800’lerin başından bugüne sayısız deneme), onları açlığa mahkum etmeyi kimse düşünmüyordur? Çünkü kuşaktan kuşağa en az 500+ yıldır aktarılmış alışkanlıklara tamamen ters.

Beslemenin ormanlık bölgelerde yasaklanması beraberinde büyük sorunlar getirecektir. Yerleşim yerleri ve çöplüklere doğru hayvan hareketi olacağının öngörülmesi sadece bir tanesi.

“Kaçak üretim ve satışa sıkı denetim” hakkında açıklamanın diliyle uyumlu olarak, neden “kaçak üretim ve satışa SON ya da YASAK” denmiyor da sadece “SIKI DENETİM” ile geçiliyor?

Kaçak kedi ve köpek üretim ve satışını için neden ihbar mekanizması oluşturmuyor ve STK’ları sürece dahil etmiyorsunuz?

Sahipsiz hayvanlar ve köpekler özelinde bu kadar yasak öngörürken, Çanakkale ili genelinde üretim ve satışın tamamen durdurulması daha doğru olmaz mı?

“Belediyelerin bütçelerinin en az %50’sini barınak ve doğal yaşam alanlarına …” Hangi bütçelerinin?

Bu kararlar, kent/kırsalda kedi ve köpekler üzerine deneyim ve bilginin İL HAYVANLARI KORUMA KURULU’nda temsil edilmediği ve/veya dikkate alınmadığını düşündürmekte. Oysa Çanakkale’de hem yerelde hem büyük şehirlerde saha çalışmaları ile kazanılmış ne çok birikim var.

Sokak hayvanları için 1800’lerin başından bu güne kamu kurumları sokak hayvanları üzerinde toplama/tecrit/öldürme yaparken halk da büyük oranda koruma ve kollamayı tercih etti. 2025’de bu devam mı edecek? Aynı şeyleri yaparak farklı bir sonuç mu bekleniyor?

Yaşam hakkı biricik. Çanakkale’de bunu gözetecek olan yetkili, görevli ve yurttaşlara selam olsun.

Sokakta Yaşayan Hayvanların Yaşam Hakkı: Çanakkale DKMP’nin Sosyal Medya Açıklaması Üzerine Bir Değerlendirme yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Bilimsellikten uzak ve çelişkilerle dolu bu tasarıyı kabul etmiyoruz!

Gerekçelerdeki Temel Eksiklikler

Önerilen ötenazi/uyutma/itlaf/öldürmenin Türkiye’de ve Osmanlı Devleti’nde kullanılmış ve sonuç vermemiş olmasına değinilmemiş. Öldürmenin yasal olduğu dönemde tepki gördüğü, yıllar içinde artan toplumsal tepkiyle kimi bölgelerde fiili olarak durduğu ve daha sonra da yasa ile kaldırıldığı belirtilmemiş.

Taslağın temel amacı sokaktaki hayvan ve özellikle köpek nüfusunu kontrol altına almak. Ancak köpek nüfusunu oluşturan nedenler üzerine bir çalışma yapılmamış. Kök nedenleri tanımlamadan, doğrudan mevcuttan (kısırlaştırma) farklı bir yöntemle (öldürme) köpek nüfusunun kontrol altına alınacağı iddia edilmiş. Kök nedenler belirlenmeden yapılacak her çalışma sonuçsuz kalacaktır.

WOAH (Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü) başta olmak üzere dünyada hayvanlar konusundaki otoritelerin tamamı KÖPEK NÜFUS YÖNETİMİ’nde kısırlaştırma, aşılama ve yerinde yaşatmayı önermektedir. WOAH referansı, eski ismiyle ve açıkladığı kodlara ters kullanılmış.

Gerekçelerin genelinde verisizlik ve olanların da doğru içerikle kullanılamadığı görülüyor. Bilimsellikten uzak ve geçmiş başarısız deneyimlerin analizlerine atıf yapılmamış.

Argümanlar Veriler ve Referanslarla Desteklenmiyor

Trafik kazalarında hayvana çarpmanın sayısal verisi kullanılırken ne kadarının yaban hayvanı, kedi ya da sahipsiz köpek olduğu belirtilmiyor. Açıklama verilmediğinden, okuyanları tüm kazaların sahipsiz köpekler nedeniyle olduğu algısına itebilir.

Kuduz riskli temas başlığında belirtilen sayıların alt açılımları ve Sahipli, sahipsiz, kedi, köpek, yaban, besi hayvanları kırılımı verilmiyor. Kayıt verilmediği ve açıklama notu da olmadığından tüm kuduz aşılarının sahipsiz köpekler nedeniyle olduğu algısına itebilir. Hem doğru değil hem de yanıltıcıdır. Buna rağmen, kuduz temaslı grafiği konulması anlamsızdır. Grafik, “bilimsel bir çalışma” izlenimi vermez.

Türkiye’de sahipsiz köpek saldırılarından ölen kişiler olduğu belirtilmiş ama sayısal veri eklenmemiş. “En temel insan hakkı olan yaşam hakkını dahi tehdit eder” durumda olduğu yargısı var ama bunu destekleyecek hiçbir veri yok.

Bakanlıkça yayınlanan yıllara göre kısırlaştırılan hayvan tablosu verilmiş ve veri olarak kullanılmış ancak bunun en temel kedi-köpek kırılımının verilmemesi bir başka eksikliktir.

Köpek popülasyonunun üstel arttığı ifade ediliyor ama bir bilimsel referans konulmuyor. Hangi uluslarası yayınlarda bu “bilgi” geçmektedir sorusunun yanıtı verilmelidir.

Gerekçelerde “Türkiye’de 2 milyon civarında köpek olduğu ifade edilse de…” şeklinde kaynaksız bir sayısal referans oluşturulmaya çalışılmış ve kendi tahminleri ile 4 milyon köpek olduğu yargısına varılmış. Sahipsiz köpek nüfusunun tahmini için matematiksel bir model ortaya konmamıştır. Çok kritik bu sayının sadece kişisel tahminlerle yasa taslağında kullanılması yanlıştır.

2024 için yapılan 4 milyon tahmini 2022’deki köpek nüfusu olarak da kullanılması bir başka hata ve kendi içinde çelişkidir. 2022’de köpek nüfusu olarak yine 4 milyon sayısı kullanılmış, o zaman 2022 ile 2024 arasında köpek nüfus artışı olmamış demektir. Bu da “üstel artış” iddialarını yerinde çürütür.

“Sahipsiz hayvanların saldırısı sonucunda valiliklere ve yerel yönetimlere açılmış birçok tazminat davası bulunmakta olduğu” belirtilse de sayı verilmiyor. Çalışmanın ciddiyeti için bu kayıtlar verilmelidir.

“Bilimsel verilere göre, sahipsiz hayvanların popülasyonunun kontrol altına alınabilmesi maksadıyla tüm popülasyonun %70’inin kısırlaştırılması” bir gereklilik olarak belirtilmiş. Hem referans hem de %70’in ne kadarlık sürede ulaşılması gerektiği belirtilmiyor. Bu önemli eksiklik yanlış yargılara varılmasına neden olabilir.

Belirsizlik, Eksik Gerekçelendirme ve Çelişki

Düzenlemede “sahipsiz hayvan”, ”sahipsiz köpek” karışık olarak geçiyor. Öznenin köpekler olduğu belli ama sahipsiz hayvan tanımı da geçtiği için kediler de dahil ediliyor.

Gerekçede “sahipsiz hayvan popülasyonunun yoğunluğu, artışı..” vb. yargıları yer almakta ama buna destekleyen bir istatistik verilmiyor. Bir kanunun gerekçesinde kamu yararı ve doğru yönlendirme için devletin verileri büyük bir ciddilikte kullanılmalı, verisiz gerekçelendirme yapılmamalıdır.

Sahipsiz köpeklerin ceylan ve karacalara zarar verdiği bir gerekçe olarak belirtiliyor. Ancak bu gerekçenin kullanılabilmesi için Bakanlığın her sene yaban koyunu, keçisi, ceylanlar için açtığı av ihaleleri ile iki soruya yanıt bulunması gerekiyor:

a) Yaban hayatını koruma amacı güdülüyorsa, neden öncelikle bu ihaleler durdurulmuyor?

b) Sahipsiz köpek kaynaklı yaban hayatında azalan türler üzerinden Türkiye’de bilimsel bir çalışma var mıdır?

Referans Sorunu

OIE (the Office International des Epizooties)’a atıfta bulunulmuş. 1924’de kurulan OIE, 2003’de WOAH (World Organisation for Animal Health) adını almıştır.

Dünya çapında hayvanlar üzerine en önemli otoritelerden olan WOAH’ın KARA HAYVANLARI SAĞLIK KODU yayınının Bölüm 7.7’si KÖPEK NÜFUS YÖNETİMİ’ne ayrılmıştır:

“Köpeklerin toplu olarak itlaf edilmesinin etkisiz olduğu ve ters etki yaratabileceği dikkate alındığında, popülasyonunun boyutunun azaltılması, kuduz yaygınlığının azaltılmasında etkili bir yol değildir. DPM, popülasyon değişimini azaltarak kuduz kontrolüne katkıda bulunabilir, dolayısıyla aşılanmış bir köpek popülasyonunda sürü bağışıklığının korunmasını destekleyebilir. Nüfus değişiminin kuduz kontrolüyle en alakalı bileşenleri, aşılanmamış kalma riski taşıyan yavru köpeklerin doğumunun azaltılması ve aşılanmış köpeklerin refahının ve yaşam beklentisinin iyileştirilmesidir.”

Bu maddeden açıkça görülmektedir ki WOAH köpekleri toplu olarak öldürme/itlaf etmeyi önermediği gibi bunun ters etki yaratacağını ve kuduza karşı etkisiz olduğunu belirtiyor. AşılanMAmış kalma riski olan yavruların doğumunun azaltılmasını öneriyor.

Yasa taslağında OIE’ye atıfta bulunulması 2003’den eski bir kaynak kullanıldığını ve “güncel” kodların dikkate alınmadığını gösteriyor. Bu büyük bir hatadır.

Tartışmalı İddialar

Son derece tartışmalı bir iddia var: ”Sahipsiz hayvanların sayılarının kontrol altına alınması bir yana bazı çevrelerce adeta sahipsiz hayvanların kontrolsüz artışı desteklenmektedir. Bu durum, iyi niyetle yapılan bağışların belirsiz ve kanun dışı maksatlarla kullanılabilmesine imkân tanımakta ve popülasyon kontrol çalışmalarını sekteye uğratmaktadır.”

Taslağı yazanlar tüm kamuoyuna, bu cümleleri hangi olaylar üzerinden belirttiklerini açıklamalıdır. Çünkü bir “suç” iması olup, buna dair şüphe ve endişeleri olduğunda savcılık araştırması istenmelidir. Bu yapılmadı ise sosyal olaylarda vicdani ve dayanışmacı yönü bilinen toplumumuz endişe ve bilinmezlik içinde bırakılmamalıdır.

Türkiye’deki hayvan hareketi ile ilgili olmayan bir cümlenin, 5199 sayılı kanunda değişiklik için gerekçe olarak gösterilmesi ciddiyetine temelden gölge düşürüyor. Türkiye’deki hayvan hareketi 2004 yasasından önce de günümüze kadar da Kısırlaştır, Aşılat, Yerinde Yaşat üzerinden ilerlemiştir. Hayvanlarla ilgili kampanyaların, STK’ların belediye ve hükümetlerden ısrarla istediği “kısırlaştırmadır”. Buna rağmen, gerekçede tam aksi bir ifade geçmesi maddi bir hata değilse, titizlik gösterilmediğinin bir başka kanıtı olabilir.

Gerçek Çözüm: Kısırlaştır, Aşıla, Yerinde Yaşat

Gerekçeler kendi içinde tutarsızdır. Kısırlaştır, Aşıla, Yerinde Yaşat programı üzerinden geliştirilmiş 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun belediyelerce uygulanmadığının tespiti yapılmış. Denetimsizlik gibi sistemsel sorunlar işaretlenmiş ve kısırlaştır, aşıla, yerinde yaşat programının çözüm olmadığı iddia edilmiş. Oysa denetimsizlik ve uygulama eksiklikleri programın değil, yürütmenin eksikliğini gösterir. Uygulanamayan programın başarısızlığından söz edilemez.

“…Sahipsiz hayvanların kamusal alanlarda beslenmesi, vatandaşlar arasında sözlü veya fiziksel tartışmalara sebep olmakta bu da toplumsal gerginliği arttırmakta” gerekçesi üzerinden hayvanların öldürülmesi önerilemez. Kamu otoritesi burada düzenleme yapmakla mükelleftir ve bu ortadan kaldırma-yok etme olamaz.

Kısırlaştır, Aşıla, Yerinde Yaşat’ın sınırlı kaldığı doğru değildir. Dünya genelinde sadece birini ya da karma modellerin uygulandığı ülkeler bulunmaktadır. Hayvan haklarının ilerletildiği tüm ülkelerde öldürme ciddi olarak tartışılmakta ve/veya terk edilmektedir. Ancak bizim bu programı benimserken kullandığımız iki temel argüman vardır:

a) Bilimsellik
b) Kültürel ve inanç kodlarımızla paralellik.

Hayvanları Koruma Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasını Öngören Yasa Taslak Teklifi Genel Gerekçeler Üzerine Detaylı Bir İnceleme yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

II. Mahmud  döneminde (1808 – 1839) bir İngiliz turistin çıktığı duvarda köpeklere taş atıp tahrik ettiği sırada, çıktığı duvardan düşerek ölmesi üzerine, İngiltere Osmanlı Devleti’ne nota verir.

Nota üzerine şehirde aylar süren köpek avı başlatılır.

Köpeklerin toplanmasına en büyük itiraz İstanbullu yerel halktan gelir.

Itirazlara rağmen onbinlerce köpek Marmara Denizi’ndeki Sivri Ada’ya terk edilir.

Bir süre sonra halkın tepkisi ve uğursuzluk getireceği söylentileri üzerine sağ kalan köpekler adadan geri getirilir.

Sultan Abdülaziz devrinde (1861 – 1876) Avrupalı yabancıların sokakta yaşayan köpeklere yönelik şikayetleri nedeniyle tekrar toplama kararı alınır.

Toplanan köpeklerin bir kısmı şehir dışına gönderilir bir kısmı ise yine Sivri Ada’ya bırakılır.

Kısa süre sonra tarihin en büyük yangınlarından biri 1870 Beyoğlu Yangını çıkar.

Şehir halkı bu yangınla köpekler arasında bir bağ kurar: köpekler sokaklarda olsaydı havlayarak mahalleliye haber verir, belki de yangın büyümeden söndürülebilirdi.

Ancak halkın tepkisine rağmen istanbul’un köpekleri için sürgün ve ölüm son bulmaz.

Alman imparatoru II. Wilhelm’in II.Abdülhamid döneminde (1876 – 1909) istanbul’a gelişi sebebiyle sokakların temiz görünmesi için köpeklerin toplatılmasına ve şehir dışına gönderilmesine karar verilir.

Fakat bu girişim, öncekilerden farklı olarak halkın muhalefeti sayesinde henüz uygulamaya konulmadan engellenir.

Son tecrit ve katliam vakası ise Osmanlı Devleti’nin son döneminde gerçekleşir.

İstanbul’da sokak köpeklerinin sayısının aşırı artışı üzerine belediye başkanı Suphi Bey, 1910 yılında kentteki köpekleri toplama kararı alır.

80 binden fazla köpek sokaklardan toplanır, teknelerle Sivri Ada’ya götürülür.

Başlangıçta köpeklere yemek ve su götürülse de bir süre sonra yardımlar tamamen kesilir.

Sivri Ada’da açlık ve susuzluk nedeniyle büyük bir katliam ve acı yaşanır.

Su ve yiyecek bulamayan köpekler bir süre sonra açlıktan ölür ve birbirlerini yemeye başlar.

Söylenenlere göre acı çeken köpeklerin ulumaları kıyılardan bile duyulur.

Ölen köpeklerin kokusu İstanbul’a kadar ulaşır ve katliamın kokusu uzun süre boyunca şehrin üstünde kalır.

Halk, 1912 yılındaki depreminin sebebini ve Balkan Savaşı’nda yaşanan kayıpları bu katliamın getirdiği “uğursuzluğa” bağlar.

Sivri Ada’nın adı halk arasında artık “Hayırsız Ada” olarak anılır.

Yıl 2024, bugün sokakta yaşayan hayvanların katline yönelik yeni bir yasa tasarısı ile karşı karşıyayız…

Tıpkı geçmişte olduğu gibi, bir kez daha; kamuoyu vicdanı sokaklarımızı paylaştığımız milyonlarca köpeğin yaşam alanlarından koparılarak tecrit edilmelerini reddediyor.

Birlikte yaşam kültürüne sahip bu topraklarda kültürel kodlarımızla bağdaşmayan, bilimsellikten ve etik değerlerden uzak bu yasa tasarısını kabul etmiyoruz.

“popülasyon kontrolü”, “güvenlik”, “korku” gibi bahanelerle mahallelerimizin sakinleri olan köpeklerin katledilmelerine karşı birlikte direniyoruz.

Yetkililerin tarihten ders çıkarmalarını ve  kamuoyu vicdanına uygun hareket etmelerini talep ediyoruz.

Bilimsel olan, yaşam hakkını koruyan, kültürel kodlarımızla çelişmeyen ve etik tek çözüm kısırlaştırma, aşılama ve yerinde yaşatmadır.

Tarihimizde, yeni bir Hayırsız Ada katliamına daha yer yok!

Tarihimizdeki Kara Leke: Hayırsız Ada yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.