Dünya çapında 250’den fazla hayvan hakları ve doğa koruma kuruluşu tarafından benimsenen 1 Ağustos Balıklara Saygı Günü’nün üçüncü yılında, balıkçılığın ve balıkçılık ekipmanlarının sualtı habitatlarına ve deniz canlılarına verdiği zararlara dikkat çekiliyor.

“Hayalet” balıkçılık ağı ve ekipmanları, kazara veya bilinçli bir şekilde deniz dibinde bırakılan olta, ağ, halat, tuzak ve yem sistemleri gibi av araçları olarak tanımlanır. Kaybolan, terk edilen veya atılan bu balıkçılık gereçleri, en zararlı denizel çöplerden biridir, çünkü deniz dibinde kaldığı sürece, deniz canlılarını ve ekosistemleri tehdit etmeye devam eder.

Balıkçılık gereçleri genellikle doğada yıllarca çözünmeyen, uzun ömürlü sentetik malzemelerden veya metalden yapılır. Plastik ekipmanlar ise, zaman içinde bozulma ile mikroplastiklere dönüşür.

Ölümlerden ticari, amatör ve hobi amaçlı her türlü balıkçılık sorumlu

Dünya denizlerindeki toplam hayalet teçhizat miktarına ilişkin mevcut tahminler değişiklik gösteriyor. Ancak bunun ciddi bir sorun olduğu ve okyanuslardaki plastik kirliliğinin en önemli kaynağının balıkçılık olduğu konusunda fikir birliği var. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), küresel düzeyde kaybolan balıkçılık teçhizatı miktarını belirlemek için araştırma yapıyor, ancak çalışmanın sonuçlanması birkaç yıl alacak.

“Ghost gear” olarak adlandırılan hayalet teçhizattan, yalnızca endüstriyel ve amatör balıkçılık yapan avcılar sorumlu değil. Balıkçılık gereçlerinin yıllarca devam eden ve pek çok farklı türü tehdit eden ölümcül etkileri, hem su içinde hem de su dışında yüzlerce türü etkileyen ve küçük tatlı su yollarından deniz ve okyanuslara kadar eğlence amaçlı ve ticari balıkçılıktan da kaynaklanıyor.

Balıkların “eğlence amaçlı” yakalanıp bırakıldığı etkinlikler de sanılanın aksine masum değil, çünkü oltalar balıklara fizyolojik olarak zarar veriyor ve çoğunlukla bu balıklar serbest bırakıldıktan sonra yaşamlarını yitiriyor. Balık tutma turnuvaları ve hobi balıkçılığı etkinlikleri ayrıca çocukları, doğal ortamlarında balıkları öldürmeye teşvik ediyor ve hayvana işkenceyi normalleştiriyor.

Balıklar ile birlikte deniz kaplumbağaları, kuşlar, balinalar, yunuslar, foklar ve tehdit altındaki, nesli tükenmekte olan türler de dahil olmak üzere diğer pek çok hayvan, bu ağlara dolanarak boğuluyor, tuzaklara takılarak yaralanıyor, iç organları zarar gördüğü ve aç kaldıkları için yavaş ve acı verici ölümlere maruz bırakılıyor.

Denizdeki plastik kirliliğinin çoğu poşet ve pipet değil, balıkçılık ekipmanları

Netflix’ten de izlenebilen Seaspiracy: Denizlerdeki Komplo belgeseli tarafından paylaşılan acı tabloya göre her yıl 300 binden fazla yunus ve balina tesadüfi ağa yakalanma nedeniyle hayatını kaybederken saatte 30 bin köpekbalığı ağlarda yaşamını yitiriyor. Sadece ABD’de 250 bin deniz kaplumbağası yaralanıyor veya ölüyor. Aynı zamanda, örneğin “Büyük Pasifik Çöp Alanı” olarak tanımlanan bölgedeki plastik kirliliğin %46’sını denizlere atılmış dev balıkçı ağları oluştururken, geri kalan atıkların çok büyük bir kısmını da diğer balıkçılık araç-gereçleri oluşturuyor. Balıkçılık endüstrisi her gün dünyanın etrafını 500 kez saracak miktarda misina kullanıyor.

In Defense for Animals’ın yaban hayatı sorumlusu Julie Massa, “Doğada vakit geçirmek ve açık hava etkinliklerinin tadını çıkarmak isteyen insanları takdir ediyoruz, fakat balıkçılığın her türü balıklara, yaban hayvanlarına ve ekosistemlere büyük zarar veriyor” diyor.

“Balıklara Saygı Günü’nün daha fazla insana, balık tutmayı ve balık tüketmeyi yeniden düşünmesi ve bu eylemlerin bu inanılmaz hayvanları ve yaşadıkları ortamları nasıl olumsuz etkilediğini anlaması için ilham vermesini umuyoruz. Kayıp, unutulmuş ve atılmış olta takımlarına dolanmış balıklar, balinalar, deniz kaplumbağaları, kuşlar ve diğer hayvanlar, okyanusları boşaltan balıkçılık faaliyetlerine son vermek için acil bir eylem çağrısı olarak görülmeli. Ayrıca bu özel günde, çocukları savunmasız hayvanlara zarar vermeye şartlayan balık avlama oyunlarına dikkat çekmeyi ve bunun yerine zararsız faaliyetlere katılmayı teşvik etmeyi amaçlıyoruz.”

Balıklar duyarlı canlılar ama korunmuyorlar

Çok sayıda araştırma, balıkların acıyı hissedebildiğini kanıtlamıştır. Balıklar aynı zamanda hayal ettiğimizden de zekiler. Balıklar taklit ederek öğrenebilir, sayabilir, hatırlayabilir, grup üyelerinin yüzlerini tanıyabilir, işbirliği yapabilir ve alet kullanabilir. Kayda değer yeteneklerine rağmen, her yıl dünya çapında trilyonlarca balık kasıtlı olarak ve kasıtsız “yan avlanma” veya tesadüfi ağa yakalanma sebebiyle öldürülüyor.

“Balıklarla sualtı ekosistemlerinde veya kara hayvanları ile karşılaştığımız şekilde sık sık karşılaşmamamıza rağmen, onlar dünyadaki en ilginç hayvanlardan biri. Balıklar acıyı hisseder ve duyguları deneyimleme yeteneğine sahiptir. Yiyecek, eğlence veya hobi amacıyla öldürülmekten çok daha fazla ilgiyi hak ediyor” diye In Defense for Animals Kampanya Direktörü Lisa Levinson, hayalet teçhizatın uzun süreleri etkilerinin altını çiziyor: “Balıkçılık, balıklarda birey düzeyinde bariz acıya neden olurken, hayalet teçhizat da on yıllar boyunca daha fazla hayvanı sakatlayıp öldürüyor, deniz ortamlarını kirletiyor ve ekosistemlere zarar veriyor. Nehirler ve göl kıyıları boyunca bırakılan oltalar ve kancalar, ördekler tarafından yutuluyor veya ayaklarına dolanıyor. Bu kan dolaşımını etkilediği gibi uzuv kaybına ve hatta yaşamlarına neden oluyor.”

Hükümetler, balıkçılık faaliyetlerinin neden olduğu acıya, ekosistem tahribatına, iklim krizine ve biyoçeşitlilik kaybına rağmen, balıkları ve çoğu deniz canlısını hayvan hakları ve hayvanları koruma yasalarının korumasından muaf tutuyor.

In Defense of Animals İletişim Direktörü Fleur Dawes, “Hayalet teçhizatı incelemek için çok fazla zaman ve kaynak harcanıyor, ancak sorun hemen şimdi balıkları ve diğer deniz hayvanlarını tüketmeyerek çözülebilir” diyor. “Balıklara Saygı Günü, balık yerine bitki bazlı alternatifleri denemek için mükemmel bir zaman. Hayvanları kurtarmak, hassas türleri ve doğayı korumak için vegan deniz ürünlerini seçin.”

Balıklara Saygı Günü’nün amacı; bireyler ve hükümetler nezdinde balıkları, diğer hayvanlara sağlanan aynı şefkat, anlayış ve korumayı hak eden duyarlı varlıklar olarak kabul etmeye teşvik etmek. Her birimiz, balıklar ve gezegeni paylaştığımız diğer canlılar için dünyayı değiştirme fırsatına sahibiz.

Gezegendeki karbondioksitin %93’ünün okyanuslar tarafından depolandığını düşünürsek, okyanusların korunması yalnızca deniz canlıları ve ekosistem için değil, insanlar için de son derece hayati öneme sahip bir mesele olduğunu daha net görebiliriz.

Bu özel günde balıklar için farkındalık yaratmayı amaçlıyorsanız, siz de daha fazla bilgi için respectforfish.org adresini ziyaret edebilirsiniz ve çağrılara katılabilirsiniz.

Kaynak: Yubanet, Onegreenplanet

Kapak fotoğrafı: Marc Casanovas Felix

Hayalet balıkçılık ekipmanları deniz canlılarını öldürmeye devam ediyor yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

“İnsanlığı değiştiren çoğu olumlu ve olumsuz şeyi birisi başlatmıştır.

Bir kişi.

Kimse her şeyi yapamaz ama herkes bir şey yapabilir…”

Cowspiracy’nin yapımcısı Kip Anderson’ın desteklediği Yönetmen Ali Tabrizi’nin belgesel filmi Seaspiracy 24 Mart tarihinde Netflix’de yayınlanmaya başlandı. Okyanuslarımızda insanların neden olduğu yaygın çevresel yıkım hakkındaki endişe verici ve şok edici gerçekler üzerine odaklanan belgesel film, aslında ticari balıkçılık endüstrisinin karanlık ve bilinmeyen tarafını ortaya çıkartan oldukça değerli bir çalışma.

Yönetmen Ali Tabrizi okyanus ve deniz canlılarına, özellikle de balina ve yunuslara olan ilgisini çocukluğundan başlayarak özet halinde geçiyor. Zamanımıza geldiğimizde okyanus ve denizlerimizle ilgili çalışan birçok derneğe maddi destekte bulunan, boş zamanlarında kumsallardaki plastikleri temizleyip plastik kullanımına karşı savaş veren genç bir adam olarak karşımıza çıkıyor.

Peki, plastik çatal, bıçak veya pipet kullanmamak deniz ve okyanusları korumaya tek başına yardımcı olabiliyor mu? 2048 yılına kadar okyanuslarda balık kalmayacak olmasının asıl nedeni bu mu?

Ali Tabrizi’yi belki de birçoğumuzun sorgulamadığı konuları irdelerken ve insanların savunmasız denizlere ve deniz canlılarına verdiği zararı incelerken buluyoruz.

Suları kirleten plastik ve balıkçılık takımlarından, dip trolü ve tesadüfi ağa yakalanmaların (by-catch) telafisi imkansız hasarına, yasadışı balıkçılıktan yıkıcı avcılık uygulamalarına, Japonya’daki bir ton balığı limanından İskoçya’daki bir somon çiftliğine, Çin’deki köpekbalığı yüzgeci pazarlarından Tayland balıkçılık endüstrisindeki insan hakları ihlallerine kadar yeri geldiğinde gizli kameralar ile çekim yapan ve kendi hayatlarını dahi tehlikeye atmaktan çekinmeyen bir ekip çalışması Seaspiracy.  

Balıkçılık endüstrisi ve yunus katliamı arasındaki bağlantı

Kapsamlı rapor ve soruşturmalarla desteklenen bilgi ve verileri bize sunan belgeselde aklınıza kazınmayan bir sahne bile yok ama beni en çok etkileyenler arasında yunusların acımasızca yakalandığı ve katledildiği meşhur Japon koyu Taiji’yi sayabilirim. Burada yunus parkı ve akvaryum endüstrisine dikkat çekiliyor. Canlı yunuslar en az 100.000 ABD dolarına satılıyor. Taiji’de yunus katliamının yalnızca aşırı avlanmaya bir tepki olarak yapıldığını söyleyen Tabrizi, ton balığının 42 milyar ABD doları değerinde bir endüstri olduğunu ve Taiji balıkçılarının, balık avını tamamlamamak için yunusları ve balinaları öldürdüğünü öğreniyor.

1986’dan beri yürürlükte olan uluslararası bir yasağa rağmen balina avcılığına olan düşkünlüklerinden doğan bu yunus katliamının failleri olarak Japonları görürken, Seaspiracy bize şok edici ve üzücü bir gerçeği daha gösteriyor. Bu da her yıl çok daha fazla yunusun, ticari balıkçılık endüstrisinin “tesadüfi ağa yakalanma” terimiyle balık ağlarına ve trol teknelerine yakalanan tüm balıkları ve deniz yaşamını tanımlayan yan avlanma nedeniyle öldürülüyor olması.

Bu bağlamda filmin en dikkat çekici kısımlardan biri de, orkinos ve diğer konserve malların yunus içermediğini onaylayan bir kuruluş olan Dolphin Safe’in sözcüsü ve Earth Island Institute Uluslararası Deniz Memelileri Projesi Direktörü Mark J. Palmer ile yapılan röportajda, Dolphin Safe’in herhangi bir deniz ürününün yunus için güvenli olduğunu garanti edemeyeceğini söylemesi.

Köpekbalığı yüzgeci ticareti

Ali Tabrizi, dünyanın köpekbalığı yüzgeçlerinin %50’sini ihraç ettiği için “Shark Fin City” olarak adlandırılan Hong Kong’da, Sheung Wan ve Sai Ying Pun gibi mahalleleri dolduran kurumuş köpekbalığı yüzgeci dükkanlarını belgelemek için casus kameralara başvuruyor. Çünkü buralarda çekim yapmak yasak.

Bir sonraki sahnede OceansAsia’nın kurucusu ve şehrin önde gelen deniz yaşamı aktivisti olan Gary Stokes konuşmasında köpekbalıklarının küresel ekosistemler için ne kadar hayati olduğunu anlatıyor.

Bugün, köpekbalığı yüzgeci tüketimine karşı kampanya yapan fakat daha önce bir görev sırasında bir köpekbalığı tarafından saldırıya uğrayıp bacağını ve kolunun bir kısmını kaybeden eski bir ordu mensubu şöyle diyor: “Okyanuslarda köpekbalıkları olmazsa insanlık mahvolur. Hayatta kalmamız için hayati öneme sahipler.”

Her yıl 50 milyon köpekbalığını sadece yan av olarak öldürüyoruz, yani kasıtlı olarak bile değil.

Mesela hiç aklımıza gelmeyen ama çirkin bir gerçek olan bir başka konu da bir yandan kitlesel olarak finanse edilen STK’ların plastik kullanımıyla mücadele ederken, diğer yandan sürdürülebilir deniz ürünlerini savunmaları.

Bu durumla ilgili olarak Tabrizi, plastik karşıtı kampanya yürütenlere ve okyanus koruma sözcülerine, web sitelerinin neden insanların balık tüketimini durdurması veya azaltması gerektiğini açıkça belirtmediğini soruyor. Hafif bir duraksamadan sonra beklediğimiz gibi örtbas etme meyilli tutarsız cevaplar sıralanıyor.

Olayın şaşırtıcı tarafı, plastik içermeyen kuruluşların bazıları ve daha da kötüsü, Deniz Koruma Konseyi (MSC) gibi sürdürülebilir balıkçılık sertifikasyon kuruluşları, bize deniz ürünleri satarak para kazanan Unilever gibi devler tarafından finanse ediliyor.

Kölelik, uyuşturucu ve insan kaçakçılığı

İlgisini zor kurabileceğimiz sahnelerden bazıları ise, Bangkok’ta filme alınan ve teknelerde çalışırken maruz kaldıkları işkence ve sömürüyü anlatan eski “balıkçı köleleriyle” yapılan röportajlar. Bu işin sandığımız gibi tek boyutlu ve basit olmadığını öğreniyoruz; ticari balıkçılık ile küresel uyuşturucu ve insan kaçakçılığını kontrol edenler arasındaki bağlantılar belirgin bir şekilde Tabrizi tarafından ortaya konuyor. Sonunda birinin polise ihbar etmesi sonucunda Tabrizi şehirden aceleyle ayrılmak durumunda kalıyor.

Doğu Afrika kıyılarında gerçekleşen yasadışı balıkçılığa belgeselde koca bir bölüm ayrılmış. Hayranı olduğum Sea Shepherd Conservation Society’nin Liberya kıyılarındaki polis baskınlarına eşlik eden Tabrizi, Somalili balıkçıların artık kıyı sularından geçimini sağlayamadıklarını çünkü uluslararası balıkçı teknelerinin denizlerini işgal ettiklerini görsel olarak belgeliyor.

Okyanusların ormansızlaştırılması

Seaspiracy’nin yaptığı bir diğer önemli bağlantı da okyanuslarımızın sağlığı ile iklim krizi arasında. Konu, uzun süredir bu sorunların çoğu hakkında yazmış olan The Guardian’ın çevre köşe yazarı George Monbiot tarafından sunulan çeşitli içerikler ile genişletilmiş.

Deniz yaşamını yok etmemizin etkilerini Amazon yağmur ormanlarının yok edilmesiyle karşılaştıran Seaspiracy, bize karbondioksitin %92’sinin denizlerimizde depolandığını hatırlattıktan sonra “okyanuslarımızı ormansızlaştırıyoruz” diyor. Yani okyanuslarımızı korumadan iklim değişikliğini durduramayız.

“Peki, bunu nasıl yapacağız?” derseniz, Sea Shepherd’ın kurucusu Kaptan Paul Watson’a kulak verelim: “Okyanus ve denizleri rahat bırakın”.

Seaspiracy: Denizlerdeki Komplo yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Plastik poşet kullanımı kişi başı yılda ortalama 3 kg karbon ayak izi bırakırken et tüketimi kişi başı yılda ortalama 790 kg karbon ayak izi bırakarak iklim krizine 263 kat daha az olumsuz bir katkı sağlamakta. Dolayısıyla, bu konuyla ilgili gerçeklere ters yönde gelişmiş olan algının birincil sorumlusu, iklim krizine yol açan kişisel eylemlerimize ilişkin ana akım medyada çıkan yanlış/çarpıtıcı/yetersiz haberlerin kamuoyunu yanıltıcı/eksik bilgilendirme yoluyla olumsuz etkilemesi olarak karşımıza çıkıyor.

Eldeki veri ve bilim-temelli hesaplamalara rağmen ulaşılan sonuçlarla böyle aşırı derecede farklı oranlarda çelişen inançların oluşmasına neden olan, gerçeklikten kopuk ve yaygınlık kazanmış bahse konu algının yaratılmasına yönelik manipülasyonların halen birincil aracı olan ana akım medyanın bu sorunlu gidişatla yüzleşmesi için anketle söz konusu verilerin karşılaştırıldığı haberlere Alman basınında geniş yer verildi.

Ankette ana soru olarak yöneltilen “Ortalama bir kişinin karbon ayak izini azaltmakta en güçlü etkiyi yaratacak (sonuca en fazla etki edecek) olan kişisel eylem nedir?” sorusuna Almanya’daki katılımcıların %22’si “plastik poşet kullanmamak”, %18’i “yılda 1 kez daha az uçak seyahati yapmak”, %16’sı “modern ısıtma ve yalıtım”, %15’i “bölgesel ve mevsimsel gıda tüketimi”, %14’ü “yakıt-verimli araç kullanmak”, %10’u “et tüketmemek” ve %5’i “elektronik eşyaların fişlerini kapalı durumdayken çekmek” şeklinde yanıt vermiş.

Aynı anket A.B.D.’de gerçekleştirildiğinde de “plastik poşet kullanmamak” yanıtı %22’de kalırken “et tüketmemek” yanıtı %12’de kalmış ve böylece gerçeklerin yine çok uzağında bir sonuca ulaşılmış.

Medyanın haber konusu seçimlerinin ve toplumu ilgilendiren meseleleri ele alırken çerçeveleme ve sunum tarzlarının ne kadar kritik önemde olduğu bu çarpıcı örnekle bir kez daha gözler önüne serilmişken hayvan katkılı ürünlerin tüketiminin iklim krizi ve diğer çevre sorunları açısından nasıl temel bir sorun teşkil ettiğinin daha doğru ve etkili iletişilmesi gerektiğine A.T. Kearney adlı küresel yönetim danışmanlık firmasının sağladığı yukarıdaki hesaplamalar sonrasında birçok uzman tarafından dikkat çekilmekte.

Yararlanılan kaynaklar:
1 – https://www.linkedin.com/pulse/what-reduces-our-personal-co2-footprint-we-have-clue-frank-bilstein/
2 – https://www.atkearney.com/

Medya için öz eleştiri zamanı! İklim krizi, poşetler ve “et” tüketimine dair yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.