Hindistan’ın Rajasthan eyaletine bağlı Jaipur kentinde gerçekleştirilen bir fotoğraf çekiminde, 65 yaşındaki tutsak fil Chanchal’ın tüm vücudu parlak pembe renge boyandı.

Fotoğraflar, Rus sanatçı ve fotoğrafçı Julia Buruleva tarafından Kasım 2025’te gerçekleştirilen çekim sırasında kaydedildi. Görsellerin Mart ayında yeniden dolaşıma girmesiyle birlikte olay sosyal medyada geniş tepki topladı.

Çekimde filin, terk edilmiş bir tapınakta bir modelle birlikte konumlandırıldığı görüldü.

Filin ölümü üzerine tepkiler

Haber ajansı PTI’ye göre Chanchal, Şubat ayında yaşamını yitirdi.

Çekimi gerçekleştiren fotoğrafçı Julia Buruleva, kullanılan boyanın organik ve zararsız olduğunu, uygulamanın kısa sürdüğünü ve hayvanın zarar görmediğini öne sürdü. Filin “sahibi” ise ölümün yaşlılığa bağlı kalp krizi olduğunu ifade etti.

Ancak kamuoyunda, yaşlı bir hayvanın sanatsal üretim uğruna bu tür bir müdahaleye maruz bırakılmasının başlı başına bir sorun olduğu yönünde haklı eleştiriler yoğunlaştıktan sonra Buruleva, kendisine yöneltilen eleştirilere karşı sosyal medyada bir açıklama yaparak medyayı suçladı ve kendisine destek olmaları için sosyal medyada takipçilerine çağrı yaptı.

Söz konusu fotoğrafın baskılarının ise 3 lakh rupiye (yaklaşık 20.000 TRY – £360) kadar fiyatlarla satışa sunulduğu belirtildi.

Fillerin son derece hassas ve gözenekli bir cilde sahip olduğu, fiziksel müdahalelere ve alışılmadık koşullara karşı yüksek stres geliştirebildiği biliniyor. Bu bağlamda, zararsız olduğu iddia edilen maddelerin kullanımı dahi hayvanın bedensel ve psikolojik bütünlüğü açısından risk barındırıyor.

PETA India, Buruleva’ya gönderdiği mektupta, “Boyanın hayvanın sağlığı üzerindeki etkilerini tamamen dışlamak mümkün değil. Özellikle göz, kulak, hortum, ağız ve genital bölgeler çevresinde uygulanan kaplamalar; tahriş, yutma riski, stres ve mevcut sağlık sorunlarının kötüleşmesine yol açabilir,” açıklamasında bulunarak, ya görselin satıştan kaldırılmasını ya da elde edilen gelirin fil koruma ve rehabilitasyon merkezlerine bağışlanmasını talep etti.

Soruşturma ve yasal çerçeve

Rajasthan Orman Müdürlüğü, çekimin yasal izinlere uygun olup olmadığını ve hayvan haklarına ilişkin düzenlemelerinin ihlal edilip edilmediğini incelemeye aldı.

Hindistan’da filler Yaban Hayatı Koruma Yasası kapsamında korunuyor olsa da, turizm ve eğlence sektörlerinde sömürüye maruz bırakılmaları uzun süredir tartışma konusu olmaya devam ediyor.

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Sustainable Tea with Shreya (@sustainableteawithshreya)'in paylaştığı bir gönderi

Hak ihlali nerede başlıyor ve nerede bitmiyor?

Filin ölüm nedenine ilişkin tartışmalar, olayın özündeki hak ihlalini değiştirmiyor.

Fil boyama gibi uygulamalar, hayvanların bir “deneyim” ya da “görsel unsur” olarak sunulduğu sömürü pratiklerinin bir parçası olarak öne çıkıyor. Özellikle turistik merkezlerde, yabancı ziyaretçilerin de dahil olduğu içerik üretimi ve deneyim ekonomisi, sürüngenlerden tembel hayvanlara, kaplanlardan maymunlara kadar hayvanların sistematik biçimde sömürülmesine zemin hazırlıyor. Bu tür içeriklerin sosyal medyada yaygınlaşması ise, benzer uygulamaların normalleşmesine ve yeniden üretilmesine yol açıyor.

Hayvanların özgürlüklerinin ellerinden alınması, insana bağımlı hale getirilmeleri ve “eğitim” adı altındaki işkence süreçlerinden geçirilmeleri bu tür tartışmalarda çoğunlukla geri planda kalıyor.

Oysa esaret altındaki filler genellikle “crush” olarak adlandırılan, itaat etmeye zorlandıkları travmatik süreçlerden geçirilerek eğitiliyor. Ardından turistik geziler, gösteriler ve benzeri faaliyetlerde kullanılıyor; çoğu zaman zincirlenmiş halde tutuluyor ve doğal yaşam koşullarından uzaklaştırılıyor.

Uzmanlar, günümüzde dijital üretim teknikleriyle benzer görsellerin hayvan kullanımı olmaksızın oluşturulabildiğine dikkat çekerek, canlı hayvanların bu tür projelere dahil edilmesinin gereksiz ve etik dışı olduğunu vurguluyor.

Hayvan seçicilik ve etik tutarlılık

İhlal, esaret ile başlarken burada bitmiyor: Temel düzeyde sorun, ister koyun veya inek olsun, ister fil veya zürafa olsun, bir hayvanın insan amaçları ve menfaatleri doğrultusunda kullanılması, sömürünün çeşitli gerekçelerle meşru ve yasal hale getirilmeye çalışılması.

Kendimize şu soruyu soralım: Eğer fil ölmeseydi ama yine de haber olsaydı, o zaman bu fotoğrafa sempati ve hayranlıkla bakıp alkış mı tutacaktık, yoksa yine bir hayvanın turizm ve sanat adı altında tutsak edilmesine ve sömürülmesine tepki gösterecek miydik? Ya da fil yerine benzer bir muameleye maruz bırakılan bu hayvan bir yılan, böcek veya balık olsaydı, aynı şekilde sesimizi yükseltebilecek miydik?

Etik tutarlılık; tüm hayvanlar için aynı çizgiyi koruyabilmeyi gerektirir.

Hayvan sömürüsüne destek vermeyin

Turistlere, sanatçılara, içerik üreticilerine ve tüketicilerine çağrımızdır:

• Tatillerinizi, içeriklerinizi ve deneyimlerinizi bilinçli ve sorumlu bir şekilde planlayın.
• Hayvanların haklarını gözeten işletmelere, alanlara ve üretim pratiklerine öncelik verin.
• Türü ne olursa olsun, hayvanların turizm, eğlence, sanat veya içerik üretimi amacıyla kullanılmasına dayanan faaliyetlere katılmayın.
• Hayvan sömürüsüne dayanan deneyimler sunan şirketlerden tur ve tatil satın almayın.
• Hayvanları araçsallaştıran üretimlere imza atan sanatçıları, projeleri ve bu içerikleri görünür kılan mecraları desteklemeyin; bu pratikleri normalleştiren içerikleri yaygınlaştırmayın.

Hayvan sömürüsünü hayatın her alanında reddeden vegan yaşam felsefesini ve biçimini benimsemek, etik tutarlılığın en temel gereğidir.

–

Kaynaklar: Hindustan Times, World Animal Protection, PETA UK

Ölen pembe fil üzerinden etik tutarlılık: Sanat, turizm ve ötesi yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Hindistan Gıda Güvenliği ve Standartları Kurumu (FSSAI), Hindistan’da vegan gıdalara yönelik ilk yasal düzenlemeyi hayata geçirdi. 2021’in eylül ayında çalışmalarına başlanan mevzuat, vegan gıdanın ne olduğunu ve markaların bu ürünleri nasıl etiketleyebileceğini açıkça tanımlıyor.

FSSAI “vegan gıda” tanımını, “hayvan kaynaklı hiçbir içerik barındırmayan bir tüketim maddesi” olarak yapıyor. Bu tanım ürünün içindekilerden başlıyor ve üretim sürecine kadar uzanıyor.

Düzenleme;

• Üretim ortamlarının tamamının hayvansal ürünlerden arındırılmış olması gerektiğini belirtiyor. Ancak bu durum tamamen önlenemediği takdirde, markaların katı anti-kontaminasyon uygulamalarına bağlı kalmasını şart koşuyor.
• FSSAI izin vermediği sürece, vegan gıdaların geliştirilmesi sırasında hayvanlar üzerinde deney yapılmasına da kesin bir yasak getiriyor.
• Gıda ürünlerinin üzerinde, ürünlerin bitki bazlı olduğunu gösteren bir logo sergileme zorunluluğu getiriyor.
• Ambalajlarda ise, gıdanın hayvan kaynaklı olmadığını açıkça ortaya koyan ve anlaşılır kılan bir ambalaj kullanmayı şart koşuyor.
• Hindistan dışından ithal edilen vegan ürünlerin de aynı etiketleme kurallarına uymasını zorunlu kılıyor.

Hindistan bitki bazlı gıda pazarına yön veriyor

New Food Magazine’e göre, lezzet ve beslenme şirketi Kerry, Hindistan’ı bitki bazlı gıda sektörünün büyümesini sağlayan güçlü bir pazar olarak tanımlıyor. Vegan gıda seçeneklerine genel bir yatkınlık olduğunu gösteren anketler, nüfusun yüzde 41’inin halihazırda altı veya daha fazla bitkisel protein çeşidini tükettiğini ortaya koyuyor.

“Hindistan’da bitkisel proteinli gıdalar için fırsat ve potansiyel umut verici,” diyen Kerry Güneybatı Asya pazarlama direktörü Gunjan Pandey, “Şu anda bölgenin alternatif et pazarının değeri 171 milyon dolar. 2025 yılına kadar ise, yüzde 8,5’lik bileşik yıllık büyüme oranı (CAGR) bekleniyor. Son beş yılda, et yerine geçen ürünlerin lansman sayısı her yıl artış gösteriyor,” açıklamasında bulundu.

Pazardaki bu büyüme, popüler bir marka olan Good Dot gibi yerli vegan gıda şirketlerinin sayısını da artırıyor. FSSAI’nın bitki bazlı ürünlerin üretimi ve paketlenmesi için kesin kurallar getirmesinin ardında yatan nedenlerden biri de vegan gıda pazarındaki bu olumlu gelişme ve ilerleme.

View this post on Instagram

A post shared by GoodDot (@gooddot)

Vegan gıdaların isimlendirme, etiketleme ve üretimindeki sorunlar

Hindistan; vegan gıdaların isimlendirme ve etiketlemesine yakın zamanda kısıtlama getiren Fransa ve Güney Afrika’ya, hatta vegan peynir üretimine yasak getiren Türkiye’ye oranla bitki bazlı gıda sektörünü çok daha benimsemiş durumda.

Her üç ülke de vegan gıda terminolojisine ve hatta üretimine ket vuruyor. Türkiye, “peynir izlenimi veren” vegan ürünlere yönelik genel yasağın ardından en son eleştirilen ülke oldu.

Kaynak: Plantbased News

Kapak fotoğrafı: Roam in Color / Unsplash

Hindistan’ın ilk vegan gıda mevzuatı yürürlüğe kondu yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Prakriti, 5 Nisan’da sefer için Delhi’den ayrıldı ve daha yüksek kamplara olan rotasyonlarını başarıyla tamamladı. Ekibi, 7 Mayıs 2022’de son tırmanış için Everest Ana Kampı’ndan hareket etti.

Everest Ana Kampı’ndan zirveye yaklaşık 69 km’lik tırmanış, düşük atmosfer basıncı ve çığ riski gibi diğer tehlikeli koşullara karşı direncin yanı sıra, zorlu buzul arazilerinin ve buz duvarlarının aşılmasını gerektiriyor. Buna ek olarak dağcılar, gün içinde bir kamptan diğerine tırmanmayı seçtiklerinde, kavurucu güneşte sıcaklıklar 50 dereceye kadar çıkabiliyor.

Prakriti bu zorlukların hepsini aşarak 12 Mayıs 2022’de Everest’in zirvesine çıkmayı başardı.

View this post on Instagram

A post shared by Prakriti Vegan (@itisinthename)

Beş yılı aşkın bir süredir vegan olan Prakriti, “Süt üretiminin çevre/doğa üzerindeki zararlı etkilerini anladıktan sonra bu yaşam tarzını seçtim” diyor.

Prakriti ayrıca keşif gezisi için %100 vegan eldiven temin etmeyi başardı ve tırmanışı sırasında çevre üzerinde minimum etki bırakmaya dikkat etti.

Vegan sporcular bu değişime ön ayak oluyor

Everest Dağı zirvesine kuzeyden ve güneyden çıkan ilk vegan olan Kuntal Joisher, “Akla gelebilecek her türlü sporda başarı elde eden binlerce sporcumuz var ve çeşitli nedenlerle vegan oluyorlar,” diyor.

“İnsanların bitki temelli beslenmeye geçişinin arttığını görüyorum. Asya’da bile pek çok kişi bunu denemeye istekli. Vegan protein tozları veya takviyeleri ile vegan etlerin artışı, bu artışta olumlu bir etkide bulunuyor. Sporcuların beslenme gereksinimlerini karşılayabileceklerini düşünmelerini kolaylaştırıyor. Büyük bir değişim içindeyiz ve insanlar artık yeniliklere çok daha açık. Hem mecazi hem de fiziksel olarak dünyanın zirvesinde duran vegan sporcular bu değişimi körüklemeye yardımcı oluyor.”

Prakriti, para biriktirdikten sonra veya bir sponsor bulduğunda bir sonraki ekspedisyona çıkmayı planlıyor.

Önümüzdeki yıllarda 8000 metre yükseklikteki diğer dağlara tırmanmayı hedefleyen Prakriti, yolculuğu boyunca bitkisel beslenmenin ve vegan yaşam tarzının etik mesajını daha fazla kişiyle paylaşmayı amaçlıyor.

View this post on Instagram

A post shared by Prakriti Vegan (@itisinthename)

Kaynak: Vegan First

Önyargıları yıkmak: 26 yaşındaki dağcı, Everest Dağı zirvesine çıkan ilk vegan Hintli kadın oldu yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.