Uyarı: Tetikleyici içerik

PETA gibi hayvan hakları örgütlerinin 10 yıldan fazla süren yoğun kampanyalarının ardından Burberry 2018 yılında kürk ve angora kullanımına yasak getirmişti. Şimdi ise moda devi “egzotik” hayvan derilerini yasaklama konusunda Calvin Klein, Chanel, Jil Sander, Mulberry, Vivienne Westwood, Victoria Beckham ve diğer tasarımcılara katılmış durumda.

Burberry Operasyon ve Finans Direktörü Julie Brown, “İnsanların, gezegenin ve yerel toplulukların sağlığı için olumlu bir fark yaratma taahhüdümüzde kararlıyız. Kurduğumuz güçlü temeller, 2040 yılına kadar iklim değişikliğine karşı pozitif adımlar atma hedefimizin temelini oluşturuyor. Modern ve lüks bir marka olarak, birkaç yıl önce kürk kullanmama taahhüdümüze dayanarak, gelecekte ortaya çıkaracağımız koleksiyonlarda egzotik hayvanların kullanımını yasakladığımızı teyit etmekten memnuniyet duyuyorum,” dedi.

Timsahlar ve yılanlar deri giyim ve aksesuarlar için öldürülüyor

Hayvan hakları örgütleri tarafından yürütülen çok sayıda gizli inceleme ve çekimler, “egzotik deri” endüstrisinin perde arkasını dünya kamuoyuna duyurdu. Aşırı sağlıksız koşullarda, korkunç şiddete maruz bırakılan hayvanlar, özellikle yasal korumanın ve denetimin eksik olduğu ülkelerde henüz canlıyken ve bilinçleri yerindeyken deri çanta, ayakkabı veya ceket uğruna katlediliyor.

Yılan, timsah ve kertenkeleler özel çiftliklerde yetiştirilse de çoğu zaman doğadan yakalanarak esarete alınıyor. Deri endüstrisi buna “hasat” diyor.

PETA tarafından yapılan gizli çekimler, moda endüstrisi için yetiştirilen piton yılanlarının, nemli ve kirli tel kafeslerde hapsedildiğini, işçiler tarafından ağızları ve anüsleri bantla kapatıldıktan sonra başlarına veya kuyruklarına açılmış bir delikten hortum sokularak bir hava kompresörü ile şişirildiklerini ortaya koydu. Boyunları kırılan yılanların başlarına metal çubuk sokulurken bazı hayvanların hala bilinçli olduğu ve dakikalar boyunca acı içinde kıvrandığı görüldü.

Bir başka gizli araştırmada yılanların kafalarına, pala veya çekiç benzeri büyük aletlerle ağır bir darbe ile vurulduğu gözler önüne serildi. Ardından derilerini bedenlerinden daha kolay ayırabilmek için hayvanların yerden yüksekte asılı duran kancalara takılarak asıldığı kaydedildi.

PETA kampanyaları, “Timsahların ortadan ikiye kesildiği, pitonların hava kompresörleriyle şişirildiği ve kertenkelelerin giysi ve aksesuarlar için başlarının kesildiği bir endüstri hiçbir surette şık olamaz” sloganıyla dünya çapında milyonlarca kişinin desteğini topladı.

Halk sağlığı da tehdit altında

Halk sağlığı ve doğa koruma uzmanları, hayvanları hijyenik olmayan koşullarda kapatmanın ve kesmenin virüsler için üreme alanı oluşturduğu konusunda defalarca endüstriyi ve hükümetleri uyarmıştı. Birleşmiş Milletler ve Dünya Sağlık Örgütü de dahil olmak üzere önde gelen kuruluşlar ve uzman sağlıkçılar, yakın zamanda insanlığın “doğa ile kopmuş ilişkisini” vurgulayarak bir sonraki pandeminin gıda ve moda endüstrisinden gelebileceği konusunda gerekli hatırlatmaları yapmış, önlem alınması çağrısı yapmıştı.

Pek çok insanın ve insan harici hayvanın hayatına mal olan COVID-19 gibi zoonotik hastalıklar, insan olmayan diğer hayvan türleri aracılığıyla bize bulaşıyor.

Koruma uzmanları; kertenkele, yılan, vatoz, timsah ve diğer hayvanlardan elde edilen “egzotik” hayvan derilerinin ve küresel yabani hayvan ticaretinin, insanları enfekte eden zoonotik hastalıkların yayılmasına önemli ölçüde katkıda bulunduğunu bilimsel makalelerle paylaşmıştı.

Burberry’nin yasağı hakkında konuşan PETA UK Başkan Yardımcısı Mimi Bekhechi, “Louis Vuitton, Hermès ve Gucci gibi markalar hala ‘egzotik’ hayvanları kullanan sorumsuz moda tasarımcılarından bazıları. Bunlar yalnızca hayvanların sömürülmesinden ve katledilmesinden faydalanmakla kalmıyor, aynı zamanda halk sağlığı ile Rus ruleti oynuyor. Modanın geleceği vegan ve bunu benimsemeyenler tarih sayfalarından silinip gidecek,” dedi.

Duyarsız kalan Hermes’e çağrılar devam ediyor

Moda endsütrisinde farkındalık yaratmaya ve hayvan kullanımına son verme amacıyla etik ve ekolojik moda anlayışı için çabalayan Collective Fashion Justice, özellikle son yıllarda artan çağrılara kulak vermesi için bir kez daha bir başka moda devi olan Hermes’e sesleniyor: “Moda sektörünün diğer markalarının geride kalmaması için bu adımı takip ederek ayak uydurması gerekiyor (size sesleniyoruz Hermes)!”

View this post on Instagram

A post shared by PETA UK (@petauk)

2021’de Farm Transparency Project tarafından Kindness Project’e verilen şok edici yeni görüntüler, Fransız moda devi Hermès’e ve tedarikçilerine ait çiftliklerde tutsak edilen Avustralya tuzlu su timsahlarının maruz bırakıldığı eziyeti ortaya koymuştu. Oyuncu Evanna Lynch tarafından aktarılan görgü tanığı görüntüleri, timsahların parçalandığı ve tornavidayla bıçaklandığı anları paylaşmış, video kayıtlarının ardından Hermès’in sebep olduğu hayvan zulmüne karşı dünya çapında büyük bir kampanya yürütülmeye başlanmıştı.

Kindness Project, görüntülerin yayınlanmasının ardından, Hermès’i timsah derisi satışını durdurmaya teşvik etmek için #DropCroc etiketiyle sosyal medyada bir kampanya başlatmıştı.

Bir Hermès çantası yapmak için en az üç timsah öldürülüyor. Dünyanın başlıca tuzlu su timsah derisi üreticisi Avustralya, bunun %90’ını uluslararası pazara ihraç ediyor. Protestoların hedefi olan Hermès, mevcut çiftliklere ek olarak, yakın zamanda Avustralya’nın en büyük timsah çiftliğini inşa ederek 50 bin hayvanı daha hapsederek operasyonlarını genişletmeyi planlıyor.

Kaynak: Collective Fashion Justice, PETA, Eco Textile, Surge Activism

Kapak fotoğrafı: PETA

Moda devi Burberry yılan ve timsah derisini yasakladığını duyurdu yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Avustralya Adelaide Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, YouTube gibi video paylaşım platformlarının, egzotik hayvanların “evcil” olduğu fikrini normalleştireceğinden ve egzotik evcil hayvan ticaretini artıracağından endişe duyuyor.

Bu yıl PLOS One’da yayımlanan bir çalışmada araştırmacılar, egzotik hayvanlarla insan etkileşimlerini içeren YouTube’daki videolara insanların verdikleri tepkileri analiz etti ve bu tepkilerin ezici bir çoğunlukla “olumlu” olduğunu buldu.

Pozitif emoji ve yorumlar çarpık durumu normalleştiriyor

Araştırmacılar, egzotik yabani kedilerin ve primatların yer aldığı 346 popüler videoya gönderilen yorumlar üzerinden, metin ve emoji kullanımı yoluyla tepkileri analiz etti. Videolarda insanlarla veya evcil kediler ve köpekler gibi diğer hayvanlarla etkileşime giren egzotik hayvanlar yer alıyordu. İncelenen videolar bir milyondan fazla görüntüleme aldı ve yorumlar 2006 ile Ekim 2019 arasında yapıldı.

Adelaide Üniversitesi’nde son sınıf veteriner hekimliği öğrencisi olan ve araştırmanın yazarlarından olan Georgia Moloney, egzotik hayvanlarla “doğal olmayan etkileşimleri” gösteren tek medya platformunun YouTube olmadığını, fakat şu anda dünya çapında bir numaralı video paylaşım platformu ve üçüncü en büyük sosyal medya platformu olduğunu söyledi.

Hayvana işkence “şirin” bulunuyor

Moloney; YouTube’da analiz edilen videolarda gözlemledikleri hayvan ve etkileşim türleri arasında yaygın olarak, maymunlara çocukmuş gibi bebek bezi bağlanması, primatların evcil hayvanlar gibi gösterilmesi, zincire vurulmuş kaplanların videoya kaydedilmesi ve evlerin bahçesinde insanlarla etkileşime girmek için zorlanan diğer büyük kediler olduğunu belirtti.

“‘Çok şirin değil mi’ şeklindeki yorumlara ek olarak, insanların bu hayvanlara yakın olmak ve benzer bir etkileşime girmek istediklerini de belirttiklerini gördük. Bu durum endişe verici çünkü bu tür etkileşimlerin normal ve kabul edilebilir olduğu fikrini aşılıyor. Aynı zamanda cazip bir duruma getirerek egzotik ‘evcil’ hayvan ticaretini destekleyebiliyor.”

Sosyal medyanın gücü ve rolü: Gıdıklamak İşkencedir

Çalışmada gözlemlenen tek duygu değişikliği, primatların yer aldığı videolara tepki olarak olumsuz bir eğilimin gözlemlendiği 2015 yılında gerçekleşti. Araştırmacılar bu sonucu kısmen, yavaş lorislere yönelik zulmü durdurmak için “Gıdıklamak İşkencedir” sloganıyla yürütülen hayvan kurtarma kampanyasının etkisine bağlıyor.

Moloney, “2015’te primat videolarına yapılan yorumlarda gözlemlediğimiz olumsuz eğilim, ‘Gıdıklamak İşkencedir‘ kampanyasıyla bağlantılı olabilir. Bu, sosyal medyanın gücünü, hayvanlara eziyet ve sömürünün önlenmesinde oynayabileceği rolü gösteriyor” dedi.

İzleyici şikayet bildirimleri çok önemli

Egzotik evcil (!) hayvan ticareti, dünyanın her yerinden yüklenen videolarla her geçen gün daha büyük bir küresel sorun haline gelmeye başlıyor.

2008 yılından bu yana egzotik hayvan ve vahşi yaşam ticaretini inceleyen Adelaide Üniversitesi Hayvan ve Veterinerlik Bilimleri Okulu’ndan araştırma lideri Dr. Anne-Lise Chaber, yayımlanan içerikler konusunda YouTube’un belirli beklentileri ve sınırlamaları olduğunu söyledi. Buna rağmen ağırlıklı olarak izleyicilerden gelen şikayet bildirimleri üzerine ihlalleri ve yasadışı içerikleri kaldırdıklarını vurguladı.

Dr. Chaber, “Mevcut yayın politikaları, hayvana neyin zararlı veya üzücü olduğunu belirlemek için halka güveniyor ve halka bel bağlıyor. Ama herkes bunu fark edecek veya yapacak bilgiye sahip olmayabilir” dedi.

“Bir videoda gıdıklandığında gülümsüyormuş gibi görünen yavaş loris, görünürde ne şiddet içeren, ne de ciddi rahatsızlık veren bir içeriktir. Bu durumda hayvanın stresli olduğu görebilmek ve videoyu bildirme görevi izleyiciye bırakılır.”

İyileştirilmiş yayın politikaları ve raporlama sistemleri şart

Dr Chaber şunları ekliyor: “YouTube’un halkı neyin uygunsuz olduğu konusunda bilgilendirmede daha aktif bir rol oynayabilmesinin bir yolu, tıklandığında insanları o hayvanla ilgili önemli bilgilere götüren videolara bir simge yerleştirmek olabilir. Eğitim çok önemli, fakat bunun iyileştirilmiş yayın politikaları ve raporlama sistemleriyle el ele gitmesi gerekiyor.”

Bu amaçla çözüm önerisinde bulunan araştırmacılar, video başlıklarındaki veya açıklamalarındaki tür adları gibi önemli anahtar kelimeleri otomatik olarak algılayan ve anında inceleme için işaretleyen yazılımlar geliştirilebileceğini söylüyor.

Ayrıca, Instagram’ın Yaban Hayatı Uyarı Sistemi’ne benzer şekilde, videoyu görüntelemeden önce ekranda izleyici için bilgi sunulmasını öneriyorlar. İçerikte görülen nesli tehlike altındaki egzotik türleri doğru bir şekilde tanımlayan ve hayvanların koruma statüleriyle ilgili izleyiciye bilgi veren yapay zeka sistemlerinin devreye sokulabileceğini vurguluyorlar.

Paylaşmadan önce durup düşünün

Unutmamak gerekir ki; Tayland’da veya Aslan Park’ta fotoğraf için kucağınıza verilen o kaplan yavrusu, Hindistan’da üzerinde seyahat ederken filme aldığınız fil, Antalya sokaklarında veya Afrika’da turistler için elbise giydirilen maymun sefalet dolu bir yaşam sürüyor.

Salatalıkla korkutulan veya tüyleri boyanan kedilerin videoları, korku içinde çığlık attığı belirtilmeden paylaşılan “şirin” kurbağa videosu, kış mantosuyla karda oynatılan maymun, okul kıyafetleriyle arka ayakları üzerinde yürümeye zorlanan köpek veya turistler arasında fotoğraf çekimi için elden ele dolaştıktan hayatını kaybeden yavru yunusun videosu…

• “Komik ve şirin” hayvan videolarına denk geldiğinizde lütfen paylaşmadan önce durun. 
• Hayvanın istemediği hareketleri yapmak için eziyet içeren ne tür eğitimlere katlanmak zorunda kaldığını, stres altında verdiği tepkilerin nasıl gizlendiğini, doğasından koparılarak ya da esaret altında üretilerek ait olmadığı bir dünyada nasıl yaşam mücadelesi verdiğini düşünün. 
• İyi niyetle veya binlerce beğeni uğruna anlık olarak yaygınlaştırdığınız videonun özendirici etkisinin hayvan ticaretini nasıl tetiklediğini, bu düşüncesiz paylaşımın o hayvanın doğadaki türdeşlerinin yaşamını nasıl tehlikeye attığını düşünün. 
• YouTube, Instagram ve TikTok gibi platformlarda denk geldiğiniz bu tür videoları ihbar edin, bildirin. Paylaşanları lütfen uyarın. 

Tabii bu videolara, son zamanlarda gittikçe yaygınlaşan ve popülerleşen sözde “hayvan kurtarma videoları” da dahil. Bununla ilgili bilgilendirici bir içeriği de çok yakında paylaşacağız.

Kaynak: Cosmos Magazine, Adelaide Üniversitesi

“Sevimli” sosyal medya videoları egzotik hayvan ticaretini normalleştiriyor yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Bugünün başlığını girerken, “pangolin” dediğimizde aklımıza gelen ilk üç şeyi bir an bile duraksamadan kendiliğinden yazdık. Çünkü 21. yüzyılda her şeyden önce pangolinleri, ardından pangolinlere bağlı yaşayan diğer canlı türlerini ve son olarak da pangolingleri yok eden insanları tehdit eden en büyük unsurlar bunlar: Avcılık, ticaret ve küresel salgınlar…

Evet, son derece utangaç ve gizemli hayvanlar olan pangolingler Türkiye’de yaşamıyor; hatta çoğumuza bizimle ilgisiz bir türmüş gibi görünebilir. Fakat durum hiç de öyle değil.

Dünyada kaçakçılığı en fazla yapılan hayvanlardan biri olan pangolinler insan eliyle doğalarından koparılan, ticareti yapılan ve katledilen milyarlarca yaban hayvanını temsil ediyor. Aynı zamanda hayvandan insana virüs bulaştırabilen muhtemel bir ara tür olarak yaban hayvan ticaretiyle salgın hastalıkların ne kadar iç içe olduğunu bir kez daha kanıtlıyor. Son olarak da insanlığın, spor/hobi/turizm adı altında sürdürülen av katliamlarıyla bir türü göz göre göre nasıl yeryüzünden sildiğinin de (şimdilik) canlı kanıtı.

Endüstriyel ölçekte yok oluş

IUCN Kırmızı Liste’de “nesli kritik tehlikede” statüsünde sınıflandırılan pangolinler, günümüzde ülkeler ve kıtalar arası faaliyet gösteren organize suç çetelerince tuzaklanıyor, öldürülüyor ve farklı ülkelerin sınırlarını yasadışı yollarla aşarak çeşitli şekillerde insan tüketimine sunuluyor.

2016-2019 yılları arasında gerçekleştirilen 52 operasyonda yaklaşık 206 ton pangolin pulu ele geçirildi. Bu rakam, ağırlıklı olarak Asya ülkelerindeki “geleneksel tıp” piyasası veya Batı Afrika ülkelerindeki “yaban hayvan eti” pazarı için öldürülen ve karaborsaya sürülen 360 bin pangolin demek.

COVID-19 ve yaban hayvan ticareti

COVID-19; yaban hayvan ticaretinin insan sağlığını ne denli geniş çapta etkileyebileceğini bize bir kez daha gösterdi. Avcılık, “işleme”, nakliye ve tüketim aşamalarında yaban hayvanlarıyla temas kuran her birey her seferinde görünmez bir risk alıyor. Yaban hayvanları, çeşitli hastalıklara uygun zemin hazırlayan daracık ve son derece kirli kafeslerde, yoğun stres altında yaşatılıyor ya da uzun yolculuklara maruz bırakılıyor. IFAW’un “COVID-19 ve Ötesi” adlı raporu, yaban hayvan ticaretinin de katkılarıyla, hayvan kökenli insan hastalıklarının zaman içinde ne kadar çok arttığını kanıtlar nitelikte.

Avcılığın yasaklanması insan dahil tüm hayvan türlerini yok oluştan koruyacak. Çünkü örneğin pangolinler, hayvanlarda hastalığa, insanlarda ise pandemiye sebep olabilecek bir virüsün muhtemel çoğaltıcı konağı (ara türü) olarak tanımlanmış durumda. Her ne kadar virüsün yolculuğu ve bu yolculuk sırasındaki durakları kesin olarak kanıtlanmamış olsa da, hayvan üretimi, ticareti ve tüketimi aracılığıyla yaban hayvanlarıyla sürekli temas halinde olmanın, hayvan hastalıklarının insanlara geçişini kolaylaştırdığı biliniyor.

Çin ilk adımı attı

Çin doğadan pangolin avlanmasını 2007’de yasaklamıştı. Ağustos 2018’den beri de pangolinlerin ve pangolin “ürünlerinin” ticari olarak ülkeye sokulmasına da son verilmişti.

Şubat 2020’de ise Çin Ulusal Halk Kongresi yaban hayvanlarının ticaretini ve tüketimini yasakladı. Aynı zamanda yaban hayat koruma yasalarında düzenlemeye giderek pangolinlerin koruma statüsünü en üst sıralara taşıdı. Haziran 2020’de de Çin hükümeti pangolin pullarını, ilaç yapımında kullanılabilecek onaylanmış hammadde listesinden çıkardığını duyurdu.

Bu hem Çin hem de diğer ülkeler için önemli bir örnek adım oldu. Fakat 2017’de pangolinlerin uluslararası ticaretine dünya çapında yasak getirilmesine, mevcut CITES korumasına rağmen denetimsizlik, yolsuzluk ve cezasızlık küresel ölçekte bir kıyım yaşanmasına neden oldu. Wildlife Justice Commission (Yaban Hayat Adalet Komisyonu) verilerine göre, 2016’da 25 ton pangolin pulu ele geçirilmişken 2019’da bu rakam 81 tona yükseldi.

Yok olmanın eşiğinde

Afrika ve Asya’da neredeyse eşit düzeyde yayılmış olan pangolinlerin sekiz türü var. Ancak Asya’da pangolin popülasyonlarındaki hızlı düşüş, avcıların ve hayvan ticareti zincirindeki her oyuncunun gözlerini Afrika’daki türlere dikmesine neden oldu.

Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC) raporuna göre, 2019’da el konulan pangolin pullarının en az 51 tonu Nijerya’dan geldi. 2015’te bu rakam Nijerya için iki ton olarak kayıtlara geçmişti.

Wildlife Justice Commission Eylül 2019’da yayımladıkları çalışma ile, müşteri gibi görünüp yürüttükleri gizli görevler sırasında fildişi fiyatlarının düşmesi nedeniyle pangoline daha fazla ilgi olduğunu ve bu kez de pangolin pulu fiyatlarının tavan yaptığını raporladı.

Hal böyleyken halihazırda hassas olan bir türün ticareti onları geri dönülemeyecek haldeki bir yok oluşa sürüklüyor.

Bu bir veda değil, çağrı

O yüzden bugün, tarih öncesi çağlardan bu yana var olan, 80 milyon yıllık bir kara memelisinin varolma savaşında hangi noktada olduğuna dair tarihe not düşmek istiyoruz.

Türkiye’deki yetkili kurumların ve karar vericilerin ise, gerek hayvanlar gerek insanların geleceği ve iyiliği için avcılığı, yaban hayvan ticaretini ve doğal alan bırakmayacak şekilde ve hızda devam eden dev inşaat/maden/yol projelerini sona erdirecek köklü ve dönüştürücü yasal düzenlemeleri bir an önce hayata geçirmesini istiyoruz. Elbette toplumsal farkındalık, koruma, eğitim ve bağımsız denetim programlarıyla, soruşturma ve istihbarat yöntemlerinin iyileştirilmesiyle eşzamanlı olarak.

Yoksa pangolin gibi pek çok hassas tür için çok geç olacak.

Kaynaklar: TRAFFIC, Wildlife Justice Commission, IFAW

Kapak fotoğrafı: African Pangolin Working Group

Dünya Pangolin Günü: Avcılık, ticaret ve pandemi yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Aşağıdaki görseller, yaban hayvanı kaçakçılığı ve ticareti sorununa dikkat çekmek amacıyla geçtiğimiz yıl doğa koruma kuruluşu WWF tarafından hazırlandı. 18 Aralık’ta 11 orangutanın Malezya ve Tayland’daki kaçakçıların elinden kurtarılıp Endonezya’ya geri gönderilmesi haberi üzerine biz de, milyarlarca avroluk* bu kirli ticaretin nelere mal olduğunu göstermek için bu etkileyici, interaktif ** çalışmayı paylaşmak istedik.

Hayvan kaçakçılığının ve yaban hayvanlarına yönelik suçların ağır cezai yaptırımlar ile tamamen ortadan kaldırılması, insan faaliyetlerinin yıkıcı etkilerinin son bulması şart çünkü nesli tehlikedeki canlıların bazıları yeryüzünden silinmek üzere.

Kaplan

WWF’e göre doğada yalnızca 3 bin 900 kaplan kaldı. 20. yüzyılın başından bu yana dünyadaki kaplan popülasyonunun yüzde 95’inden fazlası yok oldu.

Kaplanları tehdit eden faktörlerin başında ormansızlaşma, avlandıkları hayvanların sayılarındaki azalma ve köylerle şehirlerin her geçen gün büyümesi sonucu doğal yaşam alanlarının kaybolması geliyor. Bu da insanla daha fazla karşılaşmalarına ve bu karşılaşmalardan zarar görmelerine neden oluyor.

Amur Leoparı

Amur leoparı dünyanın en nadir görülen kedigillerinden biri. Rusya’nın doğusunda yalnızca 100 birey kaldığı biliniyor. Orman yangınları, avcılık ve yol yapımı bu hayvanların yaşamını en çok tehdit eden faktörler arasında.

Amur leoparının yaşam alanlarının korunması ve denetlenmesine yönelik sıkı çalışmalar halihazırda bu türün sayıca sabit kalmasını sağlamış durumda. Aynı zamanda leoparı öldüren avcılara yaklaşık 110 bin TL para veya iki yıl hapis cezası getirilmesi, hatta organize bir suç örgütü kapsamında yapılması halinde çok daha yüksek cezaların uygulanması insan eliyle daha fazla ölümü bir nebze azaltmış görünüyor.

Siyah Gergedan

Afrika’daki iki gergedan türünden biri olan siyah gergedan için en büyük tehlike avcılar. Çünkü boynuzları, yasadışı yaban hayvanı kaçakçılığı ve ticaretinde, özellikle karaborsada çok yüksek fiyatlara satılıyor. Bu yüzden de şu anda “nesli kritik tehlikede” olarak sınıflandırılıyor.

Doğada yalnızca 5 bin birey kaldığı bilinen bu türü koruma çalışmaları devam etse de, doğal yaşam alanlarının korunmaması ve her geçen gün yok olması, türün hayatta kalabilmesi için önündeki tüm olasılıkları ortadan kaldırıyor.

Tapanuli Orangutanı

Doğada yalnızca 800 birey olarak varlığını sürdüren Tapanuli orangutanı bugün insan kaynaklı tehditler yüzünden yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Avcılık ve yaban hayvan kaçakçılığına ek olarak, Endonezya’nın Kuzey Sumatra bölgesinde yürütülen madencilik ve hidroelektrik barajı faaliyetleri, habitat kaybı yüzünden bu türün hızla azalmasına yol açıyor.

Eğer müdahale edilmezse, önümüzdeki 75 yıl içinde Tapanuli orangutanı sayısında yüzde 83 oranında azalma yaşanacağı tahmin ediliyor.

Panda

Pandalar on yıllardır nesli tükenmekte olan türler arasında yer alıyor. Günümüzde doğada 1860 birey kalan bu türün varlığı, bambu alanlarının korunmasıyla doğrudan bağlantılı.

Pandaların halihazırda koruma çalışmaları ve insan müdahalesi olmadan doğada kendi başına hayatta kalamayacağı düşünülüyor.

Dağ gorili

Uganda, Ruanda ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti’ndeki ulusal koruma alanlarında birbirinden ayrı iki dağ gorili topluluğunun var olduğu biliniyor. Bu ülkeler yıllar boyunca savaş ortamından kurtulamadığı için dağ gorilleri de bu süreçten olumsuz etkilendi. Bugün doğada yalnızca 1063 birey kaldı.

Kapsamlı koruma programlarıyla sayıları şimdilik sabitlenen dağ gorilleri için ne yazık ki devam eden diğer tehditler saymakla bitmiyor: İklim değişikliği, madencilik, ormansızlaşma ve habitat kaybı.

(*) Yabani hayvan ticareti izleme ağı TRAFFIC

(**) Görsellerin etkisini artıracak şekilde hazırlanan interaktif kaydırma mekanizmasının kullanıldığı WWF sayfasını incelemenizi tavsiye ederiz.

Kaynak: Euronews

Bu hayvanı tanıyabildiniz mi? yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

İlk kez 2000 yılında ABD’de Casey Sorrow ve Eric Millikin adlı iki sanatçı arkadaş tarafından başlatılan gün, zaman geçtikçe maymunlar hakkında farkındalık oluşturmak amacıyla dünya çapında kutlanmaya başladı.

Bugün; habitat kaybı, hayvan ticareti ve hayvan deneyleri gibi pek çok farklı insan kaynaklı tehdit yüzünden nesilleri tükenen, öldürülen ve ömür boyu fiziksel ve ruhsal işkenceye maruz bırakılan maymunlara ve primatlara dikkat çekmek için kısa sürede hayvan hakları savunucuları tarafından benimsendi. 

Biz de bu özel günün önemine, Aralık başında seçilen 2020 yılının ödüllü yaban hayat fotoğraflarından biriyle değinmek istedik.

Eğlence sektörü ve yaban hayvan ticareti

Londra’daki Doğa Tarihi Müzesi’nin 1965’ten bu yana düzenlediği Yaban Hayat Fotoğrafçılığı yarışmasında bu yıl Yaban Hayat Fotomuhabirliği kategorisinin birincisi, esaret altında tutulan yaban hayvanlarının yaşamını gözler önüne seren fotoğrafçı Paul Hilton oldu. Hilton, Endonezya’daki bir hayvan pazarında satılmak üzere boynundan kafese bağlanmış genç bir makak maymununu görüntüledi.

Bu fotoğraf, özellikle de yaban hayvan ticaretinin Covid-19 pandemisiyle birlikte dünya çapında yeniden tartışmaya açıldığı, bu süreçte yasal düzenlemelerin geçici ve çoğu zaman göstermelik şekilde elden geçirildiği, korku içinde geçen ve kayıplarla dolu bir yılda çok daha fazla kişinin zihnine ve kalbine işledi. 

Aynı zamanda yaban hayat danışmanlığı yapan Hilton’un yakaladığı kare, habitat kaybından sonra hayvan türlerine yönelik en büyük ikinci tehdit olan yaban hayvan ticaretinin karanlık yüzünü gösterdi.

Fotoğrafta “genç bir makak maymunu Endonezya Bali’deki kuş pazarında, ahşap bir kafese zincirlenmiş şekilde sergileniyor. Bu yavrunun ve diğer yavruların anneleri çok büyük ihtimalle öldürüldü. Domuz kuyruklu makaklar, Güneydoğu Asya’nın ormanlarında kalabalık sürüler halinde yaşayan enerjik ve sosyal maymun türlerinden biri. Ormanlar yok edildiği için makaklar gittikçe artan oranda ekili tarım alanlarına giriyorlar. Bu nedenle insanlar tarafından tarım zararlısı ilan edilerek vuruluyor, öldürülüyorlar. Yavrular ise daha sonra ömürlerini tek kişilik tecrit hücrelerinde geçirecekleri hayvanat bahçelerine, biyomedikal araştırma laboratuvarlarına veya hobi olarak yaban hayvan satın alan kişilere satılıyor.

Kuş pazarında satışa çıkarılan yaban hayvanlarının çoğu gizli bölmelerde tutuluyor. Makakların yasal olarak satışına izin verilse de yavru orangutanlar gizli kapaklı satılıyor. Bu tür hayvan pazarları uluslararası hayvan ticaretinin işini kolaylaştırıyor çünkü stokta olmayan hayvanlar buralardan temin ediliyor. Hayvanların son derece kalabalık ortamlarda bir arada tutulması da ise, hastalık salgınlarına yol açabiliyor.“

“Ne zaman sona erecek?”

Hilton 2020’nin ilk aylarında, yeni tip koronavirüs salgını ve küresel yaban hayvan ticareti arasındaki bağlantının konuşulmaya başlandığı günlerde bu fotoğrafı “Ne zaman sona erecek?” notuyla paylaşmıştı. Bu paylaşımdan birkaç gün sonra Çin’de gıda amaçlı yaban hayvan ticareti yasaklanmış ama deney, kürk ve ilaç endüstrileri bu yasaktan muaf tutulmuştu.

Nitekim o gün olduğu gibi bugün de doğa koruma örgütleri bu alanda ihlallerin devam ettiğine dikkat çekmeye çalışıyor. Üstelik kürk ve deney amaçlı hayvan ticaretine son verilmemesi gerek pandemi, gerekse hayvan ticaretinin devamlılığı açısından insan ve insan dışı hayvanlara karşı ölümcül tehditlerin sürmesine neden oluyor. 

Özgürlük mesajlarını yayma günü

Bugün doğal yaşam ortamlarından ve sürülerinden koparılarak insanlar için köleleştirilen maymunları anma günü. Tıpkı hayvanlarla ilgili diğer günlerde olduğu gibi, bu anmaların ötesine geçip insan menfaati uğruna sömürülen hayvanlar için harekete geçme, aktivizm yapma ve kendi hayatımızda hayvan kullanımını bütünüyle sonlandırmanın ilk günü. 

Bugün Dünya Maymun Günü’nü “kutlama” amacıyla mesaj paylaşan bir hayvanat bahçesi görürseniz, hobi olarak yaban hayvan “besleyen” bir kişinin görüntülerine rastlarsanız, bilin ki bu ne sevimli, ne eğitici, ne de hayvan sevgisinin bir göstergesi.

Aksine bu, yalnızca ardında kanlı bir ticaret ve beşeri kibir barındıran, hayvana yönelik şiddet ve istismar içeren, potansiyel bir pandemi kaynağı olan ve “suç” olarak yakından takip edilip hapis cezası gibi ağır yasal yaptırım gerektiren cani ve çağdışı bir uygulama. Yaban hayvanlarını kafeslerde ziyaretçilere sunanlara ve “pet” olarak evlerinde sergileyenlere itinayla bunu hatırlatmaktan çekinmeyin; primat türlerinin %60’ının habitat kaybı ve hayvan ticareti gibi insan kaynaklı tehditler nedeniyle nesli tükenme noktasına geldiğini onlara hatırlatın.

Kapak fotoğrafı: Deney laboratuvarlarına satılmak üzere Laos’taki bir tesiste üretilen ve korkunç şartlarda kafes içinde tutulan makak maymunları birbirini koruyor. Maymunlardan biri kör olmuş (2011, Jo-Anne McArthur, We Animals Media).

Kaynaklar: Feature Shoot, Ensia, AI-AP, Natural History Museum, Paul Hilton Photography, The Conversation, Bilimma

Dünya Maymun Günü: Ticaret, esaret ve vahşet ne zaman sona erecek? yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.