Necla Teyze, yangında öldüğü günün öncesinde belediye ekiplerinin yaptığı toplamaya direndiği için sosyal medyadaki bazı hesaplar tarafından hedef gösterilmiş, hakarete ve şiddet tehtidine maruz kalmıştır.

Olay yerinde yapılan incelemeler, sosyal medya linci ve mahalle sakinlerinin aktardıkları bilgiler Necla Teyze’nin ölümüne dair şüpheleri güçlendirmekte ve yangının sebeplerinin soruşturulması gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Sosyal medyada hayvanlara, hayvan hakları savunucularına ve hayvanseverlere yönelik nefret söyleminin giderek güçlenmesi ve söylemlerin bireylere yönelik açıkça şiddet tehdidi haline gelmesi yalnızca Necla Teyze’nin ölümünün değil aynı zamanda bu sosyal medya hesaplarının da incelenmesini gerekli kılmaktadır.

Şüphelerin aydınlatılması, nefret söyleminin son bulması için yetkililere CİMER’e istek kategorisi üzerinden sesleniyoruz.

Sizler de profilimizdeki ve hikayemizdeki bağlantı aracılığıyla ilgili metne ve sosyal medyadaki nefret söylemlerinden derlenmiş dosya eklerine ulaşabilir ve CİMER üzerinden başvuru yapabilirsiniz.

NECLA TEYZENİN (ÜLKER GÜLERYÜZ) ÖLÜMÜ VE NEFRET SÖYLEMİYLE İLGİLİ SORUŞTURMA TALEBİ – CİMER METNİ

“Necla Teyze” olarak bilinen resmi adı Ülker Güleryüz olan hayvansever yurttaş, 18 Şubat 2025’te Altındağ Belediyesi’nin köpekleri toplamasına karşı çıktığı için çekilen videosu üzerinden sosyal medyada başta Güsoder (Güvenli Sokaklar Derneği) adlı dernek ve takipçileri ile #GüvenliŞehirler adlı sosyal medya hesabı tarafından hedef gösterilmiştir.

Aynı günün akşamında, “Necla Teyze” neden çıktığı belli olmayan bir yangında barakasındaki hayvanları ile birlikte yaşamını yitirmiştir.

Vefat haberinin yayılması sonrasında şiddet ve nefret içeren mesajların silinmeye başlandığının görülmesi üzerine, bir kısmı silinmeden ekran görüntüleri alınarak yine sosyal medyada paylaşılmıştır. Ekte bunlardan ulaşılanlar derlenmiştir.  Bu ve öncesindeki paylaşımları birlikte değerlendirildiğinde;

· Güsoder isimli örgüte bağlı kişiler, takipleştiği hesaplar ve Av Devrim Koçak uzun süredir hayvanseverler ve hayvanlar üzerinden nefret ve şiddet içeren çağrılar yapmaktadır.

· Bu kişiler devletin korumasında olduklarını ima edebilmekte ve kullandıkları dil ile kamu kurumlarına ve hukuka olan güveni azaltmaya, önerdikleri şiddet eylemlerinin meşru olduğu ve cezasız kalacağına dair algı oluşturmaya çalıştıkları gözlenmektedir.

· Bu kişilerin çağrıları, toplumsal barış ve saygı dili dışında olup, öncelikle hayvanseverler arasında huzursuzluğa neden olmaktadır. Halkı kin ve düşmanlığa teşvik etmekte, kasten adam öldürme, kasten hayvan öldürme, kamu kurumunu aşağılama, suçu ve suçluyu övdükleri görülmektedir.

İstem;

1) 18 Şubat 2025’de “Necla Teyze”nin de barakasındaki yangında kundaklama şüphesi olayın ilk dakikalarından itibaren dile getirilmektedir. Necla Teyze’nin barakası çevresinden sosyal medyaya aktarılanlar derlendiğinde;

· İtfaiyenin barakadaki yangında soba olabileceğini belirtmiş olduğu, buna karşın komşularının Necla Teyze’nin soba yakmadığı gibi kendisine soba önerdiklerinde de fikren reddettiğini aktarmaları,

·⁠Yangın yerine gidenlerin, barakada bulunan buzdolabının fişe takılı olmadığı, elektrikli ısıtıcının da kullanılmadığını belirtmesi

· Kapı ve pencerelerdeki yangın izleri ile baraka içindeki tekstil ürünlerinin yanmamış olmasından, yangının baraka içinden değil dışından başladığının izlendiği çıkarımları yapılmaktadır. 

Toplumun Ülker Güleryüz’ün ölümü üzerinden gösterdiği hassasiyet ve yangın nedenine dair kundaklama şüphelerini artıran gerekçeleri dile getirmesi nedeniyle, bu soruşturmasının genişletilmesini,

2) Güsoder Derneği ve ona bağlı Av Devrim Koçak isimli kişi ile hayvan hakları savunucularına yönelik sistematik şiddet, tehdit, taciz ve nefret söylemlerinde bulunanların, yukarıda gerekçelendirilen kapsamda soruşturulmasını, sonucunun bilgi edinme hakkı uyarınca tarafıma bilgi verilmesini ve TC kanunları uyarınca bu stk, kişiler ve hesaplar hakkında gereğinin yapılmasını saygılarımla rica ederim.

Başvuru eklerinde kullanılacak nefret söylemine ilişkin gönderiler

Necla Teyze’nin Ölümünün Araştırılması ve Nefret Söyleminin Son Bulması İçin CİMER Üzerinden Yetkililere Sesleniyoruz yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Avustralya Adelaide Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, YouTube gibi video paylaşım platformlarının, egzotik hayvanların “evcil” olduğu fikrini normalleştireceğinden ve egzotik evcil hayvan ticaretini artıracağından endişe duyuyor.

Bu yıl PLOS One’da yayımlanan bir çalışmada araştırmacılar, egzotik hayvanlarla insan etkileşimlerini içeren YouTube’daki videolara insanların verdikleri tepkileri analiz etti ve bu tepkilerin ezici bir çoğunlukla “olumlu” olduğunu buldu.

Pozitif emoji ve yorumlar çarpık durumu normalleştiriyor

Araştırmacılar, egzotik yabani kedilerin ve primatların yer aldığı 346 popüler videoya gönderilen yorumlar üzerinden, metin ve emoji kullanımı yoluyla tepkileri analiz etti. Videolarda insanlarla veya evcil kediler ve köpekler gibi diğer hayvanlarla etkileşime giren egzotik hayvanlar yer alıyordu. İncelenen videolar bir milyondan fazla görüntüleme aldı ve yorumlar 2006 ile Ekim 2019 arasında yapıldı.

Adelaide Üniversitesi’nde son sınıf veteriner hekimliği öğrencisi olan ve araştırmanın yazarlarından olan Georgia Moloney, egzotik hayvanlarla “doğal olmayan etkileşimleri” gösteren tek medya platformunun YouTube olmadığını, fakat şu anda dünya çapında bir numaralı video paylaşım platformu ve üçüncü en büyük sosyal medya platformu olduğunu söyledi.

Hayvana işkence “şirin” bulunuyor

Moloney; YouTube’da analiz edilen videolarda gözlemledikleri hayvan ve etkileşim türleri arasında yaygın olarak, maymunlara çocukmuş gibi bebek bezi bağlanması, primatların evcil hayvanlar gibi gösterilmesi, zincire vurulmuş kaplanların videoya kaydedilmesi ve evlerin bahçesinde insanlarla etkileşime girmek için zorlanan diğer büyük kediler olduğunu belirtti.

“‘Çok şirin değil mi’ şeklindeki yorumlara ek olarak, insanların bu hayvanlara yakın olmak ve benzer bir etkileşime girmek istediklerini de belirttiklerini gördük. Bu durum endişe verici çünkü bu tür etkileşimlerin normal ve kabul edilebilir olduğu fikrini aşılıyor. Aynı zamanda cazip bir duruma getirerek egzotik ‘evcil’ hayvan ticaretini destekleyebiliyor.”

Sosyal medyanın gücü ve rolü: Gıdıklamak İşkencedir

Çalışmada gözlemlenen tek duygu değişikliği, primatların yer aldığı videolara tepki olarak olumsuz bir eğilimin gözlemlendiği 2015 yılında gerçekleşti. Araştırmacılar bu sonucu kısmen, yavaş lorislere yönelik zulmü durdurmak için “Gıdıklamak İşkencedir” sloganıyla yürütülen hayvan kurtarma kampanyasının etkisine bağlıyor.

Moloney, “2015’te primat videolarına yapılan yorumlarda gözlemlediğimiz olumsuz eğilim, ‘Gıdıklamak İşkencedir‘ kampanyasıyla bağlantılı olabilir. Bu, sosyal medyanın gücünü, hayvanlara eziyet ve sömürünün önlenmesinde oynayabileceği rolü gösteriyor” dedi.

İzleyici şikayet bildirimleri çok önemli

Egzotik evcil (!) hayvan ticareti, dünyanın her yerinden yüklenen videolarla her geçen gün daha büyük bir küresel sorun haline gelmeye başlıyor.

2008 yılından bu yana egzotik hayvan ve vahşi yaşam ticaretini inceleyen Adelaide Üniversitesi Hayvan ve Veterinerlik Bilimleri Okulu’ndan araştırma lideri Dr. Anne-Lise Chaber, yayımlanan içerikler konusunda YouTube’un belirli beklentileri ve sınırlamaları olduğunu söyledi. Buna rağmen ağırlıklı olarak izleyicilerden gelen şikayet bildirimleri üzerine ihlalleri ve yasadışı içerikleri kaldırdıklarını vurguladı.

Dr. Chaber, “Mevcut yayın politikaları, hayvana neyin zararlı veya üzücü olduğunu belirlemek için halka güveniyor ve halka bel bağlıyor. Ama herkes bunu fark edecek veya yapacak bilgiye sahip olmayabilir” dedi.

“Bir videoda gıdıklandığında gülümsüyormuş gibi görünen yavaş loris, görünürde ne şiddet içeren, ne de ciddi rahatsızlık veren bir içeriktir. Bu durumda hayvanın stresli olduğu görebilmek ve videoyu bildirme görevi izleyiciye bırakılır.”

İyileştirilmiş yayın politikaları ve raporlama sistemleri şart

Dr Chaber şunları ekliyor: “YouTube’un halkı neyin uygunsuz olduğu konusunda bilgilendirmede daha aktif bir rol oynayabilmesinin bir yolu, tıklandığında insanları o hayvanla ilgili önemli bilgilere götüren videolara bir simge yerleştirmek olabilir. Eğitim çok önemli, fakat bunun iyileştirilmiş yayın politikaları ve raporlama sistemleriyle el ele gitmesi gerekiyor.”

Bu amaçla çözüm önerisinde bulunan araştırmacılar, video başlıklarındaki veya açıklamalarındaki tür adları gibi önemli anahtar kelimeleri otomatik olarak algılayan ve anında inceleme için işaretleyen yazılımlar geliştirilebileceğini söylüyor.

Ayrıca, Instagram’ın Yaban Hayatı Uyarı Sistemi’ne benzer şekilde, videoyu görüntelemeden önce ekranda izleyici için bilgi sunulmasını öneriyorlar. İçerikte görülen nesli tehlike altındaki egzotik türleri doğru bir şekilde tanımlayan ve hayvanların koruma statüleriyle ilgili izleyiciye bilgi veren yapay zeka sistemlerinin devreye sokulabileceğini vurguluyorlar.

Paylaşmadan önce durup düşünün

Unutmamak gerekir ki; Tayland’da veya Aslan Park’ta fotoğraf için kucağınıza verilen o kaplan yavrusu, Hindistan’da üzerinde seyahat ederken filme aldığınız fil, Antalya sokaklarında veya Afrika’da turistler için elbise giydirilen maymun sefalet dolu bir yaşam sürüyor.

Salatalıkla korkutulan veya tüyleri boyanan kedilerin videoları, korku içinde çığlık attığı belirtilmeden paylaşılan “şirin” kurbağa videosu, kış mantosuyla karda oynatılan maymun, okul kıyafetleriyle arka ayakları üzerinde yürümeye zorlanan köpek veya turistler arasında fotoğraf çekimi için elden ele dolaştıktan hayatını kaybeden yavru yunusun videosu…

• “Komik ve şirin” hayvan videolarına denk geldiğinizde lütfen paylaşmadan önce durun. 
• Hayvanın istemediği hareketleri yapmak için eziyet içeren ne tür eğitimlere katlanmak zorunda kaldığını, stres altında verdiği tepkilerin nasıl gizlendiğini, doğasından koparılarak ya da esaret altında üretilerek ait olmadığı bir dünyada nasıl yaşam mücadelesi verdiğini düşünün. 
• İyi niyetle veya binlerce beğeni uğruna anlık olarak yaygınlaştırdığınız videonun özendirici etkisinin hayvan ticaretini nasıl tetiklediğini, bu düşüncesiz paylaşımın o hayvanın doğadaki türdeşlerinin yaşamını nasıl tehlikeye attığını düşünün. 
• YouTube, Instagram ve TikTok gibi platformlarda denk geldiğiniz bu tür videoları ihbar edin, bildirin. Paylaşanları lütfen uyarın. 

Tabii bu videolara, son zamanlarda gittikçe yaygınlaşan ve popülerleşen sözde “hayvan kurtarma videoları” da dahil. Bununla ilgili bilgilendirici bir içeriği de çok yakında paylaşacağız.

Kaynak: Cosmos Magazine, Adelaide Üniversitesi

“Sevimli” sosyal medya videoları egzotik hayvan ticaretini normalleştiriyor yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Ben bir MeBO EYOKÖS kişisiyim. Medya ve bilgi olanaklarıma ilişkin her tür tıklama, gönderi ve paylaşım kararımı uygulamadan önce HESKET (Haklar, Eğitim/Ekonomi, Ses çıkarma, Kültürlerarası diyalog, Etik, Tıklama bilgeliği) maddeleri temelinde kendi kararlarımı gözden geçireceğime söz veriyorum:

Haklar: Çevrim içi ve çevrim dışı haklarım ve faaliyet bağımsızlığımla bir küresel vatandaş (yasal bir statü söz konusu değil elbette ama küresel sorumluluklar ve özgürlük bilinci metaforu anlamında bir “dünya vatandaşı”) olduğum gerçeğini tanımaktayım. Çevrim içi gönderilerimin başkalarının haklarına yönelik veya kendim için hem görünür hem de bilinmeyen sonuçları olabileceğinin farkındayım. Gönderi ve paylaşım yapma öncesinde eleştirel düşünmek önemli. Bir hata yapsam bile etik gereklere göre davranacağım ve onu düzelteceğim.

Eğitim/Ekonomi: Küresel bir köy ve ekonominin parçası olduğum gerçeğini tanımaktayım. Tam okuryazarlığımın medya ve bilgi okuryazarı olmamı kapsadığını anlıyorum. Bu yüzden, bilgi, medya ve teknolojik yeterliklerin peşinde olma yoluyla kendimi güçlendirmem ülkemin, bölge ve dünyanın barışı ve sürdürülebilirliğine katkı sağlayabilir.

Sesini çıkar: Herkes için medya ve bilgi okuryazarlığının bir eş-eğitimcisi olmanın gereklerini yaparak ve bu konuda sesimi çıkarıp paylaşımda bulunarak kendi sorumluluğumu üstlenme sözünde bulunuyorum. Kendini ifade etmenin ve yaratıcılığın peşinde olacağım ve savunusunu yapacağım. Çevrim içi ve çevrim dışı mecralarda olumlu gelişim-yöneltimli konuşmaların itici gücü olacağım.

Kültürlerarası diyalog: Benimkilerle aynı çizgide olmayabilen ve başka kişilerin sahip oldukları çeşitli inançların olduğu gibi farklı kültürel ve dinsel görüşlerin farkındayım. Hemfikir olabilirim veya olmayabilirim gerçeğine karşın karşılaştığım şeyleri başkalarının bakış açısından görmeye çabalayacağım. Kişilerin kültürel anlayışına ve kültürlerarası diyaloğa dahil olmak üzere bilgilendirilmiş kararlar verme hakkını hem kendim hem de başkaları için yükseltmekte MeBO’yu bir alet olarak görmekteyim. Medya ve bilgi okuryazarı bir kişi olarak hiçbir şekilde nefretin yayılmasına neden olmayan bir diyaloğun gereklerini görev edineceğim.

Etik: Doğru olmadığını veya gerçeklere dayanmadığını bildiğim hiçbir bilgiyi paylaşmayacağım. Fikri (mülkiyet) hakları dahil olmak üzere başkalarının çevrim içi haklarına ve gizliliğine saygılıyım. İçerik gönderdiğimde ve paylaştığımda etik yargılarda bulunacağım. Başkalarından içerik paylaştığım her defasında referans belirteceğim ve okurların yorumumun kaynağına erişmelerine olanak sağlayacağım ki kendi yargılarını oluşturabilsinler.

Tıklama bilgeliği: Bilgi, medya, teknoloji ve iletişim alanlarının genel görünüşü ve düzenlemeleri her yaştan kadın ve erkeği eşit derecede ilgilendirmektedir. MeBO’yu toplumsal cinsiyet eşitliğinin gerçekleşmesine yardımcı olmak için bir alet olarak anlıyorum. MeBO yeterliklerimi edindikçe yetenek ve fırsatlarımın olanaklı kıldığı ölçüde her yaştan kadın ve erkeğin eşit hakları yararına kullanmayı üstlenmiş bulunmaktayım. Herhangi bir çevrim içi veya çevrim dışı bilgiyi değerlendirmeye alırken medya ve bilgi okuryazarlığı tavır, bilgi ve becerilerimi uygulayacağımı ve onu arkadaşlarım ve ailemle paylaşacağımı taahhüt ederim.

İngilizce aslından Türkçeleştiren: Barış Bayram (26/4/2019)

Orijinal tam metin: UNESCO mil clicks

Eleştirel Düşün ve Bilgece Tıkla (UNESCO MeBO EYOKÖS ANLAŞMASI) yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Dünyanın en prestijli vücut geliştirme ligi olan IFBB’de (The International Federation of Bodybuilding and Fitness) yarışan ilk vegan erkek profesyonel vücut geliştirme atleti olan Nimai Delgado geçtiğimiz sene “Muscle & Fitness” dergisinin kapağında yer alan ilk vegan sporcu oldu. Bu sayıda elde ettiği görünürlük fırsatını kendisiyle yapılan söyleşide sadece sağlıklı ve uzun bir yaşamı değil aynı zamanda okurları şefkatli seçimler yapmayı temel alan alternatif bir yaşam tarzına, veganlığa teşvik ederek değerlendirdi.

Muscle & Fitness söyleşisinde, “hayvansal protein tüketilmeden kaliteli kas inşa edilemeyeceği” yönündeki yaygın perspektiflerin hatalı bir kavramlaştırmadan ibaret olduğunu dile getiren vegan atlet, bu yanlış görüşün çürütülmesinde kayda değer yaşayan bir örnek olarak vegan fitness’ın anaakımlaştırılmasında etkili bir rol oynamayı sosyal sorumluluğu olarak görmekte ve şöyle diyor: “Ana hedefim, mesajımızın
veganlığı denemeye biraz daha açık olabilsinler diye vegan olmayanlar arasında yayılmasına yardımcı olmaktır”.

Aktivist şampiyon verdiği vegan mesajı zenginleştirmek için bazı felsefi açımlamalara değiniyor: Kuvvetli olmanın daha fazla ağırlık kaldırabilmekle veya ne kadar kas kütlesine sahip olunduğuyla değil aslında olumsuz deneyimlerin ve yaşanan güçlüklerin ardından kendini toparlama kabiliyeti ve psikolojik dayanıklılık bakımından ölçülebileceğine vurgu yapıyor. Örneğin, inandığımız vegan değerleri savunmak için statükonun bazı problemli yapılarına karşı dik durduğumuzda çok daha fazla zorluklar içinde kaldığımız süreçlerle karşılaşabileceğimizden dolayı bahsettiği kuvvetliliğin bu bağlamda anlaşılması gerektiğinin altını çiziyor.

Daha önemlisi, bir kişinin nihai kuvvetinin en çok davranışlarında gerçekleştirebileceği bireysel şefkatiyle ölçülebileceğine inandığını belirtiyor ve bu doğrultuda “ahimsa” (“şiddetsizlik” ya da “tüm canlılara şefkat göstermek”) kavramını yaşam tarzımızla ilişkilendirmeye çağrıda bulunuyor: Fitness, vücut bütünlüğü, sağlık ve güzellik hedeflerimizden beslenmeye ve ilintili tüm araç ve yöntemlere kadar yaşamın her alanında şefkatli olmaya.

Nimai Delgado halen vücut geliştirme kariyerini ilerletmek ve “vegan bir Arnold” olmak gibi büyük bir ideal için yoğun antrenman programlarını takip ederken bilgilendirici ve eğitici online paylaşımlarıyla insanların yaşamlarında vegan etkiler yaratmak adına aktivizm yapmayı sürdürüyor.

Vücut geliştirme yıldızı Nimai Delgado vegan fitness yaklaşımını yaygınlaştırma yolunda parlıyor yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.