Vegan Derneği Türkiye (TVD) ve Hayvan Hakları ve Etiği Derneği olarak; Yunuslara Özgürlük Platformu, Hayvanlara Adalet Derneği (HAD) ve Hayvan Hakları İzleme Komitesi (HAKİM)’nin de katkılarıyla, Türkiye’de nesli tükenme tehlikesi altındaki 70 yaban keçisinin 2021-2022 Av Yılı Av Turizmi Uygulama Talimatı çerçevesinde Adana, Mersin, Niğde, Hatay ve Kayseri’de öldürülmesini engellemek için Tarım ve Orman Bakanlığı’na dava açtık.

Ayrıca, İzmir Barosu ve Ankara Barosu’nun açtığı Türkiye çapındaki tüm av ihalelerinin ve Merkez Av Komisyonu (MAK) kararlarının iptalini talep eden davalara müdahillik başvurularımızı da dün İstanbul’da Çağlayan Adliyesi’ne teslim ettik. Hukuka ve Anayasa’ya aykırılık gerekçesiyle baroların iptalini istediği av kararları iptal edilmezse, Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği’nın kırmızı listesinde nesli tehdit altında olan üveyik ve elmabaş patka kuş türlerinin yanı sıra tilki, çakal, yabani tavşan, ada tavşanı ve yaban domuzu gibi kara memelileri de öldürülecek.

Hayvan katliamı “kamu menfaati” olamaz

31 Mart 2022 tarihine kadar 18 parti halinde 70 yaban keçisi “acente kotasının avlattırılması işi” ihalesinin yürütmesinin acilen durdurulmasını ve iptalini talep ettiğimiz dava dilekçesinde, yaban keçilerinin avlanması üzerinden maddi gelir elde edilmesinin ulusal ve uluslararası mevzuata aykırılık teşkil ettiğini vurguladık.

Dava konusu ihalenin Tarım ve Orman Bakanlığınca Bern Sözleşmesi’nin, Hayvanları Koruma Kanunu’nun ve Kara Avcılığı Kanunu’nun öngördüğü şartlara uyulmadan düzenlendiğini belirttiğimiz dilekçede, “Bu ihale sürecinin işlemeye devam etmesi, hem ihale konusu hayvanların yaşam hakkı hem de yaban hayatının korunması anlamında telafisi imkânsız zararlar doğuracaktır. Bu zararların önüne geçilebilmesi için; 31.03.2022 tarihine kadar sürecek av ile ilgili olarak İdari Yargılama Usulü Kanunu md.27/2 gereğince idarenin savunmasının alınması beklenmeden davası konusu ihalenin yürütmesi durdurulmalıdır” ibaresine yer verdik.

Hayvanların yaşam hakkına vurgu yaptığımız ve geçtiğimiz yıl ceylanlar, yaban keçileri ve kızıl geyikler için farklı şehirlerdeki baro ve STK’ların açtığı davaların kazanıldığını hatırlattığımız dilekçede, “Doğal yaşam alanında yaşamakta olan, yaban hayatın gerekliğini sağlayan, kendi yurdunda ve tabiatında kimseye zarar vermeden nesli tükenme tehlikesi altında olan yaban keçilerinin öldürülmesinin paraya çevrilme işlemi kamu düzenine tamamen aykırı bir işlemdir. Kamunun zorlayıcı gücü öldürme eylemini kapsamamaktadır. Daha önceki iptal kararlarında da kararı veren mahkemelerce defalarca tekrar edildiği üzere, hiçbir canlının yaşam hakkı ihlal edilemez ve elinden bu yaşam hakkı alınamaz. Söz konusu ‘turizm ve ekonomi’ adına canlıların vurularak vahşice katledilmesi sonrasında kazanılacak paranın kamu menfaati olarak görülebilmesine imkan bulunmamaktadır. Anayasal bir hak olan yaşam hakkı yalnızca insanların değil, insan dışı hayvanların da gözetilmesi gereken temel haklarındandır” dedik.

Açtığımız davada yürütmenin durdurulması kararı alınması, 31 Mart 2022 tarihine kadar av acenteleri aracılığıyla avcılarca öldürülmesi planlanan her bir hayvanın kurtulmasını sağlayacak.

Örnek dava ve müdahillik dilekçelerimiz herkese açık

Hazırladığımız örnek dilekçeler, dava açmak ve/veya açılan davalara müdahillik başvurusunda bulunmak isteyen tüm şahıslara, derneklere ve barolara açık. Bu bağlantıya tıklayarak Google Drive klasörüne eklediğimiz dilekçeleri edinebilirsiniz.

Dilekçeler; Rize’den Afyonkarahisar’a Konya’dan Erzurum’a kadar farklı illerde avlanması planlanan kızıl geyik, çengel boynuzlu dağ keçisi ve Türkiye’ye endemik bir tür olan Anadolu yaban koyunu gibi farklı türleri kapsıyor. 

Kolektif hukuki mücadeleye önem verdiğimiz için av karşıtı mücadeleye katılmak isteyen herkesle irtibatta kalmak isteriz.

Geçtiğimiz yıl Antalya ve Isparta’daki “av ihalesine” karşı Salda için Türkiye Grubu ve A Platformu ile birlikte hareket etmiş, 28 yaban keçisinin katledilmesini engelleyen dava sonucunu duyurmuştuk. Aynı zamanda Türkiye çapında “Av Turizmi Uygulama Talimatı”nın iptali için Tarım ve Orman Bakanlığı’na karşı Salda için Türkiye Grubu’ndan Hediye Gündüz’ün açtığı iptal davasına da müdahillik başvurusunda bulunarak diğer STK’lara da çağrı yapmıştık.

Hayvan katliamını engellemek için gelin birlikte mücadele edelim.

Örnek dava dilekçelerini ve dava dilekçelerine eklenebilecek 2020’de kazanılmış av karşıtı davaların emsal kararlarını edinmek için bu Google Drive bağlantısına tıklayabilirsiniz.

Av katliamına karşı dava açtık, açılan davalara müdahillik başvurusu yaptık yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Ara kararı duyuran doğa ve hayvan hakları savunucuları ise, bakanlık izniyle yürütülen av turizmi ve avcılık faaliyetlerinin etik, hukuk ve bilim dışı olduğunu vurgulayarak bir kez daha yürütmenin iptalini istedi.   

15 Eylül 2020 – Antalya ve Isparta’daki “av ihalesine” karşı Salda için Türkiye Grubu’ndan A Platformu Sözcüsü Hediye Gündüz ile Platform katılımcıları Saliha Altın ve Yeşim Vardar tarafından Isparta İdare Mahkemesi’nde açılan davada önemli bir gelişme yaşandı. Mahkeme talep etmesine rağmen Tarım ve Orman Bakanlığı’nın henüz av turizminin “gerekliliğine ilişkin” herhangi bir bilimsel rapor sunmadığı ortaya çıktı.

Mahkeme aynı zamanda koruma altındaki bazı türleri de kapsayan av turizmi uygulamasının mevcut kanunlara aykırı olması nedeniyle bakanlıktan hukuki dayanağı netleştirmesini istedi.

Nesli tehlikedeki yaban keçileri uluslararası sözleşmelerce korunuyor

Antalya ve Isparta’da 13 parti halinde toplam 47 bireyin avlanması için 17 Haziran’da Tarım Orman Bakanlığı Burdur 6. Bölge Müdürlüğü tarafından ihaleye açılan yaban keçisi (Capra aegagrus), Uluslararası Doğayı Koruma Birliği’nin (IUCN) Kırmızı Liste kriterlerine göre global ölçekte nesli “neredeyse tehdit altında” (NT – near threatened) olan, Türkiye’nin de dahil olduğu Akdeniz bölgesinde ise “hassas” (VU – vulnerable) durumda oldukları için nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan kritik bir tür. Bu nedenle de, 1984’ten beri Türkiye’nin taraf olduğu Avrupa’nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi’nin (Bern 1979) “kesin koruma altındaki türler” Ek-II Listesi’nde yer alıyor.

Dolayısıyla yaban keçilerinin her türlü kasıtlı yakalanması, alıkonması ve kasıtlı öldürülmesi yasak olduğu gibi, canlı veya cansız olarak elde bulundurulması ve iç ticareti de yasağa tabi.

Yaban keçileri ayrıca iç mevzuat dahilinde bakanlığın koruma altına aldığı hayvan listesinde yer almasına rağmen bu yıl “kırsal kalkınmaya destek” amacıyla bakanlığa bağlı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü (DKMP) tarafından av turizmi kapsamında avlanmasına izin veriliyor.

 “Bakanlık T.C. Anayasası’nı da ihlal ediyor”

Mahkemenin ara kararını yazılı bir açıklamayla duyuran Salda İçin Türkiye Grubu, A Platformu, Vegan Derneği Türkiye (TVD), Hayvanlara Adalet Derneği (HAD), Yunuslara Özgürlük Platformu, Hayvan Hakları ve İzleme Komitesi (HAKİM) ve Hayvan Hakları ve Etiği Derneği, av ve av ihalelerinin etik, hukuki ve bilimsel dayanaktan yoksun olduğunu vurguladı ve bakanlığın uluslararası sözleşmeleri çiğneyerek T.C. Anayasası’nın 90. maddesine de muhalefet ettiğinin altını çizdi.

Yaban hayvanlarının korunması ve doğal yaşam alanlarının acilen avcılardan arındırılarak avcılığın yasaklanması gerektiğine dikkat çektiğimiz ortak açıklamamızın tam metni:

“Tarım ve Orman Bakanlığı’na karşı açılan davada, ‘ihale işleminin hayvanların temel haklarını çiğnediği, mevcut uluslararası sözleşmelerin ve Hayvanları Koruma Kanunu’nun koruma hükümlerine aykırı olduğu, nesli yok olma tehlikesi altında bulunan türlerin ve bunların yaşama ortamlarının korunmasının esas olduğu üzerinde durulmuş; ihale alanında belirtilen bireylerin avlanmasının, neslin devamına yapacağı etki hakkında bilimsel ve istatistiksel herhangi bir araştırma yapılmadığı’ belirtilmiştir.

Taraflardan alınan yazılı savunmalar ışığında Isparta İdare Mahkemesi’nin verdiği ara karar önemli bir gerçeği ortaya çıkarmıştır: Isparta İdare Mahkemesi talep etmesine rağmen, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın henüz dava konusu av turizmi ihalesinin gerekliliğine ilişkin bilimsel bir araştırma raporu sunmadığı ortaya çıkmıştır. Bunun üzerine Isparta İdare Mahkemesi bakanlıktan tekrar belge istemiştir.

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın mahkemece yetersiz bulunan yazılı savunmasında; “avcılık faaliyetlerinin 4917 sayılı Kanuna dayanılarak yürütüldüğü, yoğunluğun arttığı popülasyonlarda çevre direnci sebebiyle gerileme sürecine girildiği, bu sebeple popülasyonunun devamı için müdahale edilmesi gerektiği, çoğalmanın sağlanmasının amaçlandığı, zayıf, hasta, genetik deformasyona sahip ve üreme yeteneği düşük yaşlı bireylerin ve evcil hayvanlarla çiftleşme sonucu oluşan melezlerin popülasyondan çıkarılmak istenildiği, uluslararası düzeyde av turizmi potansiyeli olan yaban keçisi her ne kadar Bakanlığın koruma altına aldığı hayvanlar listesinde bulunsa da, kırsal kalkınmaya destek vermek amacıyla Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü (DKMP) tarafından avlanmasına izin verildiği, avlanmanın ekolojik prensipler çerçevesinde sağlıklı bir şekilde hazırlanabilmesi için birey sayısı, bunların yaş ve cinsiyet durumları, doğan yavruların yaşama oranları gibi popülasyon dinamiğine ilişkin temel bilgilerinin değerlendirildiği, her hayvan için bir trofe (boynuz) değeri belirlendiği, popülasyonun en fazla %1’inin avına izin verildiği, popülasyondaki birey sayısının 100’ün altına düşmesi halinde ise avcılığa izin verilmediği, dava konusu uyuşmazlıkta da devlet avlaklarında envanter çalışması sonucu belirlenen 47 adet yaban keçisi kotasının 2886 sayılı kanun kapsamında satımının ihale edildiği” açıklanarak davanın reddi gerektiğini belirtmiştir.

Oysa Antalya ve Isparta’da av ihalesinde adı geçen yaban keçilerinin, yapılan bilimsel araştırmalarla neslinin tehlike altında olduğu ortaya konmuş, bu araştırmalara dayanılarak “nesli tehlike altında tür” olarak uluslararası yayınlara girmiş ve sözleşme kapsamına böylelikle alınmıştır.

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın av ihalesi açarak bu yıl avlanmasına izin verdiği yaban keçilerinin Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) tarafından belirlenen tür tehlike kategorisinin ve bu yaban hayvanlarının koruma statülerinin değiştirilmesi mümkün değildir. Ülkemizde ve dünyada hızla azalan ve mutlak surette koruma altına alınması gereken bu türlerin devlet eliyle ava açılması yerine korunması gerekir.

Konuyla ilgili İdare Mahkemesi’nin ara kararının;

• 2. maddesinde, “Dosyadaki bilgi ve belgelerden sahadaki envanter ve etüt çalışmalarının Yazılıkaya Devlet Avlağındaki envanter dökümleri ile Gidengelmez YHGS sahasındaki envanter belirlenmesine yönelik envanter çalışmalarının dosyada bulunmadığı görülmüş olup, ihaleye konu tüm YHGS – sahalarının gözlek sayılarının belirlenmesine yönelik envanter çalışmalarının (fiş, tutanak, envanter raporlarını) ortaya koyan bilgi ve belgelerin ayrı ayrı istenmesine” denilmektedir.
• 3. maddesinde ise, “Dava konusu yaban keçilerinin Bakanlığın koruma altına alınan yaban hayvanları listesinde bulunduğu, fakat kırsal kalkınmaya destek vermek amacıyla DKMP tarafından avlanmasına izin verildiği belirtilmekle birlikte, 4915 sayılı Kanunun 4. maddesindeki düzenlemede koruma altına alınan hayvanların avına izin verilmediği hususları birlikte değerlendirildiğinde; Bakanlık tarafından izin verilmesine ilişkin işlemle birlikte, işlemin dayanağının hangi mevzuat olduğu hususu açıklanarak konuya ilişkin belge ve bilgilerin istenmesine” denilmektedir.
• 4. maddede de, “Popülasyon büyüklüğünün %1’i geçmeyecek şekilde belirlenir” ifadesi de dikkate alınmak kaydıyla, söz konusu popülasyon büyüklüğünün nasıl belirlendiğine ilişkin … belge ve bilgilerin istenilmesine” denilmektedir.

Mevcut yasalara göre hayvanları ve doğal yaşam alanlarını korumakla yükümlü devlet kurumları, dünyada bilimsel verilerle ortaya konup korumaya alınan türleri korumalıdır. Korunmadığı takdirde, taraf olunan uluslararası sözleşmelerin hükümlerine uymayan bir devlet yapısı ortaya çıkartır.

Av ihalelerinden hemen vazgeçilmelidir. Aksi halde Anadolu’da nesli tehlike altında olan yaban keçisi, çengel boynuzlu dağ keçisi, ceylan, yaban koyunu (endemik), kızıl geyik ve karaca türlerinden 798 birey öldürülecek, telafisi mümkün olmayan sonuçlar ortaya çıkaracak ve hatta bazı türler yok olabilecektir.

Hatırlatmak isteriz ki, ‘av’ adı altında gerçekleşen yaban hayata müdahalenin ve hayvan katliamının ‘kırsal kalkınma, kamu yararı, popülasyon kontrolü, turizm geliri’ gibi herhangi bir gerekçesi olamaz.

Mahkemeler ancak var olan ulusal ve uluslararası mevzuata göre karar verme yetkisine sahip olan kurumlardır. Yasalar ne yazık ki çoğu zaman hayvanlar aleyhine hazırlanmış olsa da bugün, geyikler ve çengel boynuzlu dağ keçileri dahil devlet eliyle avcılar tarafından öldürülmesine izin verilen türlerin çoğunun çeşitli yasal düzenlemelerle korunduğu açıktır.

Dahası avcılık adı verilen hayvan katliamı, çelişkilerle dolu olmasına rağmen 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun temel ilkelerine ve koruma hükümlerine tamamen aykırıdır.

Doğa ve hayvan hakları savunucuları olarak tarihin çöplüğüne atılması gereken Kara Avcılığı Kanunu’nu kabul etmediğimizi bir kez daha vurguluyor, etik, hukuk ve bilim dışı av ihalelerinin derhal iptal edilmesini istiyoruz. Yasama, yürütme ve yargı aşamalarında avcılığın yasaklanması için toplu mücadelemiz devam edecek.

Salda İçin Türkiye Grubu

A Platformu

Vegan Derneği Türkiye (TVD)

Hayvanlara Adalet Derneği (HAD)

Yunuslara Özgürlük Platformu

Hayvan Hakları ve İzleme Komitesi (HAKİM)

Hayvan Hakları ve Etiği Derneği”

Fotoğraf: Pexels-Michal-Pech-1632045

“Av turizmi” davasında önemli gelişme: Mahkeme bakanlığın savunmasını yetersiz buldu yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.