Ben bir MeBO EYOKÖS kişisiyim. Medya ve bilgi olanaklarıma ilişkin her tür tıklama, gönderi ve paylaşım kararımı uygulamadan önce HESKET (Haklar, Eğitim/Ekonomi, Ses çıkarma, Kültürlerarası diyalog, Etik, Tıklama bilgeliği) maddeleri temelinde kendi kararlarımı gözden geçireceğime söz veriyorum:

Haklar: Çevrim içi ve çevrim dışı haklarım ve faaliyet bağımsızlığımla bir küresel vatandaş (yasal bir statü söz konusu değil elbette ama küresel sorumluluklar ve özgürlük bilinci metaforu anlamında bir “dünya vatandaşı”) olduğum gerçeğini tanımaktayım. Çevrim içi gönderilerimin başkalarının haklarına yönelik veya kendim için hem görünür hem de bilinmeyen sonuçları olabileceğinin farkındayım. Gönderi ve paylaşım yapma öncesinde eleştirel düşünmek önemli. Bir hata yapsam bile etik gereklere göre davranacağım ve onu düzelteceğim.

Eğitim/Ekonomi: Küresel bir köy ve ekonominin parçası olduğum gerçeğini tanımaktayım. Tam okuryazarlığımın medya ve bilgi okuryazarı olmamı kapsadığını anlıyorum. Bu yüzden, bilgi, medya ve teknolojik yeterliklerin peşinde olma yoluyla kendimi güçlendirmem ülkemin, bölge ve dünyanın barışı ve sürdürülebilirliğine katkı sağlayabilir.

Sesini çıkar: Herkes için medya ve bilgi okuryazarlığının bir eş-eğitimcisi olmanın gereklerini yaparak ve bu konuda sesimi çıkarıp paylaşımda bulunarak kendi sorumluluğumu üstlenme sözünde bulunuyorum. Kendini ifade etmenin ve yaratıcılığın peşinde olacağım ve savunusunu yapacağım. Çevrim içi ve çevrim dışı mecralarda olumlu gelişim-yöneltimli konuşmaların itici gücü olacağım.

Kültürlerarası diyalog: Benimkilerle aynı çizgide olmayabilen ve başka kişilerin sahip oldukları çeşitli inançların olduğu gibi farklı kültürel ve dinsel görüşlerin farkındayım. Hemfikir olabilirim veya olmayabilirim gerçeğine karşın karşılaştığım şeyleri başkalarının bakış açısından görmeye çabalayacağım. Kişilerin kültürel anlayışına ve kültürlerarası diyaloğa dahil olmak üzere bilgilendirilmiş kararlar verme hakkını hem kendim hem de başkaları için yükseltmekte MeBO’yu bir alet olarak görmekteyim. Medya ve bilgi okuryazarı bir kişi olarak hiçbir şekilde nefretin yayılmasına neden olmayan bir diyaloğun gereklerini görev edineceğim.

Etik: Doğru olmadığını veya gerçeklere dayanmadığını bildiğim hiçbir bilgiyi paylaşmayacağım. Fikri (mülkiyet) hakları dahil olmak üzere başkalarının çevrim içi haklarına ve gizliliğine saygılıyım. İçerik gönderdiğimde ve paylaştığımda etik yargılarda bulunacağım. Başkalarından içerik paylaştığım her defasında referans belirteceğim ve okurların yorumumun kaynağına erişmelerine olanak sağlayacağım ki kendi yargılarını oluşturabilsinler.

Tıklama bilgeliği: Bilgi, medya, teknoloji ve iletişim alanlarının genel görünüşü ve düzenlemeleri her yaştan kadın ve erkeği eşit derecede ilgilendirmektedir. MeBO’yu toplumsal cinsiyet eşitliğinin gerçekleşmesine yardımcı olmak için bir alet olarak anlıyorum. MeBO yeterliklerimi edindikçe yetenek ve fırsatlarımın olanaklı kıldığı ölçüde her yaştan kadın ve erkeğin eşit hakları yararına kullanmayı üstlenmiş bulunmaktayım. Herhangi bir çevrim içi veya çevrim dışı bilgiyi değerlendirmeye alırken medya ve bilgi okuryazarlığı tavır, bilgi ve becerilerimi uygulayacağımı ve onu arkadaşlarım ve ailemle paylaşacağımı taahhüt ederim.

İngilizce aslından Türkçeleştiren: Barış Bayram (26/4/2019)

Orijinal tam metin: UNESCO mil clicks

Eleştirel Düşün ve Bilgece Tıkla (UNESCO MeBO EYOKÖS ANLAŞMASI) yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Barış kavramının ve gerçekliğinin sadece devletler arası ve insanlar arası bir durum olmadığı kişinin öz-barışı, doğa ile barış ve insan-olmayan hayvanlarla barış formlarıyla da bütünleştiği zaman sürdürülebilir bir toplumsal barıştan söz edebileceğimiz ve ancak böylece hem birey hem de topluluk anlamında barış ortamı ve olanaklarından yararlanabileceğimiz gerçeğine dikkat çekmeyi amaçlıyoruz.

Bu doğrultuda negatif (dolayımlı) barış ve pozitif (dolayımlı) barışı birlikte amaçlayan bütüncül bir barış anlayışının öne çıkarılması gerektiği inancındayız.

“Negatif barış” şiddetin (savaşın vd. fiziksel/toplumsal/cinsel/psikolojik şiddet biçimlerinin) var olmadığı/azaltıldığı arzu edilir bir “yokluğu/azlığı” ifade ederken pozitif barış bahse konu şiddet formlarını ve şiddete yol açabilen çatışma ve sorunları hazırlayan faktörlere karşı önleyici/zayıflatıcı işlev gören toplumsal dönüşüm biçimleri, yapı ve mekanizmalara karşılık gelmektedir:

Örneğin, bütün kapsamıyla “başkalarının” haklarının tanınması, etik ve sürdürülebilirlik bakımından elverişli iş ortamı, fonksiyonlarını yerine iyi bir şekilde getirebilen bir hükumet, kaynakların adil dağıtımı, bilginin serbest dolaşımı…

Söz konusu pozitif barış faktörlerine ait sistem, yasa, politika ve düzenlemelerin işleyişinin kolaylaştırılmasına hizmet eden her davranış ve uygulama pozitif barışın ilerlemesi ve gerçekleşmesini sağlamak açısından katkı sağladığından bahsedilen yönlerdeki eğitim, iletişim ve kültürel çaba ve etkinlikler pozitif barış ve dolayısıyla bütüncül barış adına kritik bir rol oynamakta.

Bu temellerde düşünüldüğünde, insan dahil hiçbir hayvanın öldürülmemesi, herhangi bir tür şiddete maruz bırakılmaması, sömürülmemesi vb. barış bileşenlerinin garanti altına alınması amacıyla vegan yaşam tarzı ve felsefi bakış açılarının barış kültürünün tesis edilmesinde ne kadar etkili olabileceğini hatırlatmak üzere herkesi 21 Eylül Cumartesi günü vegan yaşamı deneyimleyerek bu farkındalığın parçası olmaya davet ediyoruz.

Dünya Barış Günü için çağrımız evrensel barış idealiyle veganlığın kesiştiği hayati damarları hissetmenin ve buna paralel bir bilincin yaratabileceği olumlu etkilere dair umutlarımızdan yeşermekte.

Daha fazlasını umut ederek “barış için vegan yaşa”!
Kampanya hashtag’imiz: #BarışİçinVegan

21 Eylül Dünya Barış Günü #BarışİçinVegan yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Zira hayvanları veya birçok hayvanı seven biri aynı zamanda hayvan çiftlikleri ve başkaca endüstriyel ortamlardaki zulümlere, sömürüye ve şiddete gıda, giyim ve diğer satın alma vb. davranışlarıyla dolaylı olarak destek vererek veya direkt olarak bu süreçlerin içerisinde yer alarak hayvanlara en vahşi ve acımasız aşırılıklara varan ölçüde zarar verebiliyor.

İnsanların -başka insanlar dahil- sevdiklerine karşı da bu tür adaletsiz eylemler içerisine girebildiğini hepimiz tanık olduğumuz olaylardan ve kendi kişisel geçmişimizden (hatta direkt olarak böylesi davranışlarımızdan) biliriz.

Öte yandan, insanların sevmediği insanlara çok daha büyük zararlar verdiğini de biliyoruz. Sistematik ve uzun yıllar sürdürülmüş olması açısından hayvanlara yaptıklarımızla benzerlik kurulması uygun düşeceğine inandığım çok acı bir tarihsel gerçek olmasıyla 2. Dünya Savaşı’nda Yahudi soykırımını gerçekleştiren Nazi rejiminden insan bireylerin akıl ve dil sahibi sosyal bir hayvan olan insanın yapamayacağı düşünülegelmiş olan tüm zulümleri milyonlarca insana savaş süresince (yaklaşık 6 yıl boyunca) yapabilmiş olması buna örnek verilebilir.

Öyleyse, sevme ve sevmeme, insan olma ve olmamayla ilgili farklar cinayet/katliam, eziyet, sömürü ve her tür şiddet içeren davranışta önemli belirleyici etkilere sahipse de bunları bütünüyle açıklayan temeller başka bir yerlerde olsa gerek.

Birini -yeterince- doğru bir biçimde anlamadan sevmek o kişiye olan davranış ve yaklaşım tarzımızın etik bakımlardan uygun/doğru yönelim ve somutlaşmalara varmasını sağlayamayabilir.

Çünkü “yeterince doğru anla(ya)madığımız” bir kişinin neyi istemediğini, nelerden rahatsız olacağını vb. duygu durumlarını belirleyen faktörleri, ona ve amaçlarına zarar ve yarar sağlayan olanakları, nasıl bir geleceğin peşinde olduğunu, gündelik yaşama ait iletişim ve etkileşimlerdeki saygı vb. beklentilerinin detaylarını vesaire doğru bir biçimde bilmediğimiz ve onun bu tür düşünce ve kendine özgü anlamsal içeriklerden oluşan dünyasını anlayamadığımız için “niyetimiz bize göre iyiyken bile” ona haksız bir biçimde zarar verebiliriz.

Benzer biçimde, insan-olmayan hayvanlarla ilgili yasal statüko ve bireylerin yaşam tarzı tercihleri yüzünden yaşanmakta olan çarpıklık, adaletsizlik ve acılar apaçık ortada.

İnsanlar sadece daha güçlü bir tür oldukları, -özetle söylendiğinde- “güçleri yettiği için”, kendilerinden güçsüz olan türleri sömürmekte, öldürmekte ve sistematik olarak kendi çıkarları uğruna kullanırken onlara büyük acılar vererek, işkence ederek, köleleştirerek, özgürlüklerini ellerinden alarak yaşamlarını katlanılmaz bir hale getiriyor ya da direkt olarak öldürüyorlar.

Elimizdeki tek “gerekçe” ise “insani” ihtiyaçlarımız! Birilerinin daha fazla ekonomik kazanç elde etmesi gibi. Ya da birilerinin daha fazla keyif aldığı tüketim biçimlerini sürdürmesi… Birilerinin geleneklerini ve eğlence biçimlerini yaşamlarında diri tutmak istemesinin altındaki başkaca kazanımlar.

Halbuki, vegan alternatifleri bulunan tüm bu üretim, süreç ve tüketimlerin altında yatan söz konusu dar-çıkarcılık biçimleri aslında insanın ne yakın ne de uzun dönemli çıkarlarına rasyonel bir biçimde hizmet etmekte (ancak değinilen insan çıkarcılığı tarzlarının irrasyonel yanlarına ilişkin meseleler başka bir yazının konusu olmayı gerektiren bir boyut ve nitelikte olduğundan şimdilik bu bahsi burada bırakıyorum).

Hayvanları öldürme ve sömürme “gerekçemizin” temelsizliğini fiilen kapatan unsur ise sadece “daha güçlü olanın gücünü kullanması”. Zira hayvanların gücü insanlara karşı koymaya yetmiyor. Aynı şekilde, bu güç orantısızlığına karşı etik temellerde güçsüz olanı, yani hayvanları güçlü olandan (bizden) koruyacak nitelikte yasal düzenlemeler ve gelişmiş bir hukuk anlayışı da maalesef henüz hiçbir ülkede hakim değil.

Sonuç olarak, güçlünün düzeni ve güçlünün kanunları ile güçsüzün yaşadığı acılar, zulüm ve adaletsizlik hayvan hakları meselesinin kurucu gerçekliği olmayı sürdürüyor.

Aynı sorun insanlar arasında söz konusu olduğunda, başka bir deyişle, etik olanın değil güçlü olanın çeşitli adaletsizlikleri insanlar arası ilişkilerde denediği/yaptığı noktada -ister politika ister gündelik toplumsal yaşam bağlamında olsun- pek çok insan -çoğu kez örgütlenerek- gerekli adımları atma eğiliminde görünüyor.

Barışın koşulu olan adalet anlayışı ve durumu ve etik sorumluluklar gün geçtikçe (daha doğrusu, insanlar daha ileri bir bilinçlenme düzeyine ve uygarlık tarzlarına doğru kültürel bir evrim geçirerek toplumsal ilerlemeler geniş çaplı olarak somutlaştıkça) bireylerde ve örgütlenmelerinde daha öncelikli hale geldiğinden halihazırda güçlünün düzenine karşı etik mücadelelerde çok değerli ve umut verici kazanımlar sağlanmakta, özellikle kadın hakları ve daha genel olarak insan hakları bağlamında.

Peki neden halen hep birlikte küresel olarak insan-olmayan hayvanlara yönelik tavrımızı asgari bir etik seviye noktasına çekmekten bile çok uzaktayız? Acaba hayvanları da yeterince doğru bir biçimde anlamıyor olabilir miyiz? Hayvanları nasıl daha iyi anlayabiliriz? Ve hayvanları oldukları gibi anlayabildiğimizden nasıl yeterince emin olabiliriz?

Onları sadece “açıklanacak” ve dolayısıyla kendi çıkarlarımız uğruna gücümüz yettiğince kullanacağımız “şeyler” olarak görmekten kurtularak onları “anlaşılması” gereken “bireyler” olarak görme eğilimi ve farkındalığını nasıl kendimizde aktif hale getirebiliriz? Tüm bu soruların yanıtlarını tamamıyla bulmak için değilse bile bu sorulara dikkatle ve farklı perspektifler dolayımıyla eğilip kendi deneyimlerimizden hareketle enine boyuna düşünmeyi denememiz için size bir kitap önerim var:

“Hayvanları Anlamak” ilk kez 2018 yılında Norveç’te ve Türkçe çevirisi ise Ağustos 2019’da Redingot Kitap tarafından yayımlanan harika bir kitap. Kitabın yazarı bir felsefeci, Lars Svendsen (Norveç Bergen Üniversitesi Felsefe Bölümü’nde profesör ). Lars Svendsen’ın anlatımı genel olarak akademik felsefeyle herhangi bir ilgisi olmayan okurların da kolayca anlayabileceği bir özelliğe sahip ve metinde kullandığı felsefe terimleri ve kuramlarını da yeterli ölçüde açarak kitabın okunabilirliğini mükemmel bir seviyeye getirmeyi başarmış.

“Hayvanları Anlamak”ta anlatılan konuların kısa bir özetini verrmek yerine, ki bunu başarıyla yapan tanıtım yazıları İnternette bulunabilir, kitapta çok sevdiğim iki pasajı seçip sizinle paylaşmayı tercih ettim. Böylece, esasen hayvan hakları ve veganlıkla ilintisi dolayısıyla okunası bir çalışma olup olmadığına dair kitabın içinden kendiniz görüp isabetli bir karar verme şansınız daha yüksek olur diye düşündüm. Şimdiden, keyifli okumalar dilerim:

“… bir hayvanın kederlenmek için ‘ölüm’ anlayışına sahip olmaya ihtiyacı yoktur. Bağlandığı bir hayvanın fiziksel olarak gitmesi veya soğuk, boş bir kabuk haline gelmesi yeterlidir. Yas bir ilişkinin kaybının farkındalığından kaynaklanır ve bu “ölümü” anlama yeteneğine sahip olup olmamanın pek önemi yoktur. Yasta, eziciymiş gibi görünebilecek kadar kuvvetli bir kayıp söz konusudur.”

“Bu kitap … anneme adanmıştır. … Bana, hayvanın kendisini takdim edebilmesi için beklemeyi ve kendimi dayatmamayı öğretti. Hayvanı dinlemeyi ve özellikle de hayvanı görmeyi öğretti. Hayvana, davranışıyla kim olduğunu bana anlatmasına müsaade etmemi öğretti. Hayvanlara karşı sakin bir açıklık içinde olmayı ve bunu başarabilirsem yavaş yavaş onları anlamaya başlayacağımı öğretti.”

Yazan: Barış Bayram (baris.bayram@tvd.org.tr)

Dünya Barış Gününde Lars Svendsen ile “Hayvanları Anlamak” isteyenler için yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

TedxStockholm konuşmasında “Hiç kimse bir kriz varmış gibi davranmıyor. En önemli iklim bilimciler ve çevreci siyasetçiler bile ordan oraya uçakla gezip, et ve süt ürünleri tüketiyor.” diyerek et ve süt endüstrisinin iklim değişikliğindeki büyük etkisinin altını çiziyor. Greta’nın ailesini de vegan olmaya ve uçakla seyahat etmeyi bırakmaya ikna ettiği biliniyor. Greta bu konuyu “Benim için bunların hiçbiri fedakarlık değil, benim bu şeylere ihtiyacım yok. Bazı insanlar bunu fedakarlık olarak görüyor.” diye açıklıyor.

Norveçli parlamenterler “Greta’nın yarattığı etkinin dünya barışına etkisi çok büyük. İklim tehdidi belki de savaş ve çatışmaların en büyük nedenlerinden biri.” diyerek Greta’yi aday gösterdiklerini duyurdular. Greta ise Twitter hesabından “Bu adaylıkla gurur duydum ve çok müteşekkirim” diye paylaşım yaptı.

Kaynaklar: Plantbasednews, CNN

16 Yaşındaki Vegan Aktivist Nobel Ödülüne Aday yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.