Erzincan İdare Mahkemesi’nin, açtığımız tüm av ihalelerinin iptaline ilişkin davalar arasında, dava sonuçlanıncaya kadar yürütmenin durdurulması kararı veren tek mahkeme olması sebebiyle de katledilmek istenen 8 hayvanın avcılardan kurtulduğunu ve dağlarda özgürce yaşamlarına devam ettiklerini umut ediyoruz.

Avcılık tamamen yasaklanana ve tüm türler özgürleşene kadar mücadeleye devam edeceğiz.

Davayı Kazandık: Erzincan’da Av İhalesinin İptaline Karar Verildi yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

07 Eylül Çarşamba, İstanbul – Vegan Derneği Türkiye (TVD) ve Hayvan Hakları İzleme Komitesi (HAKİM), Tarım ve Orman Bakanlığı ile Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü (DKMP) tarafından hazırlanarak yayımlanan 2022-2023 Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararı’nın, 2022-2023 Av Yılı Av Turizmi Uygulama Talimatı’nın, bu talimata bağlı Ek Kararın ve yeni Yaban Hayvanları Listesi’nin iptali için Tarım ve Orman Bakanlığı’na dava açtı.

Etiğe, hukuka ve Anayasa’ya aykırılık gerekçesiyle derneklerin iptalini istediği av düzenlemeleri iptal edilmezse, Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği’nın (IUCN) kırmızı listesinde “hassas” statüde listenen, nesli tehdit altındaki üveyik ve elmabaş patka gibi kuş türlerinin yanı sıra, Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ile ulusal mevzuat uyarınca koruma altında olan, nesli tükenen ve/veya Türkiye’ye endemik olan Anadolu yaban koyunu, yaban keçisi ve kızıl geyik gibi türler de öldürülecek.

Bu türlerin haricinde tilki, çakal, ada tavşanı ve yaban domuzu gibi kara memelilerinin yaşam hakkı da MAK kararlarıyla ellerinden alınacak. 

Aynı zamanda “Popülasyonu yeterli bir seviyeye ulaştığında avına izin verilebilir” ibaresiyle listelenen ve “Hatay dağceylanı” (Gazella gazella) ve “Urfa ceylanı” (Gazella marica) gibi global düzeyde nesli tükenen ve Türkiye’den ayrıntılı envanter çalışması olmaksızın “istilacı tür” sınıfına sokulan Yeşil Papağan ve İskender Papağanı gibi büyük şehirlere yerleşmiş ve doğallaşmış türler de, bakanlığın yeni çıkardığı ve hangi kriterlere dayandırdığı belli olmayan Yaban Hayvanları Listesi kapsamında her an öldürülme tehdidi altında olacak. 

Neler öne çıkarıldı?

Dernekler dava dilekçesinde, Türkiye çapında her yıl farklı türler için av karşıtı emsal hukuki kararlar alınmasına rağmen, av katliamının av şirketleri ve bakanlık tarafından etiğe ve hukuka aykırı şekilde yine sürdürüldüğünü vurguladı. Geçen yıl açılan iptal davaları neticesinde farklı illerdeki mahkemeler, bakanlığın sunduğu tüm savunmaları yetersiz ve tutarsız bulmuş olmasına rağmen, bu yıl bakanlığın yine hangi gerekçelerle ava izin verdiğinin açıklanması istendi.

Düzenlemelerde yer alan ve koruma altındaki türler dışında kalan yaban domuzu, bazı kuş türleri, tilki, kurt, ayı, tavşan, karaca gibi av listelerinde yer alan tüm türlerin de, nesli tükenme tehdidi altındaki hayvanlar gibi korunması için dava açılarak, yaşam hakkının tüm türler için savunulması gerektiği vurgusu yapıldı.

Hukuki argüman olarak uluslararası sözleşmeler uyarınca koruma altındaki hayvanların habitatlarına başka bir türün avlanması için dahi olsa girilmesinin yasak olduğu, bunun aynı zamanda çevrenin de tahribatı anlamına geleceği öne sürüldü.

Uzman görüşü de sunuldu

Yaban hayat uzmanı Veteriner Hekim Gökçe Coşkun’un uzman görüşleri de dava dilekçesinde sunuldu. Son yıllarda gerçekleştirilen araştırmalar çerçevesinde, avcılığın yaban hayvanı popülasyonları üzerindeki olumsuz etkileri, yabanda yaşayan hayvanların yaşam alanlarına silahlarla girilerek hayvanların strese sokulduğu ve pek çok türün sağlıklı üremesinin engellendiği açıklandı.

Aynı zamanda avcıların yabanda yaşayan hayvanlar ile temasları sonucu insanlara yayılan bulaşıcı hastalıklara dair Türkiye’den ve dünyadan örneklere yer verildi.

Anadolu yaban koyunu, kızıl geyik ve ceylan gibi hayvanların üretim sahalarında üretilip adeta “evcilleştirildiği”, ardından Bakanlık tarafından “zararlı” oldukları iddiasıyla ve “av turizmi” kapsamında kâr elde etme amacıyla avlanmalarına izin verildiği belirtildi.

Danıştay’dan geçen yıl karar çıkmamıştı

Açılan davada yürütmenin durdurulması kararı verilmesi, binlerce hayvanın yaşamını etkileyecek. Ancak geçtiğimiz yıl Danıştay’da Ankara Barosu ve İzmir Barosu tarafından Merkez Av Komisyonu Kararı’na ve Av Turizmi Uygulama Talimatı’na açılan davalarda av sezonu bitene kadar yürütmenin durdurulması kararı dahi verilmemişti.

Av sezonu bittikten ve hayvanlar öldürüldükten sonra geri dönüşü olmayacak bir zarar meydana geleceğinden ve açık hukuka aykırılık bulunduğundan hak savunucuları bu sefer Danıştay’dan derhal yürütmenin durdurulması kararının verilmesini bekliyorlar.

Av ihalelerine karşı da Türkiye çapında seri davalar açılacak

Bakanlık, dernekler tarafından iptali istenen düzenlemelerden biri olan Av Turizmi Uygulama Talimatı Ek Kararı uyarınca, bağlı olunan bölgelere göre avcılık şirketlerine “öldürme kotalarını” satmak üzere ihaleleri de düzenlemeye başladı.

Tür ayırt etmeksizin hayvanların yaşam hakkının satılık olamayacağından hareketle hukuki mücadelelerini sürdüren dernekler, MAK kararlarının ve Yaban Hayvan Listesi’nin yanı sıra, bu ihalelerin iptali için de önümüzdeki haftalarda barolar ve gönüllüler ile birlikte yürütmenin durdurulması talepli olarak iptal davaları açacak.

İlgili Ek Karar’da yer alan “yerli” avcı kotaları kapsamında aldıkları sertifikalar ile av sezonunun başlaması sonucu hayvanları öldürmeye başlamış iken, kotaların bir kısmı ise “devlet misafiri ve diplomat”lara ayrılmış durumda.

Hayvan hakları savunucuları avcılık düzenlemelerinin iptali için dava açtı yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

15 Mart Salı, İstanbul – Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Adana, Hatay, Niğde, Kayseri ve Mersin illerini kapsayan yaban keçisi av turizmi ihalesine karşı Vegan Derneği Türkiye (TVD) ile Hayvan Hakları ve Etiği Derneği tarafından Hayvanlara Adalet Derneği’nin (HAD) desteğiyle 27 Eylül 2021 tarihinde açılan davada nihai karar açıklandı.

17 Şubat’ta Adana’da görülen duruşmanın ardından kararı taraflara dün itibarıyla duyuran Adana 2. İdare Mahkemesi, ihalenin “hukuka aykırı” olduğu gerekçesiyle, dava açıldıktan ancak altı ay sonra avın iptaline karar verdi.

Mersin Barosu’nun Danıştay’da elde ettiği emsal sonuca da atıfta bulunan gerekçeli nihai kararda şöyle denildi: “Yaban hayvanlarının sayılarına, avlanacakları sahalara ve avlanmanın sonuçlarına iliskin somut ihaleler açısından davalı idare tarafından bilimsel, somut ve kapsamlı araştırma ve tespitler yapılmadan gerçekleştirilen dava konusu ihalede hukuka uygunluk bulunmamaktadır. Nitekim benzer bir uyuşmazlıkta verilen Danıştay 13. Dairesinin 28/12/2021 tarih ve E:2021/3939, K:2021/5365 sayılı kararı da bu doğrultudadır.”

Hayvan hakları örgütleri “geç gelen adaleti” protesto ediyor

Mahkemenin altı ay boyunca yürütmeyi durdurma kararı vermemesi ve bu süre içinde dava dosyasının “görevsizlik” kararı ile Adana’dan Danıştay’a, ardından yine Adana’ya gönderilmesi ise, bir kez daha hayvan hakları örgütleri tarafından eleştirildi. Dernekler, nihai karara dair yaptıkları ortak açıklamada, mahkemenin çok geç karar aldığını, yaban keçileri için belirlenen “av sezonu” bitimine 15 gün kala nihai kararın verildiğini ve bu süreçte tüm yaban keçilerinin avcılar ve av şirketleri tarafından öldürülmüş olabileceğini vurguladı.

Eylül – Aralık 2021 tarihleri arasında davaya konu beş ilde kaç yaban keçisinin öldürüldüğünü CİMER üzerinden Tarım ve Orman Bakanlığı’na soran dernekler, yaptıkları açıklamada bilgi edinme başvurularına bakanlıktan resmi yanıt alamadıklarının da altını çizdi.

Vegan Derneği Türkiye (TVD) ile Hayvan Hakları ve Etiği Derneği tarafından sosyal medyada paylaşılan açıklamanın tamamı şöyle:

“Davayı Kazandık ama Hayvanları Kaybettik: Geç Gelen Adaleti Protesto Ediyoruz

30 Eylül 2021 tarihinde “av turizmi” kapsamında Adana, Mersin, Hatay, Niğde ve Kayseri’de nesli tükenme riskiyle karşı karşıya olan 70 yaban keçisinin öldürülmesine engel olmak amacıyla, Tarım ve Orman Bakanlığı’na karşı Adana 2. İdare Mahkemesi’nde Hayvan Hakları ve Etiği Derneği ile ortak açtığımız davada, nihai karar ancak altı ay sonra geldi. Bu süre içinde “yürütmeyi durdurma” kararı vermeyen mahkeme, bilgi de edinemediğimizden, muhtemelen tüm yaban keçilerinin ölümüne sebep oldu.

31 Mart 2022 tarihine kadar öldürülmesi planlanan yaban keçilerine yönelik av ihalesinin iptal edildiğini 14 Mart’ta duyuran mahkemenin geç gelen bu kararı, yaşam hakkını savunduğumuz tüm yaban keçilerinin katline davetiye çıkarmıştır. Av ihalelerinin etik dışı olmasının yanı sıra hukuk dışı olduğu, Türkiye’nin çeşitli illerindeki mahkemeler tarafından defalarca kanıtlanmıştır. Bu kararların her biri avukatımızca mahkemeye sunulmuştur.

Üstelik dava dosyamız Adana’dan Danıştay’a, Danıştay’dan tekrar Adana’ya gönderilirken, bir türlü açıklanmayan nihai kararı beklerken, kaç yaban keçisinin avcılar ve av şirketlerince öldürüldüğünü öğrenmek için Tarım Bakanlığı’na yaptığımız bilgi edinme başvurusuna da hiçbir resmi yanıt verilmemiştir. Yürütmenin durdurulmadığı her gün katliamın sürdüğü defalarca dile getirilmesine rağmen dava süreci, çeşitli sebepler gerekçe gösterilerek uzatılmıştır.

Geç gelen adalet, “adalet” değildir!

Adana 2. İdare Mahkemesi’nin aylar sonra verdiği karar, adaletin kaybettiğinin kanıtıdır. Vegan Derneği Türkiye ve Hayvan Hakları ve Etiği Derneği olarak davayı kazanmış olabiliriz ama hayvanları kaybettik. Yaban keçileri yaşamlarını kaybetti. Bu kaybın telafisi yok.

Avcılık tamamen yasaklanana kadar mücadeleye devam edeceğiz.

#AvCinayettir

Ne olmuştu?

“Av turizmi” kapsamında Adana, Mersin, Hatay, Niğde ve Kayseri’de nesli tükenme riskiyle karşı karşıya olan 70 yaban keçisinin öldürülmesine engel olmak için TVD ve Hayvan Hakları ve Etiği Derneği, Adana 2. İdare Mahkemesi’nde Tarım ve Orman Bakanlığı’na dava açmıştı.

31 Mart 2022 tarihine kadar 18 parti halinde 70 yaban keçisi “acente kotasının avlattırılması işi” ihalesinin yürütmesinin acilen durdurulmasını ve iptalini talep dava dilekçesinde, yaban keçilerinin avlanması üzerinden maddi gelir elde edilmesinin ulusal ve uluslararası mevzuata aykırılık teşkil ettiği vurgulanmıştı.

Ancak Adana 2. İdare Mahkemesi, ihalenin Adana’ya ek olarak dört ili daha kapsadığını gerekçe göstererek “görevsizlik” kararıyla dava dosyasını aylar sonra Danıştay’a sevk etmiş, Danıştay da dosyayı yeniden Adana’ya göndermişti. Bu süre içinde ise, Bolu ve Konya’da TVD’nin açtığı av karşıtı davaların aksine yürütmeyi durdurma kararı verilmemiş ve hayvanların avcılarca öldürülmesine devam edilmişti.

Adana dahil beş ildeki yaban keçisi avı mahkeme tarafından iptal edildi yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Konya ve Karaman illerini kapsayan av ihalesine karşı Vegan Derneği Türkiye (TVD) olarak 24 Kasım’da açtığımız davada nihai karar hayvanlar lehine oldu.

Konya Bölge İdare Mahkemesi, yaklaşık iki ay süren davanın 17 Ocak’ta Konya’da yapılan ilk duruşmasında, bakanlığın savunmasını yetersiz bularak, dünya çapında yalnızca Türkiye’de görülen ve nesli tükenen Anadolu yaban koyunlarının (Ovis gmelini anatolica) ve yine nesli tükenme tehlikesi altında olan yaban keçilerinin (Capra aegagrus) avlanması için açılan ihalenin iptaline hükmetti.

Nihai karar ile avcıların hedefindeki iki türün 2021-2022 “av sezonu” boyunca Konya ve Karaman illerinde avcılar ve av şirketleri tarafından öldürülmesi engellendi.

Bakanlığın savunmaları yetersiz bulundu

Mahkemenin gerekçeli kararında, söz konusu alanda avlanması planlanan hayvanlarının sayılarına, avlanacakları sahalara ve avlanmanın muhtemel sonuçlarına ilişkin olarak bakanlığın bilimsel, somut, kapsamlı araştırma ve tespitler yapmadan ihale açıldığı belirtilirken, “Dava konusu ihalelerde hukuka uygunluk bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır” denildi.

Ankara Barosu ve Konya Barosu Hayvan Hakları Komisyonları’nın avukatlarının, Yunuslara Özgürlük Platformu ve Hayvan Hakları İzleme Komitesi’nin temsilcilerinin ve Konya’daki vegan aktivistlerin destek için katıldıkları duruşmadan bir gün sonra tebliğ edilen gerekçeli kararda aynı zamanda, bakanlığın karşı çıkmasına rağmen TVD’nin tüzüğü dikkate alınarak dava açma ehliyeti bulunduğu belirtildi.

Mahkeme, Avrupa’nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma (Bern) Sözleşmesi’nin 2’nci maddesinde, yer alan “Akit Taraflar, ekonomik ve rekreasyonel gereksinimleri ve yerel olarak risk altında bulunan alt türler, varyeteler veya formların isteklerini dikkate alırken, yabani flora ve faunanın, özellikle ekolojik, bilimsel ve kültürel gereksinimlerini de karşılayacak düzeyde, popülasyonlarının devamı veya bu düzeye ulaştırılması için gerekli önlemleri alacaktır” hükmü hatırlatıldı.

“Av katliamı tamamen yasaklanana kadar mücadeleye devam”

TVD Başkanı Ebru Arıman, karara çok sevindiklerini, bakanlığın açtığı ihalenin hiçbir yasal ve bilimsel dayanağı olmadığını savundukları görüşleri çürütecek yanıt verilemediğini, benzer kararı diğer av ihalelerine karşı açılan davalar için de beklediklerini söyledi.

Arıman, duruşma sonrası yapılan basın açıklamasında şunları söyledi: “Hak ihlallerinin sınır tanımadığı bu dönemde, yaşam savunucularının verdikleri mücadelelerin bir bütün olduğuna inanıyoruz. Tür ayırt etmeksizin hayvanların yaşam hakkının hukuken tanınması için verdiğimiz bu mücadelede, ulusal ve uluslararası mevzuatın çizdiği çerçeve ile sınırlı kalmaya zorlanıyor olsak da, doğuştan gelen evrensel hakkın tüm türler için geçerli olduğunu ve çoğunlukla hukuk dışı bırakılan, etik bir temele dayandığını vurgulamak istiyoruz. Canlıların, özellikle nesli tehlike altında olan ve Türkiye’nin endemik türleri arasında yer alan ve nesli tükenmekte olan yaban hayvanlarının öldürülmesi eyleminin ava konu edilmesi, hem insanlık adına utanç verici bir eylem hem de hukuka aykırı bir işlemdir. Türkiye çapında av katliamı tamamen yasaklanana kadar, yaşam hakkını savunan tüm oluşumlarla bir araya gelecek ve mücadelemizi büyüteceğiz.”

Av karşıtı davalarda TVD’nin vekilliğini üstlenen avukat Hacer Gizem Karataş ise, “Bakanlık tarafından sunulan uzman görüşlerinin tamamen avcılığı övmeye yönelik, yaşam hakkının bu hayvanların elinden alınmasını talep eden ve bunu normal bulan raporlar iken, biz yaban hayat rehabilitasyonu üzerine uzman bir veteriner hekimden, bakanlıkça sunulan veri ve raporların yetersiz olduğunu ortaya koyan çok güçlü bir dosya sunduk,” dedi.

Ne olmuştu?

Mahkemenin Kasım ayında verdiği yürütmeyi durdurma kararının ardından Tarım ve Orman Bakanlığı, mahkemeye avın gerekliliğini açıkladığı bir savunma metni göndermişti. Bu savunmayı yetersiz bulduğu için geçtiğimiz ay yürütmeyi durdurmanın devamına karar veren Konya 1. İdare Mahkemesi, bu kez kota belirleme kriterleri, avın planlandığı sahaların taşıma kapasiteleri, hayvan yoğunluğu, popülasyon artışı ve dinamiği hakkında kapsamlı bilimsel rapor ve dayanaklar beklediğini belirtmişti. Mahkeme aynı zamanda bakanlıktan, belirlenen av kotaları ile ihalelerde açıklanan kotalar arasındaki çelişkilerin ve uyuşmazlıkların detaylı bir biçimde açıklanmasını talep etmişti.

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Konya ve Karaman illerini kapsayan her Anadolu yaban koyunu için 153 bin 900 ila 157 bin 700 ve yaban keçilerinin her biri için en az 9 bin 300 TL tahmini bedelle açılan av ihalesine karşı derneğimiz tarafından açılan davada, Tarım ve Orman Bakanlığı mahkemenin istediği ayrıntılı bilimsel verileri sunamamış, hatta av faaliyetlerinin “koruyucu veteriner hekimlik uygulaması” olarak değerlendirilmesi gerektiği görüşünü savunmaya eklemişti.

Bunun üzerine yaban hayatı uzmanı veteriner hekim Gökçe Coşkun, avcılığın doğal yaşama ve yaban hayatına verdiği zararları özetleyen, avcılık sonucu meydana gelen insan-hayvan etkileşiminin hem halk sağlığı hem de hayvan sağlığı açısından riskleri ortaya koyan bir rapor hazırlayıp TVD aracılığıyla mahkemeye sundu.

Hayvanlara Adalet Derneği (HAD) ile Hayvan Hakları ve Etiği Derneği’nin müdahillik başvurularının reddedildiği davada, hayvanların yaşam hakkını satışa çıkaran Alpha Safari, Avtur Turizm ve Caprovis Hunt Turizm adlı üç av şirketi ile bölgedeki av faaliyetlerinden “katkı payı” alan bölge muhtarlarının müdahillik talepleri kabul edilmişti.

View this post on Instagram

A post shared by Vegan Derneği Türkiye (@tvd.org.tr)

Kapak fotoğrafı: Mustafa Sözen/TRAMEM

Anadolu yaban koyunu ve yaban keçisi av ihalesi iptal edildi yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Mahkemenin 17 Ocak’a ilk kez duruşma tarihi vermesi üzerine dernekler, doğa ve hayvan hakları savunucularına duruşmaya katılma çağrısı yaptı.

20 Aralık Pazartesi, İstanbul – Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Konya ve Karaman illerini kapsayan av ihalesine karşı Vegan Derneği Türkiye (TVD) tarafından 24 Kasım’da açılan davada ikinci ara karar çıktı.

Konya 1. İdare Mahkemesi bir kez daha, dünya çapında yalnızca Türkiye’de görülen ve nesli tükenen Anadolu yaban koyunlarının (Ovis gmelini anatolica) ve yine nesli tükenme tehlikesi altında olan yaban keçilerinin (Capra aegagrus) lehine karar alarak, daha önce verdiği yürütmeyi durdurma kararının devamına hükmetti.

Bu kararla yargılama sonuçlanana kadar hayvanların avlanmasına getirilen yasak da devam etmiş olacak.

Mahkeme bakanlık raporlarını eksik ve çelişkili buldu

Mahkemenin Kasım ayında verdiği yürütmeyi durdurma kararının ardından Tarım ve Orman Bakanlığı, mahkemeye avın gerekliliğini açıkladığı bir savunma metni göndermişti. Bu savunmayı yetersiz bulduğu için yürütmeyi durdurmanın devamına karar veren Konya 1. İdare Mahkemesi, bu kez kota belirleme kriterleri, avın planlandığı sahaların taşıma kapasiteleri, hayvan yoğunluğu, popülasyon artışı ve dinamiği hakkında kapsamlı bilimsel rapor ve dayanaklar beklediğini belirtti.

Mahkeme aynı zamanda bakanlıktan, belirlenen av kotaları ile ihalelerde açıklanan kotalar arasındaki çelişkilerin ve uyuşmazlıkların detaylı bir biçimde açıklanmasını talep etti.

Derneklerden duruşmaya katılım çağrısı

Hayvanlara Adalet Derneği (HAD) ile Hayvan Hakları ve Etiği Derneği’nin müdahillik başvurusunda bulunduğu dava için ilk kez 17 Ocak 2022’ye duruşma tarihi verildi.

Müdahil dernekler, TVD ile birlikte doğa ve hayvan hakları savunucularına sosyal medya üzerinden çağrı yaparak, Konya-Karaman illerinde planlanan av ihalelerine yönelik nihai kararın iptal yönünde çıkması için bir arada olma ve duruşma gününde Konya’da buluşma çağrısı yaptı.

17 Ocak’ta gerçekleştirilecek duruşma, 31 Mart 2022 tarihine kadar av acenteleri aracılığıyla avcılarca öldürülmesi planlanan 7 Anadolu yaban koyunu ve 3 yaban keçisinin kaderini belirleyecek.

Katliamın kılıfı: “Hasat raporu, kırsal kalkınma, katkı payı ve koruyucu veterinerlik”

Kasım ayında verilen yürütmeyi durdurma kararının ardından Tarım ve Orman Bakanlığı karara itiraz ederek “Hasat Raporu” adı altında av katliamının gerekliliği iddiasını gerekçelendirmeye çalışmış, hatta dava dosyasına “orman köylülerinin” ve Hedef Av Turizmi ile Alfa Safari Turizm adlı av şirketlerinin ekonomik zarara uğrayacağı gerekçesiyle müdahillik başvurularını da eklemişti.

Ayrıca bakanlık, Bolu’daki kızıl geyiklerin öldürülmesine karşı TVD’nin açtığı ve yine yürütmeyi durdurma kararı alınan davada öne sürdüğü iddiayı Konya davasında da yineleyerek, av faaliyetlerinin “koruyucu veteriner hekimlik uygulaması” olarak değerlendirilmesi gerektiğini iddia etmişti.

Aynı zamanda, avın devam etmesi için verdiği itiraz dilekçesinde, hayvan hakları derneklerinin herhangi bir menfaati ve dava açma ehliyeti olmadığını iddia ederek “ehliyet yönünden” davanın ve müdahilliklerinin reddini talep etmişti.

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından açılan ve izin verilen av turizmi ihaleleri kapsamında, Anadolu yaban koyunlarının yaşam hakkı, birey başına en az 153 bin 900 TL, en fazla 157 bin 700 TL muammen bedel ile ihaleye çıkarken, yaban keçilerinin her biri için en az 9 bin 300 TL bedel belirlenmişti. 

Anadolu yaban koyunu ve yaban keçisi avına mahkemeden ikinci kez onay çıkmadı yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

27 Kasım Cumartesi, İstanbul – Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Konya ve Karaman illerini kapsayan av ihalesine karşı Vegan Derneği Türkiye (TVD) tarafından 24 Kasım’da açılan davada hızla ara karar çıktı. Konya 1. İdare Mahkemesi, dünya çapında yalnızca Türkiye’de görülen Anadolu yaban koyunlarının (Ovis gmelini anatolica) ve Türkiye’de nesli tükenme tehlikesi altında olan yaban keçilerinin (Capra aegagrus) lehine karar alarak yürütmeyi durdurma verdi.

Mahkeme; ön etüt ve envanter raporları ile ihaleye ilişkin hazırlanmış tüm raporlar dahil olmak üzere, “dava konusu işlemin hukuki ve maddi” gerekçelerine dair ayrıntılı bakanlık savunmasını içeren belgelerin 15 gün içinde kendilerine ulaştırılması gerektiğini belirtti. Ayrıca 15 maddelik ara karar gereğinin tüm yönleriyle yerine getirilmesinin “yasal zorunluluk” olduğunu vurguladı.

Dernek; Konya ve Karaman’ın farklı bölgelerinde 7 Anadolu yaban koyununun ve 3 yaban keçisinin “avlattırılması işi” ihalesinin etiğe, hukuka ve kamu düzenine aykırılık teşkil etmesi sebebiyle yürütmenin acilen iptalini talep ediyor.

Bakanlığa karşı açılan davada yürütmenin iptali kararı alındığı takdirde, 31 Mart 2022 tarihine kadar av acenteleri aracılığıyla avcılarca öldürülmesi planlanan her bir Anadolu yaban koyunu ve yaban keçisi kurtulmuş olacak.

Anadolu yaban koyunlarının yaşam hakkı, birey başına en az 153 bin 900 TL, en fazla 157 bin 700 TL muammen bedel ile ihaleye çıkarken, yaban keçilerinin her biri için en az 9 bin 300 TL bedel belirlenmişti. 

Anadolu yaban koyunu avı ulusal ve uluslararası mevzuata da aykırı

TVD, yürütmeyi durdurma ve iptal talepli dava dilekçesinde bilimsel raporlara atıfta bulunurken, aynı zamanda Tarım ve Orman Bakanlığı’na ait yayınlarda Anadolu yaban koyunuyla ilgili çelişkili ifadelere ve uygulamalara yer vermişti. Dilekçede bakanlıkça “Türkiye’nin zenginliği ve sembolü” olarak tanımlanan bu türün hassasiyetine dair şu bilgiler verildi:

“Yaban koyunu’nun bir alt türü olan Anadolu yaban koyunu (Ovis gmelini anatolica) Türkiye’ye ‘endemik’ bir türdür, yani Anadolu’ya özgüdür ve yalnızca ülkemizde İç Anadolu’nun çok kısıtlı bir alanında yaşamakta ve üremektedir. Halk arasında ‘ceren, ceran ya da dağ koyunu’ olarak da anılan bu nadir türün sayılarında sürekli bir düşüş olduğu yıllar içinde gözlemlendiği için Tarım ve Orman Bakanlığı bu türün ulusal mevzuat ile korunmasını şart koşmuştur. Ayrıca Bern Sözleşmesi’nin 3. maddesi uyarınca endemik bir tür olmasından ötürü avlanması hukuka aykırıdır.

Bizzat Tarım Orman Bakanlığının yayını olan Tarım Orman Dergisi’nin Ocak 2021 tarihli yayında, Türkiye’de 2019 yılı sayımı itibarıyla sadece 893 Anadolu Yaban Koyunu’nun tespit edildiği belirtilmiştir. Bu sayının, daha önce defalarca kez hakkında yapılan ihalelerin iptal edildiği ve ilgili iptal kararlarının da dilekçe ekinde sunulduğu kızıl geyik ve yaban keçisi türlerinden çok daha az olduğu ilgili yayında da görülebilmektedir.

Günümüzde sayıları son derece düşük olan bu türler uluslararası düzeyde de takip edilmektedir. Yaban koyunu Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) tarafından Neredeyse Tehdit Altında kategorisinde yer almaktadır. Bu duruma gerekçe olarak ‘avlanma, habitat kaybı ve çiftlik hayvanlarıyla yem/alan rekabeti gibi sebeplerle son üç nesilde (24 yıldır) sayılarının ciddi ölçüde azaldığı’ yönündeki tespit gösterilmiş olup bu durumun çok kısa sürede türün ‘hassas’ statüye düşmesine sebep olacağının da tahmin edildiği belirtilmektedir.

İptalini talep ettiğimiz ihale ile bu bölgede yaşayan bu türlerin avının iptali hususunda karar verilmezse, geri dönüşü olmayacak nitelikte bir karar verilmiş olacaktır.”

Kızıl geyik avına karşı yürütmeyi durdurma kararı da Konya-Karaman dava dilekçesinde

TVD, 2020’de kazanılmış av karşıtı davalara ek olarak, ulusal ve uluslararası düzeyde koruma altında olan 15 kızıl geyiğin yaşam hakkı için 19 Ekim’de Tarım ve Orman Bakanlığı’na karşı açtığı davada çıkan ara kararı da emsal olarak dilekçeye ekledi.

Bolu İdare Mahkemesi, kızıl geyiklerle ilgili davada Kasım ayı başında yürütmeyi durdurma kararı almış, davalı bakanlıktan “dava konusu işlemin hukuki ve maddi” gerekçelerine dair ayrıntılı açıklamalar içeren belge ve raporların 15 gün içinde kendilerine ulaştırılması gerektiğini belirterek 15 maddelik ara karar gereğinin tüm yönleriyle yerine getirilmesinin “yasal zorunluluk” olduğunu vurgulamıştı.

Diğer davaların da sonuçları bekleniyor

Koruma altındaki 15 kızıl geyiğin Bolu’da öldürülmesini engellemek amacıyla Tarım ve Orman Bakanlığı’na dava açan ve şimdilik yürütmeyi durdurma kararı alan TVD, ayrıca Hayvan Hakları ve Etiği Derneği ile birlikte, yine “av turizmi” kapsamında Adana, Mersin, Hatay, Niğde ve Kayseri’de nesli tükenme riskiyle karşı karşıya olan 70 yaban keçisinin öldürülmesine engel olmak için Adana 2’nci İdare Mahkemesi’nde bir dava açmıştı.

Ankara ve İzmir baroları da bu yıl can kayıplarını engellemek için, Türkiye çapındaki tüm av ihalelerinin ve Merkez Av Komisyonu kararlarının iptalini talep eden iki ayrı dava açmış; TVD, Hayvan Hakları ve Etiği Derneği ve Hayvanlara Adalet Derneği ile birlikte her iki davaya da müdahillik başvurusunda bulunmuştu.

Kapak fotoğrafı: Anadolu yaban koyunu / Barış Koca / TRAMEM

Konya ve Karaman’da Anadolu yaban koyunu ve yaban keçisi avına mahkemeden yürütmeyi durdurma kararı çıktı yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

3 Kasım Çarşamba, İstanbul – Ulusal ve uluslararası düzeyde koruma altında olan 15 kızıl geyiğin yaşam hakkı için Vegan Derneği Türkiye (TVD) tarafından Tarım ve Orman Bakanlığı’na karşı 19 Ekim’de açılan davada ara karar çıktı. Bolu İdare Mahkemesi yürütmeyi durdurma kararı aldı.

Mahkeme, davalı bakanlıktan “dava konusu işlemin hukuki ve maddi” gerekçelerine dair ayrıntılı açıklamalar içeren belge ve raporların 15 gün içinde kendilerine ulaştırılması gerektiğini belirterek 15 maddelik ara karar gereğinin tüm yönleriyle yerine getirilmesinin “yasal zorunluluk” olduğunu vurguladı.

TVD, kızıl geyiklerin avlanmasını geçici süreyle durduran ara kararı duyururken, 28 Şubat 2022 tarihine kadar avı planlanan tüm bireylerin kurtulabilmesi için, bakanlık izniyle yürütülen av turizmi ve avcılık faaliyetlerinin etik, hukuk ve bilim dışı olduğunun altını çizerek bir kez daha sosyal medya hesaplarından yürütmenin iptali ve avcılığın yasaklanması için çağrı yaptı.

Hayatları satışa çıkarılan kızıl geyikler

Kızıl geyikler, Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerin yanı sıra iç mevzuat dahilinde bakanlığın koruma altına aldığı hayvan listesinde yer almasına rağmen, yerli-yabancı avcı ve acente kotaları ile “devlet misafiri ve diplomat kotası” listesinde yer alıyor; yine bakanlığın çıkardığı Av Turizmi Uygulama Talimatı kapsamında kızıl geyiklerin avlanmasına izin veriliyor.

2021-2022 av sezonunda Bolu’ya ek olarak Eskişehir başta olmak üzere, Bilecik, Ankara, Kütahya, Kastamonu, Çorum, Denizli, Afyonkarahisar ve Kahramanmaraş’ta da kızıl geyiklerin yaşam hakkı en az 9 bin 300 TL’den, en fazla 37 bin 700 TL’den satışa çıkarılıyor.

Sivil toplum kuruluşları ve barolar bakanlığa dava açarak avlara engel olmadığı takdirde, “av acenteleri” aracılığıyla 44, “yerli” avcılar tarafından 23 olmak üzere toplamda 67 kızıl geyik Türkiye çapındaki av katliamlarında öldürülecek.

Diğer davaların sonuçları bekleniyor

“Kırsal kalkınma, kamu yararı, popülasyon kontrolü, turizm geliri” adı altında meşrulaştırılmaya çalışılan ve kamuoyundan gelen tüm tepkilere rağmen “av turizmi” adı altında sürdürülen av katliamında geçen yıl ceylan, yaban keçisi, çengel boynuzlu dağ keçisi, Anadolu yaban koyunu, kızıl geyik, karaca ve yaban domuzu dahil olmak üzere en az 798 yaban hayvanı öldürülmüştü.

Ankara ve İzmir baroları bu yıl can kayıplarını engellemek için Türkiye çapındaki tüm av ihalelerinin ve Merkez Av Komisyonu kararlarının iptalini talep eden iki ayrı dava açmış, TVD ile Hayvan Hakları ve Etiği Derneği her iki davaya da müdahillik başvurusunda bulunmuştu.

Antalya ve Isparta’daki yaban keçilerinin öldürülmesine karşı Salda için Türkiye Grubu ve A Platformu’ndan Hediye Gündüz’ün açtığı davaya da müdahillik başvurusu yapan dernekler, aynı zamanda Adana, Mersin, Hatay, Niğde ve Kayseri’de nesli tükenme riskiyle karşı karşıya olan 70 yaban keçisinin öldürülmesine engel olmak için yine Tarım ve Orman Bakanlığı’na dava açmıştı.

Bu davaların hayvanların lehine sonuçlanması için çağrı yapılırken, Türkiye’nin farklı illerinde faaliyet gösteren baroların da avlanması planlanan diğer hayvanlar için en kısa sürede harekete geçmesi bekleniyor.

Dernekler, hak savunucuları için hukuki hazırlık sürecini kolaylaştırmak ve hızlandırmak için örnek dava dilekçelerini web sitelerinden ve sosyal medya hesaplarından paylaşıyor.     

Kapak fotoğrafı: Paul Earle / Unsplash

Bolu’daki kızıl geyik avına mahkemeden yürütmeyi durdurma kararı yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Vegan Derneği Türkiye (TVD) ve Hayvan Hakları ve Etiği Derneği olarak; Yunuslara Özgürlük Platformu, Hayvanlara Adalet Derneği (HAD) ve Hayvan Hakları İzleme Komitesi (HAKİM)’nin de katkılarıyla, Türkiye’de nesli tükenme tehlikesi altındaki 70 yaban keçisinin 2021-2022 Av Yılı Av Turizmi Uygulama Talimatı çerçevesinde Adana, Mersin, Niğde, Hatay ve Kayseri’de öldürülmesini engellemek için Tarım ve Orman Bakanlığı’na dava açtık.

Ayrıca, İzmir Barosu ve Ankara Barosu’nun açtığı Türkiye çapındaki tüm av ihalelerinin ve Merkez Av Komisyonu (MAK) kararlarının iptalini talep eden davalara müdahillik başvurularımızı da dün İstanbul’da Çağlayan Adliyesi’ne teslim ettik. Hukuka ve Anayasa’ya aykırılık gerekçesiyle baroların iptalini istediği av kararları iptal edilmezse, Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği’nın kırmızı listesinde nesli tehdit altında olan üveyik ve elmabaş patka kuş türlerinin yanı sıra tilki, çakal, yabani tavşan, ada tavşanı ve yaban domuzu gibi kara memelileri de öldürülecek.

Hayvan katliamı “kamu menfaati” olamaz

31 Mart 2022 tarihine kadar 18 parti halinde 70 yaban keçisi “acente kotasının avlattırılması işi” ihalesinin yürütmesinin acilen durdurulmasını ve iptalini talep ettiğimiz dava dilekçesinde, yaban keçilerinin avlanması üzerinden maddi gelir elde edilmesinin ulusal ve uluslararası mevzuata aykırılık teşkil ettiğini vurguladık.

Dava konusu ihalenin Tarım ve Orman Bakanlığınca Bern Sözleşmesi’nin, Hayvanları Koruma Kanunu’nun ve Kara Avcılığı Kanunu’nun öngördüğü şartlara uyulmadan düzenlendiğini belirttiğimiz dilekçede, “Bu ihale sürecinin işlemeye devam etmesi, hem ihale konusu hayvanların yaşam hakkı hem de yaban hayatının korunması anlamında telafisi imkânsız zararlar doğuracaktır. Bu zararların önüne geçilebilmesi için; 31.03.2022 tarihine kadar sürecek av ile ilgili olarak İdari Yargılama Usulü Kanunu md.27/2 gereğince idarenin savunmasının alınması beklenmeden davası konusu ihalenin yürütmesi durdurulmalıdır” ibaresine yer verdik.

Hayvanların yaşam hakkına vurgu yaptığımız ve geçtiğimiz yıl ceylanlar, yaban keçileri ve kızıl geyikler için farklı şehirlerdeki baro ve STK’ların açtığı davaların kazanıldığını hatırlattığımız dilekçede, “Doğal yaşam alanında yaşamakta olan, yaban hayatın gerekliğini sağlayan, kendi yurdunda ve tabiatında kimseye zarar vermeden nesli tükenme tehlikesi altında olan yaban keçilerinin öldürülmesinin paraya çevrilme işlemi kamu düzenine tamamen aykırı bir işlemdir. Kamunun zorlayıcı gücü öldürme eylemini kapsamamaktadır. Daha önceki iptal kararlarında da kararı veren mahkemelerce defalarca tekrar edildiği üzere, hiçbir canlının yaşam hakkı ihlal edilemez ve elinden bu yaşam hakkı alınamaz. Söz konusu ‘turizm ve ekonomi’ adına canlıların vurularak vahşice katledilmesi sonrasında kazanılacak paranın kamu menfaati olarak görülebilmesine imkan bulunmamaktadır. Anayasal bir hak olan yaşam hakkı yalnızca insanların değil, insan dışı hayvanların da gözetilmesi gereken temel haklarındandır” dedik.

Açtığımız davada yürütmenin durdurulması kararı alınması, 31 Mart 2022 tarihine kadar av acenteleri aracılığıyla avcılarca öldürülmesi planlanan her bir hayvanın kurtulmasını sağlayacak.

Örnek dava ve müdahillik dilekçelerimiz herkese açık

Hazırladığımız örnek dilekçeler, dava açmak ve/veya açılan davalara müdahillik başvurusunda bulunmak isteyen tüm şahıslara, derneklere ve barolara açık. Bu bağlantıya tıklayarak Google Drive klasörüne eklediğimiz dilekçeleri edinebilirsiniz.

Dilekçeler; Rize’den Afyonkarahisar’a Konya’dan Erzurum’a kadar farklı illerde avlanması planlanan kızıl geyik, çengel boynuzlu dağ keçisi ve Türkiye’ye endemik bir tür olan Anadolu yaban koyunu gibi farklı türleri kapsıyor. 

Kolektif hukuki mücadeleye önem verdiğimiz için av karşıtı mücadeleye katılmak isteyen herkesle irtibatta kalmak isteriz.

Geçtiğimiz yıl Antalya ve Isparta’daki “av ihalesine” karşı Salda için Türkiye Grubu ve A Platformu ile birlikte hareket etmiş, 28 yaban keçisinin katledilmesini engelleyen dava sonucunu duyurmuştuk. Aynı zamanda Türkiye çapında “Av Turizmi Uygulama Talimatı”nın iptali için Tarım ve Orman Bakanlığı’na karşı Salda için Türkiye Grubu’ndan Hediye Gündüz’ün açtığı iptal davasına da müdahillik başvurusunda bulunarak diğer STK’lara da çağrı yapmıştık.

Hayvan katliamını engellemek için gelin birlikte mücadele edelim.

Örnek dava dilekçelerini ve dava dilekçelerine eklenebilecek 2020’de kazanılmış av karşıtı davaların emsal kararlarını edinmek için bu Google Drive bağlantısına tıklayabilirsiniz.

Av katliamına karşı dava açtık, açılan davalara müdahillik başvurusu yaptık yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

8 Aralık 2020 – Antalya ve Isparta’daki “av ihalesine” karşı Salda için Türkiye Grubu’ndan A Platformu Sözcüsü Hediye Gündüz ile Platform katılımcıları Saliha Altın ve Yeşim Vardar tarafından Isparta İdare Mahkemesi’nde açılan dava beş ay sonra hayvanların lehine sonuçlandı.

Av ihalesinin “bilimsel verilere dayanılmadan tesis edildiğini” vurgulayan Isparta İdare Mahkemesi, “mevzuat hükümlerine, kamu yararı ve hizmet gereklerine uyarlık bulunmadığı” gerekçesiyle davalı Tarım ve Orman Bakanlığı’nın av ihalesini iptal etti.

Ağustos ayından bu yana 47 yaban keçisinin avcılar tarafından öldürülmesini önlemek için bir araya gelen doğa koruma ve hayvan hakları örgütleri kararı memnuniyetle karşılarken, yaban keçileri ve ihaleye açılan pek çok tür için av ve insan tehdidinin halen sürdüğünü vurguladı. Ekim ayında davaya müdahillik başvurusunda bulunan Vegan Derneği Türkiye (TVD), Hayvanlara Adalet Derneği (HAD), Yunuslara Özgürlük Platformu, Hayvan Hakları ve İzleme Komitesi (HAKİM) ve Hayvan Hakları ve Etiği Derneği mahkeme sonucunu duyururken, dava sonrası süreci takip edeceklerini, kararın diğer av ihalelerine karşı açılan davalar için örnek olmasını umduklarını belirtti.

“Türkiye çapında av katliamından bir an önce vazgeçilmelidir”

Dava sonucuyla ilgili olarak “Bu karar Türkiye’nin hukuka, uluslararası sözleşmelere ve etik değerlere uyması gerektiği gerçeğini ortaya koyan bir karar” diyen Salda için Türkiye Grubu’ndan A Platformu Sözcüsü Hediye Gündüz şöyle konuştu: “Dünyayı birlikte paylaştığımız canların para için öldürülmesi de insani değerleri zedeleyen bir durumdu. Bu durumun Antalya ve Isparta’da yaban keçileri, hatta Tunceli’de de dağ keçileri için ortadan kalkmış olması da çok önemli. Ancak ne yazık ki bu iç acıtıcı durum Türkiye’nin diğer illerinde başka türler için halen devam ediyor. Bu kabul edilebilir bir durum değil. Mahkeme kararı bu acı gerçeğe bir tokat olmuştur. Bu tokat, Türkiye çapında Av Turizmi Uygulama Talimatı aracılığıyla pek çok hayvanı öldürmek için sırasını bekleyen tüm kamu kurumları ve av şirketleri için de geçerli olmalı ve av katliamından bir an önce vazgeçilmelidir.”

Ne olmuştu?

17 Haziran’da Tarım ve Orman Bakanlığı Burdur 6. Bölge Müdürlüğü, nesli tehlike altındaki bir tür olan yaban keçisinin (Capra aegagrus) 13 parti halinde 47’sinin öldürülmesi için av ihalesi açmıştı.

Salda için Türkiye Grubu ve A Platformu, Antalya ve Isparta’da yaban keçilerinin katledilmesini önlemek için Temmuz ayında Tarım ve Orman Bakanlığı’na karşı dava açmış, Eylül ayında da mahkemenin verdiği yürütmenin durdurulması ara kararını hayvan hakları savunucularıyla birlikte kamuoyuna duyurmuştu. Bu ara kararda mahkeme talep etmesine rağmen Tarım ve Orman Bakanlığı’nın henüz av turizminin “gerekliliğine ilişkin” herhangi bir bilimsel rapor sunmadığı ortaya çıkmış, mahkeme aynı zamanda koruma altındaki bazı türleri de kapsayan av turizmi uygulamasının mevcut kanunlara aykırı olması nedeniyle bakanlıktan hukuki dayanağı netleştirmesini istemişti.

Ekim ayında ise hayvan hakları savunucuları, yaban keçilerinin katledilmesini önlemek amacıyla davaya müdahillik başvurusunda bulunmuş, aynı zamanda “ekonomik kayıpların giderilmesi” gerekçesiyle davaya katılma talebinde bulunan av şirketlerine karşı kolektif hukuki mücadele için doğa ve yaşam savunucularına güç birliği çağrısında bulunmuştu.

Hayvan hakları örgütleri, daha önce Türkiye çapında Anadolu Yaban Koyunu, Ceylan, Çengelboynuzlu Dağ Keçisi, Karaca, Melez Yaban Keçisi, Kızıl Geyik, Yaban Keçisi ve Yaban Domuzu gibi pek çok türün öldürülmesini engellemek amacıyla, “Av Turizmi Uygulama Talimatı”nın iptali için Tarım ve Orman Bakanlığı’na karşı Salda için Türkiye Grubu’ndan Hediye Gündüz’ün açtığı iptal davasına da müdahil olmuştu.

Yaban keçileri uluslararası koruma altında

Yaban keçisi (Capra aegagrus), Uluslararası Doğayı Koruma Birliği’nin (IUCN) Kırmızı Liste kriterlerine göre global ölçekte nesli “neredeyse tehdit altında” (NT – near threatened) olan, Türkiye’nin de dahil olduğu Akdeniz bölgesinde ise “hassas” (VU – vulnerable) durumda oldukları için nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan kritik bir tür.

Bu nedenle de, 1984’ten beri Türkiye’nin taraf olduğu Avrupa’nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi’nin (Bern 1979) “kesin koruma altındaki türler” Ek-II Listesi’nde yer alıyor. Dolayısıyla yaban keçilerinin her türlü kasıtlı yakalanması, alıkonması ve kasıtlı öldürülmesi yasak olduğu gibi, canlı veya cansız olarak elde bulundurulması ve iç ticareti de yasağa tabi.

Yaban keçileri ayrıca iç mevzuat dahilinde bakanlığın koruma altına aldığı hayvan listesinde yer almasına rağmen bu yıl “kırsal kalkınmaya destek” amacıyla bakanlığa bağlı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü (DKMP) tarafından av turizmi kapsamında avlanmasına izin veriliyor.

Kapak fotoğrafı: Pixabay

Av ihalesi iptal edildi, 47 yaban keçisi kurtuldu! yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.