AİHM, “G.K. ve A.S. / İsviçre kararında”, İsviçre’nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin düşünce ve vicdan özgürlüğünü güvence altına alan 9. maddesi ile etkili başvuru hakkını düzenleyen 13. maddesini ihlal ettiğine karar verdi.

Karar, özgürlüğünden yoksun bırakılan veya kamu kurumlarının bakım ve gözetimi altında bulunan veganların uygun bitkisel beslenmeye erişim taleplerinin ciddiyetle değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

Mahkeme ayrıca devletlerin, veganların taleplerini açık bir hukuki çerçevede değerlendirme ve etik kanaatlerine makul biçimde uyum sağlama yönünde pozitif yükümlülüğe sahip olduğunu vurguladı. Bu yapılırken kamu kurumlarının idari, mali ve pratik koşullarının da gözetilmesi gerektiği, ancak bu gerekçelerin, temel hakların göz ardı edilmesine neden olmaması gerektiği vurgulandı.

Dava konusu neydi?

Dava, İsviçre vatandaşı iki etik veganı konu alıyor. Her iki başvurucu da beslenmeleri tamamen kamu kurumlarının sorumluluğunda olduğu için etik veganlık doğrultusunda uygun bitkisel öğün talep etti. Başvurucular, hayvanların sömürülmesine karşı olduklarını, felsefi ve etik kanaatlerinin türcülük karşıtlığına dayandığını açıkladılar.

Türcülük karşıtlığı, yalnızca farklı bir türe ait oldukları gerekçesiyle insan dışı hayvanların sömürülmesini veya zarar görmesini ahlaken kabul edilemez bulan etik yaklaşımdır.

Dava süreci, bir hayvan hakları aktivistinin Kasım 2018’de doğrudan eylem faaliyetleri nedeniyle gözaltına alınmasının ardından Cenevre’deki Champ-Dollon Cezaevinde yaklaşık 11 ay boyunca tutuklu yargılanmasıyla başladı. Aktivist, tutulduğu süre boyunca beslenme açısından yeterli bir vegan menüye erişemediği gerekçesiyle İsviçre makamlarına karşı dava açtı. Başvurusu, Haziran 2020’de İsviçre Federal Mahkemesi tarafından usul yönünden kabul edilemez bulundu. Bunun üzerine avukatı davayı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne taşıdı.

Bu süreçte, daha önce İsviçre’deki bir psikiyatri hastanesinde kamu gözetimi altında bulunan ve etik veganlığı doğrultusunda uygun vegan beslenmeye erişemediğini belirten ikinci bir başvurucu da davaya katıldı. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi başvuruları birleştirerek birlikte incelemeye aldı.

AİHM ne karar aldı?

Mahkeme, bir kanaatin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında korunabilmesi için yeterli düzeyde ciddiyet, tutarlılık, bütünlük ve önem taşıması gerektiğini hatırlattı.

AİHM, etik veganlığın bu ölçütleri karşıladığı sonucuna vardı.

Kararda, etik veganlığın yalnızca bir beslenme tercihi olmadığı; insan dışı hayvanların ahlaki statüsüne ilişkin bütüncül bir etik anlayışa dayandığı ve hayvansal içerik barındıran ürünleri tüketmeme tutumunun bu etik kanaatin doğal sonucu olduğu ifade edildi.

Böylece Mahkeme, etik veganlığın düşünce ve vicdan özgürlüğü kapsamında korunan felsefi bir kanaat olduğunu açık biçimde teyit etmiş oldu.

Önceki içtihadı ileri taşıyan karar

AİHM kararı, etik veganlığın hukuki olarak tanınmasına ilişkin giderek güçlenen uluslararası yaklaşımın yeni ve önemli bir halkasını oluşturuyor. Nitekim AİHM, 1993 yılında verdiği bir kararda da veganların hayvan kaynaklı ürünlere ve hayvanlar üzerinde test edilen ürünlere yönelik etik karşı çıkışlarının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 9. maddesi kapsamında korunabileceğini kabul etmişti.

Yeni kararla birlikte AİHM, bu korumayı özgürlüğünden yoksun bırakılan, hastanede tedavi gören veya beslenmesi tamamen kamu otoritelerine bağlı olan veganları da kapsayacak şekilde açık biçimde genişletmiş oldu.

Mahkeme kararında Avrupa’daki gelişmelere de atıfta bulunarak etik veganlığın farklı ülkelerde giderek daha güçlü hukuki koruma gördüğünü hatırlattı. Kararda öne çıkan örneklerden bazıları şöyle:

• İtalya: Bologna Mahkemesi’nin 2020 tarihli kararı, vegan beslenmeyi düşünce özgürlüğünün bir yansıması olarak değerlendirdi.
• Portekiz: 11/2017 sayılı Kanun ile kamuya ait tüm yemekhanelerde hayvansal ürün içermeyen yemek seçeneği sunulması zorunlu hale getirildi. Bu düzenleme; okullar, üniversiteler, hastaneler, ceza infaz kurumları ve diğer kamu yemekhanelerini kapsıyor.
• Almanya: Münster İdare Mahkemesi’nin 2022 tarihli içtihadında veganlık, etik temellere dayanan meşru bir yaşam biçimi olarak değerlendirildi.
• Birleşik Krallık: 2020 yılında görülen Casamitjana davasında etik veganlığın, Equality Act 2010 kapsamında din veya diğer felsefi kanaatlerle eşdeğer şekilde korunan bir felsefi kanaat olduğuna hükmedildi. AİHM de bu karara gerekçesinde açıkça atıf yaptı.

Bu kararlarla birlikte Avrupa’da giderek güçlenen ortak yaklaşım; etik veganlığın yalnızca bireysel bir beslenme tercihi değil, insan dışı hayvanların sömürülmesine karşı bütünlüklü bir etik kanaat olduğu ve bu nedenle temel haklar kapsamında korunması gerektiği yönünde şekilleniyor.

“Vejetaryen yemek vegan yemek değildir”

AİHM kararının dikkat çekici yönlerinden biri de kamu kurumlarının sunduğu yemeklerin niteliğine ilişkin değerlendirme oldu.

Kararda, vegan başvuruculardan birine vejetaryen yemek verilmesinin yeterli olmadığı belirtildi.

Başvurucu, yemeklerin hayvansal yağlarla hazırlanıp hazırlanmadığını ya da süt, yumurta veya diğer hayvansal içerikler içerip içermediğini bilemediğini ifade etti. Bu nedenle bazı zamanlarda önüne konulan yemekleri hiç tüketemedi.

Mahkeme ayrıca bazı öğünlerin herhangi bir bitkisel protein kaynağı içermediğini ve besin değeri açısından yetersiz olduğunu da kaydetti.

Karar, uygun vegan beslenmenin yalnızca hayvansal içeren ürünlerin çıkarılması anlamına gelmediğini; aynı zamanda beslenme açısından yeterli, dengeli ve açık biçimde tanımlanabilir olması gerektiğini ortaya koyuyor.

Hak ihlali ve manevi tazminat

Mahkeme, İsviçre makamlarının veganların şikâyetlerini gereği gibi incelememesinin temel hak ihlali oluşturduğuna karar verdi.

AİHM, veganların uygun beslenmeye erişim taleplerinin önemsiz görülmesi, görmezden gelinmesi veya etkili biçimde incelenmemesinin kabul edilemez olduğunu açıkça ortaya koydu.

Karar kapsamında mahkeme, başvuruculardan birine 12.000 avro (658 bin TL), diğerine ise 4.000 (219 bin TL) avro manevi tazminat ödenmesine hükmetti. Ayrıca başvuruculardan birine 10.000 avro (548 bin) tutarında yargılama gideri ödenmesine de karar verildi.

Kurumlar bundan sonra ne yapmalı?

Mahkeme kararı, yalnızca İsviçre’deki kamu kurumlarını değil, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne taraf tüm devletlerdeki kamu otoritelerini ilgilendiren önemli ilkeler ortaya koyuyor.

Dolayısıyla karar; Türkiye, Birleşik Krallık, Norveç ve Avrupa Konseyi üyesi diğer ülkeler açısından da önemli bir hukuki referans niteliği taşıyor. Buna göre ceza infaz kurumları, gözaltı merkezleri, psikiyatri klinikleri, hastaneler, bakım kuruluşları ve bireylerin beslenmesinden sorumlu diğer kamu kurumlarının uygulamalarını gözden geçirmesi gerekiyor.

Özellikle şu yükümlülüklerin dikkate alınması bekleniyor:

• Etik veganlığın hukuken korunan bir kanaat olduğu gözetilerek yemek planlamalarının buna uygun biçimde değerlendirilmesi,
• Veganların beslenme taleplerinin ciddiyetle ve saygıyla ele alınması,
• Beslenmeye ilişkin şikâyetler için etkili ve erişilebilir başvuru mekanizmalarının oluşturulması,
• Sunulan vegan öğünlerin beslenme açısından yeterli, dengeli ve tamamen bitkisel içerikli olduğunun açık biçimde güvence altına alınması,
• Kurum personelinin vejetaryen beslenme ile vegan beslenme arasındaki fark konusunda bilgilendirilmesi.

AİHM, İsviçre’nin bu karara uymakla yükümlü olduğunu belirtirken, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne taraf diğer devletler bakımından da güçlü bir yol gösterici niteliğe sahip olduğunu vurguluyor.

Bu nedenle kararın, farklı ülkelerdeki kamu kurumlarının veganların beslenme hakkına ilişkin politika ve uygulamalarını gözden geçirmesi açısından da önemli bir emsal oluşturması bekleniyor.

Üçüncü tarafların sunduğu kritik görüşler

AİHM davasında Uluslararası Haklar Ağı üyeleri, Vegan Australia ve Criminal Law Research Center of the Free University of Brussels üçüncü taraf olarak Mahkemeye görüş sunma izni aldı.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, üçüncü taraf müdahalelerine yalnızca davanın değerlendirilmesine katkı sağlayacak hukuki veya teknik uzmanlığın gerekli görüldüğü durumlarda izin veriyor.

Sunulan görüşlerde;

• veganlığın etik temelleri,
• etik veganlığın türcülük karşıtı felsefeyle ilişkisi,
• uygun vegan beslenmenin hukuki ve idari boyutu,
• vegan beslenmenin, etik kanaatin günlük yaşamdaki somut ifadesi olduğu ayrıntılı biçimde mahkemeyle paylaşıldı.

Özellikle “vegan beslenme, etiğin günlük yaşamdaki pratiğidir” yaklaşımı, mahkemenin etik veganlığın yalnızca bireysel bir tüketim tercihi olmadığına ilişkin değerlendirmesiyle de örtüşüyor.

AİHM kararının önemi

Bu karar, etik veganlığın Avrupa insan hakları hukuku bakımından korunmasına yönelik şimdiye kadarki en önemli ve ayrıntılı kararlardan biri olarak değerlendiriliyor.

Mahkeme, etik veganlığın yalnızca kişisel bir beslenme tercihi olmadığını; insan dışı hayvanların sömürülmesine karşı bütüncül ve ciddi bir etik kanaati yansıttığını açık biçimde kabul etti.

AİHM kararı aynı zamanda, kamu kurumlarının veganların taleplerini önemsiz görerek görmezden gelemeyeceğini ve veganlara yönelik beslenme uygulamalarında insan hakları standartlarını gözetmesi gerektiğini de açık biçimde ortaya koyuyor. Özgürlüğünden yoksun bırakılan veya yaşamını sürdürebilmek için tamamen kamu kurumlarına bağımlı durumda bulunan kişilerin etik kanaatlerine uygun beslenmeye erişim talepleri, etkili hukuki yollarla değerlendirilmek zorunda.

Mahkeme, kamu otoritelerinin idari veya mali gerekçeleri ileri sürebileceğini kabul etmekle birlikte, bu gerekçelerin hiçbir değerlendirme yapılmamasını haklı gösteremeyeceğini vurguluyor. Devletlerin görevi, bireyin temel hakları ile kurumsal gereklilikler arasında adil bir denge kurmak.

Türkiye’de durum ve TVD olarak mücadelemiz

Türkiye Vegan Derneği (TVD) olarak, ülkemizde de gözaltı süreçlerinde, cezaevlerinde ve kamu kurumlarında özgürlüğünden yoksun bırakılan vegan tutsakların ve yurttaşların yaşadığı hak ihlallerine karşı kararlılıkla mücadele ediyoruz.

Çünkü Türkiye’de de gözaltı merkezleri, ceza infaz kurumları ve diğer kamu kurumlarında bulunan veganların beslenme hakkına ilişkin çeşitli yasal düzenlemeler ve idari yükümlülükler bulunmasına rağmen uygulamada, bitki bazlı öğünlerin veganlara hiç sunulmaması, vejetaryen menülerin vegan seçenek olarak değerlendirilmesi, öğünlerin besin değeri açısından yetersiz olabilmesi veya başvuruların etkili biçimde ve zamanında incelenmemesi gibi sorunlarla karşılaşılabiliyoruz.

Oysa sağlıklı beslenmeye erişim en temel insan haklarından biridir. Kişilerin etik kanaatleri doğrultusunda uygun ve yeterli beslenmeye erişim taleplerinin etkin biçimde değerlendirilmesi ise düşünce ve vicdan özgürlüğünün korunmasının ayrılmaz bir parçasıdır.

Türkiye Vegan Derneği (TVD) olarak bugüne kadar vegan tutsakların beslenme hakkının korunması amacıyla çeşitli resmi başvurular gerçekleştirdik; kamu kurumlarıyla yazışmalar yürüttük ve hak ihlallerinin giderilmesi için hukuki süreçleri takip ettik.

Önümüzdeki dönemde de özellikle gözaltı süreçlerinde mevcut mevzuatın eksiksiz uygulanması, sunulan vegan öğünlerin beslenme açısından yeterli olması ve hak ihlallerinin önlenmesi amacıyla aktivistler, hukukçular ve ilgili uzmanlarla birlikte Adalet Bakanlığı, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü ve Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK) nezdinde çalışmalar yürütmeyi sürdüreceğiz.

Bu kapsamda vegan tutsaklara ilişkin başvuru ve görüşmelerimiz, etik veganlığın hukuki statüsünü ele aldığımız, Jordi Casamitjana ile Dünya Vegan Ayı kapsamında gerçekleştirdiğimiz söyleşi de bu alandaki çalışmalarımızın önemli parçaları.

Aynı zamanda, Portekiz’deki düzenlemenin içeriğiyle benzer şekilde, başta Yükseköğretim Kurulu (YÖK) olmak üzere çeşitli kamu kurumlarına yaptığımız resmi başvurularla üniversite yemekhanelerinde beslenme açısından yeterli ve düzenli vegan menülerin yaygınlaştırılması, Sağlık Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı düzeyinde kamu çalışanlarının ve askerlerin vegan beslenme hakkına erişimine ilişkin başvurularımız, örnek menüler ve beslenme dosyalarının sunulması mücadelemizin uzun soluklu ayaklarından bazıları.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin bu son kararı, yıllardır savunduğumuz temel ilkeyi bir kez daha öne çıkarıyor: Etik kanaatleri nedeniyle vegan beslenen kişilerin uygun, yeterli ve tamamen bitkisel öğünlere erişimi; kamu otoritelerinin gözetmesi gereken temel bir hak meselesidir.

Bu AİHM kararı, gelecekte yapacağımız başvuruları güçlendirmenin ötesinde, vegan oluşumlarla yürütmeyi planladığımız mevzuat düzenlemelerine yönelik çalışmalara da katkı sunacak.

Kamu kurumlarının sorumluluğu ve dayanışma çağrısı

İnsan hakları sözleşmelerine taraf olan Türkiye’de de kamu otoritelerini; etik veganların vicdani bütünlüğüne saygı duymaya, ayrımcılığa son vermeye ve AİHM standartlarında besleyici vegan menüleri derhal sağlamaya çağırıyoruz.

Yakını gözaltında, tutuklu, hükümlü ya da kamu gözetimi altındaki bir sağlık kurumunda bulunan veganların ailelerine, avukatlarına ve dayanışma ağlarına ise çağrımızı yineliyoruz:

• Etik veganlığa uygun beslenme taleplerinin karşılanmaması, yalnızca vejetaryen seçenek sunulması, öğünlerin besin değeri açısından yetersiz olması veya bu taleplerin dikkate alınmaması gibi durumlarla karşılaşmanız halinde siz de başvuru yapabilir, ek destek gerekmesi durumunda bizimle tvd@tvd.org.tr e-mail adresi üzerinden iletişime geçebilirsiniz.
• TVD olarak her başvuruyu yürürlükteki mevzuat çerçevesinde değerlendiriyor; gerekli durumlarda ilgili kurumlara resmi başvurular yapıyor, dilekçe süreçlerine destek oluyor ve hak ihlallerinin giderilmesi için savunuculuk faaliyetleri yürütüyoruz.
• Hiç kimse etik kanaatleri nedeniyle uygun ve yeterli beslenmeye erişimden mahrum bırakılamaz. Bu nedenle vegan tutsakların ve kamu gözetimi altında bulunan veganların haklarının korunması için dayanışmayı büyütmeye ve gerekli hukuki girişimleri sürdürmeye devam edeceğiz.

–

Kaynaklar: AİHM, Redefine.Food, The Vegan Society, Vegan FTA, The Guardian

Kapak fotoğrafı: Shox Art / Pexels

AİHM emsal kararı: Etik veganlık korunan bir kanaat yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

NATO Zirvesi sürecinde çok sayıda gözaltı ve tutuklamanın kamuoyunun gündeminde olduğu Haziran ve Temmuz ayı boyunca, farklı gözaltı ve ceza infaz süreçlerinde vegan aktivistlerin beslenme hakkına ilişkin gelişmeleri yakından takip ettik. Kamuoyuna yansıyan bilgiler ve tarafımıza iletilen başvurular doğrultusunda ilgili kurumlara resmi başvurularımızı ilettik, hak ihlallerinin giderilmesi için harekete geçtik.

İstanbul’dan sonra Ankara’dan ihlal bilgisi ulaştı

İlk olarak, İstanbul’da gözaltına alınan vegan aktivist Medyâ Meral Geylâni hakkında sosyal medyada yapılan duyurunun ardından harekete geçerek avukatı ve arkadaşlarıyla iletişim kurduk, İstanbul Emniyet Müdürlüğü’ne resmi başvurumuzu hazırladık ve Vatan Emniyet Müdürlüğü’ne bizzat gittik. Aynı zamanda Medyâ’nın paketli vegan gıdaya erişiminin sağlanabilmesi için de girişimlerde bulunduk. Süreç devam ederken Medyâ’nın serbest bırakıldığı bilgisi geldi.

Kısa süre sonra, bu kez Ankara’da tutuklu bulunan ekoloji ve hayvan hakları aktivistleri Medine Açıkgöz ve Cemre Doğru’nun beslenme haklarına ilişkin sorunlar tarafımıza ulaştı. Güncel bilgilerin ekibimizle paylaşılmasının hemen ardından ilgili ceza infaz kurumlarına resmi başvurularımızı farklı yollardan aynı gün ilettik ve süreci takip etmeye başladık.

25 Haziran’dan itibaren Ankara’da tutuklu bulunan ekoloji ve hayvan hakları aktivistleri Medine Açıkgöz ve Cemre Doğru’nun vegan yemek haklarına ilişkin olarak aktivistler tarafından 26 Haziran’da bilgilendirildik.

30 Haziran’da güncel bilgilerin tarafımıza ulaştırılmasının hemen ardından, aynı gün öğleden sonra ilgili ceza infaz kurumlarına resmi başvurularımızı ve taleplerimizi hem e-posta hem de taahhütlü posta yoluyla ilettik.

Başvurularımızda özellikle mevcut mevzuatta vegan bireyler için bitki bazlı beslenmenin açıkça düzenlenmiş olmasına rağmen uygulamanın gerçekleştirilmemesinin hukuki sorumluluk doğurabilecek nitelikte olduğunu vurguladık. Nitekim, Hükümlü ve Tutuklular ile Ceza İnfaz Kurumları Personelinin İaşe Yönetmeliği’nin 9. maddesi uyarınca; “inancı gereği veya vegan, vejetaryen türü özel bir beslenme şekline sahip hükümlü ve tutukluların talepleri iaşe miktarı ile sınırlı kalmak üzere karşılanır.” Bu hüküm bir tavsiye değil, ceza infaz kurumları açısından bağlayıcı bir yükümlülüktür.

Veganlık tek başına bir beslenme biçimi değil; etik ve vicdani bir duruş, bir yaşam biçimidir. Dolayısıyla bitki temelli beslenme hakkına erişimin sağlanması, insan onuruna uygun muamelenin ve insan haklarının ayrılmaz bir parçasıdır.

Veganların beslenme hakkı engellenemez

4 Temmuz’da avukatlardan edindiğimiz bilgiye göre; Medine Açıkgöz ve Cemre Doğru’nun yanı sıra ceza infaz kurumundaki diğer vegan aktivistlere de 1-2 gündür vegan yemek verilmeye başlandığı bilgisini aldık. Avukatların aktardığına göre bu uygulama yaklaşık 12-16 vegan mahpusu da kapsıyor.

Avukatlar ve ekoloji / hayvan hakları aktivistleri ile birlikte tüm süreçleri takip ederken bir kez daha hatırlatıyoruz: Beslenme hakkı bir lütuf değil, açık bir yasal yükümlülüktür.

Özgürlüğünden yoksun bırakılan hiç kimse temel haklarından da yoksun bırakılamaz. Gözaltında ya da ceza infaz kurumlarında bulunan veganların bitki temelli beslenme hakkının eksiksiz biçimde sağlanması, hem yürürlükteki mevzuatın hem de insan hakları standartlarının gereğidir.

Cezaevinde veya gözaltında bitkisel beslenme hakkına erişimi engellenen vegan mahpuslar, avukatları ya da yakınları bizimle iletişime geçebilir. Gerekli idari ve hukuki başvuru süreçlerini değerlendirmek ve hak ihlallerinin giderilmesi için birlikte hareket etmek üzere dayanışmayı sürdürmeye devam edeceğiz.

Vegan aktivistlerin beslenme hakkına ilişkin güncelleme yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Konuyla ilgili bilgi almak ve destek sağlayabilmek amacıyla Medyâ’nın avukatı ve arkadaşlarıyla iletişime geçtik. Bizimle paylaşılan bilgilere göre, Medyâ gözaltına alındığı andan itibaren vegan olduğunu kolluk görevlilerine bildirmesine rağmen ilk 24 saat boyunca vegan beslenmesine uygun gıdaya erişememiş ve yalnızca ekmek tüketmek zorunda kalmıştır. Daha sonraki süreçte sınırlı ölçüde vegan gıdaya erişim sağlandığı belirtilse de, kişinin temel ihtiyaçlarının zamanında ve yeterli biçimde karşılanmaması ciddi bir hak ihlali durumuna işaret etmektedir.

Tutuklu ve hükümlülerin yanı sıra gözaltındaki kişilerin de beslenme hakları, anayasal ve uluslararası hukuk normlarıyla güvence altındadır. Bir kişinin gözaltında bulunması, en temel ihtiyaçlarından mahrum bırakılmasını meşru kılmaz. Tam tersine, özgürlüğünden mahrum bırakılan kişilerin beslenme, sağlık ve yaşam koşullarına ilişkin sorumluluk tamamen kamu otoritelerine aittir. İnsan onuruna uygun muamele ilkesi, herkes için ve her koşulda geçerlidir.

Veganlık bir beslenme biçimi değil, etik bir yaşam biçimidir. Bu tercihin gözaltı koşullarında yok sayılması, kişinin vicdani ve etik değerlerine saygı gösterilmemesi anlamına gelmektedir. Gözaltındaki kişilerin dini, vicdani veya etik nedenlerle benimsedikleri beslenme biçimlerine uygun gıdaya erişebilmeleri temel bir haktır.

Vegan beslenme hakkı için harekete geçtik

Türkiye Vegan Derneği (TVD) olarak Medyâ’nın gözaltı süreci hakkında ayrıntılı bilgi talep ettik ve vegan beslenme hakkının eksiksiz şekilde sağlanması için İstanbul Emniyet Müdürlüğü’ne resmi bir başvuru hazırladık.

Başvurumuzu elden iletmek ve Medyâ’nın paketli vegan gıdaya erişiminin sağlanabilmesi için girişimde bulunmak üzere İstanbul Vatan Emniyet Müdürlüğü’ne gittik. Ancak hem başvurumuzun hem de bu talebimizin avukatı aracılığıyla iletilmesi gerektiği tarafımıza bildirildi.

Bunun üzerine hazırladığımız başvuruyu avukatına ilettik. Medyâ’nın vegan gıdaya erişiminin sağlanması ve benzer hak ihlallerinin önlenmesi için süreci yakından takip etmeye devam ediyoruz.

Başvurumuzda;

• İstanbul Vatan Emniyet Müdürlüğü’nde gözaltında tutulan Medyâ Meral Geylâni’nin insan onuruna, sağlık hakkına ve vicdani duruşuna uygun şekilde vegan beslenme hakkının derhal ve eksiksiz olarak sağlanmasını,
• Gözaltı süresi boyunca ve sevk edileceği adli mercilerdeki bekleme süreçlerinde kendisine sunulacak öğünlerin vegan kriterlere uygun olarak düzenlenmesini,
• İlk 24 saatte yaşanan hak ihlali iddialarının incelenmesini ve benzer durumların tekrar yaşanmaması için gerekli önlemlerin alınmasını ivedilikle talep ettik.

Yetkilileri, vegan aktivist Medyâ Meral Geylâni’nin bitki bazlı beslenme talebini gecikmeksizin karşılamaya ve gözaltı koşullarının insan hakları standartlarına uygun şekilde yürütülmesini sağlamaya çağırıyoruz.

Temel haklar, yalnızca özgürlükte olanlar için değil; gözaltında, tutuklu ya da hükümlü olanlar dahil herkes için geçerlidir.

Vegan aktivist Medyâ’nın beslenme hakkı acilen sağlanmalıdır yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Süreç boyunca Polen Ekoloji ile irtibat halinde kalarak; avukatı ve cezaevi ile ayrıca temas kurarak gelişmeleri takip ettik. Bu kapsamda, Cemre Nayir’in bitkisel beslenme hakkına erişiminin sağlandığı bilgisi tarafımıza ulaştı.

Bu bilgiyi paylaşmayı, hem süreci başından itibaren şeffaf biçimde aktarmanın bir gereği olarak görüyor hem de vegan beslenmenin cezaevlerinde uygulanabilir bir hak olduğunu hatırlatmak açısından önemli buluyoruz. Aynı zamanda Cemre’nin durumunu merak edenler için güncel ve doğru bilgi sunmayı önemsiyoruz.

Cemre’nin, tutuklu bulunan diğer Polen Ekoloji aktivistleriyle beraber bir an önce sevdiklerine ve dostlarına kavuşmasını, aktivizmine devam edebilmesini umuyoruz.

Cezaevlerinde bitki temelli beslenme haktır

Bu vesileyle bir kez daha vurgulamak isteriz: Beslenme ve sağlığa erişim, keyfi ve imtiyazlı uygulamalar değil, en temel insan haklarındandır. Bu haklar cezaevlerinde de geçerliliğini korur. Alternatifin bulunmadığı koşullarda, bireyin etik ve vicdani duruşuna aykırı beslenmeye zorlanması ve hakların ihlali kabul edilemez.

Sebebi ne olursa olsun, Türkiye’de cezaevine giren vegan ve vejetaryenlerin vegan ve vejetaryen beslenme hakları, bitki temelli yemek talep etme hakları vardır.

Mahkûmlar ve aileleri, cezaevi yönetiminin ve Adalet Bakanlığı’nın bu yükümlülüğünü yerine getirmesi için aşağıdaki yönetmeliğe atıfta bulunarak vegan yemek temini için resmi başvuru yapabilirler.

Daha önce pek çok vegan mahkûmun bu haklarını kullanabilmeleri için yaptığımız gibi, TVD olarak biz de başvuru sürecinde müdahil olarak gerekli desteği vermeye hazırız.

25978 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hükümlü ve Tutuklular ile Ceza İnfaz Kurumları Personelinin İaşe Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelikte; “İnancı gereği veya vegan, vejetaryen türü özel bir beslenme şekline sahip hükümlü ve tutukluların talepleri, iaşe miktarı ile sınırlı kalmak üzere karşılanır. Eğitim merkezlerinde de bu uygulama yapılır” düzenlemesiyle vegan ve vejetaryen mahkûmların hakları Türkiye’de 28 Mart 2012’den bu yana yasal düzeyde korunmaktadır.

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Vegan Derneği Türkiye (@tvd.org.tr)'in paylaştığı bir gönderi

Cemre Nayir vegan yemek hakkını kullanabiliyor yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

13 Mayıs, İstanbul – Vegan Derneği Türkiye (TVD), derneğe ulaştırılan mağduriyetler ve basın ile sosyal medyaya yansıyan hak ihlalleri ışığında vegan öğrencilerin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenme haklarının tanınması ve gerekli düzenlemelerin Türkiye çapındaki tüm üniversitelerde yapılması amacıyla 7 Nisan 2022 tarihinde Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanlığı’na yaptığı başvurunun reddedilmesi sebebiyle YÖK’e dava açtı.

YÖK yetkilisiyle Kasım 2021’de yapılan görüşmede ve Nisan ayında kuruma teslim edilen başvuru dilekçesinde; Türkiye çapındaki üniversitelerde okuyan vegan öğrencilerin vegan yemek hakkına istisnasız erişebilmesi, bunun bir istisna veya imtiyaz olarak görülmemesi ve kurum düzeyinde karar vericilerin keyfi uygulamalarına tabi olmaması için yasal düzenlemelerin hayata geçirilmesini talep eden TVD, YÖK’ten gelen olumsuz yanıtın insan haklarına ve ulusal/uluslararası mevzuata aykırılık teşkil etmesi sebebiyle dava dilekçesini Danıştay’a iletti.

Dava, TVD’nin başvurusuna konu talebin reddine dair işlemin iptali ve talep içeriğine uygun olarak YÖK tarafından ülke genelini kapsayan düzenleyici işlemle tüm hak ihlallerinin giderilmesi istemiyle açıldı.

Yeterli ve dengeli beslenmeye erişim hakkı görmezden geliniyor

Dernek, dava dilekçesinde sağlıklı beslenmenin kamusal bir hak olduğuna ve bu hak konusunda devletin yerine getirme yükümlülüğüne vurgu yaptı. Bu kapsamda YÖK’ün, bağlı üniversitelerde her öğrencinin yeterli gıda, düzgün beslenme, besleyici ve asgari temel yiyeceklere erişim hakkını korumaktan ve gerekli önlemleri almaktan sorumlu olduğunun altını çizdi. Buna karşın YÖK’ün söz konusu haklara saygı gösterme, koruma ve yerine getirme yükümlülüğü altında olmasına rağmen, “bu hakların yerine getirilmesi talebini içeren dilekçeye net bir cevap vererek hakların teslimini sağlamak yerine çözüm önerisi sunma gereği dahi duymadığını” belirtti.

Dilekçede “Söz konusu cevapta yer alan ‘ilgili kurumlara başvuru’ önerisi bir çözüm olmayıp tüm ülke genelinde uygulanması gereken bir düzenleme eksikliğinin böyle bir çözümle giderilemeyecegi açıktır. Davalı idarenin işbu tutumu anayasal ve uluslararası sözlesmelerle devlete yüklenen yükümlülüklerin de görmezden gelinmesi anlamına gelmektedir. (…) Ülke genelini ilgilendiren bir sorunun tek tek her üniversitenin inisiyatifine bırakılması bir çözümden ziyade karmaşaya sebep olacak, öğrenciler arası sağlanması gereken fırsat eşitliği dengesini de yerle bir edecektir,” denildi.

İnsan hakları, anayasal haklar ve uluslararası sözleşmelerin ihlali

Dilekçede ayrıca ulusal mevzuata ve Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelere atıfta bulunularak “Ülke genelinde idarece düzenlenen bir genel düzenleyici işlemle sağlıklı beslenme hakkı ve vicdan hürriyeti kapsamında hayvansal ürün tüketmeyi reddeden bireylere vegan alternatif sunulmasının sağlanmıyor oluşu, vegan bireylerin hem yetersiz ve dengesiz beslenerek adeta aç kalmalarına sebep olmakta hem de Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile korunan temel haklarını ihlal etmektedir. Kaldı ki bireylerin kendi varlıklarını korumak ve geliştirmek istemelerine bağlı olarak belli bir düşünce yapısıyla bir etik tutum benimsemiş olmaları da Anayasa ile korunan haklardan olup bu tutumların sürdürülebilirliginin imkansız kılınıyor olması da insan haklarının ve anayasal hakların ihlali anlamına gelmektedir,” denildi.

Üniversitelerde vegan yemek hakkı mücadelesi sürüyor

TVD Kasım 2021’den bu yana İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ), Gazi Üniversitesi, Bakırçay Üniversitesi, Ege Üniversitesi ve Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) gibi farklı illerdeki pek çok üniversiteye ve üniversitelerin Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlıklarına (SKS) öğrencilerin vegan menü taleplerini içeren dilekçeler ile başvuru yapmış, üniversiteler arası farklı tutumlar görülmesi ve öğrenciler arası eşitsizliklere sebebiyet verilmesi nedeniyle eşzamanlı olarak YÖK ile irtibata geçerek başvuru ve görüşme yapmıştı.

Vegan öğrenci gruplarının uzun süreli mücadelesi, TVD’nin rektörlüklere yaptığı başvurular ve vegan oluşumlar ile aktivistlerin sosyal medyadaki çağrıları sayesinde geçtiğimiz aylarda YTÜ ve Ege Üniversitesi’nde vegan menü çıkarılmaya başlandığını hatırlatan TVD Kurucu Başkanı Ebru Arıman, “Ancak aylar geçmesine rağmen Gazi, Bakırçay ve İTÜ gibi başvuru yaptığımız diğer üniversitelerin rektörlüklerinden ve SKS birimlerinden yanıt alamadık. Bu keyfi uygulamaya ve hak ihlallerine bir an önce son verilmeli. YÖK, daha fazla mağduriyet yaşanmadan, ülke genelinde vegan menülerin zorunlu ve düzenli kılınmasını sağlayacak düzenlemeyi hayata geçirmelidir,” dedi.

Vegan ve vejetaryen mahkûmların haklarının Türkiye’de 2012’den bu yana yasal düzeyde korunduğunu belirten Arıman, üniversitelerin dışarıda bırakılmasının sosyal ve ekonomik hakların ihlali olduğunu söyledi: “Ceza infaz kurumlarında beslenme hakkı ve vicdan özgürlügü, olması gerektiği gibi mevzuat kapsamında korunurken, üniversite yemekhanelerinde ve kantinlerinde bu toplu beslenme sisteminden faydalanmak isteyen öğrencilerin etik tutumları nedeniyle bu haktan mahrum bırakılması kabul edilemez. Özellikle de uygun fiyatlı yemeğe erişebilecek tek seçenek üniversite yemekhanesiyken, vegan öğrencilerin bu haktan ve seçenekten mahrum edilmesi hakkaniyete de aykırılık teşkil ediyor.”

Halihazırda İTÜ’deki vegan öğrenciler, İTÜ yemekhanelerinde her öğünde besleyici ve nitelikli vegan menü çıkarılması için kampüste topladıkları 2 bin 266 ıslak imzayı rektörlüğe teslim ettikten sonra change.org/ituveganmenu adresinde taleplerinin görülebilmesi ve yaygınlaşabilmesi için destekçilerden elektronik imza toplamaya devam ediyor. Eskişehir Teknik Üniversitesi’nden Marmara Üniversitesi’ne kadar pek çok farklı üniversitede öğrenciler, üniversite yönetimlerinin vegan menü taleplerini hayata geçirmesi için çabalıyor.

View this post on Instagram

A post shared by Change.org Türkiye – İklim (@changetr_iklim)

Vegan Derneği öğrencilerin sağlıklı beslenme hakkını yok sayan YÖK’e dava açtı yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Kamusal ve özel alanlardaki toplu beslenme sistemleri menülerine bitki temelli beslenme biçimine uygun zorunlu seçenekler konulması için düzenleme yapılması talebimizi, 1 Kasım 2021 Dünya Vegan Günü’nde ilgili bakanlıklara elden teslim ettiğimiz dilekçeler ile başlatmıştık.

Yaklaşık beş ay önce başlattığımız bu süreci takip edenler için, başvurularımıza dair notlarımızı şeffaflık gereği paylaşıyoruz.

Çalışma Bakanlığı: Kamu kurumlarında ve özel işletmelerde vegan yemek hakkı

Ankara’da ilk etapta Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nda Bakan Yardımcısı Opr. Dr. Ertuğrul Soysal ile görüştük.

Kamu kurumları ve özel kurumlarda vegan bireylerin sağlıklı beslenmeye erişimde yaşadığı sıkıntıları aktardığımız görüşmede, beş ay önce teslim ettiğimiz dilekçenin ardından bakanlık tarafından henüz somut girişimler atılmadığını da belirttik. Yazılı olarak kendisine teslim ettiğimiz talebimize olumlu yaklaşan Soysal, ilk aşamada bakanlık tarafından ne tür bir uygulama geliştirilebileceğine dair çalışmalar yapabileceklerini araştıracaklarını aktardı.

Vegan alternatiflere yönelik yasaklamalar kabul edilemez

Vegan yemek hakkına ilişkin yaptığımız başvuru ve görüşmelere ek olarak, bu kez vegan ürün üreticilerinin ürün adlandırma konusunda yaşadığı ve süregelen sıkıntılar başta olmak üzere özellikle son dönemde vegan peynir üretimi konusunda getirilen yasaklar ve kesilen cezalar nedeniyle, Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda Kodeks Daire Başkanlığı’na bir ziyaret gerçekleştirdik.

Yaşanan mağduriyeti hem üretici hem de tüketiciler nezdinde aktardığımız görüşmede, dayanak olarak gösterilen tağşiş/taklit/tüketiciyi kandırmaya yönelik üretim iddialarının hiçbirine katılmadığımızı bir kez daha yineledik. Hiçbir somut öneri getirmeyen mesnetsiz yasaklamalar ve dayatmalar kabul edilemez. 

Görüşmelerimizin devam ettiği süreçle ilgili yaşanan tüm gelişmeleri sizlere aktarmaya devam edeceğiz. Yakın zamanda bakanlığın yasaklamaları kaldırması hedefiyle açacağımız kampanya için lütfen takipte kalın.

YÖK: Tüm üniversitelerde vegan yemek talebimiz

Yükseköğretim Kurulu (YÖK) İdari ve Mali İşler Dairesi’ne beş ay önce yaptığımız görüşme olumlu bir süreci işaret etmesine rağmen, resmi başvuru dilekçemize yasal süre içinde yazılı yanıt alamamamız ve bu süre içinde talebimize dair herhangi bir adım atılmamış olması sebebiyle, bu kez YÖK Yürütme Kurulu Üyesi Prof. Dr. Mehmet Şişman’dan randevu talep ettik. Sağlık sebepleri gerekçe gösterilerek 4 Nisan haftasındaki tüm randevularının iptal edildiği, dolayısıyla dernek temsilcilerimizle görüşme yapamayacağı bilgisini aldıktan sonra bir sonraki haftaya görüşme talebinde bulunduk. Ancak 11 Nisan haftası için de derneğimize randevu verilmedi.

Biz de, bu aşamadan sonra avukatımız tarafından takip edilmek üzere YÖK’e ikinci kez vegan yemek hakkına dair dilekçemizi teslim ettik. Yasal süre içinde YÖK’ten vegan bireylerin lehine olumlu yanıt bekliyoruz.

Bir kez daha yazılı yanıt alamamamız halinde yasal süreci başlatmak için gerekli çalışmalara başladık.

Sağlık Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı harekete geçmeli

1 Kasım 2021’de yaptığımız başvurulara ilk yazılı ve olumlu yanıtı veren kurum Sağlık Bakanlığı olmuştu. Halk Sağlığı Genel Müdürü Uzm. Dr. Bekir Keskinkılıç imzasıyla yasal süre içerisinde gönderilen cevabi yazıda, talebimiz haklı bulunmuş ve “vegan diyeti dikkate alınarak örnek menü planlamasına yönelik çalışmaların yapılacağı” bilgisi verilmişti. Ancak geçen süre zarfında bakanlığın pozitif yükümlülüğünü hayata geçirecek somut bir çalışma yapıldığına dair herhangi bir bilgi tarafımıza ulaşmadığı için, ikinci dilekçemizi bakanlığa sunduk. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü yetkililerinden talep ettiğimiz randevuyu en kısa sürede almayı ve ayrıntıları konuşmayı umuyoruz.

Benzer bir şekilde Milli Savunma Bakanlığı yetkilileri de başvurularımızın ardından derneğimiz ile iletişime geçmiş, talebimizi haklı bulduklarını ve konuyla ilgili kurum içi toplantılara başladıklarını sözlü olarak bildirmişti. 16 Şubat’ta konuyla ilgili özel bir toplantı yapan ve derneğimizden vegan menü örneklerinin de olduğu daha ayrıntılı bir dosya talep eden Milli Savunma Bakanlığı’na, derneğimiz tarafından Diyetisyen Fatma Abacı ile birlikte veganlığın sağlık açısından faydalarına odaklanan ve örnek menülerin sunulduğu bir dosya hazırlanarak bakanlığın ilgili birimine teslim edildi. Askerlikte yaşanan mağduriyetlerin giderilmesi için talebimize olumlu yaklaşan yetkililerinden en kısa sürede harekete geçmelerini ve yinelediğimiz başvuruya yazılı bir yanıt almayı bekliyoruz. 

Veganlık, vicdan özgürlüğü ve vegan yemek hakkı: Ankara notları 2 yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Sağlık, Millî Savunma, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlıkları ile YÖK’ün, vegan bireylerin temel hakkı olan sağlıklı beslenme ve vicdan hürriyetlerinin korunması için pozitif adımlar atma yükümlülüğünü yerine getirmesi için çalışmalarımızı sürdürüyoruz.

Başta üniversite öğrencileri olmak üzere bireylerin sağlıklı beslenmeye erişim haklarını yok sayan ve resmi başvurularımıza yazılı yanıt vermeyen ilgili kamu kurumlarının, bugün gerçekleştireceğimiz görüşmelerin ardından yine harekete geçmemesi halinde, yasal yollara kısa sürede başvuracağız.

Bu süreçte, vegan yemek hakları için bir süredir mücadele veren üniversite öğrencilerinin de yanındayız, yanında olacağız.

Ege Üniversitesi: Basın açıklamasına davet

Rektörlüğe teslim ettikleri dilekçelerin ardından vegan menü talepleri reddedilen Ege Üniversitesi öğrencileri, 8 Nisan Cuma 14.00’te İzmir Ege Üniversitesi Rektörlüğü önünde bir basın açıklaması yapacak. Vegan öğrencilerin beslenme hakkını savunan herkesi ve gazetecileri, öğrencilere destek olmak için basın açıklamasına davet ediyoruz.

#EgeVeganMenüİstiyor

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ): İmza kampanyasına destek

İTÜ yemekhanelerinde vegan menü çıkarılması talebiyle topladıkları 2266 imzayı İTÜ rektörlüğüne teslim eden İTÜ’deki vegan öğrenciler, haklarını aramaya devam ediyor. Change.org/ituveganmenu adresindeki dilekçeye imza atarak siz de rektörlüğe ve Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı’na seslenebilir, kampanyayı çevrenizle ve sosyal medya hesaplarınızda paylaşarak mücadeleye katkıda bulunabilirsiniz.

#İTÜVeganMenü

Dilekçelerimiz rektörlerde

Öğrencilerin düzenli, besleyici, yeterli miktarda ve doğru etiketlenmiş “vegan menü” taleplerinin acilen üniversite yönetimleri ve SKS birimleri tarafından karşılanması için, Ege Üniversitesi Rektörü Necdet Budak’a ve İstanbul Teknik Üniversitesi Rektörü İsmail Koyuncu’ya dilekçelerimizi gönderdik.

Üniversitelerin, öğrencilerin sağlığa ve beslenmeye erişim hakkına sahip çıktığını ve diğer kurumlara örnek olduğunu görmeyi umuyoruz. Çünkü vegan yemek haktır; şahısların ve kurumların inisiyatifine bırakılamaz.

Üniversitelerde vegan menü neden önemli?

1. Hayvanlar, beslenme alışkanlıklarımız yüzünden ölçülemez derecede acı çekiyor. Günümüzde giderek artan sayıda insan, hayvanlardan elde edilen içerikler içermeyen vegan yemekleri tercih ediyor. Hayvan sömürüsüyle mücadelenin en etkili yollarından biri vegan yaşam tarzına geçmektir.
2. Gezegenimizdeki tüm canlı yaşamını tehdit eden bir iklim kriziyle karşı karşıyayız. Bu sebeple karbon ayak izini azaltmak herkesin sorumluluğudur. Hayvancılık ve iklim değişikliği arasındaki bağlantıya dair şimdiye kadar yapılmış en kapsamlı araştırma, “et”, süt ve süt “ürünlerinden” kaçınmanın gezegen üzerindeki çevresel etkimizi azaltmanın en önemli yolu olduğunu ortaya koydu. İklim kriziyle mücadele konusunda öncülük etmek ve yeni nesillerin geleceğini güvence altına almak için bu tür önlemleri ilk alan, eğitim kurumları olmalıdır.
3. Birçok insan, hayvansal “ürünlere” dair artan sağlık endişeleri nedeniyle bitkisel bazlı gıdalar tüketmeyi tercih ediyor. Çok sayıda bilimsel veri, sağlıklı bir yaşam için işlenmemiş gıda ve bitki bazlı bir beslenmenin en iyisi olduğunu gösteriyor. Her bireyin sağlıklı ve besin değerleri açısından eksiksiz bitki bazlı yemeklere erişim hakkı tartışılmaz olmalıdır; istisnai veya münferit bir düzenlemeye tabi olmamalıdır.

Vegan yemek hakkı için ikinci kez Ankara’dayız yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Vegan yemek seçeneklerinin eksik ve yetersiz olması ve gerektiği gibi etiketlenmemesi sebebiyle Ocak 2022’de harekete geçen öğrenciler, gerek sağlık nedenleri ile, gerekse ekolojik ve etik sebeplerle her bireyin sağlıklı beslenmeye erişim hakkı için üniversite yemekhanelerinde vegan menü talep eden ve bu talebi destekleyen yüzlerce kişiye ulaştı.

Kampüslerinde yeterli miktarda ve düzenli olarak vegan menü çıkarılması için derneğimizle birlikte kampanya başlatan YTÜ öğrencileri, YTÜ kampüslerinde topladıkları 500 imzayı iki aşama halinde üniversite yönetimine 1 Şubat’ta teslim etti.

View this post on Instagram

A post shared by YTÜ Vegan Topluluğu (@ytuvvt)

Üniversite dışından öğrencilere destek

TVD olarak biz de, YTÜ VVT başta olmak üzere, YTÜ’de vegan menü çıkarılmasını isteyen tüm öğrencilere destek olmak için change.org/ytuveganmenu adresinde #YTÜveganmenüistiyor etiketiyle bir imza kampanyası başlattık.

Yıldız Teknik Üniversitesi yönetiminin öğrencilerin taleplerini dikkate alarak;

• Besin değeri açısından yeterli bir vegan menü sunması,
• Herkes için yeter miktarda vegan yemek çıkarması,
• İnsanların ne yedikleri konusunda bilinçli seçimler yapabilmeleri için yemekleri uygun şekilde etiketlemesi,

gerektiğini hatırlatarak vegan öğrenciler için daha geniş bir kitlenin ses çıkarmasını sağlamaya çalıştık.

Sağlıklı beslenmeye erişim hakkının insan hakları kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini vurguladığımız imza kampanyasına bir ayda 1663 kişi imza atarak YTÜ öğrencilerinin mücadelesine katkıda bulundu.

“Veganlık vicdan hürriyeti kapsamında değerlendirilmelidir”

TVD Kurucu Başkanı Ebru Arıman, YTÜ rektörü Prof. Dr. Tamer Yılmaz ile YTÜ Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı’na yaptıkları çağrının olumlu sonuçlanmasını memnuniyetle karşıladıklarını belirterek şunları söyledi: “Veganlık, temel olarak etik yönüyle, hayvanları mal ve hizmet olarak gören anlayışın reddidir. Bu noktadan hareketle, vegan bireyler hayvanları hayatlarının her alanında sömürü malzemesi yapacak durum ve davranışlardan kaçınırken, aynı zamanda işin beslenme boyutunda da hayvansal ürünleri tüketmeyi de reddederler. Dolayısıyla veganlık yalnızca bir beslenme biçimi olarak değerlendirilemeyecek kadar derin, vicdani bir bakış açısıdır.

Anayasamızda bireylerin ‘Sağlıklı Yaşam/Beslenme Hakkı’ da, ‘Vicdan Hürriyeti’ de güvence altındadır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve Mediko-Sosyal Sağlık, Kültür ve Spor İşleri Dairesi Uygulama Yönetmeliği de, üniversite yemekhanelerinde vegan beslenmeye uygun menüler bulundurulması için üniversitelere pozitif yükümlülük yüklemektedir.

YTÜ’nün aldığı bu kararın, tüm üniversitelerde vegan menü uygulamasının hayata geçirilmesi için Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanlığı’na yaptığımız yazılı başvurunun sonucunu hızlandırmasını ve bu süreçte diğer üniversitelere de örnek olmasını umuyoruz.”

View this post on Instagram

A post shared by Vegan Derneği Türkiye (@tvd.org.tr)

Üniversitelerde vegan menü neden önemli?

Özellikle üniversite kampüslerinde vegan menü sunmak, bunu düzenli ve sistemli hale getirmek son derece önemli. Çünkü:

1. Hayvanlar, beslenme alışkanlıklarımız yüzünden ölçülemez derecede acı çekiyor. Günümüzde giderek artan sayıda insan, hayvanlardan elde edilen içerikler içermeyen vegan yemekleri tercih ediyor. Hayvan sömürüsüyle mücadelenin en etkili yollarından biri vegan yaşam tarzına geçmektir.
2. Gezegenimizdeki tüm canlı yaşamını tehdit eden bir iklim kriziyle karşı karşıyayız. Bu sebeple karbon ayak izini azaltmak herkesin sorumluluğudur. Hayvancılık ve iklim değişikliği arasındaki bağlantıya dair şimdiye kadar yapılmış en kapsamlı araştırma, “et”, süt ve süt “ürünlerinden” kaçınmanın gezegen üzerindeki çevresel etkimizi azaltmanın en önemli yolu olduğunu ortaya koydu. İklim kriziyle mücadele konusunda öncülük etmek ve yeni nesillerin geleceğini güvence altına almak için bu tür önlemleri ilk alan, eğitim kurumları olmalıdır.
3. Birçok insan, hayvansal “ürünlere” dair artan sağlık endişeleri nedeniyle bitkisel bazlı gıdalar tüketmeyi tercih ediyor. Çok sayıda bilimsel veri, sağlıklı bir yaşam için işlenmemiş gıda ve bitki bazlı bir beslenmenin en iyisi olduğunu gösteriyor. Her bireyin sağlıklı ve besin değerleri açısından eksiksiz bitki bazlı yemeklere erişim hakkı tartışılmaz olmalıdır; bireylerin ve kurumların inisiyatifine bırakılmamalıdır.

Siz de üniversitenizde vegan yemek hakkı için adım attıysanız ve üniversite yönetimini harekete geçirmek için desteğe ihtiyacınız varsa, bizimle tvd@tvd.org.tr email adresi üzerinden irtibata geçebilirsiniz. Her zaman desteğe hazırız.

Çağrılarımız sonuç verdi: YTÜ’de vegan menü hakkını kazandık yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Kampüslerinde vegan menü çıkarılması için derneğimizle birlikte kampanya başlatan YTÜ öğrencileri, vegan yemek konusunda yaşadıkları sorunları şu şekilde sıralıyor:

1. Vegan yemek seçeneklerinin eksikliği
2. Vegan yemek miktarının yetersizliği
3. Yemeklerin gerektiği gibi etiketlenmemesi

İster sağlık nedenleri ile, ister çevre nedeniyle, ister etik nedenlerle olsun, her bireyin sağlıklı beslenmeye erişim hakkı insan hakları kapsamındadır.

Yıldız Teknik Üniversitesi yönetimi öğrencilerin talepleri dikkate alarak;

1. Besin değeri açısından yeterli bir vegan menü sunmalıdır.
2. Herkes için yeter miktarda vegan yemek çıkarmalıdır.
3. İnsanların ne yedikleri konusunda bilinçli seçimler yapabilmeleri için yemekleri uygun şekilde etiketlemelidir.

Daha fazlası için bizi takip edin: #YTÜveganmenüistiyor

YTÜ vegan menü istiyor yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Vegan Derneği Türkiye olarak, Türkiye’de veganlığın vicdan hürriyeti kapsamına alınması, veganların sağlık hakkı ve vicdan özgürlüğünün korunması amacıyla ilgili kurum ve bakanlıkların pozitif yükümlülüğünü yerine getirmesi için, hazırladığımız resmi dilekçeler ile 1 Kasım Dünya Vegan Günü’nde Ankara’daydık.

Yükseköğretim Kurulu (YÖK), Sağlık Bakanlığı, Millî Savunma Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın vegan bireylerin temel hakkı olan sağlıklı beslenme ve vicdan hürriyetlerinin korunması için pozitif adımlar atma yükümlülüğünü yerine getirmesi, kamusal ve özel alanlardaki toplu beslenme sistemleri menülerine veganlara ve bitkisel beslenme biçimine uygun zorunlu seçenekler konulması için düzenleme yapılması talebinde bulunduk.

“Örnek menü planlaması yapılacaktır”

Başvurularımıza ilk yazılı yanıt, pek çok kurum ve işletmede olumlu değişim yaratabilecek yasal düzenleme ve uygulama yetkisine sahip olan Sağlık Bakanlığı’ndan geldi.

Halk Sağlığı Genel Müdürü Uzm. Dr. Bekir Keskinkılıç imzasıyla yasal süre içerisinde gönderilen cevabi yazıda “vegan diyeti dikkate alınarak örnek menü planlamasına yönelik çalışmaların yapılacağı” bilgisi verildi.

Bakanlığın ilk etapta olumlu yaklaşımını memnuniyetle karşılasak da gönderilen yanıtın oldukça yetersiz olduğunu, sürece ve atılması planlanan adımlara dair gerekli bilgileri içermediğini belirtmek isteriz. Aynı zamanda başvurumuzun içeriği ve başlığı “Vegan bireylerin sağlık hakkı ve vicdan özgürlüğünün korunması olmasına rağmen, “Konu” bölümünde “vejetaryen bireyler” olarak belirtilmesi, başvurumuzda ve görüşmelerimizde vurgulamaya çalıştığımız etik hassasiyetten uzak olduğu için mevcut sorunun özüne ilişkin yaklaşım açısından hatalıdır.

Yazılı yanıttaki belirsiz ifadeler nedeniyle dün bakanlıkla telefonda görüşerek yetkililerden ayrıntılı bilgi beklediğimizi ifade ettik.

Vegan yemek hakkı için hukuki işlem başlatacağız

Önümüzdeki aylarda Ankara’daki yetkili kurumları yeniden ziyaret edeceğiz.

Türkiye’deki veganları temsilen haklı taleplerimiz doğrultusunda gerekli adımlar ivedilikle atılmadığı takdirde, Anayasal hakkımız olan sağlıklı beslenme hakkının tüm kurumlar tarafından temin edilmesi ve Türkiye çapında üniversitelerden, hastanelerden ve özel kurumlardan bize yazan vegan bireylerin yaşadıkları mağduriyetlerin giderilmesi için hukuki işlemleri başlatacağız.

Vegan yemek haktır; şahısların ve kurumların inisiyatifine bırakılamaz.

Bir kez daha bakanlıkların, tüm vatandaşların sağlıklı beslenme ve vicdan özgürlüğü kapsamında sahip oldukları hakları teslim etme sorumluluğunu hatırlatarak en kısa sürede gerekli adımları atmalarını bekliyoruz.

Vegan yemek hakkı başvurumuza Sağlık Bakanlığı’ndan ilk yanıt geldi yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.