Öncelikle bu röportaj için çok teşekkür ederim, kitabın Türkiye’de yayınlanmasından çok mutluyum. Türkiye’deki inanılmaz aktivistlerin çabalarını destekleyebileceğini umuyorum, gerçekten muhteşem ve önemli bir iş yapıyorlar. Bu yüzden bu çabalara küçük de olsa bir katkıda bulunabilirsem çok mutlu olurum.

Soruna geri dönersek; kitabımın ilk olarak 2010’da yayınlandı ve 10. yıl dönümü baskısı 2020’de çıktı. Kitap, bir bakıma kendi deneyimimden ortaya çıktı. Birçok aktivist benim deneyimimi yakından biliyor, bazıları ise bilmiyor olabilir. Bu yüzden hemen paylaşmak istiyorum. Birçok insan gibi ben de sevdiğim bir köpekle büyüdüm ve hayatımın ilk bölümünde et, yumurta ve süt ürünlerini tükettim. Tabağımdaki et ile etin geldiği hayvan arasındaki ilişkiyi, yediğim etin bir zamanlar nerede olduğuna dair bağlantıyı hiç kuramamıştım. Ancak her şey 1989’da, 23 yaşındayken değişti. Kontamine olmuş bir hamburger yedikten sonra güçlü antibiyotikler almak zorunda kalıp hastanede yattığımda ve gerçekten çok hasta olmama sebep olduğu için bu deneyimimden sonra et yemeyi bıraktım. O sırada hayvan yemenin etiğini düşündüğümden değil, beni bu kadar hasta eden şeyden çok tiksindiğim için et yemeyi bırakmıştım. Bu yüzden aslında kazara vejetaryen oldum diyebilirim. Ama sonra kendim için yemek pişirmeyi ve alışveriş yapmayı öğrenmem gerekti ve bu yüzden vejetaryenlik hakkında bilgi edinmeye başladım. Daha fazla bilgi edindikçe şok oldum. Bir veganla tanıştıktan ve sadece et değil aynı zamanda süt ürünleri hakkında da bilgi edindikten sonra hızla vegan oldum, yumurta ve süt ürünlerini yemeyi de bıraktım.

Öğrendiklerim karşısında gerçekten dehşete düşmüştüm. Dünyadaki hayvanlara, çevreye ve insan sağlığına etkilerine inanamıyordum. Ancak bazı açılardan beni daha da şok eden şey, konuştuğum hiç kimsenin söyleyeceklerimi duymaya istekli olmamasıydı. Arkadaşlarım ve ailem “bana yemeğimi mahvedeceğini söyleme” gibi şeyler söylüyorlardı veya bana “radikal vegan hippi propagandacısı” diyorlardı. Bu tepkilerden sonra konuşma birdenbire sona eriyordu ve bu tepkileri verenler -tıpkı benim tüm hayatım boyunca hayvan yediğim zamanlarda olduğu gibi-hayvanları ve gezegeni önemseyen mantıklı insanlardı.

Burada insanların bu inanılmaz derecede önemli konuşmaya son vermelerine neden olan şeyin ne olduğunu düşündüm ve bu da beni sonunda hayvan yeme psikolojisini, genel olarak şiddet ve şiddetsizlik psikolojisini incelemeye yöneltti. Sonra tezimin odak noktasını hayvan yeme psikolojisi üzerine kurdum. Keşfettiğim şey, hayvan yeme konusunda insanların davranışlarını yönlendiren bir psikoloji olduğu ve bu psikolojiyi aydınlattığımızda üzerimizdeki gücünün çoğunu kaybettiğiydi. Hepimiz bu belirli zihniyeti, bizi hayvan yemeye, empatimizi kapatmaya, rasyonel düşüncemizi kapatmaya yönlendiren bu karnistik zihniyeti miras aldık.

Bu konu ile ilgili bir kitap yazmak istiyordum ancak sadece öğrendiklerimle ilgili olmasını istemedim. İnsanların neden hayvan yememesi gerektiğiyle ilgili çok sayıda iyi kitap vardı ve insanların neden hayvan yememesi gerektiğiyle ilgili başka bir kitap daha yazmak istemedim. İnsanların neden hayvan yediğiyle, duyarlı insanların çevreyi, bedenlerini ve hayvan hayatlarını farkında olmadan yok eden vahşi uygulamalara neden katıldıklarıyla ilgili bir kitap yazmak istedim. Bu yüzden et yiyen kişilerle -temelde vegan olmayanlarla-paylaşabileceğim bir kitap olmasını istedim, böylece bu zihniyetin farkına varmalarına yardımcı olabilirdim. Çünkü yapıyı görmeyi başardığınızda bu zihniyet üzerinizdeki gücünü büyük ölçüde kaybediyor.

Kitap ile, insanların yemek seçimlerini daha özgürce yapabilmelerini istedim, biliyorsunuz ki farkındalık olmadan özgür bir seçim olamaz. Veganların kullanabileceği bir kitap olmasını istedim çünkü birçok vegan, birisine dünyalılara veya hayvanlara ne olduğunu anlatan korkunç grafik videoları gösterdiklerinde çok sinirleniyordu. Görüntüleri gören kişi ertesi gün McDonald’s’ta yine hamburger siparişi veriyor ve birçok vegan “neler oluyor”, “neyle uğraşıyorum” gibi düşüncelerle uğraşmak durumunda kalıyor ve veganlar sürekli bu savunmacılığın hedefi olarak suçlanıyor, saldırıya uğruyor, patolojize ediliyorlardı. Bütün bunlar ile karşılaşmak için ise tek yapmanız gereken “Ben veganım” demek. Sonrasında ise sık sık saldırıya uğruyorsunuz. Bu yüzden veganların bu psikolojiyi anlamaları için bir yol haritası sunmak istedim. Zaten olduklarından daha fazla zarar göremezlerdi ve bu konuyu savunmak ve konuşmak isteyen veganlar bu savunmalardaki zihniyeti anlayabilir ve iletişimlerinde bu konulara takılıp kalmazlardı.

Kitabı okurken, aslında daha önce farkında olmadığımız ve muhtemelen hiçbir vegan olmayanın da farkında olmadığı sebepleri ortaya çıkardığımızı anlıyoruz. Yani herkesin okuyabileceği bir kitap ve karnizm terimiyle de karşılaştık. Peki karnizmin ne olduğunu açıklayabilir misin?

Hayvan yeme psikolojisi üzerine doktora araştırmamı yaparken insanların çelişkili tutum ve davranışlarını anlamak istedim. İnsanların hayvanları önemsemesi ve yine de onları yemeleri, hayvanları kendilerinin kesmeleri veya başka bir şekilde onlara zarar vermeleri nasıl mümkün olabilirdi? Fark ettiğim şey, röportaj yapılan herkesin aynı çelişkiye sahip olmasıydı; hayvanlara zarar vermek istemiyorlardı ve yine de hayvanlara zarar veren pratiklere katılıyorlardı. Bireysel tutum ve davranışlardan çok daha fazlasının olduğunu fark ettim; bu tür bir paradoksun bu kadar çok insanda var olabilmesinin tek yolu buydu. Ortada daha büyük bir şey vardı; bir ideoloji; yaygın bir inanç sistemi. Bu inanç sistemini ise karnizm olarak adlandırdım.

Karnizm, bizi belirli hayvanları yemeye şartlandıran görünmez bir inanç sistemidir. Temelde veganlığın tam tersi aslında. İnsanlar genellikle yalnızca veganların ve vejetaryenlerin bir inanç sistemini takip ettiğini varsayıyor ancak -örneğin hayvan yemek söz konusu olduğunda- insanların tavuk yiyip köpek yememesinin tek nedeni bir inanç sistemine sahip olmalarıdır. Hayvan yemek bir zorunluluk olmadığında, ki bu günümüzde dünyadaki birçok insan için geçerlidir, temelde yiyecek seçimlerini özgürce yapabilecek kadar ekonomik gücü olan insanlar için bu bir seçimdir ve seçimler her zaman inançlardan kaynaklanır.

Ancak karnizm herhangi bir inanç sistemi değildir. Oldukça yaygın olan, toplumun dokusuna işlemiş normları, yasaları vb. kendi çerçevesine göre aşındıran baskın bir inanç sistemidir. Örneğin beslenmeyi incelediğimizde aslında karnistik beslenmeyi inceleriz, tıbbı incelediğimizde karnistik tıbbı inceleriz, hukuku uyguladığımızda karnistik hukuku uygularız, bilime baktığımızda ise bu da yine karnistik bilimdir. Yani karnizm toplumu temelden şekillendirir, dinden devlete ve en temelde bir işletmeye kadar tüm büyük toplumsal kurumlar tarafından benimsenir ve kodlarımıza kazınır. Karnizm gerçekten baskın ve görünmez bir sistemdir. İnsanlar bunun bir inanç sistemi olduğunun farkında bile değil. Çoğu insan hayvan yemenin böyle gelmiş böyle gidecek bir şey olduğuna inanıyor. Bir inanç sistemi çok yaygın olduğunda bu olur ve üstelik karnizm sadece baskın bir sistem değil aynı zamanda şiddet içeren baskıcı bir sistemdir.

Karnizm, hayvanları tüketmek için katletmek ve şiddet etrafında örgütlenmiştir. Çünkü et, şiddet olmadan üretilemez, yumurta ve süt ürünleri üretimi de hayvanlara büyük zarar verir. Ve yine de çoğu insan karnizmin şiddetini isteyerek desteklemez, bu yüzden karnizm gibi sistemlerin bir dizi psikolojik savunma mekanizması kullanması gerekir. Bunlar temelde insanların algılarını çarpıtan ve böylece iğrenmeden ve suçluluk duymadan hayvanları yemeye devam edebilmelerini sağlayan düşünme biçimleridir. Bu karnistik savunma mekanizmalarını, benim onlara verdiğim adla, bu psikolojik savunma mekanizmalarını tanımak gerçekten önemlidir çünkü onları tanıdığımızda üzerimizdeki güçlerini kaybederler. Vegan olduğunuzda ve savunma mekanizmalarını tanıdığınızda, bu gerekçelendirme savaşında onları üretmeyi veya yemeyi bırakırsak tüm hayvanlarla ne yapacağız soruları ile ileri geri gidip gelmeyi bıraktığınızda iletişiminizi daha derin bir düzeyde yapabilirsiniz.

Yani karnizm dünyaya hakimken, vegan olmayanlar için her yerde her şeye yönelik olarak karnistik savunmalar ile karşılaşıyoruz. Peki bu savunmalar hakkında birkaç örnek daha verebilir misin?

Elbette, bazı savunmaları paylaşayım. İlk savunma biçimine soyutlama diyebiliriz. Karnizm, çiftliklerdeki hayvanları herhangi bir bireysellikten veya kendi kişiliklerinden yoksun olarak görmeyi öğretir. Bu yüzden örneğin bir domuzun sadece domuz olduğuna ve tüm domuzların aynı olduğuna inanmayı öğreniriz ve bu bizi hayvanlardan uzaklaştırır. İnsanlar köpekleri bu şekilde görmezler, ancak domuzları, tavukları veya inekleri bu şekilde görürler. Çünkü onları kendileri için önemli hayatları olan bireyler olarak düşünmediğinizde onları tüketmeniz daha kolay hale gelir.

Başka bir örnek ise karnizmin bize çiftlikteki hayvanları nesneler olarak görmeyi öğretmesidir. En azından İngilizcede ve birçok dilde tabağımızdaki o tavuğa “birisi” yerine “bir şey” olarak atıfta bulunuruz. Bu bizi deneyimimizin gerçekliğinden uzaklaştırır. Algılarımız çarpıtıldığında bu bireylere karşı duyduğumuz doğal empatiden uzaklaşır ve aksi takdirde hissedeceğimiz iğrenmeden koparırır çünkü çoğu insan yenilebilir olarak düşünmeleri öğretilmeyen türleri yemek fikrinden iğrenmektedir.

Size bir savunma örneği daha vereyim, bu da haklı çıkarmanın üç ucudur. Yani haklı çıkarma, hayvan yemeyi haklı çıkarmak için ihtiyacımız olan çok yaygın bir savunmadır ve hayvan yemeyi haklı çıkarmayı öğrenmemizin yolu, hayvan yeme mitlerinin hayvan yemenin gerçekleri olduğuna inanmayı öğrenmektir. Hayvan yemeyi çevreleyen çok büyük bir mitoloji ve hayvan yemeyle ilgili çok sayıda mit var ama hepsi benim haklı çıkarmanın üç ucu olarak adlandırdığım şeyin altına giriyor: “Hayvan yemek normal, doğal ve gereklidir”. Elbette bu üç uç, erkek egemenliğinden heteroseksüel üstünlüğe kadar insanlık tarihi boyunca şiddet uygulamalarını haklı çıkarmak için kullanılmıştır.

Bu çok ilginç. Psikolojik yolları anlamaya başlıyoruz ve sem anlatırken ben de şunu düşündüm, sence genel olarak insanlar karnizmde bu sorunun çözümünün bir parçası olabilirler mi?

Kesinlikle. Veganlar sıklıkla, anlaşılabilir ama doğru olmayan bir şekilde, ya vegan olarak çözümün bir parçası olduğunuzu ya da vegan olmayıp sorunun bir parçası olduğunuzu varsayarlar ve bu varsayım, nüfusun %99’unun, alabileceği tüm yardıma ihtiyaç duyan bir davayı desteklemesini engeller. Her zaman, karnizmi ve veganlığı bir spektrumda düşünmenizi öneriyorum. Önemli olan spektrumda nerede olduğunuz değil, hangi yöne doğru gittiğinizdir.

İnsanları doğru yöne gitmeye ve onları gerçekten “vegan müttefiki” veya “vegan destekçisi” olmaya davet etmeyi düşünmeye teşvik etmek istiyoruz; bu, henüz tam vegan olmayan ama veganlığı destekleyenlere ulaşmak anlamına geliyor. Bunu göz önünde bulundurmak gerçekten önemli çünkü birçok insan tam vegan olmanın çok fazla geleceğini düşünüyor ve vegan olmuyorlar sonrasında ise mücadeleye destek olamayacaklarını düşünüyorlar. Oysa veganlığa en çok katkı koyan insanların bazıları aslında vegan değil. Örneğin; benimle röportaj yapan ve yüz binlerce insana ulaşan uluslararası yayınlarda makaleler yayınlayan gazeteciler genellikle vegan değiller. Ancak vegan mücadeleye destek olmak için gerçekten iyi işler yapıyorlar. Bazı bireyler Beyond Carnism’e bağış yaparak yaptığımız işi devam ettirmemizi sağlıyorlar ancak bu kişiler vegan olmasalar da mücadeleye inanıyorlar ve desteklemek istiyorlar.

Ayrıca veganlığı teşvik ederken ve insanlara çözümün bir parçası olma fırsatı verirken onlardan mümkün olduğunca vegan olmalarını istememizi tavsiye edebilirim. Mutlaka vegan olun ve ya hep ya hiç demek yerine, sizin için ne anlama gelirse gelsin mümkün olduğunca vegan olun demek istiyoruz. Bu, insanları her öğünde veganlık hakkında düşünmeye ve kendileri için işe yarayan bir şekilde veganizmi deneyimlemeye davet ediyor.

Aslında “vegan müttfeik” gerçekten iyi bir fikir. Türkiye’de hayvan hakları savunucuları arasında vegan müttefiklerin mücadeleyi desteklediğini gördük, vegan değiller ama destekliyorlar ve veganlığı memnuniyetle karşılıyorlar. Ülkemizden bu yönde iyi örnekler verebilirim. Belki de bu vegan müttefiki terimine daha bağlı kalmalıyız. Yani açıkladığınızda mücadelenin geleceğine dair olumlu düşünüyorum ama bu açıdan baktığında gelecek hakkında umutlu hissediyor musun?

Bence dünyada neler olup bittiğine baktığımızda önümüzdeki yıl veya beş yıl içinde birçok açıdan ne olacağını gerçekten bilmiyoruz; ABD seçimleri ve diğer seçimler, iklim değişikliği vb. Dolayısıyla gerçekçi olmak gerekirse, veganlığa desteğin arttığı konusunda iyimserim ve elimizdeki verilerle bunun çok açık olduğunu görüyoruz. Ayrıca kat edilecek çok uzun bir yol olduğuna, bugün dünyada çok fazla sorun olduğuna inanıyorum ve insanlığın bu zorluklarla, bilmediğimiz bir zamanda bunların üstesinden gelmemize yardımcı olacak şekilde başa çıkıp çıkmayacağını bilmiyoruz.

Vegan savunucular olarak, bir yandan dünyanın çok zor bir durumda olduğunu, bazı açılardan daha da zorlaşabileceğini ve bazı açılardan sorunlu olabileceğini bildiğimiz bir yapıda kendi içimizde barışa veya yeterli sükunete sahip olmanın bir yolunu bulmamız gereken bu tür bir çelişkiyle yaşamanın bir yolunu bulmamız gerekiyor. Yaptığımız bu önemli çalışmalara devam ederken ve bence bunu başarabiliriz. Çünkü bir yıl içinde ne olursa olsun, önemli olan şey bugün yaptığımız şeydir ve kontrol edebildiğimiz tek şey bugün yaptığımız ve şu anda yapmakta olduğumuz şeydir.

Gelecek üzerinde kontrolümüz yok ama geleceğe varmak ve hayatlarımıza geri dönüp baktığımızda geleceğe doğru ilerlerken yaptığımız seçimler hakkında iyi hissetmek istiyoruz. Şunu söyleyebilirim ki; 50’den fazla ülkeyi gezdikten sonra, yıllar içinde veganlığa desteğin hayal edebileceğimden çok daha fazla arttığını gördüm ve bu bana insanların hayvanlara ve iklime olanların gerçekliğinin farkına varması ve giderek daha fazla insanın karnizme hayır demesi konusunda umut veriyor.

Türkiye’den bahsedecek olursak, 20 yıl önce vegan nüfus hakkında çok olumlu değildik. Ama şimdi 20 yıl sonra, o zaman düşündüğümüzden çok daha ötede olduğunu söyleyebiliriz, bu yüzden elbette bu “vegan dünya”ya yaklaştığımız anlamına gelmiyor. Başarılacak çok şey var ama yine de ilerlemenin düşündüğümüzden çok daha hızlı olduğunu düşünüyorum. Kitap,elbette bu ilerlemeye büyük katkıda bulunuyor. Peki bu röportajı okuyacak kişiler aktivizm hakkında daha fazla bilgiyi nereden edinebilirler? Onlara önerilerde bulunabilir misin?

Web sitemiz carnism.org‘u ziyaret edebilirler. Videolar, öğretici materyaller ve yazılı kaynaklar gibi çok sayıda kaynağa site üzerinden erişebilirler.

Türkçe yayınlanmadan önce de kitabınız Türkiye’de biliniyordu. Tanıdığım birçok vegan kitabınız hakkında konuşuyordu ve İngilizcesini okumuşlardı, ancak şimdi Türkçe olduğu için daha çok okuyucuya ulaşacaktır. Yani kapak çok ilgi çekici ve birçok vegan olmayan okuyucuyu çekeceğine inanıyorum. Bu yüzden çok kısa bir süre içinde gazetelerde veya köşe yazılarında daha iyi tartışılacağını ve sonunda genel olarak bir etki yaratacağımızı düşünüyorum. Ayrıca son zamanlarda dahil olduğun başka projeler var mı diye sorabilir miyim?

Birkaç ay önce yeni bir web sitesi kurduk: infighting.org. Bu site örgütlerde çalışan veganların daha etkili bir şekilde birlikte çalışmalarına ve veganlar arasındaki kavgaları azaltmalarına yardımcı olmak için kuruldu. Ayrıca, geçen yıl yayınlanan, temelde karnizm teorisine dayanan ancak ataerkillik, ırkçılık vb. gibi tüm baskıcı sistemleri kapsayacak şekilde genişletilmiş “How to End Injustice Everywhere” adlı bir kitabım var.

Teşekkür ederim, bahsettiklerinin bize yeni etkiler getireceğine ve belki de veganlar için yeni şeyler sunacağına inanıyorum. İnsanları vegan felsefeye çekmek için daha iyi seçeneklerimiz olacak ve belki de vegan ve vegan olmayan gruplar arasındaki tartışmaları daha iyi anlayacağız.

Çok teşekkür ederim, benim için çok faydalı oldu ve bu röportajı okuyacak kişiler için de çok faydalı olacağından eminim. Yaklaşan projelerinizi ve belki de Türkiye’ye yapacağınız ziyareti gerçekten dört gözle bekliyoruz.

Türkiye’ye gelmeyi gerçekten çok isterim. Yaptığınız her şey için teşekkür ederim. Türkiye’deki aktivistleri destekleyebilmek benim için bir onurdur.

Neden Köpekleri Sever, Tavukları Yer, İnekleri Giyeriz?: Dr. Melanie Joy ile Karnizm Üzerine Bir Söyleşi yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

İstanbul Film Festivali’nin belgesel sinemayı ve sinemacıları desteklemek amacıyla düzenlediği Ulusal Belgesel Yarışması’nda Anima, bu yıl 9 film arasından sıyrılarak birinci oldu ve ödülüne kavuştu.

Yusuf Emre Yalçın’ın yönetmenliğini, Ezgi Selin Ülkü ve Cemre Yılmaz’ın yapımcılığını üstlendiği belgesel, diğer hayvanlarla kurduğumuz insanmerkezci ve hiyerarşik ilişkiyi, çocukluk anıları eşliğinde antropolojik ve sosyolojik bir yaklaşımla inceliyor.

Belgesel, süreç boyunca hayatımızdaki güç ilişkilerini sorgulamaya imkan vererek geçmişimizi ve geleceğimizi yeniden ve başka bir gözle düşünmeye, kendimizle ve bize öğretilenlerle yüzleşme imkan tanıyor.

Bir ineği ya da keçiyi ne zaman isim verip okşayacak kadar sahiplenir, ne zaman sütünü çalacak ya da kesimine izin verecek kadar ondan vazgeçeriz?

Tuba Büdüş – Film Hafızası

Belgeselde çelişki ve tezatlarla dolu görüntüler bizi önce İzmir Selçuk’ta “geleneksellik” adı altında sürdürülen hayvan dövüşlerinden biri olan deve güreşlerinin mangal dumanında boğulan gerçekliğine, ardından Konya Akşehir’deki bir aile çiftliğinde sütü için sömürülen ve “kurban” olarak öldürülen ineklerin köleliğine ve son olarak da Dersim Pülümür’deki bir çiftlikte yavrularından ayrı kalmaya zorlanan keçilerin toplumsal kabuller arasında kaybolan varoluşuna götürüyor.
⁣
Hem ödül töreninin ardından hem de belgeselin en zorlu sahnelerinden biri olan “kurban kesimi” ışığında içinde bulunduğumuz bu dönemde, Anima ekibinden Ezgi Selin Ülkü ve Yusuf Emre Yalçın’a söz vermek istedik. İkisi de dayanışmanın gücüne ve ortak acıların paylaşımı üzerinden değişim umuduna atıfta bulundu.⁣

Bir kez daha tüm ekibi tebrik ediyor ve Anima’nın daha fazla kişiye ulaşabilmesi için yurtdışındaki festivallerde de başarılarını diliyoruz.

Ezgi Selin Ülkü

“Anima’yı izlemeyi post prodüksiyon aşamasına kadar erteledim. Çünkü bazı hisleri tekrar tekrar hatırlamak istemedim. Filmin gösterimlerinden sonra gelen yorumlarda birçok kişi hem benim hislerime benzer hislerinden hem de Emre’nin filmde de değindiği travmalarına benzer travmalarından bahsetti.

Anima’nın bu acıyı paylaştığımız kişilerle dayanışmamıza sebep olmasını umuyorum. Özellikle, Anima’nın çekimlerine başladığımız günden bugüne kadar 10 milyondan fazla hayvanın öldürüldüğü kurban ‘bayramı’ zamanlarında bunun önemli olduğunu düşünüyorum. 

İstanbul Film Festivali, Anima’yı daha çok insanla paylaşabilmemize yol açtığı için çok mutluyum. Bu sayede vegan olmayanlarla da etkileşime geçebiliyoruz.”

Yusuf Emre Yalçın

“Benim için Anima’nın insanlara ulaşma yolculuğu Fongogo aracılığıyla fon toplarken başladı diyebilirim. Hem hayvan hakları aktivistlerinin desteği hem de aktivist veya vegan olsun olmasın insanların filmde anlatılan meseleyi sahiplenmesi benim için umut vericiydi. Tabii İstanbul Film Festivali’nden gelen En İyi Belgesel Film ödülü filmin daha çok insanın dikkatini çekmesini sağladığını düşünüyorum.

Ezgi’nin de dediği gibi özellikle kurban bayramı da gelmişken umarım filmimiz dokunduğu insanları bu konuda daha hassas olmaya teşvik eder.

Sizlere de hem platformunuz aracılığıyla insanlara ulaşmamızı sağladığınız için hem de filmin post-prodüksiyon aşamasındaki destekleriniz için bir kez daha teşekkür ederim. Sanırım film sürecinin bana kattığı en önemli şeylerden biri de veganlar arası dayanışmanın çok güçlü olduğunu görmekti.”

Kapak fotoğrafı: İstanbul Film Festivali – İKSV

Alıntı: Tuba Büdüş – 40. İstanbul Film Festivali’nden İzlenimler: Anima yazısı

40. İstanbul Film Festivali’nin en iyi belgeseli Anima ödülünü aldı yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

2020 zorlukların, engellerin, kayıpların ve belirsizliklerin gölgesinde geçti. Tüm bu olumsuzluklara rağmen, kurduğumuz dayanışma ağı sayesinde hayvan ve insan hakları alanlarında umut verici haberlere, emsal teşkil edebilecek gelişmelere hep birlikte imza attık*.

Bu yıl da vegan bir dünya idealiyle çalışmaya devam edecek ve daha fazla kişiye ulaşmaya çalışacağız. 2021 tür ayrımcılığına son veren insanların, özgürlüğüne yeniden kavuşan hayvanların yılı olsun. Etrafımız, topraktan göğe yükselen dev ağaçlarla dolsun.

* Rapor PDF

Ocak 2020

Yaşam Nöbeti: Kış soğuğunda gece-gündüz yağmur, rüzgar demeden Saraçhane Parkı’ndaki Burak Özgüner Yaşam Alanı’nda kurdukları çadırlarda kalan aktivist arkadaşlarımıza TVD olarak malzeme ve kumanya desteğinde bulunduğumuz “Yaşam Nöbeti”, Ocak’ın ikinci haftasında başarıya ulaştı ve İstanbul Adalar’da yıllardır kangren haline gelmiş olan atlı faytonların 16 Ocak’ta yasaklanmasını sağladı. İstanbul Adalar’da faytonlarda sömürülen 105 atın ruam salgını nedeniyle öldürülmesi hayvan özgürlüğü aktivistlerini harekete geçirmiş, atların yaşam hakkı için İstanbul Büyükşehir Belediyesi önünde 19 Aralık 2019’da “Yaşam Nöbeti” başlamıştı. Türkiye’de ve dünyada hayvan hakları açısından benzeri görülmemiş olan Yaşam Nöbeti, 41 günlük direniş sonunda öncelikli hedefine ulaştı. Dileğimiz; bu yıl çıkarılması planlanan Hayvan Hakları Kanunu kapsamında atlı faytonların Türkiye çapında yasaklanması, ilgili tüm bakanlık ve kurumların sivil toplum örgütleriyle eşgüdüm halinde atların ömür boyu korunabileceği, doğal yaşam koşullarına uygun rehabilitasyon alanları inşa etmesidir.

Şubat 2020

#İdayaSesVer: Ankara Sincan Kapalı Cezaevinde cezasını tamamlamak üzere bulunan vegan İda Koçak’a tercihlerine uygun vegan yemekler sunulmadığı bilgisine ulaşan derneğimiz, tüm bireylerin yasal hakları olan sağlıklı yaşam/beslenme ve vicdan hürriyeti haklarının İda Koçak’a ivedilikle sağlanması için ilgili makamlarla irtibata geçerek girişimde bulundu. Sosyal medyadan da İda’ya destek çağrılarını duyan kurumlar, ertesi gün İda’ya vegan yemek temin etmeye başladı.

TVD Gönüllü Programı: Uzun süredir planladığımız TVD Gönüllü Programı’nı hayata geçirmek için ilk çağrımızı yaptık. Pandemi nedeniyle ilk etapta sınırlı tutmak ve daha sonra kısıtlamaların artmasıyla ertelemek zorunda kaldığımız gönüllü toplantılarımıza ve programı geliştirmeye yönelik çalışmalarımıza ise ancak Temmuz ayından itibaren devam edebildik.

İzmir Emniyet Müdürlüğü’ne resmi yazı: İzmir Emniyet Müdürlüğü’nün (İEM) ‘Biz İzmiriz’ projesi kapsamında verdiği seminerde, hayvan ve çevre konularına aşırı duyarlı olanların terörist olmaya yatkın olduğu belirtilmesi üzerine Dernek olarak İEM’nün ilgili birimlerine resmi yazı göndererek tüm veganlar adına düzeltme ve özür beklentilerimizi destekleyici bilgilerle aktardık. Hayvanların çektikleri acılara aşırı duyarlı olmak terörist değil, vicdanlı ve farkında birer birey olmaya yatkınlık yaratmaktadır.

Mart 2020

Vegan Akademi & Dr. Mutse Banzaragh Yağcı ile Gazi Üniversitesi: Ankara Animal Save, Ankara Climate Save ve Ankara Health Save ile birlikte 6 Mart’ta Gazi Dreams Talk Farkındalık Günleri’ndeydik. Dr. Mutse Banzgrach Yağcı, etkinlikte “Vegan olunca sağlık sorunu yaşanır mı? Sağlıklı yaşam için hayvansal tüketmek zorunda mıyız?” sorularını tıp doktoru kimliğiyle yanıtladı. Pandemi önlemleri sebebiyle Mart’ın ilk haftasından itibaren İstanbul’daki ofisi kapatmak ve Vegan Akademi etkinliklerimize ara vermek zorunda kaldığımız için, yılın ilk ve son Vegan Akademi etkinliğini Gazi Üniversitesi’nde gerçekleştirmiş olduk. Bir önceki yıl alanında uzman vegan profesyonellerin katılımıyla gerçekleştirdiğimiz üniversite buluşmalarını Vegan Akademi’nin Instagram hesabından ve web sitemizden görebilirsiniz.

Haziran 2020

Uluslararası İstanbul Vegfest 2020: Nisan ve Mayıs aylarını, pandeminin belirsizliğiyle geçirirken aynı zamanda 6-7 Haziran’da gerçekleştirmeyi planladığımız Uluslararası İstanbul Vegfest etkinliğinin yoğun hazırlıklarıyla tamamladık. #YaşamaŞansVer etiketiyle vegan olanlar kadar vegan olmayanlara da ulaşmayı amaçladığımız etkinliğimizi, 2020’de Türkiye’de faaliyet gösteren Save Movement Türkiye, Hayvan Hakları İzleme Komitesi, Yunuslara Özgürlük Platformu, Hayvanlara Adalet Derneği, İstanbul Vegan İnisiyatifi, Vegans Live Forum ve Deneye Hayır Derneği’nin organizasyon paydaşlığında 20-21 Haziran’da gerçekleştirdik. 16 yabancı ve 40 yerli konuşmacının katıldığı, 9 panel ve 6 atölyenin yanı sıra müzik performansları, video ve belgesel gösterimlerinin yer aldığı vegan festivalimizin Türkçe altyazılı tüm videolarına YouTube hesabımızdaki 34 videodan oluşan Vegfest çalma listesinden ve Vegfestist Instagram hesabından ulaşabilirsiniz.

Temmuz 2020

Av katliamı karşıtı TT çalışmaları: Temmuz ayı boyunca avcılığın yasaklanması ve av turizmi kapsamında açılan av ihalelerinin iptal edilmesi için hayvan hakları örgütleriyle birlikte sosyal medya eylemleri düzenledik. Twitter odaklı TT çalışmalarımızda #AvKatliamınaDurDe, #YabandaKatliamVar ve #ÇünküAvCinayettir etiketlerini kullanarak farklı tarihlerde yaşam savunucularına çağrı yaptık ve yetkili tüm kurumlara seslendik. Başka etiketlerle düzenlenen diğer çağrıları da paylaşarak elimizden geldiğince yaşam savunucularına destek olmaya çalıştık; Türkiye çapındaki dayanışma ağımızı genişletmek ve yereldeki savunuculuk faaliyetlerine olabildiğince katkıda bulunmak için sivil toplum örgütlerinin bazılarıyla irtibata geçerek ortak mücadele için ilk adımları attık.

Vegan mahkûm M.M.B.’ye destek: Hayvan hak ve özgürlükleri temelinde hayvan ve hayvansal ürün tüketmeyi reddederek vegan bir yaşam süren M.M.B., ailesinin ve derneğimizin başvuruları sonucu Edirne Cezaevi’nde vegan yiyecek talebinin karşılanmasını sağladı. Mahkûmlar ve aileleri cezaevi yönetiminin ve Adalet Bakanlığı’nın bu yükümlülüğünü yerine getirmesi için web sitemizdeki yönetmeliğe atıfta bulunarak vegan yemek temini için resmi başvuru yapabilirler. Daha önce pek çok vegan mahkûmun bu haklarını kullanabilmeleri için yaptığımız gibi, Vegan Derneği Türkiye olarak biz de başvuru sürecinde müdahil olarak gerekli desteği vermeye hazırız.

Canlı Yayın – Can Almadan Bayram Kutlamak: Pandemi sürecinde ilk Instagram canlı yayınımızı, 28 Temmuz Salı 21:00’de İlahiyatçı Yazar İhsan Eliaçık ile gerçekleştirdik. Ancak canlı yayınımızda teknik sorunlar ile karşılaştığımız için sorularımızı yinelemek üzere ertesi gün kendisiyle ayrı bir çekim yaptık ve “İslamiyette ‘Kurban’: Can Almadan Bayram Kutlamak” başlıklı söyleşimizi gecikmeden takipçilerimizle paylaştık.

Eylül 2020

Av turizmine karşı müdahillik başvurusu: Ağustos ayı boyunca yaptığımız ve Yunuslara Özgürlük Platformu ile Hayvan Hakları İzleme Komitesi’nin destek verdiği hukuki çalışmalar sonucu, Hayvanlara Adalet Derneği ve Hayvan Hakları ve Etiği Derneği’yle birlikte; nesli tehlike altındaki türler dahil çok sayıda hayvanın hayatını ihaleye açan Tarım ve Orman Bakanlığı’na ve ‘Av Turizmi Uygulama Talimatı’na karşı Salda için Türkiye Grubu’ndan Hediye Gündüz’ün açtığı iptal davasına müdahil olduk. Müdahillik başvurumuzu 2 Eylül Çarşamba günü İstanbul’da Danıştay 10. Daire Başkanlığı’na teslim ettik.⁣

EVU toplantısına katıldık: TVD ile birlikte Avrupa’da 40’a yakın sivil toplum kuruluşunun üyesi olduğu Avrupa Vejetaryen Birliği’nin (EVU) 10-13 Eylül tarihlerinde çevrimiçi gerçekleştirdiği, yeni başkanlık seçiminin de yapıldığı olağan genel kurul toplantısına katıldık.

Anima belgeseline destek olduk: Antropolojik bir yaklaşımla güç ve hiyerarşi ilişkilerini mercek altına alan Anima belgeselini, hayvan ve insan özgürleşmesine ilişkin farkındalık amacıyla kullandığı için TVD olarak destekledik. Ayrıca 30 Eylül’de, belgeselin yönetmeni Yusuf Emre Yalçın ile insan dışı hayvanlarla ilişkimizin “görünmeyen katmanlarını” irdeleyen Anima’yı ve belgesellerin dönüştürücü gücünü Instagram canlı yayınımızda konuştuk. Yönetmenliğini Yusuf Emre Yalçın’ın ve yapımcılığını Ezgi Selin Ülkü, Cemre Yılmaz ile Yusuf Emre Yalçın’ın yaptığı belgesel, insan ve insan dışı hayvanlar arasındaki sahip-köle ilişkisini toplumsal cinsiyet rollerini de kurcalayarak ele alıyor.

Ekim 2020

Hayvan Hakları Kanunu’na dair TT çalışmaları: 4 Ekim Dünya Hayvanlar Günü’nden başlayarak iki hafta boyunca farklı hayvan hakları oluşumlarınca düzenlenen iki farklı etiket çalışmasıyla, çıkarılması planlanan Hayvan Hakları Kanunu’nunun hayvanlar lehine düzenlenmesi için hayvan hakları aktivistleriyle birlikte TBMM’ye seslendik. #YasayaNeOldu ve #HayvanYasasiHemenCiksin etiketlerini kullanarak tüm hayvanlar için adalet çağrımızı yineledik.

Canlı Yayın – Çocuk Edebiyatında Türcülük: 18 Ekim’de Meav Yayıncılık Yayın Yönetmeni Sara Adakan ile “Çocuk Edebiyatında Türcülük ve Hayvan Hakları” üzerine konuştuk, farklı yaş grupları için harika kitaplara göz attık. Yayınımızda, çocukların hayvan haklarına duyarlı bireyler olarak gelişimi için hem bireyler hem de yayınevleri olarak nelere dikkat edebileceğimize; cinsiyetçilik, ırkçılık ve türcülük gibi ayrımcılık biçimlerine karşı kitap seçimlerimizde hangi unsurları dikkate almamız gerektiğine değindik.

Av karşıtı ikinci davaya müdahillik: Av Turizmi Uygulama Talimatı’nın iptali için müdahillik başvurumuzun ardından, 47 yaban keçisinin öldürülmesini kapsayan Antalya ve Isparta’daki “av ihalesine” karşı Salda için Türkiye Grubu’ndan A Platformu Sözcüsü Hediye Gündüz ile Platform katılımcıları Saliha Altın ve Yeşim Vardar tarafından Isparta İdare Mahkemesi’nde açılan iptal davasına da hayvan hakları savunucuları olarak müdahillik başvurusunda bulunduk. ⁣Av şirketlerine karşı kolektif hukuki mücadele için de örnek dilekçelerimizle doğa ve yaşam savunucularına güç birliği çağrısında bulunduk. ⁣

Kasım 2020

Deprem sonrası İzmir’e destek: 30 Ekim’de Ege Denizi’nde meydana gelen ve can kayıplarının yaşandığı depremin ardından hayvan hakları aktivistleri ve vegan kafelerle birlikte depremden etkilenen hayvanlara ve insanlara destek olmak için elimizden geleni yaptık. Çadır alanlarında vegan yemek ihtiyacı olanlara ulaşabilmek için İzmir’deki vegan kafelere destek verirken, aynı zamanda deprem bölgesinde bulunan ve çoğu enkazdan kurtulan kedilerin ailelerine ulaşabilmesi ve/veya yeniden yuva bulunabilmesi için de İzmir Depremzede Hayvanlar Instagram hesabına paylaşım desteği verdik; izin başvurusu hazırladık. Yıkılan ve yıkım kararı çıkan binalarda mahsur kalan/kurtarılan hayvan dostlarımız için büyük emek sarf ederek, kurtulan hayvanların gerek travma merkezleri gerekse barınaklarda envanterinin çıkarılması konusunda derneğimiz ile İzmir Büyükşehir Belediyesi arasında koordinasyonu sağlayan sevgili @aydanustkanat‘a, alınan özel izinle depremzede hayvan dostlarımızın sağlık durumunu yerinde görüp envanterini çıkaran, fotoğraflayan ve yuvalandırmaya açan sevgili @bitkiselmutfak, @hazarium ve @kvlcmcglr‘a tüm çabaları için derneğimiz adına bir kez daha teşekkür ederiz.

Web sitemizi yeniledik: 1 Kasım Dünya Vegan Günü’ne yetiştirme hedefiyle yıllardır eski bir görünüm ve formatta kullandığımız tvd.org.tr websitemizi yeniledik. Daha sade bir görünüm ve işlevsel bir altyapıyla güncellediğimiz sitemizin Haberler kısmı da haberler.tvd.org.tr adresine taşındı. Zaman içinde eksiklerini tamamlayıp geliştireceğimiz sitelerimiz, gönüllü yazar ve çevirmenlerini bekliyor.

Dünya Vegan Günü ve Ayı online etkinliği: TVD olarak 1 Kasım için planladığımız veganlık temelli farkındalık programımızı, 30 Ekim’de İzmir’de meydana gelen depremin ve küçük ölçekli tsunaminin insanlar ve hayvanlar üzerinde yarattığı fiziksel ve psikolojik tahribat ile gündem akışının seyri nedeniyle 7 Kasım’a erteleme kararı aldık. Her yıl yüz yüze düzenlediğimiz Dünya Vegan Günü etkinliğini bu yıl yeni tip koronavirüs pandemisi nedeniyle Instagram hesabımıza taşıdık ve tüm veganlara Kasım ayı boyunca #NedenVeganım etiketinde buluşma çağrısı yaptık. Daha sonra İGTV’den paylaştığımız canlı yayınlarımıza vegan aktivistler, tıp doktorları, gazeteciler, sanatçılar ve hukukçular katıldı. Kasım ayı sonunda ise, Haziran’da gerçekleştirdiğimiz Vegfest 2020 videolarının tamamını Türkçe altyazıyla Dünya Vegan Ayı kapsamında farklı platformlardan ve festival hesabından takipçilerimizle paylaştık.

Aralık 2020

V-Label sertifikalandırması: V-Label Türkiye Ofisi olarak gıda, kozmetik, temizlik ve tekstil gibi alanlarda 2020 yılında da yüzlerce ürünü daha sertifikalandırdık. Global olarak 2021’e büyük revizyonlar hazırladık.

Vegan beslenme hakkı için başvuru: Ezine Devlet Hastanesi bünyesinde vegan yemek hakkı ve gereksinimi karşılanmayan Psikiyatri Uzmanı Dr. Selin Alkan’a TVD olarak destek olmak için müdahillik dilekçesi hazırlayarak ilk etapta e-posta yoluyla hastane yetkililerine ulaştırdık. Mecburi hizmetini tamamlamak üzere görev yapan, hayvan hak ve özgürlükleri temelinde hayvansal ürün tüketmeyi reddederek vegan bir yaşam süren Dr. Alkan’ın insani olarak en temel haklarımızdan biri olan beslenme hakkı, hastane menüsü koşullarından dolayı karşılanmamış ve bu doğrultuda hastaneye yapılan ilk yazılı başvuru “doktor raporu” talebiyle reddedilmişti. 2021’de de süreci yakından takip edecek ve vegan bireylerin bitkisel beslenme hakkının hastaneler, okullar, cezaevleri gibi dışarı kapalı ve alternatifsiz alanlarda temini konusunda dernek olarak çalışmalarımızı sürdüreceğiz.

Aralık ayını, zorlu bir yılın son güzel haberiyle tamamladık: Antalya ve Isparta’daki yaban keçilerinin avlanmasına karşı açılan, bizim de müdahillik başvurusunda bulunduğumuz iptal davasının hayvanlar lehine sonuçlandığını öğrendik.

Mücadelemiz 2021’de de devam edecek…

2020’de neler yaptık? yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

İnsan faaliyetleri sonucu gezegenin kısa sürede bu denli yıkıcı ve büyük çapta dönüşümü, Antroposen adı verilen İnsan Çağı’nın çoktan başladığının habercisi. Bilim insanlarına göre bunun işaretlerinden biri de artık sokaklarda ve şehirlerin çöp alanlarında fosilleşmiş olan evcilleştirilmiş tavukların kemikleri. 

Bugün yeryüzündeki kuşların %70’i tavuk ve diğer “kümes hayvanları”ndan meydana gelirken yalnızca %30’u yabani kuşlardan oluşuyor. 

İnsanın da dahil olduğu memeli hayvanlar söz konusu olduğunda veriler çok daha keskin: Dünya çapında tüm memelilerin %60’ını artık, yüzyıllar boyu insan tarafından evcilleştirilmiş ve “besi ve çiftlik hayvanı” olarak mal statüsüne indirgenmiş olan sığır ve domuz gibi hayvanlar oluşturuyor. İnsanlar memeliler arasında %36’lık bir yer kaplarken, yaban hayvanlarının oranı yalnızca %4 ile sınırlı. 

Bu veriler, 2018 yılından. Gezegendeki biyokütle dağılımını ilk kez inceleyen bilim insanlarının Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlanan makalesinden.

2020, biyokütle ağırlığı açısından insandan üç kat daha fazla olan virüsler ile, en azından biriyle daha önce hiç deneyimlemediğimiz bir mücadele içinde geçti. Peki, aynı üretim ve tüketim mantığıyla gittiğimiz, aynı beşeri kibri taşıdığımız sürece 2021 ve sonrası nasıl geçecek?  

Kaynak: The Guardian  

İnsan Çağı’nda biyokütle dağılımı yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Faytonlar konusunda yazdığınız 26 Eylül 2019 tarihli köşe yazınızı üzüntü ile okuduk. Nostalji adı altında fayton atlarına uygulanan sistematik eziyet, Mars gezegeninde tohum filizlendirmiş 21. yüzyıl insanını, maalesef sadece kibirli yapmaktan öteye gitmiyor.

Eski çağlardan bu yana elindeki imkansızlıklar dolayısıyla hayvanları bir çıkar yol olarak düşünmüş insanlık, artık aynı imkansızlıklar içinde yaşamıyor. Ters yönde düşünürsek, tanrılara insanları adayan toplumlar için de insan kurban etme davranışı veya kölelik bir nostalji sayılabilir. Ancak hiçbir nostaljik davranış akıl, bilim ve bugünün şartlarıyla değerlendirilmeden sadece nostalji olduğu için kabul edilemez.

Her şeyden önce kabul etmemiz gereken gerçek, doğanın insana ait olduğu değil insanın doğaya ait olduğudur. Yazınızda da belirttiğiniz gibi atlar insana çok yakın hayvanlardır. Ve onlar bu kölelik/sömürü düzenini hak edecek hiçbir şey yapmadılar; insanlara ihanet etmediler, düşmanlık beslemediler, zarar vermediler.

Bizler nostaljik olduğu iddiasıyla bizimle aynı derecede yaşamayı, kabul ve saygı görmeyi hak eden bir türü kendi egosistemimize alet edebilir bir hakkı kendimizde görmemeliyiz. Hayvanları yük hayvanı, süs hayvanı, besi hayvanı gibi sınıfların içerisine hapseden yine sadece insanlardır. Bunu onlar seçmedi.

Şartlar ne derece kabul edilebilir olursa olsun, atlı faytonlar da, at yarışları da, sirkler de insan benmerkezciliği üzerine kurulmuş sömürü düzenleridir. Hayvan hakkı savunucuları olarak hiçbiri bizim için kabul edilebilir değildir.

Dünya üzerinde fayton kullanan ülkelere verdiğiniz örnekler bu uygulamanın doğruluğunu kanıtlamıyor. Tersine, değişim hayvan hakları yönünde ilerliyor.

İşte size faytonu yasaklayan birkaç önemli yönetim: İngiltere Londra Oxford, Fransa Paris, Çin Beijing, Kanada Toronto, Hindistan Delhi, Amerika Florida Misisipi, Nevada, New Mexico, New Jersey, South Carolina, Türkiye İzmir Antalya Kuşadası…

Bu anlamda İzmir, Antalya ve Kuşadası Belediyeleri duyarlı belediyecilik anlayışları dolayısıyla bizim gururumuzdur.

Kalemini son derece güçlü bulduğumuz bir yazar olarak, bu konudaki açıklamalarınızı talihsiz buluyor ve sizi bir de bu açıdan düşünmeye davet ediyoruz.

Türkiye Vegan Derneği adına Ebru ARIMAN – TVD Başkanı

Yılmaz Özdil’in atlı faytonları savunan yazısına eleştirel yanıtımız yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

NhRP, gerçekleştirdiği tüm çalışmalar insan-olmayan hayvanların temel haklarının güvence altına alınmasına adanmış olan ABD’deki tek sivil haklar örgütü. NhRP Başkanı Steven M. Wise 1996 yılında bu projeyi “Center for the Expansion of Fundamental Rights” (Temel Hakların Genişletilmesi Merkezi) bünyesinde kurduktan sonra 2012’de resmi olarak “The Nonhuman Rights Project” (İnsan-olmayan Hakları Projesi) ismiyle yeniden adlandırarak örgütü bugünkü yapısına kavuşturdu. Örgütün adı ile ilgili sorulan sorulara “insanların da hayvan olduklarını ve hukuki olarak tanınıp yaptırıma tabi haklara sahip maalesef tek hayvan türü olduklarını” hatırlatmak amacıyla “insan-olmayan hakları” terimini kullandıkları yanıtını veriyor.

NhRP yasal düzende insan-olmayan hayvanların da “hukuki bir kişi kavramı” (legal personhood) altında tanınmasında ısrarcı olmalarının önemini şöyle açıklamakta: Hukuk bağlamında bir varlığın “kişi” (person) ya da “şey” (thing) olarak tanınması şeklinde birincil olarak belirlenen zorunlu bir ikili ayrım söz konusu ve insan-olmayan hayvanlar halen yasal olarak sadece “şey” statüsünde tanınmaktalar. “Kişi” olarak tanınmamaları (bu yüzden, kendilerine “şey” statüsünde davranılması) hayvanları ayrımcılık, sömürü ve birçok hak ihlaline karşı savunmasız bırakıyor. Sonuç olarak, satılmaları, rızasız (iradelerine karşıt olarak) çalıştırılmaları, sömürü ve eziyete maruz kalmaları ve çeşitli “insan çıkarları” dolayımında yaşamlarına son verilmesi yasal düzlemde onay görmeye devam etmekte.

Oysa, yasalar tarafından korunmanın sağlanabilmesi için insan-olmayan pek çok entiteye böyle bir “kişi” statüsü son yıllarda zaten verilmekte. Örneğin, Yeni Zelanda’da bu statüde bir ırmak, bir ulusal park ve bir dağ bulunmakta. Ayrıca, yaygınca bilindiği üzere çoğu ülkede şirketler tüzel kişiliğe sahip. Kısacası, mevcut hukuk sistemlerinde gerekçesi ikna edici biçimde gösterilmesi durumunda temel hakların koruma altına alınması sadece insanlar adına düzenlenmiş değil. Bu yöndeki yasal değişiklik çabalarının ana sebebi ise bir “kişi” olarak tanınmadıkça mahkemelerde herhangi bir hak iddiasının hiçbir birey adına söz konusu edilemiyor olması.

Aynı şekilde, ABD’de köleleştirilmiş insanların haklarına kavuşmalarına ve dolayısıyla kendi bireysel çıkarlarını savunabilmelerine olanak sağlayan yol ilkin “kişi” olarak tanınmaları ve bunu sağlamak üzere mahkemelerde temsil edilmeleriyle açılmıştı. Örgüt kadın, çocuk, yerli ve Afrika-kökenli vatandaşlar için de ABD’de aynı mücadelenin verildiğinin ve aktivizmin bu süreci hızlandırmakta ne kadar başarılı olduğunun altını çiziyor. Böyle bir durumda, kendileri adına ödev ve sorumluluklar ve dolayısıyla cezaların belirlenmesine yönelik bir yol açılmış olmaz mı sorusuna ise verdikleri yanıt net bir hayır şeklinde: “Tıpkı çocuklar ve zihinsel engelli yetişkinler gibi ödev ve sorumluluklarla yükümlenmeden de temel haklara sahip olmak mümkündür”.

NhRP Başkanı Steven M. Wise hayvanların korunması için avukat olarak çalıştığı on yıllar boyunca insanların çıkarları doğrultusunda hayvanların kullanılması sorununda asıl faktörün hukuki “şeylik” (legal “thinghood”)  kavramı olduğunu öğrenmiş. Mevcut hayvan refahı yasalarının hayvanları zihinsel ve fiziksel acı veya zararlardan yeterli bir biçimde koruyamamasının altında yatan dinamikleri bu kavramın temel alınmasına bağlıyor ve “kişi” kavramıyla gelebilecek olan bir hukuk dönüşümünü savunuyor.

Örgütün üzerinde durduğu diğer bir konu “hayvan refahı yaklaşımının” en gelişmiş ve tam uygulanan versiyonlarının bile yetersiz ve problemli olduğunu vurguladığı ve yerine “hayvan hakları yaklaşımını” önerdiği ayrım ve savunuculuk kapsamında ilerliyor. Geçici olarak halen ihtiyaç duyduğumuzu kabul ettikleri gelişmiş “hayvan refahı yasalarından” kademeli olarak da olsa sonunda bütünüyle kurup hayata geçirebileceğimiz “hayvan hak ve özgürlüklerini tanıyan bir hukuk düzenine” geçiş yapılabilmesi için yeni kuramsal perspektifler ve gerçek-dünya çözümleri öneren örgüt yetkilileri ayrımlarını şöyle derinleştiriyor: Refah (welfare) kavramı sadece yaşam şartlarını iyileştirmekle sınırlı kalmaya mahkum yetersiz bir çözümdür; bunun yerine yasaların yeniden oluşturulmasında haklar (rights) temelinin merkeze alındığı bir yaklaşıma geçilmesi etik bir zorunluluktur.

Bloglarında hayvan refahı ve hakları arasındaki fark şöyle örneklendiriliyor: Hayvan refahı yaklaşımı hayvanlara hayvanat bahçesinde nasıl daha sağlıklı şartlar sağlayabileceğimizi araştırırken hayvan hakları yaklaşımı bir hayvanın hayvanat bahçesinde bulunmasındaki kabul edilemez hak ihlalini çözüm üretilmesi gereken bir sorun olarak ele alır.

“Kişi” olarak tanınma ve hak-temellilik gibi kavramsal hareket noktalarından elde edilecek hayvan hakları kazanımlarının vegan bir hukuk geleceğinin kurulmasında kritik bir aşama olacağı görüşü “Animal Liberation” (1975) kitabının yazarı vegan  (“flexible vegan”) felsefeci Peter Singer gibi günümüzün önde gelen vegan/vejetaryen düşünce önderleri tarafından da entelektüel katkılarla destek bulmakta.

Örgütün etik tasarımlarına destek veren felsefeci, entelektüel, araştırmacı yazar ve pek çok disiplinden akademisyenler NhRP’nin odaklandığı “otonomi argümanını” yeterli bir doğrulukta görmekte: “Bir birey bir aksiyonu kendisi başlatıyorsa bu edim otonomdur. Yani, herhangi bir davranışını bir amaca yönelik olarak gerçekleştirebiliyorsa (hedef/yönelim, 1), içinde bulunduğu durumla ve davranışının olası sonuçlarıyla ilgili yeterli uygunlukta bilgi sahibiyse (rasyonel düşünme kapasite ve süreçleri, 2) ve davranışını bütünüyle kontrol eden dışsal müdahalelerin baskısı altında değilse (negatif özgürlük, 3) bu üç koşulu aynı anda karşılayan bir davranışta bulunan bir bireyin otonomisini (kesinlik derecesinde) kabul edebiliriz. Dahası, böyle tanımlandığında, otonomi ‘kişi’ olmanın (personhood) yeterli bir kanıtıdır ki şimdilik hiç değilse şempanze ve fillerde böyle bir otonomi bilimsel yollarla kanıtlanabilmekte.”

NhRP kısaca değindiğimiz misyonunu gerçekleştirmek için üç kilit alanda çalışmalarını sürdürüyor: Yasaların hayvan hakları-temelli değiştirilmesi (1), kendi bünyesindeki avukatlar aracılığıyla hayvanların hak ve özgürlük mücadelesini mahkeme salonlarında vererek emsal teşkil edecek yeni kararların alınmasına yönelik olarak hayvan müşteriler için hukuki hizmetleri sağlamak (2) ve başka ülkelerdeki hukukçulara bu doğrultuda destek olarak insan-olmayan hayvanların hak ve özgürlüklerinin önemi ve hukuki temelleri hakkında bilimsel araştırmalara ve yasal olanaklara dair bilgi farkındalığı yaratmak ve insanlara bu mücadeleye katılmalarına yardımcı olmak amacıyla ilgili kaynakları sağlamak (3). Özetle ifade edilirse yasama, davalar ve eğitim üç ana faaliyet başlığını oluşturmakta. Örgüt bu çalışmalarını şimdiden küresel bir yapıya taşıyan adımlar atmış olsa da uluslararası bir hareket olma yolunda diğer ülkelerden gelebilecek öneri ve katılımlara yönelik çağrısını arttırarak yapıyor.

NhRP’nin müşterileri şimdilik sadece şempanze ve fillerden oluşmakta. Bu türlerin üyelerinin kendilerinin farkında olduklarına, otonomilerine ve bilişsel-duygusal karmaşıklıklarına ilişkin dikkate değer miktarda bilimsel kanıtın varlığı dava dosyalarında işlerini kolaylaştıran önemli faktörlerden biri. Öte yandan, örgüt yetkilileri söz konusu tür sayısını çoğaltmak için uğraş vermeyi sürdürmekte ve çalışmalarında her tür desteğe açık olduklarını dile getirirken şöyle bir noktaya dikkat çekiyor: İnsan-olmayan hayvanların hak ve özgürlüklerinin ihlal edilmesinin tek nedeni ait oldukları tür, diğer bir deyişle, insanların yaptığı türcülüktür.

Müşterisi olan hayvanların hapsedilmeme ve deneylerde kullanılmaması gibi konuları önceliği sayan NhRP bu haklar tanındığında temel haklarına bütünüyle saygı duyulacağı doğal yaşam alanlarına geri bırakılmaları sürecinin takip edilmesiyle ilgili gerekliliklerle de yakından ilgileniyor.

Örgütün yayınları sadece şempanze ve fillerin değil insan-olmayan tüm hayvanların (insan-kaynaklı) acı çekmesinden derin bir üzüntü duyduklarını ve çalışmalarını bu kapsamda genişletme hedeflerinin yanı sıra halihazırdaki çalışmalarının bu en temel amaç için pozitif sistemik etkiler sağladığını da dile getiriyor. Ayrıca, bu amaçlarının insan haklarının korunması ve ilerletilmesi anlamında sömürüsüz bir yaşam ve adalet ilkeleriyle vb. ortak değerlerle ilişkisi çerçevesinde işe yarayan toplumsal değişimler yarattığı hakkında argüman ve görüşlerinden de bahsetmekte.

Nonhuman Rights Project: hayvan hakları savunusu için yeni bir umut yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.