Türkiye to cast its first vote

The 70th meeting of the International Whaling Commission (IWC) is taking place in Hobart, Australia, from September 27 to October 2, 2026. Ahead of this critical meeting, attended by officials from Türkiye’s Ministry of Agriculture and Forestry and the General Directorate of Fisheries and Aquaculture, our expectation is clear: Türkiye must unequivocally say “NO” to the resolution that aims to pave the way for commercial whale slaughter.

Turkish Ambassador ate whale meat with whaling executives

According to reports by the Japanese local press, Minato Shimbun, and the Suisan Keizai Shimbun newspaper; on July 6, 2026, in Tokyo, Türkiye’s Ambassador to Japan, Oğuzhan Ertuğrul, met with Yoshimitsu Kubo, Chairman of the Japan Whaling Association (JWA), and Hideki Tokoro, President of Japan’s largest commercial whaling company, Kyodo Senpaku.

During this dinner meeting at a whale meat restaurant owned by Kyodo Senpaku, it was stated that an “agreement” was reached that IWC decisions should be based on “scientific evidence,” which is the primary cover used by pro-whaling lobbies.

Furthermore, the reports explicitly stated that the Turkish Ambassador was served whale meat as carpaccio, steak, and nigiri sushi for the first time, and that the ambassador ate all the whale meat on the menu.

Türkiye’s IWC membership process

After a long process, Türkiye joined the commission on December 30, 2025, becoming the 89th member of the IWC. Türkiye’s purpose for joining this commission was defined in official statements as “contributing to the evaluation of scientific studies regarding marine mammals and the protection of whale species.” Now, the Turkish delegation must stand behind this “protection” commitment.

A covert resolution to breach the ban

The commercial whaling moratorium, in effect since 1986, has saved hundreds of thousands of whales from extinction. However, on the IWC70 agenda, there is a dangerous resolution sponsored by Japan and spearheaded by Antigua and Barbuda, which aims to restart commercial whaling under the guise of the “sustainable use of whale stocks.” Yet, the commercial reality behind the guises of “scientific research” or “sustainable use” was registered in 2014 when the International Court of Justice (ICJ) ruled it to be a purely commercial slaughter.

The resolution brought back to the table today at IWC70 is an attempt to reopen the door to exploitation—which international law had closed—through new wordplay and diplomatic backchannels.

• Indeed, the phrase “harvesting of whale resources” in the resolution text defines animals with the word “harvest,” as if they were crops to be reaped or a mine to be consumed.
• Similarly, the phrase “orderly development of the whaling industry” is a clear admission that the true goal hiding behind the words “sustainability” and “conservation” is to resurrect and perpetuate the profit-driven commercial industry.
• The phrase “food security and poverty reduction” is one of the most prominent examples of concrete manipulation. Even though whale meat and body parts are used as luxury consumption products and cosmetic raw materials, pro-whaling bodies try to make commercial whaling activities acceptable by presenting them under the mask of “fighting poverty.”

The danger of diplomatic bargaining

The IWC’s decision-making processes have historically been the stage for diplomatic maneuvers where the right to life of animals was subordinated to the economic and commercial interests of countries. We call on the Turkish delegation, at this table where it will cast its first vote, not to be a party to any diplomatic bargaining that sacrifices the animals’ right to life for narratives of “historical friendship” or economic interests.

Exclusion of civil society and the media

Forcing civil society and the media out the door at critical moments during IWC meetings is one of the commission’s common censorship tactics. Prior to the most critical votes, countries’ lead representatives can hold “Commissioners-only” sessions to close the meeting to civil society; this practice prevents diplomatic bargaining from being reflected to the public.

The scale of the slaughter and its impact on the ecosystem

We reject the view of animals as commercial “commodities,” “resources,” or “stocks,” and their exploitation for utilitarian reasons. Whales, just like fish and other marine life, have an inherent right to exist in the oceans. Furthermore, exposing the scale of the ecological destruction underlying this slaughter is of critical importance in demonstrating the damage this cruelty inflicts on the entire planet.

Despite the international ban, more than 1,000 whales are slaughtered with industrial harpoons every year by Norway, Iceland, and Japan. Yet, a single whale stores an average of 33 tons of carbon dioxide over its lifetime and, by nourishing the phytoplankton in the oceans, helps absorb 40% of the world’s carbon dioxide and produces at least 50% of the oxygen we breathe.

Our call to Türkiye: Vote “no” to commercial whaling resolutions

As Vegan Association of Türkiye (TVD), we issue the following call to the Turkish delegation, which joined the commission with the vision of “protecting marine mammals,” the Ministry of Agriculture and Forestry, and the General Directorate of Fisheries and Aquaculture:

1. Vote NO to this dangerous resolution that aims to weaken the commercial whaling moratorium and violates the animals’ right to life and the spirit of international law.
2. Vote YES to the establishment of the South Atlantic Whale Sanctuary, which has been proposed by Argentina, Brazil, and Uruguay for 28 years but continuously blocked by commercial lobbies.
3. Stand against the anti-democratic “secret meetings” tradition in the IWC’s dark history and the “Commissioners-only” sessions where civil society and the media are forcibly removed. Defend the voice of civil society demanding transparency at the commission.
4. Transparently announce your final stance at the meeting and the reasoning behind your votes to the public. Türkiye’s first vote at the commission must be on the side of the right to life, not commercial animal exploitation.

–

Sources: Yunuslara Özgürlük Platformu, The Guardian, Humane World for Animals, Uluslararası Adalet Divanı, WDC, Reuters

Cover photo: Environmental Investigation Agency (EIA)

–

Whale “meating” ahead of IWC70: Türkiye must vote ‘No’ to whaling yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye ilk kez oy kullanırken “hayır” demeli

Uluslararası Balinacılık Komisyonu’nun (IWC) 70. toplantısı, 27 Eylül–2 Ekim 2026 tarihleri arasında Avustralya’nın Hobart kentinde sivil toplum kuruluşları ve hükümet delegasyonlarının katılımıyla gerçekleşiyor.

Türkiye’den Tarım ve Orman Bakanlığı ile IWC’ye ilişkin resmi açıklamalarda bulunan Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü yetkililerinin katılım göstereceği bu kritik Genel Kurul toplantısı öncesinde beklentimiz net: Türkiye, ticari balina katliamına tartışmasız bir şekilde “HAYIR” demelidir. İlgili bakanlık ve birimlerin; oylarını balinaların yaşam hakkından ve gezegenin geleceğinden yana kullanarak tavizsiz ve ilkeli bir tutum sergilemesini bekliyoruz.

Ancak, 6 Temmuz 2026’da Tokyo’da, Türkiye’nin Japonya Büyükelçisi Oğuzhan Ertuğrul ile Japonya’nın en büyük ticari balinacılık şirketi Kyodo Senpaku ve Japonya Balinacılık Birliği (JWA) yöneticilerinin şirkete ait bir balina restoranında buluştuğu ve IWC kararlarının ticari sömürünün temel kılıfı olan “bilimsel kanıtlara” dayanması gerektiği konusunda uzlaşıldığı ortaya çıktı. Üstelik haberlerde, Türkiye Büyükelçisi’ne ilk kez balina eti servis edildiği ve büyükelçinin menüdeki tüm balina etlerini yediği açıkça ifade edildi.

Diplomatik pazarlıkların bu boyuta ulaştığı bir denklemde, Türkiye’nin ticari katliam tasarısına karşı sergileyeceği tutum, yaşam hakkı ve okyanusların korunması açısından tarihi bir sınava dönüşmüş durumda.

Yukarıda, soldan sağa: Temsilci Ejima, Büyükelçi Ertuğrul, JWA Başkanı Kubo, Senpaku Başkanı Tokoro ile çevirmen. Fotoğraf ise Japan Whaling Association’a, yani Japonya Balinacılık Derneği’ne ait.

IWC70 öncesi Türkiye Büyükelçisi Tokyo’da balina restoranında

IWC70 Genel Kurulu öncesinde avcı lobisinin diplomatik temaslarının ne boyuta ulaştığı ve Türkiye makamlarının bu çalışmalara yönelik tutumu Japonya basınına sızan haberlerle belgelendi.

Japon yerel basını Minato Shimbun ve Suisan Keizai Shimbun gazetesinin haberlerine göre; 6 Temmuz 2026 tarihinde Tokyo’da, Türkiye’nin Japonya Büyükelçisi Oğuzhan Ertuğrul; Japonya Balinacılık Birliği (JWA) Başkanı Yoshimitsu Kubo, Japonya’nın en büyük ticari balinacılık şirketi Kyodo Senpaku’nun Başkanı Hideki Tokoro ve İktidar Partisi (LDP) Balinacılık Parlamenterler Birliği Genel Sekreter Yardımcısı Kiyoshi Ejima ile bir araya geldi.

Kyodo Senpaku şirketine ait bir balina eti restoranında gerçekleşen bu yemekli toplantıda; Ertuğrul Fırkateyni ve İran-Irak Savaşı gibi tarihsel dostluk bağları araçsallaştırılarak, IWC’deki kararların av yanlısı lobilerin temel kılıfı olarak sunulan “bilimsel kanıtlara” dayanması gerektiği hususunda “uzlaşıldığı” belirtildi. JWA Başkanı Kubo, IWC70 öncesinde Türkiye Büyükelçisi’nin bu yaklaşımını “Japonya açısından büyük bir başarı” olarak nitelendirdi.

Haberlerde ayrıca, Türkiye Büyükelçisi Oğuzhan Ertuğrul’un ilk kez balina eti (carpaccio, biftek ve nigiri sushi) yediği ve yemeğin tamamlandığı ifade edildi.

İlgili haberin Japoncadan Türkçe ve İngilizceye çevirisini, yazımızın en altında paylaşıyoruz. Haberin orijinal Japonca PDF kaydı bu bağlantıda, Google Chrome otomatik çeviri özelliği ile haberin İngilizcesi ve PDF versiyonu da bu bağlantıda.

Türkiye’nin IWC üyelik süreci

Dışişleri Bakanlığı tarafından 2007’de hazırlanan ve 2011’de TBMM’ye sunulan tasarıların ardından, Türkiye uzun bir sürecin sonunda 30 Aralık 2025’te komisyona katılarak IWC’nin 89. üyesi oldu. Türkiye’nin bu komisyona katılım amacı resmi açıklamalarda ve sivil toplum bildirimlerinde; “Bu üyelik; balina türlerinin korunması ile deniz memelilerine ilişkin bilimsel çalışmaların değerlendirilmesine katkı sağlanması ve çok taraflı deniz diplomasisinde ülkemizin etkinliğinin artırılması açısından önemli bir gelişmedir” olarak tanımlandı.

Şimdi, Türkiye delegasyonunun bu “koruma” taahhüdünün arkasında durması ve komisyondaki ilk sınavında ticari balina avcılığına karşı net bir duruş sergilemesi gerekiyor.

Türkiye geçtiğimiz yıl Slovenya’da yapılan Bilimsel Komite toplantısında ilk kez yer almıştı. IWC’nin Bilimsel Komitesi genellikle her yıl toplanır, ancak bu komitede siyasi, hukuki veya idari kararlar alınmaz; sadece balina popülasyonları, ekolojik ve bilimsel veriler tartışılır. Bilimsel Komite’de “resolution” olarak anılan tasarılar oylanmaz. Komite sadece tavsiye kararları hazırlayıp ana komisyona sunar. IWC’de moratoryum ve koruma alanları gibi ülkelerin kader belirleyici siyasi oyları sadece Genel Kurul (plenary commission meeting) ana toplantılarında kullanılır. Bir önceki Genel Kurul IWC69, 2024 yılında Peru’da yapılmıştı ve o tarihte Türkiye henüz üye değildi. Türkiye’nin üyeliğinden sonraki ilk Genel Kurul Avustralya Hobart’ta yapılacak olan IWC70. Dolayısıyla, Türkiye siyasi bir karara el kaldırıp resmi oyunu tarihinde ilk defa Avustralya’daki bu masada kullanacak.

Yasağı delmeye yönelik örtülü tasarı

1986 yılından bu yana yürürlükte olan ticari balina avcılığı moratoryumu (yasağı), bugüne kadar yüz binlerce balinayı yok olmaktan kurtaran önemli uluslararası mutabakatlardan biri. Ancak IWC70 gündeminde, bu yasağı delmeyi amaçlayan son derece tehlikeli bir tasarı var. Antigua ve Barbuda öncülüğünde sunulan; Palau, St. Kitts ve Nevis, St. Lucia ve Togo tarafından desteklenen tasarı, hayvanları meta statüsüne indirgeyerek “balina stoklarının sürdürülebilir kullanımı” kisvesi altında ticari avcılığı yeniden başlatmanın yollarını arıyor.

Oysa “bilimsel araştırma” veya “sürdürülebilir kullanım” gibi kılıfların ardındaki ticari gerçeklik, 2014 yılında Uluslararası Adalet Divanı (ICJ) tarafından da tescillenmişti. Birleşmiş Milletler’in en yüksek yargı organı olan ICJ, Avustralya’nın açtığı davada tarihi bir karara imza atarak, Japonya’nın Antarktika’da yürüttüğü sözde “bilimsel” balina avı programının tamamen ticari bir katliam olduğuna hükmetmiş ve durdurulmasını emretmişti.

Bugün IWC70’te masaya getirilen bu tasarı, uluslararası hukukun kapattığı sömürü kapısını yeni kelime oyunlarıyla ve diplomatik arka yollarla yeniden açma girişimidir.

• Nitekim, tasarı metninde yer alan “harvesting of whale resources” (balina kaynaklarının hasadı); hayvanları adeta biçilecek bir ekin veya tüketilecek bir maden gibi “hasat” kelimesiyle tanımlıyor.
• Benzer şekilde “orderly development of the whaling industry” (balinacılık endüstrisinin düzenli gelişimi) ifadesi, “sürdürülebilirlik” ve “koruma” kelimelerinin ardına saklanan asıl amacın, kâr odaklı ticari endüstriyi yeniden diriltmek ve uzun vadeli kılmak olduğunu açıkça itiraf ediyor.
• “Food security and poverty reduction” (gıda güvenliği ve yoksulluğu azaltma) ibaresi ise, somut manipülasyonun en belirgin örneklerinden. Balina eti ve vücut parçaları lüks tüketim ürünleri ve kozmetik hammaddesi olarak kullanılmasına rağmen, ticari balina avcılığı faaliyetlerini “yoksullukla mücadele” maskesi altında sunarak kabul edilebilir kılmaya çalışıyorlar.

Hayvan katliamını “gelenek”, “bilim” veya “kültürel miras” kılıfıyla meşrulaştırma stratejisi, bugün Danimarka’nın Faroe Adaları’nda (Grindadráp) ve Japonya’nın Taiji Koyu’nda devam eden yunus ve balina katliamlarında da karşımıza çıkıyor. Yunus parkları ve hayvan bahçeleri gibi hayvan hapishanelerinin sürmesine sebep olan esaret endüstrisinin canlı hayvan talebini karşılamak ve turistik restoranlara lüks “gurme et” sunmak için sürdürülen bu kanlı ticaretler; IWC’de “sürdürülebilir kullanım” maskesinin ardına saklanan zihniyetle birebir aynı sömürü mekanizmasından besleniyor.

Diplomatik pazarlık tehlikesi

IWC’nin karar alma süreçleri, geçmişte hayvanların yaşam hakkının ülkelerin ekonomik ve ticari çıkarlarına tabi kılındığı diplomatik manevralara sahne oldu.

Örneğin, 1999 yılında dönemin Japonya Balıkçılık Bakan Yardımcısı, Karayip ve Afrika ülkelerine sağlanan balık işleme tesisleri ve ekonomik yardımların, bu ülkelerin IWC’deki desteklerini güvence altına almak amacıyla yapıldığını ifade etmişti. Benzer şekilde, 2001 yılında The Guardian tarafından yayımlanan bir araştırma; Dominika eski Çevre ve Balıkçılık Bakanı’nın, komisyondaki oylamaların ülkelerine sağlanan balıkçılık destekleriyle doğrudan bağlantılı olduğunu belirttiğini ortaya koymuştu.

Japonya her ne kadar komisyondan ayrılmış olsa da; bugün IWC’de moratoryumu delmeye çalışan tasarının imzacıları olan Antigua ve Barbuda gibi diplomatik müttefikleri aracılığıyla, ticari balina avcılığını destekleyen lobicilik faaliyetlerini sürdürmeye devam ediyor. Bu durum, diplomatik baskı geleneğinin ve devletler arası güç savaşlarının arka planda hala aktif olduğunu gösteriyor.

Türkiye delegasyonunu, ilk kez oy kullanacağı bu masada, hayvanların yaşam hakkını diğer devletlerin ticari vaatlerine, “tarihsel dostluk” söylemlerine veya ekonomik çıkarlara kurban eden hiçbir diplomatik pazarlığa taraf olmamaya çağırıyor; komisyona katılırken beyan ettiği ‘koruma’ vizyonuna sadık kalarak yaşamdan yana, ilkeli bir duruş sergilemesinin şart olduğunun altını çiziyoruz.

Sivil toplumun ve medyanın dışarıda bırakılması

IWC’nin karanlık tarihi sadece oyların satılmasıyla değil, sivil toplumun susturulmasına yönelik pek çok örnekle de dolu. IWC toplantılarında sivil toplumun ve medyanın kritik anlarda kapı dışarı edilmesi, komisyonun en karanlık ve sistematik sansür taktiklerinden biri. Balina avcılığı lobisi, rüşvet ve diplomatik baskı iddiaları ayyuka çıktığında “uzlaşma” adı altında kapalı kapılar ardına saklanmayı bir refleks haline getirmiş durumda.

• 2010 yılında Fas’ta yapılan Agadir zirvesinde, tam da ticari balina avcılığının tartışıldığı ana oturumda tüm hayvan hakları örgütleri ve medya mensupları salondan zorla çıkarılmış, kararlar kapalı kapılar ardında alınmıştı. Milyonlarca insanın bağışlarıyla oraya giden WDC, Sea Shepherd ve IFAW gibi sivil toplum örgütleri dışarıda bırakılmıştı.
• 2011’de İngiltere’de yapılan bir başka IWC toplantısında ise, Birleşik Krallık hükümeti şeffaflık talep eden bir yasa tasarısı sunduğunda Japonya, İzlanda ve Norveç salonu terk etmiş ve ardından kararlar meclis salonunda değil, delegasyonların otel odalarındaki gizli toplantılarında alınmıştı.
• IWC tüzüğündeki bir boşluktan faydalanılarak düzenlenen “Sadece Delegasyon Başkanları” (commissioners-only) oturumları da bu gizlilik kültürünün bir parçası. En kritik oylamalar öncesinde ülkelerin baş temsilcileri, toplantıyı sivil topluma ve medyaya kapatma hakkını kullanabiliyor. Bu uygulama, diplomatik pazarlıkların ve oyların nasıl manipüle edildiğinin kamuoyuna yansımasını engellemek için kullanılan kurumsal bir kılıftan ibaret.

Katliamın boyutları: Her yıl en az 1000 balina öldürülüyor

Balinalar, insanlığa veya gezegene sağladıkları faydalardan bağımsız olarak, hissedebilir bilinçli bireyler oldukları için devredilemez bir yaşam hakkına sahiptir. Hayvanların ticari birer “meta”, “kaynak” veya “stok” olarak görülmesini ve faydacı gerekçelerle sömürülmesini reddediyoruz. Balinalar, tıpkı balıklar ve diğer deniz canlıları gibi, okyanuslarda var olma hakkına doğuştan sahiptir.

Bununla birlikte, bu katliamın ardında yatan ekolojik yıkımın boyutlarını ortaya koymak, bu zulmün tüm gezegene verdiği zararı göstermek açısından da kritik önem taşıyor.

Uluslararası yasağa rağmen Norveç, İzlanda ve IWC’den ayrılan Japonya tarafından her yıl 1000’den fazla balina endüstriyel zıpkınlarla katlediliyor. Örneğin; Norveç dünyanın en büyük balina avcısı konumunda. Sadece 2023 yılında 500’den fazla Mink balinasını katletti. Japonya da kendi karasularında her yıl 200 ila 300 arasında balinayı (Mink, Bryde, Sei türlerine ait) öldürüyor. Üstelik yakın zamanda, nesli tükenme tehlikesi altındaki devasa uzun balinaları (fin whale) ticari av listesine ekledi. İzlanda ise, küresel tepkiler nedeniyle balina avcılığına zaman zaman ara verse de, faaliyete geçtiği yıllarda tek sezonda 100’den fazla uzun balinayı öldürüyor.

Bu devasa ve bilinçli hayvanlar; etleri sebebiyle lüks tüketim olarak, yağları ve vücut parçaları açısından da kozmetik endüstrisinde kullanılmak üzere, çoğu zaman hükümetlerin mali destekleriyle ve kamu fonlarıyla ayakta tutulan kâr odaklı bir endüstri uğruna öldürülüyor.

Bunun en somut örneği Japonya’dan. Deutsche Welle gazetesinin analizine göre, balina etinin piyasadaki satış fiyatı, avlanma maliyetinin altında kalıyor. Japonya 2019 yılında IWC’den ayrılıp ticari avcılığa döndüğünde, hükümet yıllık milyarlarca yen tutarındaki doğrudan sübvansiyonları faizsiz kredilere dönüştürerek sektörü yapay bir finansal koruma kalkanında tutmaya devam etmişti.

Balinaların yaşamsal ekosistemlere etkisi

“İklim savaşçıları” olarak bilinen balinalar, gezegenin hayatta kalma mekanizmasının kilit taşları. Deniz biyologlarının yayımladığı bilimsel raporlar, balinaların ekolojik rolünü çarpıcı verilerle ortaya koyuyor.

Bir ağaç yılda ortalama 21 kg karbon emerken, bir balina ömrü boyunca vücudunda ortalama 33 ton karbondioksit (CO₂) depoluyor. Devasa karbon yutakları olarak bilinen balinalar, öldüklerinde bu karbonu okyanus tabanına gömerek yüzyıllar boyunca atmosferden uzak tutuyorlar. Balinalar ayrıca derin sularda beslenip yüzeyde dışkılarlar. Demir ve azot açısından zengin olan bu dışkı, fitoplanktonlar için hayati bir gübre. Fitoplanktonlar, dünyadaki tüm karbondioksitin %40’ını (yaklaşık 4 Amazon ormanı kadar) emer ve soluduğumuz oksijenin en az %50’sini üretir. Yani balinalar ölürse, fitoplanktonlar azalır; fitoplanktonlar azalırsa okyanusun ve dünyanın nefes alma kapasitesi çöker.

IWC70’in diğer önemli gündemleri

IWC70’te masaya yatırılacak olan konular yalnızca balina avcılığı ile sınırlı değil. Balinalar ve diğer deniz memelilerinin yaşam hakkını tehdit eden insan kaynaklı birçok yıkıcı faktör de komisyonun gündeminde olacak:

• Balıkçılık endüstrisi ve tesadüfi ağlara takılma (bycatch): Balıkçılık endüstrisinin devasa ağlarına takılarak boğulan balinalar ve yunuslar (özellikle Avustralya’nın göç yolları üzerinde kullandığı tartışmalı köpekbalığı ağları).
• Gemilerle çarpışma vakaları: Artan deniz trafiğinin balinalar için ölümcül bir tehlikeye dönüşmesi.
• İklim krizi ve gürültü kirliliği: Balinaların besin zincirini yok eden iklim değişikliği ve okyanuslardaki endüstriyel/askeri gürültü kirliliğinin deniz memelilerinin yön bulma yetilerini bozarak karaya vurmalarına sebep olması.
• İzlanda ve Norveç’in ihlalleri: Uluslararası moratoryuma rağmen ticari balina avcılığına devam eden İzlanda ve Norveç’in öldürme yöntemlerinin mercek altına alınması.

Türkiye’ye çağrımız: “Hayır” oyu kullanın

Türkiye Vegan Derneği (TVD) olarak, “deniz memelilerini koruma” vizyonuyla komisyona katılan Türkiye delegasyonuna, Tarım ve Orman Bakanlığı’na ve IWC ile bağlantılı resmi açıklamaları bulunan Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü’ne çağrıda bulunuyoruz:

1. Ticari balina avcılığı moratoryumunu zayıflatmayı hedefleyen, hayvanların yaşam hakkına ve uluslararası hukukun ruhuna aykırı bu tehlikeli tasarıya karşı HAYIR oyu kullanın.

2. Arjantin, Brezilya ve Uruguay tarafından 28 yıldır sunulan ancak ticari lobilerce sürekli engellenen Güney Atlantik Balina Koruma Alanı’nın kurulmasına EVET deyin.

3. IWC’nin karanlık tarihindeki antidemokratik “gizli toplantılar” geleneğine ve sivil toplum ile medyanın zorla dışarı çıkarıldığı “Sadece Delegasyon Başkanları” oturumlarına karşı durun. Şeffaflık talep eden sivil toplumun sesini komisyonda savunun.

4. Toplantıdaki nihai tutumunuzu ve oylarınızın gerekçesini şeffaf bir biçimde kamuoyuna duyurun. Türkiye’nin komisyondaki ilk oyu ticari hayvan sömürüsünden değil, yaşam hakkından yana olmalıdır.

–

Kaynaklar: Yunuslara Özgürlük Platformu, The Guardian, Humane World for Animals, Uluslararası Adalet Divanı, WDC, Reuters, IWC

Kapak fotoğrafı: Tim Watters/Sea Shepherd Australia/dpa/picture alliance (2013 yılında Nisshin Maru adlı Japonya gemisinin Güney Okyanusu’nda öldürdüğü ve işlemek üzere beklettiği mink balinaları)

–

Japonya basını: Japonya Balinacılık Derneği ile Türkiye Büyükelçisi görüştü

Balina türlerinin bilimsel kullanımı konusunda uzlaşıldı

9 Temmuz 2026, saat 17.50’de Minato Shimbun gazetesinde yayımlandı

Japon Balinacılık Derneği’nin (başkanı Kubo, 久保好) verdiği bilgiye göre dernek, 6 Temmuz’da Tokyo’da, geçen yılın aralık ayında Uluslararası Balinacılık Komisyonu’na (IWC) üye olan Türkiye’nin Japonya Büyükelçisi Oğuzhan Ertuğrul ile görüş alışverişinde bulundu. Taraflar, balina türü kaynaklarının kullanımının bilimsel temelde tartışılması gerektiği konusunda görüş birliğine vardı.

Balina eti yemeklerini ilk kez deneyen Büyükelçi Ertuğrul, Japonya’nın en büyük balinacılık şirketi Kyodo Senpaku’nun işlettiği balina eti restoranı Kujira no Ōsama La Balena nel Parco’da carpaccio, biftek ve nigiri suşi gibi balina eti yemeklerini tattı.

Görüşmeye, Liberal Demokrat Parti’nin Balinacılık Parlamento Grubu Genel Sekreter Yardımcısı ve Danışmanlar Meclisi üyesi Kiyoshi Ejima da katıldı. Ejima ile Büyükelçi Ertuğrul; 1890’da Wakayama açıklarında bir Türk gemisinin kazaya uğramasıyla yaşanan Ertuğrul Fırkateyni faciasında Japonya’nın yürüttüğü kurtarma çalışmalarını ve İran-Irak Savaşı sırasında Türk Hava Yolları uçağıyla Japonların kurtarılmasını anarak iki ülke arasındaki derin bağları yeniden teyit etti. Ayrıca IWC’de balina türü kaynaklarının kullanımına ilişkin tartışmaların bilimsel kanıtlara dayanarak yürütülmesi gerektiği konusunda mutabık kaldı.

Kyodo Senpaku Başkanı Hideki Tokoro (所英樹), şimdiye kadar yapılan araştırma ve deneylerin sonuçlarını aktararak balina etinde bulunan bileşenlerin insan sağlığının iyileştirilmesi ve uzun yaşam üzerinde olumlu etkiler göstermesinin beklendiğini açıkladı. Dernek Başkanı Kubo ise IWC Genel Kurulu’nun bu yıl eylül ayında Avustralya’nın Hobart kentinde düzenlenecek olmasına değinerek, “Yeni üye olan Türkiye’nin büyükelçisinin, ülkesinin tutumunu bilimsel kanıtlara dayanarak belirleyeceğini ifade etmesi büyük bir kazanımdır,” sözleriyle görüşmenin önemini vurguladı.

Fotoğraf altı: Soldan sağa: Danışmanlar Meclisi üyesi Ejima, Büyükelçi Ertuğrul, Dernek Başkanı Kubo, şirket başkanı Tokoro ve tercüman. (Japon Balinacılık Derneği’nin sağladığı fotoğraf)

Kaynak: Minato Shimbun

Japan press: Japan Whaling Association meets with Turkish ambassador

Agreement on the scientific use of cetaceans

Published July 9, 2026, at 5:50 p.m. at Minato Shimbun

According to the Japan Whaling Association, whose chairman is Kubo (久保好), the association exchanged views in Tokyo on July 6 with Oğuzhan Ertuğrul, Türkiye’s ambassador to Japan. Türkiye joined the International Whaling Commission (IWC) last December. The two sides agreed that the use of cetacean resources should be discussed on a scientific basis.

Ambassador Ertuğrul, who was trying whale dishes for the first time, sampled whale dishes including carpaccio, steak, and nigiri sushi at Kujira no Ōsama La Balena nel Parco, a whale-meat restaurant operated by Kyodo Senpaku, Japan’s largest whaling company.

Kiyoshi Ejima, a member of the House of Councillors and deputy secretary-general of the Liberal Democratic Party’s parliamentary group on whaling, also attended the meeting. Ejima and Ambassador Ertuğrul reaffirmed the deep ties between the two countries, recalling Japan’s rescue efforts after the 1890 Ertuğrul incident, when a Turkish ship was wrecked off the coast of Wakayama, and the rescue of Japanese nationals by a Turkish Airlines aircraft during the Iran-Iraq War. They also agreed that discussions at the IWC on the use of cetacean resources should be based on scientific evidence.

Hideki Tokoro (所英樹), president of Kyodo Senpaku, explained that research and experiments to date suggest that compounds found in whale meat may help promote human health and longevity. Kubo, the association’s chairman, noted that the IWC General Meeting will be held in Hobart, Australia, this September. Emphasizing the significance of the meeting, he said, “It is a major achievement that the ambassador of Türkiye, a new member, has stated that his country will determine its position on the basis of scientific evidence.”

Photo caption: From left: House of Councillors member Ejima, Ambassador Ertuğrul, Association Chairman Kubo, company president Tokoro, and an interpreter. (Photo provided by the Japan Whaling Association)

Source: Minato Shimbun

Güncelleme: 1. ve 2. günde balinalar için kritik eşik

Kritik tasarılar

Uluslararası Balinacılık Komisyonu’nun (IWC) Avustralya Hobart’taki Genel Kurulu’nda dün çok kritik iki zıt tasarı masaya yatırıldı.

1. Brezilya ve Latin Amerika ülkelerinin öncülük ettiği, balinaların sömürülmesini değil, doğal yaşam alanlarında özgürce yaşatılmasını savunan ve 28 yıldır ticari lobiler tarafından engellenen Güney Atlantik Balina Koruma Alanı (SAWS) tasarısı.

2. Japonya ile yakın ilişkileri bilinen St. Lucia ile Antigua ve Barbuda tarafından sunulan, 40 yıllık uluslararası ticari balina avcılığı yasağını (moratoryum) balinaların “sürdürülebilir kullanımı” tanımıyla delmeyi amaçlayan tehlikeli tasarı.

Meksika, Hindistan, İngiltere ve Avustralya gibi ülkeler balinaların yaşam savunuculuğunu üstlenirken; Japonya destekli olduğu bilinen katliam yanlısı odaklar ticari balina avcılığı yasağını kaldırmak için baskılarını sürdürüyor.

Antigua ve Barbuda’nın girişimi ve çok sayıda üye devlet ile STÖ’nün itirazıyla tasarı, taslak çalışma komitesine taşındı (drafting committee).

Süreç şekillenirken balinaların ve okyanusların geleceği kritik bir eşikte duruyor.

Türkiye’nin komisyona ilk katılımı, Büyükelçi’nin Tokyo’da avcılık lobisiyle balina eti denediği yemek diplomasisiyle gölgelendi.

Bu karanlık tablo karşısında Tarım ve Orman Bakanlığı, Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü, kamuoyuna, gezegene ve balinalara karşı kurumsal sorumluluğunu yerine getirmekle yükümlüdür.

Yaşam hakkı ekonomik çıkarlara ve ticari pazarlıklara kurban edilemez.

Çağrımızı yineliyoruz:

• Balina avcılığını diriltecek 8.6 no’lu tasarıya karşı net HAYIR diyin.
• Güney Atlantik Balina Koruma Alanı’na EVET yanıtı verin.
• Türkiye’nin kullanılması halinde ilk oyunu ve duruşunu şeffaflıkla kamuoyuna duyurun.

Türkiye’nin açılış konuşması

Türkiye’nin 1. günde yaptığı açılış konuşması Türkçe ve İngilizce olarak aşağıdadır:

“Sayın Başkan, saygıdeğer üyeler ve delegeler.

Türkiye’nin, taraf bir hükümet olarak Uluslararası Balinacılık Komisyonu’nun (IWC) bir toplantısına ilk kez katılması büyük bir memnuniyettir.

Başlangıçta Türkiye, Hobart’taki IWC70’e ev sahipliği yaptığı için Avustralya hükümetine en içten takdirlerini sunmayı ve IWC sekreteryasına ile bu toplantının hazırlıklarına katkıda bulunan herkese teşekkür etmeyi ister. Türkiye, Balina Avcılığının Düzenlenmesine İlişkin Uluslararası Sözleşme’ye katılım belgesini 30 Aralık 2025 tarihinde tevdi ederek komisyona resmi olarak katılmıştır.

Dolayısıyla IWC70’e katılımımız Türkiye için önemli bir dönüm noktasıdır. Taraf hükümet olarak ilk toplantımızın, sözleşmenin imzalanmasının 18. yıl dönümüne denk gelmesi özellikle anlamlıdır.

Karadeniz, Marmara Denizi, Ege Denizi ve Akdeniz ile çevrili olan Türkiye’nin denizlerle köklü ekonomik, bilimsel ve kültürel bağları bulunmaktadır. Coğrafyamızdan ve denizcilik mirasımızdan kaynaklanan sorumlulukların bilinciyle, deniz ekosistemlerinin korunmasına ve sucul canlı kaynaklarının bilim temelli ve sürdürülebilir yönetimine büyük önem veriyoruz.

Balinalar ve diğer deniz memelileri ile ilgili konulara bu daha geniş perspektiften yaklaşıyoruz.

IWC’yi; bilimsel değerlendirmelerin karar alma süreçlerini yönlendirebileceği, farklı yaklaşım ve perspektiflerin sözleşmenin amaçları doğrultusunda değerlendirilebileceği, iş birliği ve diyalog için önemli bir uluslararası platform olarak görüyoruz.

Bu bağlamda Türkiye, mevcut en iyi bilimsel bilgilerin, etkili, dengeli ve uygulanabilir koruma ve yönetim politikaları için sağlam bir temel oluşturmasını sağlamaya özellikle önem vermektedir.

Türkiye, sucul canlı kaynaklarının yönetimi konusunda güçlü bir kurumsal kapasiteye ve geniş bir deneyime sahiptir.

Akdeniz Genel Balıkçılık Komisyonu ve Atlantik Ton Balıklarının Korunması Uluslararası Komisyonu dahil olmak üzere bölgesel balıkçılık yönetim organizasyonlarına aktif katılımımız, bu alandaki uluslararası iş birliğine ve sürdürülebilir yönetime olan uzun soluklu taahhüdümüzü yansıtmaktadır.

Türkiye ayrıca, 2018 yılından bu yana Karadeniz, Akdeniz ve bitişik Atlantik bölgesindeki deniz memelilerinin (balina ve yunusların) korunmasına ilişkin anlaşmaya (ACCOBAMS) taraf olup, deniz memelilerinin korunmasına yönelik bölgesel iş birliğine aktif olarak katkıda bulunmaktadır. Ulusal düzeyde ise, veri toplamayı güçlendirmek ve deniz memelileri hakkındaki bilimsel bilgiyi genişletmek amacıyla bilimsel çalışmalar yürütülmektedir.

Denizler ve okyanuslarla ilgilenen uluslararası kuruluşların ve mekanizmaların, kendi yetki alanlarına ve yetkinlik alanlarına tam olarak saygı gösterirken, karşılıklı destekleyici ve tamamlayıcı bir şekilde çalışması gerektiğine inanıyoruz.

Bu bağlamda, denizde ve deniz ekosistemlerinde farklı faaliyetler arasındaki etkileşimleri hesaba katan bütüncül yaklaşımlara da önem veriyoruz.

Yeni bir taraf hükümet olarak Türkiye, komisyonun çalışmalarına yapıcı bir şekilde katkıda bulunmayı dört gözle beklemektedir.

Taraf hükümetler arasında diyaloga, karşılıklı saygıya ve şeffaf bilgi paylaşımına büyük değer veriyoruz. Komisyon içindeki karşılıklı anlayışı ve iş birliğini güçlendirmek amacıyla, farklı önceliklerin ve perspektiflerin ihtiyatlı ve dengeli bir şekilde ele alınması gerektiğine inanıyoruz.

Sayın Başkan, Türkiye IWC’ye yapıcı katılım, uluslararası iş birliği ve bilime dayalı karar alma taahhüdüyle girmektedir. Önümüzdeki yıllarda tüm taraf hükümetlerle çalışmayı ve komisyonun çalışmalarına aktif olarak katkıda bulunmayı dört gözle bekliyoruz. Bu duygu ve düşüncelerle, IWC’nin 70. toplantısına en içten başarılarımızı diler; müzakerelerimizin yapıcı ve geniş desteğe sahip sonuçlar doğurmasını umarız. Teşekkür ederim.

Çok teşekkür ederim. Türkiye Cumhuriyeti.”

28 Eylül 2026

–

İlk gün gerçekleştirilen Türkiye’nin açılış konuşması, IWC YouTube 1. gün canlı yayın videosunda, 1:49:08 – 1:54:20 timecode’ları arasında.

–

Turkiye’s opening speech delivered on the first day is between the 1:49:08 and 1:54:20 timecodes in the IWC YouTube Day 1 live stream video.

–

“Mr. Chair, distinguished members and delegates.

It is great pleasure for Turkey to participate for the first time in a meeting of the International Whaling Commission as a contracting government.

At the outset, Turkey wishes to express its sincere appreciation to the government of Australia for hosting IWC70 in Hobart and to thank the IWC secretariat and all those who have contributed to the preparation of this meeting. Turkey deposited its instrument of accession to the International Convention for the Regulation of Whaling on 30 December 2025 thereby formally joining the commission.

Our participation in IWC70 is therefore an important milestone for Turkey. It is particularly meaningful that our first meeting as contracting government coincides with the 18th anniversary of the signing of the convention.

Turkey bordered by the Black Sea, the Sea of Marmara, the Aegean Sea and the Mediterranean Sea has deep-rooted economic, scientific and cultural ties with the seas. Mindful of the responsibilities arising from the geography and our maritime heritage, we attach great importance to the conservation of marine ecosystems and to the science-based and sustainable management of aquatic living resources.

We approach issues related to the whales and the other marine mammals within this broader perspective.

We regard the IWC as an important international platform for cooperation and dialogue where scientific assessments can inform decision making and different approaches and perspectives can be considered in accordance with the objectives of the convention.

In this regard, Turkey attaches particular importance to ensuring that the best available scientific information provides a sound basis for effective, balanced and implementable conservation and management policies.

Turkey has strong institutional capacity and extensive experience in the management of aquatic living resources.

Our active engagement in regional fisheries management organizations including in the General Fisheries Commission for the Mediterranean and the International Commission for the Conservation of Atlantic Tunas reflects our longstanding commitment to international cooperation and sustainable management in this field.

Turkey has also been a party to the Agreement on the Conservation of Cetaceans of the Black Sea, Mediterranean Sea and Contiguous Atlantic Area (ACCOBAMS) since 2018 and actively contributes to regional cooperation for the conservation of marine mammals. At the national level, scientific studies are being conducted to strengthen data collection and expand scientific knowledge on marine mammals.

We believe that international organizations and mechanisms dealing with seas and oceans should work in a mutually supportive and complimentary manner while fully respecting their respective mandates and areas of competence.

In this context, we also attach importance to holistic approaches that take into account the interactions between different activities at the sea and marine ecosystems.

As a new contracting government, Turkey looks forward to contributing constructively to the work of the commission.

We place great value on dialogue, mutual respect and transparent information sharing among contracting governments. We believe that different priorities and perspectives should be addressed in a prudent and balanced manner with a view to strengthening mutual understanding and cooperation within the commission.

Mr. Chair, Turkey enters the IWC with a commitment to constructive engagement, international cooperation and science-based decision making. We look forward to working with all contracting governments and contributing actively to the commission’s work in the years ahead. In this spirit, we wish the 70th meeting of the IWC every success and hope that our deliberations will lead to constructive and broadly supported outcomes. Thank you.

Thank you very much. Republic of Turkey.”

Güncelleme: 4. günde diplomatik manevralar ve devam eden tehlike

Uluslararası Balinacılık Komisyonu’nun (IWC) 70. toplantısının 4. gün oturumlarında balinaların yaşam hakkı adına kritik bir diplomatik manevra yaşandı. Ticari balina avcılığı yasağını “sürdürülebilir kullanım” tanımıyla delmeyi amaçlayan 8.6 numaralı tasarı, komisyon içindeki tepkilerin ardından karar destekçileri tarafından “şartlı olarak” geri çekildi. Ancak tehlike sürüyor çünkü balina avcılığı yanlısı heyetler, küresel moratoryumu ilgilendiren maddeler üzerinde kelime düzeyinde değişiklikler yaparak tasarıyı yeniden müzakereye açmak üzere süre talep etti.

IWC YouTube kanalındaki canlı yayınlardan öğrendiğimiz ve IWC’nin 4. gün resmi özetinden teyit edebildiğimiz bilgilere göre, hem revize edilerek yeniden masaya getirilecek bu avcılık tasarısı hem de 28 yıldır engellenen Güney Atlantik Balina Koruma Alanı (SAWS) taslağı için nihai kararlar zirvenin son günü olan 2 Ekim’de saat 09:00’dan itibaren verilecek (TSİ 02:00).

Karar anı yaklaşırken, Türkiye heyetinin sergileyeceği duruş gezegenin ve okyanus ekosisteminin geleceği için hayati bir sorumluluk barındırıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı, Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü’nü, zirvede “uzlaşı” adı altında şekillenebilecek diplomatik taviz baskılarına karşı net bir tutum almaya çağırıyoruz.

Çünkü IWC sözleşmesindeki önemli 10 (e) maddesi, 1986 yılından beri ticari balina avcılığını yasaklayan ve “av kotaları” tanımıyla sunulan balina katliamı faaliyetlerini sıfıra indiren tarihi moratoryumun temelini oluşturuyor. Avcılık lobisi, doğrudan bu yasağı kaldırmak için gereken çoğunluğu sağlayamadığından, 8.6 numaralı bir karar tasarısı sunarak yasağın “bilimsel olarak” gözden geçirilmesi talebiyle süreci dolaylı yoldan başlatmayı hedefliyor. Şu an bu tasarının dilini “sürdürülebilirlik” veya “uzlaşı” gibi kelimelerle yumuşatıp diğer ülkeleri ikna ederek moratoryumun kilidini açmaya çalışıyorlar.

Bu nedenle, av yanlısı taraf devletlere verilecek herhangi bir destek, 40 yıllık küresel yasağın fiilen delinmesi anlamına gelecek.

Türkiye, 40 yıldır devam eden ve balina popülasyonlarının sağlıklı bir şekilde artmasını sağlayan ticari avcılık yasağını esnetecek hiçbir metin revizyonuna geçit vermemeli.

Yeniden paketlenerek sunulacak olan 8.6 numaralı tasarının müzakerelerinde moratoryumun tavizsiz sürdürülmesini kararlılıkla savunmalı, Güney Atlantik’teki yaşam alanlarını güvence altına alacak koruma tasarısını ise açıkça desteklemelidir.

Hayvanların yaşam hakkı ve gezegenin geleceği ticari pazarlıklara kurban edilemez.

Balina avcılığı karşısında Türkiye IWC’de hayır oyu kullanmalı yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Bir uygulamanın asırlardır yapılıyor olması veya yasalarla koruma altına alınması, onu bugün canlıların özgürlüğünü kısıtlama, onları çeşitli şekillerde kullanıp hobi malzemesi haline getirme noktasında haklı kılmıyor. Gerçek doğa koruma; yaban hayvanlarını ve doğal yaşam alanlarını insan merkezli bir kullanıma tabi tutmak değil, onlara müdahaleyi en aza indirerek habitatlarında özgürce var olmalarını, nesillerini sürdürmelerini sağlamaktan geçiyor.

Atmacacılık pratiğinin temelini oluşturan süreçler, hayvan hakları ve doğa koruma etiği açısından ciddi soru işaretleri barındırıyor. Bunlardan bazılarını paylaşırken, “sezon açılışı” toplantısına dair bilgilendirmemizi de en alta ekliyoruz:

1. Özgürlüğünden alıkoymak ve tutsak etmek “koruma” değildir

Atmacacılık süreci, zincirleme bir insan müdahalesine dayanıyor:

• Topraktan danaburnu böceğinin sabunlu suyla çıkarılması,
• Danaburnu kullanılarak Kızılsırtlı Örümcek Kuşu’nun (Lanius collurio – Gaco) yakalanıp atmaca için canlı tuzak yapılması,
• Gözleri kapatılan örümcek kuşu aracılığıyla Atmaca’nın ağlarla yakalanıp tutsak edilmesi,
• Esaret altına alınan atmacanın bıldırcın avında kullanılması.

Bu süreçte gerek yem yapılan kuşların gerekse atmacaların yaşadığı şiddetli yakalanma stresi, fiziksel yaralanmalar ve ölüm vakalarına ilişkin bakanlık veya uygulayıcılar tarafından kamuoyuna sunulmuş haber içeriği ve veri bulunmuyor.

Oysa bilimsel kaynaklara göre kuşların ağlarla, tuzaklarla yakalanması sırasında yaşadığı aşırı korku, kas yıkımına (rhabdomyolysis) ve ani metabolik felce (capture myopathy) yol açabilir. Bu durum yakalama anında veya salındıktan günler sonra dahi ölümle sonuçlanabilir.

Hatta WWF raporunda belirtildiği üzere; tutsak edilen atmacaların %5 ila %10’unun, yakalanma şoku ve aniden esarete alınmanın yarattığı ağır travma nedeniyle ‘kursak hastalığı’ veya ‘kestane karası’ denilen ölümcül bir rahatsızlığa yakalandığı biliniyor. Siyah dışkılama ve kusmayla seyreden bu durum, yaban canlılarının doğadan koparılırken yaşadığı fiziksel ve psikolojik yıkımın somut bir kanıtıdır.

Şeffaf olmayan ve canlıların hem yakalanma hem canlı tuzak yapılma hem de insana alışmaya zorlanması süreçlerinin hepsinde yoğun korku yaşamasına dayanan bir süreç, “kültür”, “doğa ve hayvan sevgisi” ve “koruma” olarak tanımlanamaz.

2. Esarete ek olarak hayvana eziyet fiili mevcut

Yaban canlılarının tutsak edilmesinin yanı sıra, kuşların hırçınlaşmasını, kaçmasını ve hedef türü sesle uyarmasını önlemek amacıyla geçmişten bu yana uygulanan göz kapaklarının iple dikilmesi (seyrana geçirme), yapıştırıcılarla birleştirilmesi veya gözlerinin bezle kapatılması gibi yöntemler açık bir fiziksel işkence ve hayvana kötü muameledir.

Gazeteci Güven İslamoğlu, 21 Mart 2026’da yaptığı atmacacılık ile ilgili bir paylaşımında şu şekilde süreci aktarıyor: “Ğaço kuşunun yakalıyorlar…. Gözüne yapıştırıcı sürüp kapatıyorlar. Kör olan kuş çırpınıyor. Bu kuşu ağın önüne koyup atmacanın dikkatini çekiyorlar…. Kaç atmacanın da kanadı kolu kırılmıştır bu sebepten… Kültür hikaye , satıyorlar… Araplar gelip alıyor…”

Bir canlının ışıkla ve çevreyle bağını zorla kesmek, ona fiziksel acı çektirmek ve insana boyun eğdirmek, “kültürel terbiye” ve “doğa sevgisi” olarak tanımlanamaz.

Bu durum 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu uyarınca da açık bir eziyet suçudur.

3. “Sezon sonunda doğaya salıyoruz” beyanı şeffaflık ve ekolojik izleme gerektirir

Avcılar ve kamu kurumları sezon sonunda kuşların doğaya salındığını iddia etse de, ortada etik ve hukuki sorunlar dışında, cevap bekleyen başka sorular var:

• Bir sezonda kaç kızılsırtlı örümcek kuşu ve atmaca yakalanıyor ve tutsak ediliyor?
• Bunların kaçı “kışlatılıyor”, alıkonmaya devam ediliyor?
• Kaçı salınıyor ve salınan kaç kuş bağımsız şekilde izleniyor?
• Ağ ile yakalama ve esarete alma aşamalarında kaçı yaralanıyor, kaçı hayatını kaybediyor?

Bilimsel araştırmalar, yaban hayvanlarının geçici de olsa insana alıştırılmasının, elden beslenmesinin ve doğal avlanma, üreme ve yaşama ortamından koparılmasının, salındıktan sonraki hayatta kalma reflekslerini olumsuz etkilediğini ve onları kolay yem haline getirdiğini gösteriyor.

Dahası; saha araştırmaları ve kuş bilimi (ornitoloji) verileri, atmacaları yakalamak için tuzak olarak kullanılan kızılsırtlı örümcek kuşlarının dönemsel olarak nasıl bir ekolojik yıkıma uğratıldığını açıkça gösteriyor:

• Göç rotalarından koparılıyorlar: Kızılsırtlı örümcek kuşları, kışı geçirmek için Afrika’nın Sahel bölgesine göç eden türlerdir. Ancak atmacacıların bu kuşları doğaya saldığı Ekim ortası gibi tarihlerde, kendi türlerinin göç dalgası çoktan sona ermiş oluyor.
• Göç dürtüsünü ve sürüsünü kaybediyorlar: Tutsak edildikleri süre boyunca yoğun strese maruz kalan ve göç zamanını kafeste veya bağ altında geçiren bu kuşlar, doğaya salındıklarında hem sürülerini hem de içsel göç dürtülerini kaybetmiş oluyor.

Yalnızlığa ve mevsimsel koşullara hazırlıksız şekilde doğada bırakılan bu kuşların büyük bir kısmının kışı sağ atlatamadığı ve ölüme terk edildiği WWF raporunda da aktarılıyor.

“Kuşu ölmeden doğaya salıyoruz” iddiası, onların ekolojik takvimini bozarak aslında onları yavaş ve yalnız bir ölüme sürükleme gerçeğini örtemez.

Şeffaf ve bağımsız verilerle desteklenmeyen beyanlar ise, DKMP ve Tarım ve Orman Bakanlığı gibi yetkili kurumlarca doğa koruma politikası oluşturamaz. Milli Parklar Kanunu’nda yapıldığı üzere, TBMM tarafından yasal zemine oturtulamaz.

4. Atmacacılık bir avcılık faaliyetidir

Atmaca derneklerince basın açıklamalarında dile getirilen “Atmacacılık avcılık değildir” iddiası mevcut mevzuat ve uygulamalarla örtüşmüyor. Tarım ve Orman Bakanlığı düzenlemelerinde ve Merkez Av Komisyonu tarafından açıkça belirtildiği üzere atmacalar, bıldırcın avlanması amacıyla eğitiliyor ve kullanılıyor.

Bir canlıyı başka bir canlıyı öldürmek üzere eğitmek ve av aracı haline getirmek doğrudan avcılık faaliyetidir.

5. Yabanıl türler evcil hayvanlarla kıyaslanamaz

Süreç içerisinde sıkça dile getirilen “Evdeki kedi ve köpeklerden ne farkı var?” argümanı bilimsel olarak geçersiz.

Kedi ve köpekler, binlerce yıllık evcilleşme süreci (domestication) sonucu insanla birlikte yaşamaya ve sosyal bağ kurmaya biyolojik olarak uyum sağlamış türler. Atmaca ve kızılsırtlı örümcek juşu ise yabanıl yırtıcılardır.

Yabani bir hayvanın doğadan koparılarak insana alıştırılması, gözlerinin kapatılması, yapıştırılması ve dikilmesi, “atmaca kahvesi” gibi kalabalık ortamlara sokularak “ehlileştirilmesi” bir şefkat veya koruma yöntemi değil; canlı üzerinde baskı oluşturma ve egemenlik kurma yöntemidir.

Atmacacılığı “gelenek” olarak görenlere çağrımızdır:

Eğer bu kuşları gerçekten seviyorsanız; onları yakalayarak ve ayağına bağ vurarak değil; göç yollarını, Karadeniz’in el değmemiş ormanlarını ve yaşam alanlarını koruyarak yaşatabilirsiniz.

Bir kültür, canlıların esareti ve sömürüsü üzerine kurulamaz. 21. yüzyılda doğa sevgisinin ölçüsü, doğaya ve canlılara hakim olmak değil; onların özgürce yaşamasına saygı duymaktır.

Danıştay’a, STK’lara, meslek örgütlerine, akademisyenlere, siyasilere ve aktivistlere çağrımızdır:

Kızılsırtlı örümcek kuşu (Gaco) ve yaban hayatı üzerindeki bu sömürü zinciri, sınırlı bir avcılık meselesi değil; doğa koruma politikalarının ve hayvan haklarının sınavıdır.

Sezon açılış toplantısındaki halka açık beyanlardan gördüğümüz kadarıyla:

• Koruma statüsüne itiraz: Dernek temsilcilerinin “Maalesef kızıl sırtlı örümcek kuşu koruma altında” beyanı, doğa koruma kanunlarına bakış açısını gösteriyor.
• Bakanlığa ve sözleşmelere baskı: Bern Sözleşmesi Ek-II listesinde yer alan türün koruma statüsünün düşürülmesi için “Genel Müdürlüğümüze gerekli baskıları yaptık” beyanıyla kamu idaresi üzerinde kurulan sivil baskı açıkça itiraf ediliyor.
• Kamu kurumu, siyasiler ve avcı işbirliği iddiası: Doğa Koruma ve Milli Parklar’ın (DKMP) ve siyasi parti grup başkanlarının Danıştay’daki iptal kararına karşı “bizim yanımızdalar” iddiası, kamu idaresinin doğayı koruma tarafsızlığına gölge düşürüyor.

Bu nedenle buradan tüm sivil toplum kuruluşlarına (STK), ekolog ve biyologlara, akademisyenlere, kuş gözlemcilerine ve fotoğrafçılarına, veteriner hekim odalarına, barolara, siyasi parti temsilcilerine ve yaşam hakkı savunucularına çağrıda bulunuyoruz:

• Bilimsel verileri ve etik dayanakları görünür kılın; bu bilgileri hem kamuoyuyla hem de ulusal ve uluslararası düzeyde yetkili kurumlarla, sözleşmenin yürütücüleriyle paylaşın.
• Lobi çalışmalarına karşı ortak tutum alın; avcı derneklerinin ve yerel yönetimlerin, kızılsırtlı örümcek kuşunun uluslararası koruma statüsünü düşürmek ve Bern Sözleşmesi istisnalarından faydalanmak adına yürüttüğü girişimlere karşı durun.
• Hukuki kazanımlara sahip çıkın: HAKİM ile ortak yasal mücadelemiz sonucu, Danıştay 10. Dairesi’nin Bern Sözleşmesi ve Anayasa m. 90 çerçevesinde verdiği, kızılsırtlı örümcek kuşunun avlanamayacağına dair emsal kararın sahada da uygulanması için denetim mekanizmalarını zorlayın.

Biyologları, ekologları, kuş gözlemcilerini, doğa koruma alanında çalışan tüm kurumları ve yaşamdan yana olan herkesi bu süreci yakından takip etmeye davet ediyoruz.

Kamu kurumlarını ve yargıyı da; avcı lobilerinin baskılarına değil, Anayasa’nın 90. maddesi ve taraf olduğumuz Bern Sözleşmesi doğrultusunda doğanın ve yaban hayatının yanında durmaya davet ediyoruz.

Çünkü gerçek koruma; canlıları tutsak ederek değil, yaşatarak ve özgür bırakarak olur.

Atmacacılık “sezonu” açılış toplantısından ilginç ve çarpıcı açıklamalar

“Av sezonu”nun açılmasıyla birlikte gerçekleştirilen ve atmacacılık dernekleri tarafından kamuoyuna açık şekilde düzenlenip paylaşılan toplantının görüntüleri, konunun sıradan bir “gelenek” tartışması olmadığını, koruma politikaları ve kamu kurumlarının yükümlülüğü açısından ciddi boyutlara ulaştığını gösteriyor.

Kamuoyuna açık toplantıda sarf edilen özellikle şu ifadeler durumun vahametini özetliyor:

• “Maalesef kızıl sırtlı örümcek kuşu koruma altında.”
• “Bern Sözleşmesi’nde de koruma altından çıkarılması için Genel Müdürlüğümüze gerekli baskıları yaptık.”
• “Hukuki anlamda bizim avukatlarımızla Milli Parklar’ın [DKMP] avukatı istişare halinde birlikte savunma verdiler, verecekler.”
• “İlk yasak çıktığında Rize’ye bizi davet ettiler [DKMP].”
• “Bu keyfi bize çok gördüler”
• “Biz avcılar seçkin insanlarız. Toplumda gezen %80’in böyle bir [sağlık] raporu yoktur.

Bu açıklamalar; hayvanların, daha da özelinde uluslararası sözleşmelerle koruma altındaki türlerin geleceğinin nasıl lobi faaliyetlerine konu edildiğini ve kamu kurumlarının doğayı koruma yükümlülüğünün nasıl esnetilmek istendiğini açıkça ortaya koyuyor.

Toplantıda ve atmacacılıkla ilgili sosyal medya paylaşımlarımız sonrasında, Türkiye Vegan Derneği (TVD) olarak biz ve Hayvan Hakları ve Etiği Derneği gibi davayı açan STK’lar ve vegan yaşam hakkı savunucuları da aşağılayıcı ifadelerle hedef alındı.

• “Bu veganlar denilen yaratıklar, ben yaratık diyorum, kusura bakmayın. Belki yaratıktan daha öte. Çünkü bu insanlar et yemez, peynir yemez, süt içmez, hiçbir şey yapmaz. Bunu yiyenlere de karışır. Et süt yemedikleri için de otomatik olarak beyinleri küçülmeye başlamış, küçük düşünmeye başladılar. Şimdi bunun bu küçük düşünmelerini koskoca yani bir yargıtay, danıştay, yahu yahu arkadaş kim veriyor bir bakın.”

Ancak biliyoruz ki, doğa koruma mücadelesi hakaretle değil; bilim, hukuk ve canlı hakkı zemininde yürütülür.

–

Kaynaklar:

• Adverse Effects of Capture and Handling Little Bustard
• Capture Myopathy in Little Bustards after Trapping and Marking
• Capture myopathy in wild birds: clinical information, a systematic review
• Ornithological Society Of The Middle East The Caucasus And Central Asia
• Avrupa Konseyi web sitesi
• https://wwftr.awsassets.panda.org/downloads/2017_wwf_falconry_in_ne_turkey_lr.pdf
• https://www.facebook.com/watch/live/?ref=watch_permalink&v=2069031670369199 (Atmacacılık sezon açılışı toplantısı – Hüseyin Uzunhasanoğlu Facebook canlı yayını)

–

Kapak fotoğrafı: WWF

–

Atmacacılık “sezonu” açılış toplantısından çarpıcı açıklamalar yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Mısır Tarım Bakanlığı; zehirleme, kitlesel öldürme ve yasadışı toplamaları tamamen yasaklayarak Aşıla-Kısırlaştır-Yerinde Yaşat (TNR) modelini resmi ve zorunlu tek yöntem olarak ilan etti.

Sokakta yaşayan hayvanların ekosistemin ayrılmaz bir parçası olduğunu vurgulayan Mısır Hükümeti, cezasızlığa da son vererek yeni düzenlemeleri ihlal edenlere karşı derhal yasal işlem ve cezai süreç başlatılacağını duyurdu.

Katliam ve zehirleme yasaklandı: Tek geçerli yöntem TNR

Mısır’ın Birleşmiş Milletler Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi (CBD), Kunming-Montreal Küresel Biyolojik Çeşitlilik Çerçevesi (GBF) ve Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü (WOAH) standartlarına uyum yükümlülüğü doğrultusunda hazırlanan ve 8 – 11 milyon arasında olduğu tahmin edilen köpekler için ulusal planda şu kararlar öne çıkıyor:

• Zehirleme ve toplu öldürme yasağı: Bireysel ya da kurumsal düzeyde gerçekleştirilen her türlü zehirleme, toplu öldürme ve hayvanların doğal alanlarından izinsiz nakli kesin olarak yasaklandı.
• %70 Kuduz aşısı hedefi: Ülke genelindeki popülasyonun en az %70’inin kuduz aşısı ile koruma altına alınması hedefleniyor.
• “Yerinde Yaşat” ilkesi: Sokakta yaşayan hayvanlar yakalanıp kısırlaştırıldıktan ve aşılandıktan sonra kesinlikle alındıkları sokaklara geri bırakılacak (TNR = Trap/Neuter/Vaccinate/Release)

“Sokak hayvanları doğal savunma hattımızdır”

Mısır Bilimsel Araştırma ve Teknolojik Akademisi ile uzman tıbbi komitelerin raporlarına dayandırılan kararda, sokak hayvanlarının ekolojik dengedeki hayati rolü öne çıkarıldı.

Bakanlık açıklamasına göre:

1. Kemirgen ve sürüngen kontrolü: İklim krizinin de etkisiyle arttığı öne sürülen yılan, akrep ve kemirgenlere karşı sokak hayvanları şehirlerin ilk doğal savunma hattını oluşturuyor. Popülasyonun yok edilmesi, kent içi halk sağlığını doğrudan tehdit eden daha büyük ekolojik felaketlere yol açıyor.
2. Aç bırakmak savunma güdüsünü yükseltiyor: Hayvanların gıda ve su gibi temel yaşamsal ihtiyaçlardan mahrum bırakılmasının, hayatta kalma güdülerini tetiklediği bilimsel olarak kanıtlandı. Bu nedenle sokakta besleme ve bilimsel müdahale hayati önem taşıyor.

Mısır Tarım Bakanlığı Hayvan Refahı Direktörü El-Hüseyni Muhammed Avad, kamusal sorumluluğa dikkat çekerek yaptığı açıklamada şu ifadeleri kaydetti:

“Sokakta yaşayan köpekler esasen insan kaynaklı bir durum olduğundan, ekolojik dengeyi sağlayabilmek adına onların sorumluluğunu üstlenmek zorundayız. Sokaklarda hiç köpek görmek istemeyenler bu karardan memnun kalmayabilir. Ancak bilimsel açıdan bakıldığında; diğer tüm canlı türlerinde olduğu gibi köpeklerin de yokluğu ekolojik dengesizliğe yol açar. Sokakta yaşayan köpekler kemirgenlere karşı bir savunma hattıdır. Onları doğrudan avlamasalar dahi varlıkları sıçanları uzak tutar. Ayrıca yüksek miktarda organik atığı tüketirler; onlar olmasaydı bu atıklar çürür, sinek, sivrisinek ve bakteri yayılımına sebep olurdu.”

Türkiye’nin “ölüm kampları” karşısında Mısır’ın “yerinde yaşatma” vurgusu

2024 yılında tüm toplumsal itirazlara ve kitlesel eylemlere rağmen mecliste onaylanarak hayata geçirilen “Katliam Yasası” sebebiyle sokakta yaşayan köpekler Türkiye’nin dört bir yanında İçişleri Bakanlığı ve valiliklerin baskısıyla ve belediyelerin girişimleriyle toplatılıyor, barınak ve bakımevi adı altındaki tecrit merkezlerinde açlığa ve ölüme terk ediliyor, mevcut mevzuata dahi aykırı şekilde toplu öldürmeler yaşanıyor.

Oysa Mısır’ın ortaya koyduğu ulusal strateji, sokakta yaşayan hayvanlara popülist nefret söylemleriyle değil, bilim, haklar ve ekolojik gerçeklikle yaklaşılması gerektiğini kanıtlıyor.

Tecrit, sürgün ve katliam odaklı yasal düzenlemeler açık bir yaşam hakkı ihlali ve bilinçsizce uygulamaya konan bir ekolojik yıkım pratiğidir. Türkiye’deki merkezi ve yerel yönetimler; yüzyıllardır süregelen sokaktaki yaşamı ve türe özgü varoluşu yok sayan bu katliam yasasından ve cezasızlık politikalarından derhal vazgeçmeli, Mısır’ın da benimsediği uluslararası standartlardaki Aşıla-Kısırlaştır-Yerinde Yaşat (TNR) modelini ve yaşam hakkı hak temelli çözümleri derhal uygulamaya koymalıdır.

Çünkü sorumluluk; sokakta yaşayan hayvanlarda değil, 2004 yılından bu yana 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun köylerden kentlere kadar kendisine yüklediği kısırlaştırma, aşılama ve yerinde yaşatma görevlerini yerine getirmeyen belediyelerde ve Tarım ve Orman Bakanlığı’ndadır.

Mısır’da yıllar içinde değişen zihniyet

Mısır’ın bugün ilan ettiği ulusal strateji, geceden sabaha alınmış tesadüfi bir karar değil. Yıllar süren hak mücadelesinin, bilimsel ısrarın ve kamusal zihniyet dönüşümünün bir sonucudur. Uluslararası Hayvan Koruma Örgütü’nün (OIPA) 2019 tarihli raporları, ülkedeki tablonun yakın geçmişte ne kadar ağır olduğunu net biçimde ortaya koyuyor.

2019 verilerine göre Mısır; sokakta yaşayan hayvanları zehirlemek için hem insan sağlığı hem de çevre için son derece tehlikeli bir toksin kullanıyor, ateşli silahlarla öldürmeler gerçekleştiriyor ve kamuoyundaki popülist şikayetlere öldürme politikalarıyla yanıt veriyordu. Raporlar, o dönemde yürütülen pilot Aşıla-Kısırlaştır-Yerinde Yaşat (TNR/TVNR) projelerinin başarısını kanıtlamasına rağmen, bütçe yetersizlikleri ve muhafazakar bürokrasi nedeniyle ulusal çapa ulaşamadığını belgeliyordu.

Ancak sivil toplum kuruluşlarının dirençli mücadelesi, milletvekillerinin girişimleri ve bilimsel verilerin ısrarla savunulması sayesinde Mısır; 2010’lu yılların çağdışı anlayışını ve öldürme pratiklerini geride bırakmayı başardı. 2019’da ceza kanununda yapılan değişiklik tasarılarıyla başlayan bu süreç, bugün devletin resmi olarak toplu öldürmeyi ve zehirlemeyi yasaklayıp TNR modelini tek geçerli ulusal strateji ilan etmesiyle taçlandı.

Mısır ileriye giderken Türkiye neden yüzyıl geriye düşüyor?

Mısır’ın benimsediği bu ulusal strateji; doğrudan “hak temelli” bir perspektiften ziyade, çoğunlukla ekolojik dengeye ve insan odaklı faydaya dayanıyor. Hayvanların ekosisteme sunduğu “faydalar” üzerinden araçsallaştırılması, türcülük karşıtı ve hak temelli yaşam savunusu açısından eleştiriye açık bir zemin sunsa da; Mısır yetkililerinin sokakta yaşayan hayvanların durumunda insan kaynaklı tarihsel sorumluluğu kabul etmesi, tecrit ve öldürme yöntemlerini kesin bir dille reddederek “yaşatma ilkesini” devlet stratejisi haline getirmesi önemli bir adımdır.

Mısır’ın geçirdiği bu tarihsel dönüşüm, gelişim ve ilerleme kavramlarının ne anlama geldiğini açıkça gösteriyor. Bir devletin ve toplumun gelişmişlik seviyesi; sokakları ve doğayı paylaştığı canlıları yok ederek değil, insan dışı hayvanların yaşam hakkını bilimsel ve etik standartlarla güvence altına alarak ölçülür.

Mısır, geçmişteki insan merkezli ve şiddet içeren uygulamaları terk edip uluslararası anlaşmalara dayanan ekoloji temelli bir vizyona yönelirken; Türkiye yetkilileri, 2004 yılında yürürlüğe giren ve kısırlaştırmayı esas alan 5199 sayılı kanunu ve bilimsel yöntemleri uygulamak yerine, 2024 yılında kabul edilen “Katliam Yasası” ile adeta yüzyıl önceki hapsetme ve öldürme politikalarına geri dönmeyi tercih etti.

Devletlerin sorumluluğu; bilimin, etiğin ve çağdaş hak normlarının gerisine düşmek değil, tıpkı Mısır’ın yaptığı gibi, geçmişteki hatalı uygulamalardan ders çıkararak canlıların yaşam hakkını merkeze alan politikaları hayata geçirmektir.

–

Kaynaklar: Egypt Today, Egyptian Streets, Daily News Egypt, OIPA, English Ahram

Kapak fotoğrafı: Simon / Unsplash

Sokakta yaşayan hayvanlar için yerinde yaşatan ulusal strateji Mısır’dan yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Hobi, turizm ve spor adı altında yürütülen Türkiye çapındaki av katliamlarına karşı verdiğimiz hukuki mücadele 2020’den bu yana aktif olarak sürüyor. Bu bağlamda;

1. “2022-2023 Av Dönemi Merkez Av Komisyonu (MAK) kararının iptali ve yürütmesinin durdurulması;
2. Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma Milli Parklar Genel Müdürlüğünün (DKMP) 2022-2023 Av Yılı Av Turizmi Uygulama Talimatının iptal edilmesi ve yürütmenin durdurulması;
3. Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma Milli Parklar Genel Müdürlüğünün (DKMP) 2022-2023 Av Yılı Av Turizmi Uygulama Talimatı Ek Kararının iptal edilmesi ve yürütmenin durdurulması;
4. 10.08.2022 tarih ve 31919 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tarım Orman Bakanlığınca Belirlenen Yaban Hayvanları Listesi kararının iptali ve yürütmenin durdurulması”

talepleri ile 7 Eylül 2022 tarihinde Danıştay’da açtığımız davada, 3,5 sene sonra duruşma günü verildi: 6 Mayıs 2026 Çarşamba günü saat 09:45’te Ankara’daki Danıştay 10. Daire Başkanlığı’nda ilk duruşma görülecek.

Süreç özeti

Hayvan Hakları ve Etiği Derneği ile birlikte açtığımız Danıştay davası ile hem yereldeki hem de Türkiye çapındaki her türlü av faaliyetinin durdurulması ve ilgili kararların iptali için bir kez daha harekete geçmiştik. Aylarca sürüncemede bırakılan davada Danıştay hâlâ yürütmeyi durdurma kararı vermediği için, Türkiye çapında hedefe konulan hayvanlar, iptalini istediğimiz av kararları ve listeleri sebebiyle bu süre içinde öldürülmüştü (Ancak Danıştay davasının yanı sıra, Türkiye’nin farklı illerinde av turizmi odağında eşzamanlı olarak İdare Mahkemelerinde Anadolu yaban koyunu, yaban keçisi ve kızıl geyik gibi türler için açtığımız davaların neredeyse tamamını kazanarak, yerelde bir kısım yaban hayvanın lehine sonuç alabilmiştik).

Bu geçen süreçte; davalı bakanlık tarafından cevap dilekçeleri sunulmuş, iptali istenen karar ve talimatların hukuka uygun olduğu ileri sürülmüştü. Oysa avcılık faaliyetlerinin telafisi imkânsız zararlar doğuracağı açık. Nitekim, önceki yıllarda açtığımız av turizmi ihalelerinin iptali davalarının neredeyse tamamında, farklı illerdeki mahkemeler bakanlığın benzer savunmalarını yetersiz ve tutarsız bularak önce yürütmeyi durdurma (YD), ardından iptal kararları vermişti. Buna rağmen Danıştay, YD’ye gerek olmadığına karar vererek talebimizi reddetti.

18 Ocak 2024’te ise savcı düşüncesi dosyaya sunuldu. Bu görüşte yalnızca belirli tür hayvanlar yönünden alınan kararların hukuka uygun olmadığı belirtilerek, özet olarak şu bilgiler paylaşıldı:

• Bern Sözleşmesi’nin ‘Kesin Koruma Altına Alınan Fauna Türleri’ başlıklı Ek II listesinde yer alan kurt, boz ayı, bağırtlak, kızıl kuyruk bağırtlak ve kızıl sırtlı örümcek kuşunun, Merkez Av Komisyonu kararıyla I numaralı listeye alınarak avlanmasına izin verilmesi hukuka uygun bulunmamıştır.
• Ayrıca, kurt türünün Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde av turizmi kapsamında avlanmasına izin verilebileceğine ilişkin düzenleme de Türkiye’nin taraf olduğu Bern Sözleşmesi hükümlerine aykırılık oluşturduğundan hukuka uyarlık görülmemiştir.

Dosyaya sunulan bu görüşün üzerinden 2,5 sene geçtikten sonra ise duruşma günü verildi. Aynı kararlara karşı açılan Hayvan Hakları ve Etiği Derneği’nin iptal davasında duruşma görülmüş olmasına rağmen, o dosyada da hâlâ karara çıkılmadı.

Dava neden önemli?

Bugün gelinen noktada yürütmenin durdurulması da verilmediği için, av kararlarının üzerinden 3,5 sene sonra görülecek olan duruşmada dava kazanılsa bile, avcılık ve av turizmi adı altında katledilen hayvanları geri getirmek mümkün olmayacak.

Danıştay’ın yıllardır karar almaması ve bakanlığın kopyala-yapıştır usulüyle mahkemelere sunduğu temelsiz savunmalarının dikkate alınması; hayvanların öldürülmesine, hedef dışı türlerin de yıkıcı av faaliyetlerinden etkilenmesine göz yumulması kabul edilemez.

Ancak Dava sonucu, gelecekte alınacak av kararları bakımından belirleyici olabilir. gelecek av kararlarını durdurabilmek adına bu davayı ne pahasına olursa olsun takip etmek ve kazanmak, tüm hayvanlar adına olumlu bir gelişme olacak. Çünkü Hayvanlar ve doğa lehine bir yargı kararı, benzer düzenlemelerin önüne geçilmesi açısından emsal teşkil edebilir.

Diğer taraftan; korunan alanları sermayeye açan Milli Parklar Kanunu’nun Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmesi ve yaban hayvanlarının yasak olan yer ve zamanlarda öldürülmesinin yolunu açacak olan yeni ek madde teklifinin TBMM Tarım Komisyonu’nda kabul edilmesi, bu davanın doğa ve hayvan hakları açısından önemini daha da artırıyor.

Koruma yükümlülüğü yerine ihlallerin artırıldığı bir sömürü düzeninde, tüm gecikmelere ve adalet sistemindeki eksikliklere rağmen sürecin peşini bırakmıyoruz. Barolar ve sivil toplum kuruluşlarıyla birlikte ihlalleri görünür kılmaya, sorumluları teşhir etmeye ve yok etme odaklı politikaları değiştirmek için mücadeleye devam edeceğiz.

Yaşam savunucularını duruşmaya çağırıyoruz

Duruşma, 6 Mayıs 2026 saat 09.45’te Ankara’da Danıştay 10. Daire’de görülecek.

Av. Tuğçe Berber ve Av. Hacer Gizem Karataş ile beraber hazırladığımız, yaban hayat uzmanı Veteriner Hekim Gökçe Coşkun’un uzman görüşlerine yer verdiğimiz bu davanın duruşmasında, Türkiye Vegan Derneği’ni (TVD) Ankara Barosu Hayvan Hakları Merkezi’nden Av. Rıza Güven Taştekin temsil edecek.

Daha önce de söyledik: Geç gelen adalet, adalet değildir. Ama bu, mücadeleden vazgeçmek için bir gerekçe değil. Bu yüzden bu duruşmayı da önemsiyoruz. Hayvanlar ve doğa lehine bir karar alabilmek için sürecin takipçisi olmaya devam ediyoruz.

Tüm yaşam savunucularını duruşma günü; hayvanların, STK’ların ve baroların yalnız olmadığını göstermek için Danıştay’da yaban hayvanlarının yaşam hakkı için dayanışmaya bekliyoruz.

Daha fazla gecikmeden Tarım ve Orman Bakanlığı ile Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından etiğe, ulusal ve uluslararası mevzuata aykırı şekilde yürütülen av katliamına karşı Danıştay’dan adil ve örnek bir karar bekliyoruz. 

Av karşıtı mücadelemiz devam edecek. #AvCinayettir, yasaklanmalıdır!

Bilgilendirme notu: Dava konusu yaban hayvanları

• “Av turizmi” ile hedefe konulan Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ile ulusal mevzuat uyarınca koruma altında olan, nesli tükenen ve/veya Türkiye’ye endemik olan 200’den fazla Anadolu yaban koyunu, yaban keçisi ve kızıl geyik gibi türler,
• Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği’nın (IUCN) kırmızı listesinde “hassas” statüde listelenen, nesli tehdit altındaki üveyik ve elmabaş patka dahil olmak üzere pek çok kuş türü,
• Bu türlere ek olarak korumadan yoksun bırakılan tilki, çakal, ada tavşanı ve sürek avlarıyla katledilen binlerce yaban domuzu gibi kara memelileri.
• Aynı zamanda yeni Yaban Hayvanları Listesi’nde “Popülasyonu yeterli bir seviyeye ulaştığında avına izin verilebilir” ibaresiyle listelenen ve “Hatay dağceylanı” (Gazella gazella) ve “Urfa ceylanı” (Gazella marica) gibi küresel düzeyde nesli tükenen ve Türkiye’den ayrıntılı envanter çalışması olmaksızın “istilacı tür” sınıfına sokulan Yeşil Papağan ve İskender Papağanı gibi büyük şehirlere yerleşmiş ve doğallaşmış türler de her an yönetmelikler kapsamında öldürülebilir. Nitekim, geçtiğimiz yıllarda Tarım ve Orman Bakanlığı, DKMP ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın yürüttüğü TERİAS Projesi kapsamında AB’den alınan 2 milyon 086 bin euro karşılığında “istilacı tür” kapsamına soktukları yeşil papağanların Ankara, İstanbul ve İzmir’de “eradikasyon” adı altında öldürülmesinin planlandığı ortaya çıkmış, kamuoyunda yoğun tepkilere yol açmıştı.

–

Kapak fotoğrafı: Charles J. Sharp – Sharp Photography, sharpphotography.co.uk (Wikipedia)

Danıştay av iptal davamızda 3,5 yıl sonra kritik duruşma yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye Vegan Derneği (TVD) olarak, söz konusu kanunun etik, hukuki ve bilimsel açıdan doğurduğu sakıncalar nedeniyle Anayasa Mahkemesi tarafından incelenmesi ve iptal edilmesi gerektiğini düşünüyoruz. Ancak Türkiye’de sivil toplum kuruluşlarının doğrudan Anayasa Mahkemesi’nde iptal davası açma yetkisi bulunmadığı için, yasayı Anayasa Mahkemesi’ne taşıma yetkisine sahip olan ana muhalefet partisi CHP’ye seslenerek muhalefet partilerini harekete geçirmeyi amaçlıyoruz.

Kanunların iptali için başvuru süresi Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından yalnızca 60 gün ile sınırlı. Bu nedenle kamuoyunun desteği, uzman meslek örgütleri, barolar ve sivil toplum kuruluşlarının katılımıyla birlikte büyük önem taşıyor.

Doğa koruma hukukunun temel ilkesi açıktır: Korunan alanlarda kullanım istisna, koruma esastır. Ancak yeni düzenleme bu ilkeyi tersine çevirerek Türkiye’nin en hassas ekosistemlerini madencilik, turizm, enerji ve büyük altyapı projeleri için uzun süreli tahsislere açabilecek bir çerçeve oluşturuyor.

Bu durum yalnızca yaban hayvanlarının yaşam alanlarını değil; ormanları, sulak alanları, kıyıları ve bu alanların sağladığı ekolojik dengeyi bir bütün olarak tehdit ediyor.

Üstelik yaban hayvanlarının yaşam alanlarının yatırım baskısına açılması, doğayı ve hayvanları ekonomik kaynak olarak gören anlayışı güçlendirirken, “yasal” ve “kaçak” avcılık ile birlikte düşünüldüğünde, biyoçeşitlilik kaybı karşısında bilimsel ve etik ilkelerle açık bir çelişki yaratıyor.

Türkiye’nin Kasım 2026’da Antalya’da ev sahipliği yapacağı COP31 süreci yaklaşırken, korunan alanların parçalanarak zayıflatılması aynı zamanda ülkenin iklim ve biyoçeşitlilik taahhütleri açısından da ciddi bir sınav niteliği taşıyor.

Milli parkların, korunan alanların ve yaban hayatının korunması için başlatılan imza kampanyasına katılarak ve paylaşarak siz de çağrımızı büyütebilirsiniz.

Kampanyayı imzalamak için: Change.org/MilliParklarKanunu

Kampanya etiketini çağrılarınızda kullanmak için: #MilliParklarKanunuAnayasaMahkemesine

Kapak fotoğrafı: Yedigöller Milli Parkı / Türkiye Ormancılar Derneği (TOD)

–

İmza kampanyası: Milli Parklar Kanunu iptal istemiyle Anayasa Mahkemesi’ne taşınsın yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye Vegan Derneği (TVD) olarak; TBMM web sitesindeki ilgili haberin ayrıntılarını inceleyerek ve ilgili başlıklara referans vererek, özellikle “av katliamı” olarak ifade ettiğimiz avcılığa ilişkin, kanunun en sorunlu ve riskli yönlerini derledik.

Yeni eklenen “geleneksel avcılık” kalkanı ve caydırıcılıktan uzak para cezaları, koruma ilkelerini ve önceliklerini tersine çeviriyor. Doğa ve hayvan hakları açısından ciddi bir gerilemeye sebep olan bu kanun, habitatları ve hayvanları korumayı değil, avcılığı ve av endüstrisini kurumsal olarak güvence altına alan bir tablo çiziyor. Aynı zamanda avcılık belgeleri için getirilen “ikinci şans” mekanizması da, yasadışı avcılığı adeta teşvik ediyor.

Kanun kabul edildi ama mücadelemiz bitmedi.

Avcılık ve “geleneksel avcılık”

Geleneksel avcılık kılıfı

Kanun, eklenen yeni bir maddeyle, “geleneksel avcılık” sıfatıyla, korunan alanlarda yapılabilecek hayvan katliamını yasal zemine oturtuyor. Düzenleme, korunan alanlarda “kültürel” gerekçelerin arkasına sığınılarak yapılan av katliamını yasal bir statüye taşırken tüm türleri tehdit edebilecek niteliğe sokuluyor. Ancak özellikle endemik ve nesli tehdit altında olan türler için istisnalar yaratabilecek halde çünkü denetim yetkisi, yine av katliamı iznini veren kurumda, yani Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nde (DKMP).

Nitekim, av turizmine karşı açtığımız ve çoğunu kazandığımız davalarda ve Merkez Av Komisyonu (MAK) kararlarında, koruma altındaki ve/veya endemik türlerin de her yıl av listelerine keyfi şekilde dahil edilip çıkarıldığını gördük. Örneğin; Türkiye’ye endemik ve iç mevzuatta koruma altındaki türlerden biri olan Anadolu yaban koyununun, tıpkı üveyik, elmabaş patka ve daha pek çok tür gibi, çok kısıtlı bir alanda yaşam mücadelesi vermesine ve nesli tükenme tehditi altında olmasına rağmen, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın ve Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nün (DKMP) izni ve girişimleriyle, Türkiye’den ve dünyadan avcılar ve av şirketleri tarafından binlerce dolar karşılığında av ihalelerine konu edildiği süreçler yaşadık ve yaşamaya devam ediyoruz.

Referans: “Genel Kurulda kabul edilen önergeyle düzenlemeye yeni madde ihdas edildi. Buna göre, Kara Avcılığı Kanunu’na “geleneksel avcılık” ibaresi ekleniyor. Böylece Türkiye’de tarihsel ve kültürel geçmişe sahip, belirli yörelerde sınırlı ölçekte sürdürülen geleneksel avcılık uygulamalarının düzenlemede açıkça belirtilmesi, geleneksel avcılığın açık bir yasal dayanağa kavuşturulması ve idarenin denetim ve düzenleme yetkisinin net bir biçimde açıklanması hedefleniyor. (…) Öte yandan geleneksel avcılığa ilişkin usul ve esasların Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünce belirlenmesi hüküm altına alınıyor. Buna göre, geleneksel avcılığın kapsamının, uygulanabileceği bölgelerin, tür sınırlamalarının, kota ve sürelerin, denetim usullerinin Genel Müdürlükçe belirlenmesi öngörülüyor.”

Kaçak avcılara “ikinci şans”

“Yasadışı” avcılık yaptığı için avcılık belgeleri iptal edilen şahıslar, iki yıl sonra yeniden belge edinmek için başvurabiliyor ve beş yıl içinde bu başvuruyu gerçekleştirme hakkı kendilerine tanınıyor. Para cezasının tahsili ve “belirli şartlar” karşılığında DKMP tarafından ikinci şans verilen bu avcılar, ancak bir kez daha kaçak avcılık yaparken yakalanırsa belgeleri iptal ediliyor.

MAK ve av turizmi kararlarıyla zaten “yasal” hale getirilmiş olan öldürme fiilleri, yaban hayvanlarının yaşam hakkını ihlal edip ekosistemleri zayıflatırken, yasadışı / kaçak avcılık da resmen bu kanunla destekleniyor.

Referans: “Kanunla avcılık belgesi iptal edilen kişilerin yasa dışı avcılığa yönelmesinin engellenmesi hedefleniyor. Buna göre, Kara Avcılığı Kanunu’nda belirtilen idari yaptırıma konu fiilleri tekrar eden avcılık belgesi sahipleri, öngörülen şartları sağlamaları koşuluyla yeniden avcılık belgesi alabilecek. Hüküm kapsamında avcılık belgesi iptal edilenler tarafından 2 yıllık sürenin bitiminde avcılık belgesi alınabilmesi için başvuruda bulunulması halinde, bu düzenleme kapsamında verilen idari para cezalarının ve tazminatın tahsil edilmiş olması ile belirtilen şartların tekrar sağlanması zorunlu olacak. Belge yenilendikten sonra söz konusu fiillerin tekrarlanması halinde, avcılık belgeleri iptal edilecek ve kendilerine bir daha avcılık belgesi verilmeyecek. İdari para cezasını gerektiren fiillerin tekrarını gerçekleştirdiği için avcılık belgesi iptal edilenlere Kanun kapsamında verilen idari para cezaları ile hükmolunan tazminatın tahsil edilmiş olması, son ihlalin gerçekleşmesinden sonra söz konusu cezaya ilişkin fiillerin tekrarlanmaması, avcılık belgesi için gereken şartların sağlanması ile 5 yıl içinde başvuru yapması halinde yeniden avcılık belgesi verilebilecek.”

Göstermelik idari para cezaları

İzinsiz ve yasak yerlerde avlandığı tespit edilebilen şahıslara kesilecek para cezalarında “artışa” gidildiği, bunun da kaçak avcılığı önleme amaçlı olduğu iddia ediliyor. Ancak rakamlar bize bir kez daha aksini söylüyor.

Nitekim, 200 TL ve 350 TL’den en fazla 10 bin ve 15 bin TL sınırına çekilen cezalar, 2026 Türkiye’sinin ekonomik koşullarında etkisiz ve sembolik sayılabilecek düzeyde kalıyor. Modern avcıların kullandığı yüksek maliyetli tüfekler, optikler, arazi araçları ve av turizmi paketleri düşünüldüğünde, yükseltildiği iddia edilen bu cezalar yaptırımdan çok, neredeyse operasyon maliyetinin küçük bir kalemi gibi kalıyor. Bu sözde artış; yaban hayatını ve korunan alanları ciddi şekilde tehdit eden yasadışı avcılık faaliyetlerini engellemek bir yana, kamu kurumlarının bu suça verdiği tepkinin ne kadar düşük bir öncelik olduğunu açıkça ortaya koyuyor.

Üstelik bir adım geriden bakarsak, 2026’ya kadar bu para cezalarının 200 TL ve 350 TL olarak kalmış olması, kamu politikası açısından son derece sorunludur.

Elbette tespit edilebilmesi, uygulanabilmesi ve tahsil edilebilmesi halinde. Çünkü meskun mahalde yapılan avcılık faaliyetleri için dahi jandarma ve/veya polis teşkilatına yapılan birçok şikayette sonuç alınamazken, Türkiye çapında kaçak avcılığın tespitinin ve yaptırımının imkansızlığı daha iyi anlaşılacaktır. Bu nedenle kamuoyuna yansıyan “kaçak av operasyonları” çoğu zaman sistematik bir denetimin değil, münferit ve sembolik müdahalelerin ürünü olarak karşımıza çıkıyor.

Av turizmi dahil, “yasal” avcılık başvuru, eğitim ve belgelendirme süreçlerinde yüksek miktarda para kazanan idare, kaçak avcıların ekipmanlarına ve araçlarına el koyduktan sonra bunları satarak ayrıca ekonomik kazanç sağlıyor. Av katliamının kamu kurumları için bir gelir kapısı olması halihazırda etik ve hukuki bir sorunken, hayvanların binlerce dolar karşılığında öldürülmesi, fakat “yasadışı” avcılığa halen cüzi para cezaları kesilmesi, hatta irdelediğimiz bu yeni kanunla iki yıl sonra kaçak avcılara “öldürmeye devam edebilirsiniz” denmesi, korunduğu iddia edilen öznelerin de yer değiştirmesine sebep oluyor: Gerçekte korunan yaban hayatı değil; av ekonomisi, av turizmi ve bu sistemi ayakta tutan idari mekanizma oluyor.

Referans: “Düzenlemeyle Kanun’un izinsiz ve yasak yerlerde avlanmaya yönelik hükmünde yer alan idari para cezalarında artışa gidiliyor. Buna göre, Merkez Av Komisyonunca avlanmanın yasaklandığı avlaklarda avlananlara verilen idari para cezası tutarı 200 liradan 10 bin liraya, özel kanunlarla avlanmanın yasaklandığı sahalar ile “yaban hayatı koruma sahası”, “yaban hayatı geliştirme sahası” ve “üretme istasyonu” olarak tanımlanan saha ve istasyonlarda avlananlara kesilen idari para cezası tutarı ise 350 liradan 15 bin liraya yükseltilecek.”

Av ve “doğa koruma” memurları ile sözde denetim

Kanun, tanımlardaki, “av koruma memurları” ifadesini “av ve doğa koruma memuru” şeklinde değiştiriyor. Bu memurların yanı sıra, saha bekçileri ve gönüllü “fahri av müfettişleri” ile denetimin genişletildiği iddia ediliyor.

Denetim kapasitesi artışı gibi görünen bu maddedeki çelişkiler ise, isminde ve kanunun ilgili maddelerinde gizli: Her şeyden önce ‘av memuru’ ile ‘doğa koruma memuru’ kavramlarının aynı görev tanımında birleştirilmesi, etik düzeyde kavramsal bir çelişki. Pratikte ise; avcılık uygulamalarını denetleyecek memurlar, yasal ve “geleneksel” avcılığı da destekleyen, hatta kaçak avcılara iki yıl sonra yeniden belge verebilecek olan DKMP sistemi içinde görev yapacak. Bu, doğrudan sistem düzeyinde bir çelişki demek.

Referans: “Saha bekçiliğinde sözleşmeli personelin de çalıştırılabilmesine imkan sağlanıyor. Tanımlardaki, “av koruma memurları” ifadesi “av ve doğa koruma memuru” şeklinde değiştiriliyor ve tanımlamada düzenlemeye gidiliyor. (…) Av koruma ve kontrollerinde Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü görevlilerine veya güvenlik güçlerine gönüllü destek sağlamak üzere Genel Müdürlükçe belirlenecek kişilere fahri av müfettişliği’ görev ve unvanı verilebilecek.”

Cumhurbaşkanınca belirlenen silahların verilmesi

“Lüzum görülen” saha çalışanlarına demirbaş olarak verilecek silahların Cumhurbaşkanınca belirleneceği ibaresi de kanunda yer alıyor. Silahların niteliğine ilişkin kararların idari ve teknik değerlendirme süreçlerinden ziyade merkezi bir karar mekanizmasına bağlanması, denetim ve hesap verebilirlik açısından belirsizlik yaratabilir.

Referans: “Orman muhafaza memurları, av ve doğa koruma memurları ve saha bekçilerinden Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünce lüzum görülecek olanlara, Cumhurbaşkanınca belirlenen silahlar demirbaş olarak verilecek.”

–

49-99 yıllık uzun süreli intifa hakları ve korunan alanlarda yapılaşma ile ilgili diğer hayati maddeler ise, topyekûn ekolojik tahribat anlamına geliyor.

Meslek örgütleri ve diğer STK’ların çağrılarını da derlediğimiz aşağıdaki ve bu bağlantıdaki içeriğimizde bu ayrıntıları bulabilir, bahsi geçen STK ve oluşumları takip ederek kıyılardan ormanlara, sulak alanlardan nehirlere kadar, kanunun yıkıcı niteliğine dair daha ayrıntılı bilgi alabilirsiniz.

Milli Parklar Kanunu geçti: Doğa ve hayvan hakları açısından ciddi bir gerileme yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

İklim krizi ve biyoçeşitlilik kaybı nedeniyle koruma statülerinin güçlendirilmesi gereken kritik bir dönemde; milli parklar, kıyılar, nehirler ve orman alanları üzerinde artan kullanım ve yatırım baskısı, ekolojik bütünlüğü ve hayvanların yaşam hakkını doğrudan tehdit ediyor.

Yaban hayatı bugün yalnızca bireysel ihlallerle değil; yasa değişiklikleri, teşvik politikaları, “kalkınma” ve “kamu yararı” adı altında sürdürülen yıkıcı ekolojik müdahalelerle sistematik biçimde baskı altındadır.

Milli Parklar Kanun Teklifi

Yaban hayatı ve yaşam alanları sermayenin tasarrufuna açılıyor

AK Parti tarafından TBMM gündemine getirilen ve Genel Kurul’da oylanan Milli Parklar Kanun Teklifi, koruma rejimini yapısal olarak dönüştürme riski taşıyor.

Teklif:

• Koruma alanlarında karar ve denetim yetkilerini Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü (DKMP) düzeyinde tekelleştirip merkezileştiriyor, bilimsel ve bağımsız denetim mekanizmalarını zayıflatıyor ve koruma-kullanma dengesini kullanım ve “sömürü” lehine genişletiyor.
• Ayrıca korunan alanlarda 49 yıla kadar, uzatma imkânlarıyla 99 yıla varan tahsis ve kullanım modellerinin önünü açıyor.

Bu tür bir düzenleme; milli parkları ve tabiat parklarını fiilen uzun vadeli yatırım alanlarına dönüştürecektir. Aynı zamanda doğanın özel şirketlere ve şahıslara on yıllar sürecek şekilde tahsis edilmesi; ekosistemlerin parçalanmasına, yaban hayvanlarının yaşam alanlarının daralmasına ve kamusal doğal varlıkların sermaye lehine devrine zemin hazırlayacaktır.

Koruma, ekonomik faaliyeti sınırlayan istisnai bir tercih değil, devletin anayasal bir yükümlülüğüdür; ilgili tüm kamu kurumlarının başlıca görev ve sorumluluklarından biridir.

Koruma statüsü taşıyan alanların “kamu yararı”, “kalkınma” ve “sürdürülebilir kullanım” söylemleriyle yapılaşmaya ve yatırım projelerine açılması, koruma hukukunun tersine çevrilmesi anlamına gelir. Ekosistemler parçalandığında yalnızca bir alan kaybedilmez; su döngüsü, türler arası besin zinciri ve ekolojik ilişkiler geri dönülmez biçimde zarar görür.

Kıyılar ve orman alanları

Statü değişiklikleriyle daralan habitatlar

Birinci derece doğal sit alanlarının “sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanı” kategorisine geçirilmesi gibi son dönemdeki güncel uygulamalar, kıyı ekosistemlerini doğrudan etkileyecektir. Bu statü değişiklikleri; deniz canlılarının ve deniz memelilerinin, kıyı kuşlarının ve diğer yaban hayvanlarının yaşam alanlarını daraltmakla kalmıyor, kıyıların kamusal ve ekolojik niteliğini de zayıflatıyor.

Benzer biçimde, orman alanlarının tek bir imzayla, Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle yakın zamanda yine orman vasfından çıkarılması uygulamaları da, habitat bütünlüğünü bozuyor ve yaban hayvanlarını parçalanmış, daralmış alanlara sıkıştırıyor.

Yaşam alanlarının hukuki statüsünde yapılan her olumsuz değişiklik, hayvanların yaşam hakkını doğrudan etkileyen ve politik-ekonomik çıkar zincirindeki sorunlu bir mesele olarak karşımıza çıkıyor.

Yasal avcılık ve kaçak avcılık

Yaban hayatı metalaştırılıyor

Yaban hayvanlarının yaşam hakkı; onları korumakla yükümlü DKMP ile Tarım ve Orman Bakanlığı gibi kamu kurumlarının yönetiminde sürdürülen yasal avcılık politikalarıyla ihlal edilmeye devam ediyor.

Meclis Genel Kurulu gündemindeki Milli Parklar Kanun Teklifi ile kaçak avcılığa ilişkin yaptırımların zayıflatılması da caydırıcılığı azaltıyor, cezasızlığı artırıyor ve koruma anlayışını zedeliyor. Yasadışı avcılık, ilgili maddelerle adeta teşvik ediliyor.

Yaban hayvanlarını sayısal veri, ekonomik değer ve av kaynağı olarak tanımlayan yaklaşım ve politikalar, onları özne olmaktan çıkarıyor. Eğlence, spor ya da turizm geliri gerekçesiyle öldürmeyi meşrulaştıran hiçbir politika, ekolojik denge ve doğa koruma iddiasıyla savunulamaz.

“Kota”, “popülasyon yönetimi” ve “av turizmi” gibi kavramlarla öldürmenin teknik ve idari bir meseleye indirgenmesini kabul etmiyoruz. Çünkü 2020-2023 yılları arasında Türkiye’nin farklı illerindeki av turizmi ihalelerinin ve Merkez Av Komisyonu kararlarının iptali için açtığımız ve neredeyse tamamını kazandığımız seri davalarda da vurguladığımız gibi av cinayettir ve yasaklanmalıdır.

Hayvancılık teşvikleri

İklim, etik ve politika arasındaki çelişki

Geçtiğimiz hafta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıklanan hayvancılık destek ve teşvik programları da iklim hedefleri ve ekolojik bütünlükle açık biçimde çelişiyor.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık %14–15’i hayvancılık sektöründen kaynaklanıyor. Küresel metan emisyonlarının önemli bir bölümü insan tüketimi için yetiştirilen hayvanlardan ve gübre yönetiminden geliyor. Metan gazı ise, 20 yıllık zaman diliminde karbondioksite kıyasla yaklaşık 80 kat daha yüksek ısı tutma potansiyeline sahip.

Hayvancılık ve hayvansal tüketime dayalı gıda politikaları;

• ormansızlaşma,
• yoğun su kullanımı,
• mera açma ve yem üretimi için habitat tahribatı,
• toprak ve su kirliliği gibi çok boyutlu ekolojik sonuçlar doğuruyor.

Yüksek emisyonlu ve geniş arazi kullanımına dayanan bu gıda sisteminin dünyada ve Türkiye’de hükümetler eliyle teşvik edilmesi, bitki bazlı üretim ve beslenmeye dair farkındalık ve teşvik sağlanmaması, iklim politikalarıyla açık bir çelişki yaratıyor.

Bunun ötesinde, hayvanların sistematik sömürüsüne dayanan bir üretim modelinin kamu kaynaklarıyla desteklenmesi etik ve politik açıdan da sorunlu.

Antalya COP31 süreci

Ekolojik tutarsızlık

Türkiye’nin Antalya’da ev sahipliği yapacağı COP31 süreci yaklaşırken, iklim diplomasisi ile iç politika uygulamaları arasında da tutarlılık bekliyoruz.

Korunan alanların yatırım baskısına açılması, orman statülerinin değiştirilmesi ve hayvancılık gibi yüksek emisyonlu sektörlerin teşvik edilmesi; iklim müzakerelerinde verilen mesajlarla örtüşmüyor.

İklim krizi yalnızca karbon hesabına indirgenemez.

• Ormanların, nehirlerin, sulak alanların, kıyıların ve milli parkların bütüncül biçimde korunması zorunludur.
• Yaban hayatı ve korunması “tür bazlı” değil, “habitat bütünlüğü” temelinde ele alınmalıdır.
• Hayvanlar ekonomik kaynak değil, yaşam hakkına sahip bireyler olarak tanınmalıdır.
• Koruma statülerini zayıflatan, yaşam alanlarını daraltan ve hayvanları metalaştıran politikalar terk edilmeli; ekolojik bütünlüğü, hayvanların yaşam hakkını ve anayasal çevre hakkını esas alan gerçek bir koruma yaklaşımı benimsenmelidir.
• İklim krizinin en temel sebeplerinden biri olan hayvancılık ve hayvan tüketimi değil, etik bitki bazlı üretim ve tüketim gibi etik ve adil gıda sistemleri inşa edilip teşvik edilmelidir.

3 Mart Dünya Yaban Hayatı Günü’nde çağrımız net:

Hayvanları, yaşam alanlarını ve ekosistem bütünlüğünü yatırım ve sömürü politikalarına karşı koruyan; bireylerin ve toplumun anayasal çevre hakkını ve türler arası adaleti esas alan gerçek bir koruma rejimi derhal hayata geçirilmelidir.

–

3 Mart Dünya Yaban Hayatı Günü’nde güncel etik ve ekolojik sorunlar yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Çevre Kanunu ile ilgili Milli Parklar Kanun Teklifi; milli parkları, tabiat parklarını, sulak alanları ve tabiatı koruma alanlarını Turizmi Teşvik Kanunu kapsamına alıyor. Otel ve turistik işletmelerin önü açılıyor. Koruma alanları, yatırım ve ekonomik çıkar alanlarına çevriliyor.

Milli park ve tabiat parklarında özel kişi ve şirketlere turistik tesis izni verilebilecek. İntifa hakkı 49 yıl, bazı durumlarda 99 yıla kadar çıkabilecek.

Bir ekosistem için 99 yıl, neredeyse geri dönülmez bir müdahale ve sömürü süresi demek.

Yol inşaatı, elektrik hatları, petrol-doğalgaz boru hatları, trafo, su ve atık su tesisleri yatırımlarına izin verilebilecek.

Bunlar;
• Habitat parçalanması
• Yaban hayatı koridorlarının kesilmesi
• Gürültü ve ışık kirliliği
• Ekolojik dengenin bozulması anlamına geliyor.

Kaçak avcılığa “fiili af” çıkıyor

AKP milletvekillerinin imzasıyla gündeme getirilen, Çevre Kanunu ile bağlantılı Milli Parklar Kanun Teklifi’ne göre; kaçak avcılık yapanların avcılık belgeleri artık kalıcı olarak iptal edilmeyecek. İki yıl sonra yeniden hayvan katledebilecekler. Yasal avcılık ve av turizmi halihazırda cinayet iken, kaçak avcılığın da devlet eliyle teşviki kabul edilemez.

Düzenlemeden etkilenebilecek alanlar:

• 50 milli park

• 274 tabiat parkı

• 136 sulak alan

• 85 yaban hayatı geliştirme sahası olarak belirtiliyor.

Bunlar yatırım arazisi değil; binlerce bitki ve hayvan türünün yaşam alanı.

Koruma kılıfıyla;
• Ticarileştirme
• Uzun süreli kullanım devri
• Yapılaşma
• Zayıflatılmış yaptırımlar getiriliyor.

Magma Dergisi’nde 23 Şubat’ta yayımlanan içerikte Tartışmalı Maddeler başlığı altında bu başlıklara dair ek bilgiler bulabilirsiniz.

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Vegan Derneği Türkiye (@tvd.org.tr)'in paylaştığı bir gönderi

Türkiye Ormancılar Derneği: Kanun teklifi geri çekilsin

BirGün gazetesinde yer alan habere göre, Türkiye Ormancılar Derneği de açıklama yaparak kritik noktalara dikkat çekti ve kanun teklifinin geri çekilmesi çağrısında bulundu. Dernek açıklamasında; “Milli Parklar Kanunu’nda değişiklik öngören teklif, ülkemizin en değerli doğal alanlarını korumak yerine, bu alanları turizm, enerji, madencilik ve ticari faaliyetlere açan bir anlayışla hazırlanmıştır,” denildi.

Özellikle av katliamına yönelik bilgilendirmelerinde atıfta bulundukları teklif gerekçesi düzenlemenin ardındaki ticari yaklaşımı da gözler önüne seriyor: Teklif gerekçesinde yer alan ‘av kaynaklarının milli ekonomiye faydalı olacak şekilde değerlendirilmesi’ ifadesi, canlı yaşamını ekonomik bir meta olarak gören sakıncalı bir anlayışı yansıtmaktadır.

Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği: Milli parklar ranta açılamaz

BirGün gazetesinde yer alan bir başka güncel habere göre, Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği de açıklama yaptı. Haberde öne çıkan başlık ve alıntılar şu şekilde:

TBMM’de görüşülen teklif ile Milli Parklar Kanunu’nun yanı sıra 175 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve Kara Avcılığı Kanunu’nda da değişiklik yapılmasının öngörüldüğünü belirten Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği Başkanı Salih Usta, bazı idari yaptırımların Doğa Koruma ve Milli Paklar Genel Müdürlüğü’ne (DKMP) devredildiğini, kurumun idari ve mali açıdan “güçlendirilmiş” gibi gösterilse de döner sermayeli ve kâr odaklı bir yapıya dönüştürüldüğünü söyledi.

Usta, açıklamasında söz konusu teklif ile korunan alanların koruma statüsünün düşürüldüğünü, milli parklar ve tabiatı koruma alanlarında yapılaşmanın önünün açıldığını belirterek, kurumun aslı görev ve yetkilerinin özelleştirildiğini söyledi.

“Korunan alanlar yatırım ve işletme mantığıyla yönetilemez. Doğa koruma bir kamu hizmetidir, ticari faaliyet değildir” diyen Usta, teklifin kamu yararı ilkesinden uzak olduğunu ifade etti.

Milli parkların büyük bölümünün “orman” sayılan alanlardan oluştuğunu belirten Usta, orman alanlarında imar planı yapılmasının Anayasa’ya ve 6831 sayılı Orman Kanunu’na aykırı olduğunu vurguladı. Buna rağmen korunan alanlarda imar planı yapılmasına olanak tanıyan düzenlemelerin yer aldığını kaydetti.

Tasarıyla kamu arazileri üzerinde özel şirketler lehine çeşitli kullanım haklarının tesis edilmesinin önünün açıldığını belirten Usta, bunun özelleştirme anlamına geldiğini söyledi: Usta “Birilerinin zenginliğine zenginlik katmayı amaçlayan bu düzenlemelerin ne kamu yararıyla ne de doğa korumayla ilgisi vardır. Bu, kamu varlıklarının peşkeş çekilmesidir” diye konuştu.

Teklifte Kara Avcılığı Kanunu’na ilişkin değişikliklere de dikkat çeken Usta, mevcut yasaya göre kaçak avcılık gibi fiillerin tekrarı halinde avcılık belgelerinin süresiz iptal edildiğini anımsattı. Yeni düzenleme yasalaşırsa, belgesi süresiz iptal edilenlerin iki yıl sonra yeniden belge alabileceğini belirtti. “Suça ‘kabahat’ diyerek caydırıcılığı ortadan kaldıran bir anlayış, yaban hayatını koruyamaz” diyen Usta, düzenlemenin kaçak avcılığı teşvik edeceğini savundu.

İklim Adaleti Koalisyonu: Milli parklara müdahale edilemez

İklim Adaleti Koalisyonu tarafından 23 Şubat’ta yapılan açıklama 12 farklı ekoloji ve doğa koruma örgütünün imzasıyla kanun teklifinin geri çekilmesi gerektiğinin altını çizerken, koruma statülerinin zayıflatılmasını değil, aksine güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor:

“Milli parklar; biyolojik çeşitliliğin, su varlıklarının, orman ekosistemlerinin ve doğal–kültürel peyzajın bütüncül olarak korunduğu alanlardır. Bu alanların varlık gerekçesi, doğayı ekonomik değer üzerinden değil, yaşam üretme kapasitesi ve ekolojik işleyişi üzerinden tanımaktan kaynaklanır.

Bu bağlamda milli parklar; turizm yatırımlarına açılacak alanlar, ticari işletmelerle parçalanacak mekânlar, enerji ve madencilik projelerine tahsis edilecek sahalar, altyapı ve yapılaşma rezervleri, kamu-özel işbirliği modeliyle işletilecek ticari kompleksler, “ekoturizm” söylemi altında kalıcı yapılaşmanın meşrulaştırılacağı bölgeler olarak ele alınamaz. Su havzaları, yaban hayatı koridorları ve karbon yutakları üzerindeki baskı, ekosistem bütünlüğünü geri dönülmez biçimde zayıflatır.”

Bursa Su Kolektifi: Yasa teklifi Genel Kurul gündeminden çekilmelidir

Bursa Su Kolektifi, 23 Şubat’ta DKMP 2. Bölge Müdürlüğü önünde yaptıkları basın açıklamasında kanun teklifinin ekosistem ve hayvanlar için ne tür tehlikeler barındırdığını madde madde anlatırken akademisyenler, meslek örgütleri ve halkın tüm itirazlarına rağmen Uludağ Milli Parkı’nın yakın zamanda benzer politikalarla nasıl talan edildiğini aktardı:

“Geçen hafta mecliste görüşülmeye başlanan Milli Parklar Kanun Değişikliği Teklifinde, milli parklarda koruma niteliğini derin ölçüde bozacak maddeler bulunmaktadır. Birçok ülkede bir dal bile kırsanız cezalandırılırsınız. Bu teklif dünyada gittikçe alt sıralara düşen Türkiye’nin en güçlü korunması gereken milli parkları, tabiat parklarını vahşi kapitalizme talanına açan açık beyanıdır. (…)

Milli parklar, 24 yıllık AKP iktidarının maden, enerji ve inşaat temelli ekonomisine karşı hep ayak bağı olarak görüldü. Gelibolu ile Kapadokya Tarihi ve Kültürel Milli Parkları Alan Başkanlığına devredildi.

Milli Parklar Kanunu’na aykırı yüzlerce proje bizzat Tarım ve Orman Bakanlığı’na yaptırılarak kendi varlığına ihanet eden Bakanlık durumuna düşürüldü. Uludağ Milli Parkında turizm, yapılaşma yöndeki projelere Bursa Barosu ve akademik odalarca açılan onlarca davada bu ihanet belgelenerek projelerin çoğu iptal edildi. Uludağ Milli Parkı %16’sı olan 2100 hektarı, tüm karşı duruşa rağmen 2023’te kanunla Uludağ Alan Başkanlığı’nın rant projelerine terk edildi.

Milli Parklara Dokunma!
basın açıklamamızı bugün Bursa Doğa Koruma Milli Parklar Müdürlüğü önünde gerçekleştirdik

Milli parklar varlığımızın sigortasıdır.

MİLLİ.PARKLARI TALANA, SERMAYEYE AÇAN TEKLİFİ MECLİS GÜNDEMİNDEN DERHAL GERİ ÇEKİN

Basın açıklaması metni görsellerde pic.twitter.com/K8qpb8ifzM

— Bursa Su Kolektifi (@BKolektifi) February 23, 2026

İstanbul Barosu Çevre, Kent ve İmar Hukuku Komisyonu: Anayasa’ya ve doğa koruma ilkelerine aykırı

İstanbul Barosu’nun ilgili komisyonunun ise, 17 Ekim 2025 tarihinde yayımladığı “Milli Parklar Kanunu ve Bazı Kanunlar İle 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair 10.10.2025 Tarih 2/3308 Sayılı Kanun Teklifine İlişkin İnceleme” başlıklı yazısında, aşağıdaki başlıkları öne çıkararak kanun teklifinin Anayasa’ya ve doğa koruma ilkelerine aykırı olduğunu vurguladığı, kanun teklifinin TBMM Genel Kurulu’ndan geçmemesi için çağrı yaptığı görülüyor:

• Teklif’in gerekçesinde doğayı gerçek anlamda korumaktan çok, tabiat alanlarını kontrol altına almayı ve turizm ile ekonomik getiriye açmayı hedefleyen bir dil kullanılmaktadır.
• Teklif’te korunan alanlara dair izin süreçleri özel kişi ve şirketler lehine yeniden düzenlenmektedir.
• Kanun Teklifi, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu’nda yaban hayatının korunmasını zayıflatan değişiklikler öngörmektedir.
• Teklif; 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun yanı sıra 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu ve 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu’nda düzenlenen geniş kapsamlı görev, denetim ve yetkilerin Bakanlıklardan alınıp Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğüne devrini öngörmektedir.

“Sonuç olarak 15.10.2025 tarihi itibarıyla Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu tarafından onaylanarak önümüzdeki günlerde TBMM Genel Kurulu’nda tartışılacak Teklif’in yasalaşması halinde; tarım alanlarımızda, kıyılarımızda, ormanlarımızda, derelerimizde günden güne artan tahribatla birlikte milli ve milletlerarası düzeyde değerlere sahip milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı, tabiatı koruma alanları ve yaban hayatı koruma bölgelerindeki tahribatlar hız kazanacak, buna ilişkin denetim ise zayıflayacaktır.

Teklif’in özü itibarıyla kamuoyunda “Süper İzin Yasası” olarak bilinen 7554 Sayılı Kanun doğrultusunda, bir nevi mezkur kanunla öngörülen düzeni tamamlayıcı bir anlayışla hazırlandığı açıktır.

İdare’ye -Anayasa’nın 63. maddesi gereği- yüklenen “tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunmasını sağlamak ve bu amaçla destekleyici ve teşvik edici tedbirleri almak” yükümlülüklere aykırı işlem ve eylemlerde bulunma imkanı tanıyan bu Teklif’in TBMM Genel Kurulu’ndan geçmemesi için yurttaşlarımızı, sivil toplum kuruluşlarını, meslek örgütlerini ve meslektaşlarımızı dayanışmaya çağırıyor, yasa koyucuları Anayasa’ya ve doğa koruma ilkelerine aykırı Teklif’i reddetmeye davet ediyoruz.”

Bu yasanın ormanda yeri yok!
Milli Parklarda talanın ilk 5 maddesi Meclis’ten geçti. Hassas alanlarda turistik yapılaşmanın ve özel şirketlere devrin önü açıldı, işletme süresi 99 yıla çıktı… @aysenbaloglu çizdi.https://t.co/7V4iNN8eRr pic.twitter.com/lkiVSFIH2P

— Muzır Yayın (@muzirorg) February 23, 2026

Çevre Kanunu değil, rant düzenlemesi

Doğa yatırım alanı, yaban hayatı gelir kalemi değildir.

Lütfen siz de Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nü (DKMP), siyasi partileri, Çevre ve Tarım bakanlıkları ile milletvekillerini paylaşımlarınızda etiketleyin. Bu düzenlemeye onay vermediğinizi açıkça yazın, tepkinizi gösterin. #MilliParklarKanunTeklifiGeriÇekilsin

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Vegan Derneği Türkiye (@tvd.org.tr)'in paylaştığı bir gönderi

–

Kaynak: Bianet, Anka Haber Ajansı, BirGün, T24, BursaPort, Magma, TBMM

Güncellemeler: Sivil toplum kuruluşlarından gelen her yeni açıklama ve eylem ile birlikte bu içeriği güncelliyoruz.
Oluşturma:
19.02.2026

Güncellemeler:
1. 12.03.2026 06:19
2. 24.02.2026 – 11:15
3. 21.02.2026 – 00:40

TBMM izniyle 99 yıllığına talan: Milli Parklar kanun teklifi ve Çevre Kanunu değişikliği yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Bu yılın ilk 6 ayında yaşanan 1.000’in üzerindeki orman yangını pek çok türe büyük zararlar vermişken yaban hayvanı popülasyonunu baskı altında bırakan av sezonunun açılması kabul edilemez.

Hayvanların yaşam hakkının korunması ve yaban hayatına önüne geçilemeyecek büyük zararların gelmesini engellemek için av sezonunun iptal edilmesini talep ediyoruz.

Sizler de Cimer üzerinden Tarım ve Orman Bakanlığı yetkililere seslenerek yaşadığımız kayıpları sorabilir ve av sezonunun iptal edilmesini talep edebilirsiniz.

Cimer Metni

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın açıklamasına göre bu yılın ilk 6 ayında bin 305’i ormanlık alanda, bin 739’u da orman dışında olmak üzere toplam 3 bin 44 adet yangın çıkmış; Antalya, Mersin, Kırklareli, İstanbul-Silivri, Adana-Ceyhan, Uşak-Eşme’de süregelen yangınlar kontrol altına alınmıştır.

Özellikle Adana, Mersin ve Antalya, her yıl “av turizmi” kapsamında en fazla sayıda yaban keçisinin öldürüldüğü yerler olmakla birlikte, avcılık sadece bu kapsamda değil Merkez Av Komisyonu Kararı ile her yıl birçok tür bakımından birçok farklı şehirde ve avlakta sürdürülmektedir.

Bu bağlamda Tarım ve Orman Bakanlığından, 4982 sayılı Bilgi Edinme Kanunu çerçevesinde aşağıdaki sorularıma yanıt talep etmekteyim:

Tarım Orman Bakanlığı yangınların ardından av turizmine ve avcılığa yönelik işlemlere devam ettiğine göre, Avrupa’nın Yaban Hayatı ve Doğal Yaşama Ortamlarının Korunması Sözleşmesi ve Kara Avcılığı Kanunu ile bu kanun kapsamında yürürlüğe konan yönetmelikler gereğince elinde tüm bu bölgelere dair bir envanter bulunuyor olmalıdır. Diğer türlü Bakanlığın avcılığa dair idari işlemlerine devam edebilmesi düşünülemez. 

1-Bu envantere göre 2025’in ilk 6 ayında çıkan yangınlarda toplam kaç yabanda yaşayan hayvan hayatını kaybetmiştir?

2-Bu yabanda yaşayan hayvanların türleri nelerdir? Hangi türden, nerede, kaç kayıp yaşanmıştır?

3-Bu kayıplara rağmen veya kayıp belirlenemiyorsa Bakanlık’ın envanterinin ulusal ve uluslararası düzenlemelere uygun olmadığı düşünüldüğünde, yine de av sezonu bu yıl da açılacak mıdır?

Yukarıda belirttiğim sorularıma cevap verilmesini ve bu sorularla bağlantılı olarak Bakanlığın av sezonunu iptal etmesini talep ederim.

Cimer Üzerinden Soruyoruz: Yangınlarda Yaban Hayatının Ne Kadarını Kaybettik? yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.