Zira iklim acil durumu bağlamında böyle güçlü bir bilimsel, “politik” ve demokratik konsensüs olmasına karşın, Greta’nın iklim krizine karşı yaptıklarından biri, -hem de kendi ifadesiyle en uygulanabilir, bireysel ve samimiyet göstergesi olanı- evet, vegan olması, ya konusu açılsa bile hızla geçiştiriliyor ya da ilgisiz kalınarak tamamen unutulmuşluğa terk ediliyor.

Halbuki, katıldığı söyleşilerde sorulduğunda, sistemik olarak dönüştürülmesi gerekenlere paralel olarak iklim kriziyle mücadele için bir birey olarak yaptıklarını sayarken önce iklim ayak izini azaltmak amacıyla 10 yaşında vegan olduğunu (hatta babasının da aynı sebeple vegan olmasını ve annesinin de %99 vegan olmasını sağladığını), fosil yakıtlardan uzaklaşmak amacıyla toplu taşıma tercih ettiğini ve uçağa binmediğini, ayrıca, kesinlikle ihtiyacı olmayan hiçbir şeyi satın almadığını, iklim ayak izi fazla olan ürün alışverişinden ve tüketim tarzlarından kaçındığını belirtiyor.

İklim grevlerine vb. iklim eylem/etkinliklerine katılmasının ve iklim meselesiyle ilgili bilim-temelli iletişimde bulunmasının yanı sıra, bu tür bireysel seçimlerinin sistemik dönüşüm beklentilerine paralel olmasını samimiyetinin bir göstergesi olarak gördüğünü ve herkesten bu tür çabalar beklediğini de sözlerine her fırsatta ekliyor.

Bununla birlikte, aldığı medya desteği, sivil toplum örgütlerinin desteği, bilimsel/akademik çevrelerin desteği, küresel toplulukların desteği, özel sektör desteği ve politik üst-düzey destekler veganlık dışındaki diğer hususları iklim bağlamında çok kez takip edip söylem ve eylem alanlarında ilerletirken yalnızca veganlığın gerekliliğiyle ilgili hususta sessiz kalınmakta.

Bu noktada en birincil ve olası bariyerlerin iklim krizi mücadelesi veren kişi ve kuruluşların vegan olmamalarından ötürü bir tür bastırma, yüz çevirme ve yok sayma tutumu içerisine girmelerine yol açan motivasyonlar olduğu analizlerde öne çıkmakla beraber başkaca güç ilişkilerinin de özellikle medyanın habercilik yaklaşımlarını bu anlamda sansüre yakın bir tarzda biçimlendirebileceği olasılığını dikkate almak konunun açıklığa kavuşturulmasında tamamlayıcı bir işlev görebilir.

Yararlanılan kaynaklar: PETA, Livekindly, Plantbasednews, Veganfriendly, Totallyveganbuzz

Greta Thunberg vegan da iklim acil durumu hassasiyetinin bu kritik göstergesi ‘sansürleniyor’ mu? yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Ben bir MeBO EYOKÖS kişisiyim. Medya ve bilgi olanaklarıma ilişkin her tür tıklama, gönderi ve paylaşım kararımı uygulamadan önce HESKET (Haklar, Eğitim/Ekonomi, Ses çıkarma, Kültürlerarası diyalog, Etik, Tıklama bilgeliği) maddeleri temelinde kendi kararlarımı gözden geçireceğime söz veriyorum:

Haklar: Çevrim içi ve çevrim dışı haklarım ve faaliyet bağımsızlığımla bir küresel vatandaş (yasal bir statü söz konusu değil elbette ama küresel sorumluluklar ve özgürlük bilinci metaforu anlamında bir “dünya vatandaşı”) olduğum gerçeğini tanımaktayım. Çevrim içi gönderilerimin başkalarının haklarına yönelik veya kendim için hem görünür hem de bilinmeyen sonuçları olabileceğinin farkındayım. Gönderi ve paylaşım yapma öncesinde eleştirel düşünmek önemli. Bir hata yapsam bile etik gereklere göre davranacağım ve onu düzelteceğim.

Eğitim/Ekonomi: Küresel bir köy ve ekonominin parçası olduğum gerçeğini tanımaktayım. Tam okuryazarlığımın medya ve bilgi okuryazarı olmamı kapsadığını anlıyorum. Bu yüzden, bilgi, medya ve teknolojik yeterliklerin peşinde olma yoluyla kendimi güçlendirmem ülkemin, bölge ve dünyanın barışı ve sürdürülebilirliğine katkı sağlayabilir.

Sesini çıkar: Herkes için medya ve bilgi okuryazarlığının bir eş-eğitimcisi olmanın gereklerini yaparak ve bu konuda sesimi çıkarıp paylaşımda bulunarak kendi sorumluluğumu üstlenme sözünde bulunuyorum. Kendini ifade etmenin ve yaratıcılığın peşinde olacağım ve savunusunu yapacağım. Çevrim içi ve çevrim dışı mecralarda olumlu gelişim-yöneltimli konuşmaların itici gücü olacağım.

Kültürlerarası diyalog: Benimkilerle aynı çizgide olmayabilen ve başka kişilerin sahip oldukları çeşitli inançların olduğu gibi farklı kültürel ve dinsel görüşlerin farkındayım. Hemfikir olabilirim veya olmayabilirim gerçeğine karşın karşılaştığım şeyleri başkalarının bakış açısından görmeye çabalayacağım. Kişilerin kültürel anlayışına ve kültürlerarası diyaloğa dahil olmak üzere bilgilendirilmiş kararlar verme hakkını hem kendim hem de başkaları için yükseltmekte MeBO’yu bir alet olarak görmekteyim. Medya ve bilgi okuryazarı bir kişi olarak hiçbir şekilde nefretin yayılmasına neden olmayan bir diyaloğun gereklerini görev edineceğim.

Etik: Doğru olmadığını veya gerçeklere dayanmadığını bildiğim hiçbir bilgiyi paylaşmayacağım. Fikri (mülkiyet) hakları dahil olmak üzere başkalarının çevrim içi haklarına ve gizliliğine saygılıyım. İçerik gönderdiğimde ve paylaştığımda etik yargılarda bulunacağım. Başkalarından içerik paylaştığım her defasında referans belirteceğim ve okurların yorumumun kaynağına erişmelerine olanak sağlayacağım ki kendi yargılarını oluşturabilsinler.

Tıklama bilgeliği: Bilgi, medya, teknoloji ve iletişim alanlarının genel görünüşü ve düzenlemeleri her yaştan kadın ve erkeği eşit derecede ilgilendirmektedir. MeBO’yu toplumsal cinsiyet eşitliğinin gerçekleşmesine yardımcı olmak için bir alet olarak anlıyorum. MeBO yeterliklerimi edindikçe yetenek ve fırsatlarımın olanaklı kıldığı ölçüde her yaştan kadın ve erkeğin eşit hakları yararına kullanmayı üstlenmiş bulunmaktayım. Herhangi bir çevrim içi veya çevrim dışı bilgiyi değerlendirmeye alırken medya ve bilgi okuryazarlığı tavır, bilgi ve becerilerimi uygulayacağımı ve onu arkadaşlarım ve ailemle paylaşacağımı taahhüt ederim.

İngilizce aslından Türkçeleştiren: Barış Bayram (26/4/2019)

Orijinal tam metin: UNESCO mil clicks

Eleştirel Düşün ve Bilgece Tıkla (UNESCO MeBO EYOKÖS ANLAŞMASI) yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Plastik poşet kullanımı kişi başı yılda ortalama 3 kg karbon ayak izi bırakırken et tüketimi kişi başı yılda ortalama 790 kg karbon ayak izi bırakarak iklim krizine 263 kat daha az olumsuz bir katkı sağlamakta. Dolayısıyla, bu konuyla ilgili gerçeklere ters yönde gelişmiş olan algının birincil sorumlusu, iklim krizine yol açan kişisel eylemlerimize ilişkin ana akım medyada çıkan yanlış/çarpıtıcı/yetersiz haberlerin kamuoyunu yanıltıcı/eksik bilgilendirme yoluyla olumsuz etkilemesi olarak karşımıza çıkıyor.

Eldeki veri ve bilim-temelli hesaplamalara rağmen ulaşılan sonuçlarla böyle aşırı derecede farklı oranlarda çelişen inançların oluşmasına neden olan, gerçeklikten kopuk ve yaygınlık kazanmış bahse konu algının yaratılmasına yönelik manipülasyonların halen birincil aracı olan ana akım medyanın bu sorunlu gidişatla yüzleşmesi için anketle söz konusu verilerin karşılaştırıldığı haberlere Alman basınında geniş yer verildi.

Ankette ana soru olarak yöneltilen “Ortalama bir kişinin karbon ayak izini azaltmakta en güçlü etkiyi yaratacak (sonuca en fazla etki edecek) olan kişisel eylem nedir?” sorusuna Almanya’daki katılımcıların %22’si “plastik poşet kullanmamak”, %18’i “yılda 1 kez daha az uçak seyahati yapmak”, %16’sı “modern ısıtma ve yalıtım”, %15’i “bölgesel ve mevsimsel gıda tüketimi”, %14’ü “yakıt-verimli araç kullanmak”, %10’u “et tüketmemek” ve %5’i “elektronik eşyaların fişlerini kapalı durumdayken çekmek” şeklinde yanıt vermiş.

Aynı anket A.B.D.’de gerçekleştirildiğinde de “plastik poşet kullanmamak” yanıtı %22’de kalırken “et tüketmemek” yanıtı %12’de kalmış ve böylece gerçeklerin yine çok uzağında bir sonuca ulaşılmış.

Medyanın haber konusu seçimlerinin ve toplumu ilgilendiren meseleleri ele alırken çerçeveleme ve sunum tarzlarının ne kadar kritik önemde olduğu bu çarpıcı örnekle bir kez daha gözler önüne serilmişken hayvan katkılı ürünlerin tüketiminin iklim krizi ve diğer çevre sorunları açısından nasıl temel bir sorun teşkil ettiğinin daha doğru ve etkili iletişilmesi gerektiğine A.T. Kearney adlı küresel yönetim danışmanlık firmasının sağladığı yukarıdaki hesaplamalar sonrasında birçok uzman tarafından dikkat çekilmekte.

Yararlanılan kaynaklar:
1 – https://www.linkedin.com/pulse/what-reduces-our-personal-co2-footprint-we-have-clue-frank-bilstein/
2 – https://www.atkearney.com/

Medya için öz eleştiri zamanı! İklim krizi, poşetler ve “et” tüketimine dair yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.