Sütaş Süt Ürünleri A.Ş şirketinin “Çiftlikten Sofralara Sütaş’ın Harika Dünyası” ifadesi ile görselde ineklerin çayırda gösterildiği reklamı da bunlardan biridir.

Bu doğrultuda Vegan Derneği Türkiye olarak Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu Başkanlığı’na başvuruda bulunduk. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve bu kanun kapsamında düzenlenmiş olan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği kapsamında, ilgili reklamın tüketiciyi aldatıcı, yanlı ve/veya yanıltıcı unsurlar ihtiva ettiğini belirttik. Söz konusu reklam hakkında Reklam Kurulu Başkanlığı tarafından inceleme yapılarak kanun ve yönetmeliğe açıkça aykırı olduğundan yayından kaldırılması, durdurulması, düzeltilmesi ve idari para cezası da dahil olmak üzere takdir olunacak diğer yaptırımların uygulanması, alınan kararların kamuoyu ile paylaşılmasını bekliyoruz.

Sütaş, sütünü kullandığı ineklerin çayırlarda özgürce dolaşan, her biri mutlu ve iyi bakılan inekler olduğunu vaat etmektedir. Bu vaat üzerinden, tüketicilere kendi ürünlerini satın almaya teşvik etmektedir. Bu durum hem gerçeğe aykırıdır hem de tüketicilerin satın almış oldukları ve tükettikleri ürünlerin nasıl ve ne şekilde üretildiği konusunda aldatıcı kanı oluşturma gayesi taşımaktadır.

Nitekim hayvanlar kullanılarak üretilen ürünler ile ilgili olarak tüketicinin, hayvanlara nasıl davranıldığı ve bu süreçte hayvanların neler yaşadığı ile ilgili, doğru bilgiye erişim hakkı, aynı zamanda Anayasa’nın 24. maddesinde tanınan vicdan hürriyetinin bir parçasıdır.

Şikayetimiz ile birlikte, süt endüstrisindeki hayvan zulmü ve sömürüsünün daha görünür olacağını, algılarımıza oturtulmaya çalışılan mutlu resmin gerçeklerden çok uzak olduğunun fark edilebilmesini umuyoruz.

Not: Videodaki “REKLAMLAR” Sütaş’a ait sosyal medya platformlarında ve medya organlarında yayınlanmıştır. “GERÇEKLER” ise Sütaş’a ait tesislerde çekilmiş ve çevrimiçi haber sitelerinde yayınlanmış görüntülerdir.

“Çiftlikten Sofralara Sütaş’ın Harika Dünyası” reklamının yayından kaldırılması için başvuru yaptık yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

İlk gösterimi Cannes’da yapılan belgesel, 14 Ocak’ta İngiltere sinemalarında gösterime girdi. 11 Şubat’ta ise, Türkiye dahil dünyanın farklı ülkelerinde MUBİ’de yayınlanacak.

Annelerinden çalınan yavruların ve anne ineklerin acısı

İnek, Akademi ödüllü yönetmen Andrea Arnold’un ilk uzun metrajlı belgeseli. Polonyalı görüntü yönetmeni Magda Kowalczyk ile birlikte, belgeselin öznesi olan ineğin perspektifini izleyicilere yansıtabilmek için çekimlerde el kamerası kullandı. Bu sayede izleyiciler, tüm filmi, vücudu yıllarca sömürüldüğü için bozulan anne ineğin bakış açısı üzerinden deneyimliyor.

Film, Luma’nın kızını doğurmasıyla başlıyor. Çiftlik çalışanları yavrusunu hızla kendisinden uzaklaştırırken izleyiciler, çaresizlik içinde bebeğinin arkasından çığlık atan Luma’yla ve kendisinden çalınmış olan iki kızıyla tanışıyor.

Böylesine zorlu anlar, dünyanın dört bir yanındaki ineklerin, insanların süt üretimi için katlandıkları acıları ortaya koyuyor. Yönetmen Arnold, verdiği bir röportajda, “Sütün nasıl temin edildiğine dair hiçbir fikri olmadığını söyleyen pek çok insanla karşılaştım. Açıkçası sütün ineklerden geldiğini biliyorlardı, fakat buzağıların süt üretmek için annelerinden çalındığını bilmiyorlardı,” diyor.

Istırap dolu rutine şahit oluyoruz

94 dakikalık belgesel, yalnızca Luma’nın bir anne olarak bebeklerini kaybetmesinin acısını ekrana yansıtmakla kalmıyor, aynı zamanda Luma’yı monoton süt üretimi rutini boyunca takip ediyor. Karanlık sağımhanelerde sütü sağılan Luma, her seferinde zorla hamile bırakılıyor. Doğum yaptıktan sonra ise döngü yeniden başlıyor.

Belgeselin tek “kısa mutluluk anı” ineklerin geçici olarak yeşil meralara bırakıldığı an. Bu da sadece onların neşesiz varoluşunun altını çiziyor.

Arnold, “Cannes gösteriminde birçok arkadaşım ağladı. Ertesi gece başka bir gösterimimiz vardı ve yine aynı tepkiyle karşılaştık. Bence pek çok insan böylesine etkilenmelerinin ardındaki sebebi bilmiyor,” diyor.

“İnek” ve “Gunda” belgeselleri izleyicilere, dünyayı hayvanların bakış açısından gösterme konusunda mükemmel bir iş çıkarıyor. İkisinde de anlatım yok, herhangi bir mesaj kaygısı da; sadece gerçekleri olduğu gibi aktarıyorlar.

Gerçekler ise çok net: İnsanlar “et”, süt ve yumurta tüketebilsin diye hayvanlar çok acı çekiyor.

Dünyayı Luma gibi hayvanlar için daha iyi bir yer haline getirmek mi istiyorsunuz? Hayatınızdan hayvan sömürüsünü çıkararak vegan olup hem etik hem de sağlıklı ve ekolojik bir yaşam sürebilirsiniz.

Kaynak: Chooseveg

Cannes Film Festivali’nde seyircileri gözyaşlarına boğan “İnek” belgeseli Şubat’ta gösterimde yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

İngiltere’nin Midlands bölgesindeki bir okul, vegan öğrenciler için bitkisel süt seçeneği sunmayı reddetti. Sophia’nın babası, sözlü ve yazılı olarak defalarca sunduğu talep ve başvuruların ısrarla geri çevrilmesi üzerine vegan derneğiyle birlikte okul yönetimine yasal yükümlülüklerini hatırlattı. Baba, dokuz ay sonunda haklı mücadeleyi kazandı.

Cranmore Anaokulu, ücretsiz süt programı kapsamında öğrencilerine yalnızca inek sütü verirken, hayvansal süt tüketmeyen öğrenciler için herhangi bir bitkisel süt seçeneği sunmadı. Dışarıdan süt getirilmesine izin vermeyen ve öğrencilere hayvansal süt tüketimini dayatan okul yönetiminin ayrımcılığa ve dışlanmaya sebep olan bu uygulaması, Sophia adlı vegan öğrencinin hayvansal süt ve süt ürünlerine alerjisi olan sınıf arkadaşıyla birlikte “süt saatine” katılamamasıyla ortaya çıktı.

Sophia’nın babası Paul Roberts ilk başta müdüre, okulun bedava süt programına bitki temelli sütlerin dahil edilmesi talebini sözlü ve yazılı olarak iletti. Müdürün bu talebi reddetmesi üzerine Roberts bir dilekçe daha hazırlayarak bu kez başvurusunu okulun yönetim organına iletti. Dilekçede yer alan ayrımcılık iddiasını kabul etmeyen okul, Roberts’ın talebini bir kez daha reddetti.

Nisan 2021’de yapılan bir anket*, vegan öğrencilerin yaklaşık %73’ünün ahlaki tutumları ve inandıkları değerler sebebiyle alay edildiğini, bu nedenle okulların marjinalleştirilen grupların dezavantajlı hale getirilmesini önlemek için ellerinden gelen her şeyi yapma konusunda yasal bir görevi olduğunu ortaya koydu.

Veriler ayrıca ankete katılanların %42’sinin vegan yaşam tarzları nedeniyle zorbalığa uğradığını gösterdi.

Hukuki yükümlülük

Gelen olumsuz yanıtlar karşısında pes etmeyen Roberts, diğer vegan ebeveynlerden tavsiye almak için bu olumsuz süreci sosyal medyaya taşıdı. Primary Veducation‘dan Laura Chepner’ın yönlendirmesiyle The Vegan Society Uluslararası Haklar Başkanı Dr. Jeanette Rowley ile irtibata geçen baba, dernek ile birlikte yaptıkları başvurunun da geri çevrilmesi üzerine, emsal kararları da ekleyerek okul yönetimine hukuki yükümlülüklerini hatırlatan kapsamlı bir mektup daha gönderdi.

Mektupta, geçtiğimiz yıl Norwich’te görülen mahkeme sonucunda etik veganlığın, “felsefi veya dini bir inanç olarak tanımlanabileceği” ve ve Eşitlik Yasası kapsamında özel ve kamu hizmetlerinde eşit muamele gerektiren “korumalı özellikler” arasında değerlendirilebileceği kararı emsal olarak sunuldu. Dezavantajlı hale getirilen grupların maruz kaldığı olumsuz etkileri dikkate almanın ise bir okulun sorumluluğu olduğu vurgulandı.

Roberts’ın kızı, 2010 Eşitlik Yasası kapsamında, okulun ücretsiz olarak sağladığı hayvan türevli ürünleri içmediği için akran grubundan dışlanan bir azınlık grubuna dahildi.

Oysa vegan olmayı seçmek bireylerin hakkıdır; buna müdahale etmemek de, bir okulun insan hakları bağlamında yerine getirmesi gereken bir yükümlülüktür.

Hak mücadelesi kazanıldı

Son başvurunun ardından Roberts okuldan ilk kez olumlu yanıt aldı ve sadece kızının hakkını değil, gelecekte benzer sorunlar yaşayabilecek diğer öğrencilerin de hakkını kazanmış oldu.

Okul yönetimi; Sofia’nın ayrımcılığa uğradığını gösteren hiçbir kanıt olmadığını, ancak Paul’ün lehine karar vererek;

• Sofia’nın okulda inek sütüne alternatif olarak soya sütü içebileceğini belirtti.
• Ek olarak, kendilerine sunulan ayrıntılı yasal argümanların ardından, okul politikasının gözden geçirilebileceğini ve bitkisel sütlerin Cool Milk programına dahil edilmesi için gerekli araştırmaların yapılacağını aktardı.
• Ayrıca Cool Milk programının başlığı ve pazarlama metinlerinin, okul için uygun olup olmadığını yeniden değerlendireceklerini vurguladı.

Süt, et & deri söz konusu olduğunda "mutlu inek" yoktur; mutlu inek reklamları vardır. Rahatsız eden gerçekler yoktur; huzur veren yalanlar vardır. Hayatı boyunca fiziksel/psikolojik istismara maruz bırakılan, "verimi" düştüğünde öldürülen inekler "mutlu" değildir. #mutluinekler pic.twitter.com/VFVnaeB4on

— Vegan Derneği Türkiye (@TvdOrgTr) April 20, 2021

Bir emsal karar daha

43 yaşındaki Roberts, “Sofia’m sadece soya sütüne kavuşmakla kalmadı, aynı zamanda okul bunu sübvanse de edecek” dedi: “Umarım mücadelemiz başka insanlara da yardımcı olur ve okuldaki ebeveynler ile çocuklar, seçme özgürlüğüne sahip olduklarını anlarlar.”

Sofia’ya ve babasına süreç boyunca destek olan Dr. Rowley konuyla ilgili olarak şunları söyledi: “Sofia ve diğer öğrenciler artık okuldayken inek sütü değil, bitkisel süt içebilecekler. Dahası okul yönetimi bundan böyle kapsayıcılık/sosyal içerme politikaları çerçevesinde inek sütünü teşvik etme konusundaki tutumunu da gözden geçirecek. Tüm okullar, 2010 Eşitlik Yasası kapsamındaki görev ve sorumluluklarını gözden geçirmelidir. Ayrıca mevcut okul politikalarının farklı insan grupları üzerindeki olumsuz etkisini göz önünde bulundurmalı, veganların da karşılaştığı dezavantajlı durumları ortadan kaldırmak için mümkün olan her şeyi yapmalıdır.

Okul yönetimleri; bireylerin veganlığı benimseme haklarına müdahale etmemeleri gerektiğinin bilincinde olmalıdır. Aynı zamanda ebeveynlerin çocuklarını vegan ahlaki değerlerine göre yetiştirme haklarına saygı göstermelidir. İnsan haklarına dair yükümlülükleri uygulamak; eleştirel, nesnel ve çoğulcu bir eğitim ortamı sağlamak okulların görevleri arasındadır.”

---

(*) Anket bağlantısı için tıklayın.

Kaynaklar: Vegan FTA, The Vegan Society, Vegan Food and Living

Kapak fotoğrafı: Pexels – Anete Lusina

Vegan baba kızı için bitkisel süt mücadelesini kazandı yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Bitki temelli süt ve süt ürünlerini sansürlemeyi hedefleyen ve “AM171” olarak anılan 171 numaralı mevzuat değişikliği, vegan hareketi ve sürdürülebilirlik için önemli bir galibiyet ile geçtiğimiz hafta Avrupa Parlamentosu tarafından reddedildi.

AM171; bitki bazlı ürünlerin tüketiciler için “kafa karıştırıcı” olabileceğini iddia ederek bitkisel süt ve süt ürünlerinin alerjen bilgilerini göstermelerini, karton ambalajlarda satılmalarını ve görsel tasvirlerini kullanmalarını yasaklayabilecek pek çok yeni kısıtlama getirmeyi hedefliyordu. Aynı zamanda tüketicilerden bilgi gizlemeyi ve her geçen gün büyüyen sürdürülebilir gıda sektörünü engellemeyi de amaçlıyordu.

Tasarıya, ProVeg International tarafından başlatılan bir koalisyon ve imza kampanyası aracılığıyla dünya çapından yaklaşık yarım milyon tüketici itiraz etti.

Hayvansalların yer almadığı bitkisel ürünleri hedefleyen bu sansür dünya çapında faaliyet gösteren hayvan hakları örgütleri, doğa koruma kuruluşları, meslek örgütleri, aktivistler ve tüketicilerin sistemli baskısı ve yoğun tepkisi sonucu başarısızlıkla sonuçlandı.

“Sağduyulu bir zafer”

Tartışmalı yasağın karşısında durduğunu bildiren Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC), BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) gibi kuruluşların arasına, Greta Thunberg gibi iklim aktivizminin ilham veren genç isimleri ve Oatly ile Alpro gibi bitkisel süt üreticileri de katıldı.

ProVeg International Başkan Yardımcısı Jasmijn De Boo, galibiyeti “sağduyulu bir zafer” olarak nitelendirdi ve çıkar gruplarının “yoğun baskısı altında ilerici ve açık görüşlü” bir karar aldığı için AB’yi alkışladıklarını ifade etti.

AM171 nedir?

AM171, bitki temelli gıdalara ciddi kısıtlamalar getirmeyi amaçlayan yasa tasarısıdır. Avrupa Parlamentosu Tarım ve Kırsal Kalkınma Komitesi AGRI tarafından önerilen tasarı kabul görseydi, bitkisel ürünlere yönelik şu kısıtlama ve yasaklar hayata geçirilecekti:

• Ürünlerin bilinen form ve paketlerde sunumu ve satışı (örn. bitkisel sütlerin karton kutularda veya bitkisel margarinlerin kalıp halinde satılması),
• Hayvansal süt ve süt ürünlerini “çağrıştırdığı” veya “taklit ettiği” gerekçesiyle bitkisel ürünlerin görsel tasvirleri (örn. kahvaltıda kaseye dökülen bitkisel süt veya bir kapuçino içindeki köpük görüntüleri),
• Bitkisel gıdaları ve hayvansalları karşılaştıran bilimsel dayanaklar (örn. “hayvansal sütün sebep olduğu emisyon değerlerinin yarısı”),
• “Hayvansal süt içermez” gibi temel alerjen bilgileri,
• “Kremsi”, “tereyağımsı”, “krema gibi” veya “yoğurt yerine vegan alternatifi” gibi faydalı tanımlayıcı terimler.

“Vegan hareketinin yükselişini engelleme girişimi”

AM171 kabul edilseydi bu karar, Avrupa ülkelerinin sera gazı emisyonunu 2030’a kadar %55 oranında azaltma taahhüdü gibi iklim kriziyle mücadeleyi amaçlayan ileriye dönük pek çok adımla çelişkiye düşecekti. Paris Anlaşması şartlarında kabul edildiği gibi, AB’nin halk sağlığı ve sürdürülebilirlik konusundaki kendi hedeflerine ulaşmak için şimdiye kadar yapılan çalışmaları da alaşağı edecekti.

Aynı zamanda karar, bitkisel ürünler üreten küçük ve bağımsız işletmeler başta olmak üzere bitki temelli ürün imalatına darbe vuracak ve vegan işletmeleri yeni ambalajları yeniden tasarlayıp üretmek için yüksek miktarda harcama yapmaya zorlayacaktı. Çünkü AM171, vegan alternatiflerin hayvansal süt ürünleriyle aynı tarz ambalajları kullanmasını yasaklamış olacaktı.

Vegan Society’nin Kampanyalar, Politikalar ve Araştırmalar Başkanı Louis Davies başarısızlıkla sonuçlanan tasarıyı, “süt endüstrisinin vegan hareketinin yükselişini engellemeye yönelik bir girişimi” olarak tanımladı.

Halihazırda AB’de bitkisel ürünler için kısıtlamalar zaten var. Örneğin, “yulaf sütü” veya “vegan peynir” gibi tanımlar tüketiciler için “yanıltıcı ve kafa karıştırıcı” olduğu iddiasıyla hâlâ yasak.

Etik, sürdürülebilir ve sağlıklı gıda politikaları

AM171’e karşı kazanılan galibiyet, vegan ve sürdürülebilirlik hareketinin ne kadar ivme kazandığını kanıtlıyor.

Hayvanlar, insanlar ve gezegen için adil, sağlıklı ve uzun ömürlü bir yaşamı temsil eden bitki temelli beslenmeyi daha fazla sayıda hükümetin devlet teşvikleriyle desteklemesini ve sağlıklı, etik, sürdürülebilir gıda politikaları üreterek geleceği koruma altına almalarını umuyoruz.

Kaynaklar: Vegan Food and Living, Vegconomist, ProVeg International

Kapak fotoğrafı: ProVeg International

AB’den iyi haber: Bitkisel süt ürünleri sansürü reddedildi yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Hepsi hayvan hakları aktivistlerinin girişimiyle yeniden özgürlüğüne kavuşuyor, insan sömürüsünden uzak, özgür bir hayata tutunmak için ilk adımlarını atıyorlar. Vegan olduğumuzda sadece Ralph’ı ve kozmetik deneylerinde kullanılan hayvanları değil, mutlu, huzurlu ve güvende olmak isteyen tüm hayvanları kurtarmak için ilk adımı atabiliriz.

Kapak fotoğrafı: Maureen McGowan/Poplar Spring

Esaretten özgürlüğe yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Fakat biz doğru bilinen yanlışları elimizdeki bilimsel verilerle her fırsatta düzeltmeye ve hayvan sömürüsüyle elde edilen sütün insan sağlığına zararlarını anlatan tıp doktorlarının ve bilim insanlarının araştırmalarını paylaşmaya devam edeceğiz.

Başta inekler olmak üzere beden sıvıları için ömrü boyunca türlü işkencelere maruz kalan ve sütü çalınan tüm hayvanların, yalnızca yavruları için ürettiği sıvının yine yalnızca yavruların hakkı olduğu gerçeğinden hareketle de hayvansal süt üretimindeki etik sorunları ortaya koymayı sürdüreceğiz.

Sütün insanlar için sağlıklı olmadığını gösteren sebeplerden birkaçını paylaşıyoruz:

1. Süt aslında kemiklerdeki kalsiyumu tüketir. Hayvan kaynaklı aşırı protein alımına bağlı olarak vücudumuzdaki asidite artar ve bu durum biyolojik bir tepkimeye yol açar. Vücudumuzda depolanan kalsiyum, sistemimizdeki asitleri nötr hale getirmek için kullanılır. Kemiklerimizden çıkan kalsiyum, vücudumuzdaki artan asitliği azaltıp dengelemek için kullanılır ve sonunda idrarla vücuttan atılır. Yani teknik olarak süt kemiklerimizi zayıflatır.
2. Sütün içinde sadece protein ve kalsiyum yok; istenmeyen hormon ve antibiyotikler de var. İnek sütünün tek amacının buzağıyı beslemek olmasının bir sebebi var. İnek sütü, bir buzağının ihtiyaç duyabileceği bütün gerekli içeriklere sahiptir: Protein, lipidler, sodyum, yağlar, kolesterol ve daha fazlası… Ayrıca modern pastörize ve homojenize etme yöntemleri, sütün içindeki gerekli vitamin ve besinlerin miktarını da azaltır. Üstelik sütü için alıkonan ineklere, çeşitli antibiyotikler ve insanlarda prostat ile meme kanseri riskini artıran sığır büyüme hormonu (BGH) verilir.
3. Kolesterol seviyesini artırır. Süt ve süt ürünleri yüksek miktarda doymuş yağ içerir. Bu durum da fazla tüketim halinde vücudumuzdaki kolesterol seviyesinin katlanarak artacağı anlamına gelir. Bilindiği gibi kandaki kolesterol miktarı arttıkça kalp ve damar hastalığı riski de artmaktadır.
4. Sütün içindeki iltihaptan haberiniz var mı? Düzenli ve sık sık yapılan süt sağımı sırasında ineklerin memeleri elektronik sağma makinelerine saatlerce bağlı kalır. Bu durum ineklerin zaman zaman elektrik şoklarına maruz kalmalarına ve ineklerde meme iltihabına sebep olmaktadır. Meme iltihabı ölümcül bir süt bezi enfeksiyonudur ve dokunun altında iltihap oluşturur. Dolayısıyla ineklerin memelerindeki iltihap kaçınılmaz olarak sütün içine karışır.
5. İnsülin seviyesini etkiler. Süt doğal bir insülinojeniktir. Yani vücutta insülin salımını artırır. Bu, içerdiği basit şeker, laktozdan dolayı gerçekleşir. Laktoz ise vücuttaki insülini ani bir şekilde yükseltir. İnsülin hormonunun işlevi, enerjiyi artırmak için vücuda glukoz transfer etmektir. Süt tüketimine bağlı olan insülindeki ani artış uzun süren bir etkiye sebep olmayacağı için, süt içildiği zaman kandaki şeker seviyesi de dengesizleşir.
6. Sindirim sorunlarına yol açar. Laktoz intoleransı vücudumuzun laktozu sindirememesidir. Ek olarak süt; şişkinlik, kabızlık ve huzursuz bağırsak sendromu gibi başka sindirim sorunlarına yol açmaktadır. Bu durum, hayvan sütünde bulunan bir protein olan kazeinin sindirilmesinde yaşanan zorluktan kaynaklanır. Kazein, sindirilmek yerine kana karışır ve yüzde akne oluşumu ve ağızda kabarcıklara yol açar.

Hayvanların bedenlerini ve hayvanlardan elde edilen süt ve süt ürünlerini tüketmeyi bırakmak, etik ve sağlıklı bir yaşam için atacağınız en önemli adımlardan biri olacaktır.

Mutfağınızda süt kullanıyorsanız hayvan kaynaklı sütleri değil, bitki temelli sütleri (soya, badem, pirinç, fındık, vb.) tüketerek veya kendiniz hazırlayarak hem hayvanların yaşamı hem de kendi yaşamınız için “faydalı” bir adım atabilirsiniz.

Bitkisel beslenmenin sağlığa faydalarıyla ilgili ayrıntılı bilgi almak ve uzman hekimlerin paylaştığı verileri incelemek için Vegan Sağlık Profesyonelleri’ni (Dr. Suat Erus) ve Dr. Murat Kınıkoğlu’nu takip edebilirsiniz.

Kaynak: VeganFirst

Kapak fotoğrafı: Jo-Anne McArthur / We Animals Media

Çeviri ve düzenleme: Emre Kayatepe, Boğaziçi Üniversitesi 2020 Psikoloji Bölümü mezunu, TVD gönüllüsü

Bilinenin aksine süt sağlıklı değildir yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Geçenlerde annesinden ayrılmış ve farklı padoğa alınmış bir oğlak videosuna denk geldim (video hemen altta) ve veteriner öğrencisi olarak konuya etik yönünden yaklaşıp açıklık getirmek istediğimden bir yazı hazırlama kararı aldım. 

Araştırmamın ana kaynağı ders notlarım ve Prof. Dr. Hasan Batmaz’ın Sığırlarda Sürü Sağlığı ve yönetimi kitabından oluşmaktadır. 

Videoda keçinin sahibi olan çiftçiye, yavrunun neden annesinden ayrı olduğu sorulduğunda çiftçi, büyük süt işletmelerinin elbette yapamayacağı açıklamayı yapıp tükettiği süt miktarının fazlalığından dolayı ayırdığını söyledi ve hepimizin yüzüne bu gerçeği bir kez daha çarptı.

Öncelikle süt verimi ve ıslahı konusuna değinmek istiyorum. Süt sığırcılığı bir sektör haline gelmeden önce inekler sadece yavrularına yetecek miktarda süt üretiyordu; ki bu günde (ineğin ırkına bağlı olmakla birlikte) 8-10 litre arasında değişmekteydi.

Hatta 1990’larda yerli ırkların Türkiye verim ortalaması 5-6 litre idi. Bugün ıslah çalışmalarıyla iyi kondisyonda ve kaliteli spermayla tohumlanmış Holstein ırkı bir inek günde tam 38 litre süt verebilecek kapasiteye getirilmiştir. 

Pratikte buzağının alması gereken süt miktarı canlı ağırlığının %10’udur. Yani 40 kg doğan bir buzağının başlangıç yemine başlayana kadar günde 4 litre süt içmesi yeterlidir. Geri kalan süt ise biz insanların tüketimi için piyasaya sürülmektedir.

Normal şartlarda bir buzağının sütten kesilme yaşı 2,5 – 3 ay iken kâr elde etmek amacıyla bu süre 8 hafta olarak belirlenmiştir. Ancak bazı işletmeler bu sınırı erkenden ve fazla miktarda başlangıç yemi kuru ot vs. vererek 3 – 4 haftaya kadar düşürmüşlerdir.

Normal şartlarda da doğumdan 4 gün sonra buzağının rumen, yani ana mide gelişimi için başlangıç yemi yemesi gerekmektedir. Ancak bu sütten kesme süresini bu kadar aşağıya çekmeyi kesinlikle gerektirmez. Tamamen ticari amaç güdülür.

Çiftliklerin süt içirmeyi minimumda tutup yem yedirmeye bu kadar istekli olmalarının ilk sebebi sütten kâr elde etmek. İkinci sebebi ise, buzağının sindirim sisteminin mümkün olduğunca çabuk gelişmesini sağlayarak hızlı kilo aldırmaktır.

Şimdi gelelim asıl konumuz olan yavrunun anneden ayrılmasına.

Baktığımızda annede fazladan onlarca litre süt var, buzağıya yem de veriliyor. Zaten bu şartlarda tüketebileceği süt miktarı canlı ağırlığının %10’undan fazla olamayacağı için neden buzağılar 8 hafta anneleriyle yaşamıyor da doğar doğmaz ayrılıyor? 

İşte yüzümüze tokat gibi çarpması gereken gerçek burada başlıyor: “Sütün indirilme mekanizması”.  

Bir ineği istediğiniz zaman sağamazsınız. Sağmak için öncelikle ineğin sütünü indirmesi gerekir. Bunu sağlayan ise yavrunun memeyi ağzına alıp emme refleksi sağlayarak memeyi uyarmasıdır. Sonrasında hipofiz bezinden salgılanan oksitosin hormonunun etkisiyle anne sütü indirir ve yavru sütü alır. Ancak işletmelerde bulunan binlerce baş inek için bu mümkün değildir.

Çalışanlar, yavrunun annesini emmesinin bitmesini bekleyemeyeceğinden (çünkü bu ticari olarak zaman ve süt kaybı demek) bu işi buzağılar yerine sağım makineleri yapar. 

Yani tamamen emzirme simülasyonu oluşturularak süt anneden alınır. Yavrunun bir kere bile annesini emmesine izin verilmez. Çünkü yavrunun emme refleksini bir kere hisseden anne, daha sonra yapay yöntemler kullanıldığında sütünü indirmez ve yavrusunu arar.

Bu durum tamamen hormonlarla alakalıdır. Yavrusunu emzirmiş bir anneyi makineye bağladığınızda istediğiniz oksitosin salınımını sağlayamazsınız ve sonucunda anne sütü indirmeyeceğinden sütü de alamazsınız. Çünkü anne makineyle değil, yavrusuyla arasında bir bağ kurmuş olacaktır. 

Peki yavruyu ayırdık ve nereye aldık hiç düşündünüz mü? Reklamlarda gördüğümüz o yeşil çayır ve meralar, mutlu zıplayan inekler ne kadar gerçek?

Ticari süt işletmelerinde erkek buzağıların bir değerinin olmadığını bilmeyen yoktur zaten; onlar kesimhaneye gidecektir.

Dişiler ise buzağı box’ları** denilen tek kişilik küçük bölmelere alınır ve önlerindeki kovadan yem yiyip biberondan süt içmek zorunda bırakılır. Anneleri de onları göremeyeceği bir alanda yüzlerce inekle beraber günde 3 defa sağıma gidip geldiği ve sürekli yem yemek zorunda olduğu bir bölmede ölene kadar kapalı tutulur (En modern ve hijyenik diye tabir edilen Rotary ve paralel sistemlerin görselleri aşağıdadır).

Şimdi bir daha düşünün.

Hayvanlar gerçekten bize hizmet için mi varlar? Fabrika gibi seri üretim yapmak onları hiç yormuyor mu? O sütte bizim de hakkımız var mı? Bir anneyi buzağısından tamamen damak zevkimiz için ayırmak ne kadar etik? Reklamlarda gördüğümüz mutlu inekler ne kadar gerçek? Süt mü içiyoruz, yoksa ineklerin stresini mi?

Sorgulayın…

Kapak fotoğrafı: Unparalleled Suffering Photography

(*) Zeynep Irmak Alpaslan, hayvansal süt sektörünün gizlenen gerçeklerini vegan bir veteriner hekim adayı ve aktivist olarak bizimle paylaşıyor. Irmak, 10 Temmuz’da ilk kez kendi Instagram hesabından paylaştığı yazısının tamamını ders kitaplarından ve ders notlarından derledi. Hayvansal süt endüstrisiyle ilgili teknik bilgiler için faydalandığı kaynak ise, Prof. Dr. Hasan Batmaz’ın “Sığırlarda Sürü Sağlığı ve Yönetimi” kitabı. 

(**) “Süt danası kreşi” olarak da geçen “veal crate”

TVD Not: Endüstrinin gerçeklerine dair bilgi, belge ve görseller için We Animals Media ve Sentient Media web sitelerini ziyaret edip hem fabrika çiftliklerinde hem de organik küçük üretim çiftliklerinde kapalı kapılar ardında neler yaşandığını görebilirsiniz.

Rotary süt sağım fotoğrafı: John Davis & aberdeennews

Paralel süt sağım fotoğrafı: Viva! & ScaryDairy

Süt endüstrisi gerçekleri yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.