Mart ayı başında Manisa’nın Salihli ilçesinde 100 kovanda tutulan 100 bine yakın arının hayatını kaybetmesi hem yerel hem ulusal basında haber oldu.

Bal ve arıcılık sektörü tarafından ticari bir meta olarak görülen ve insan müdahalesiyle bal üretiminin neredeyse tüm aşamalarında istismara maruz bırakılan arılar aynı zamanda, iklim değişikliğinin olumsuz etkilerinin yanı sıra, tarımda kullanılan kimyasal ilaçlar nedeniyle toplu halde yaşamlarını yitiriyor. Dünya ölçeğinde, Türkiye çapında ve Manisa özelinde olan tam da bu.

Türkiye dahil farklı ülkelerde son 10 yılda toplu arı ölümlerine sık rastlanıyor. Araştırmacılar; habitat kaybı, yetersiz beslenme ve artan patojen yükü gibi birbirini tetikleyen insan kaynaklı sebeplerle hayatını kaybeden arıları yakından takip ediyor. Ayrıca önleyici ve koruyucu adımlar atılmasını sağlamak için sivil toplum kuruluşlarıyla beraber sık sık hükümetlere çağrı yapıyorlar.

Nikotin temelli tarım kimyasalları

Günümüzde tüm arı türlerini ve nesillerinin devamını tehdit eden faktörler arasında biri açık ara öne çıkıyor: Tarım kimyasalları; özellikle de tek başına veya diğer zirai ilaçlarla birleştirilerek verilen neonikotinoid grubu. Bu kimyasallar arılara doğrudan etki etmelerine ek olarak, dolaylı yoldan ve zincirleme şekilde tahribat yaratmaları yüzünden ölümcül olarak görülüyor.

Son yıllarda yürütülen pek çok araştırma, nikotin mekanizması temelli bu neonikotinoid’lerin arı kolonilerini hemen yok etmek yerine uzun süreye yayılan etkilerle öldürdüğünü ortaya koyuyor. Hızlı etki eden pestisitler arıları doğada, arazide yakalıyor; dolayısıyla arı uzaktayken hayatını kaybettiğinden kovana dönüp diğerlerine bulaştırarak ölümlerine neden olmuyor. Kolonideki uzun vadeli ve kitlesel ölümler ise, tarım ilacıyla temas eden bir arının vücudundaki ilaç, kontamine polen veya nektar aracılığıyla gerçekleşiyor. Pestisitler özellikle kraliçe arıları tehdit ettiğinden kolonilerin üreme oranını da olumsuz etkiliyor.

Bu pestisitler bir arının yaşama şansını azaltmakla kalmıyor, aynı zamanda doğal savunma sistemlerini de devre dışı bırakıyor. Yani normalde sağlıklı arıların tehditlere karşı kullandığı birbiriyle ilgilenme, hasta veya ölüleri koloni dışına atma gibi “sosyal bağışıklık” (grup bağışıklığı) taktiklerini ve davranışlarını uygulayamamalarına neden oluyor. Bu da zaman içinde daha fazla sayıda arının hastalanmasına ve yuvadan ayrılamayarak zincirleme bir etki yaratmasına yol açıyor.

Virüs, mantar gibi hastalıklara ek olarak bu pestisitler de arıları, “koloni çöküş sendromu” adı verilen sona doğru sürüklemeye devam ediyor.

Neonikotinoidler; arı, böcek ve kuş gibi pek çok hayvan türünün ölümüne neden olarak ekolojik denge ve biyoçeşitliliği tehdit ederken, aynı zamanda bal tüketenler için gıda güvenliği ve insan sağlığı açısından da tehlikeler barındırıyor.

Çünkü uzun yarılanma ömrü olan bu pestisit ailesi toprakta, yeraltı sularında ve yabani otlarda yüksek oranda kalıntı bırakıyor. Bu yüzden Avrupa ve ABD bu tür pestisitleri yasaklama yoluna gidiyor. Türkiye de 2018’de 11 STK’nın çağrısıyla neonikotinidleri yasaklamasına rağmen bu gruba ait iki aktif maddeye (thiamethoxam ve imidacloprid) kullanım ve süre sınırlaması getirmişti. Tarım ve Orman Bakanlığı, 26 Aralık 2020’de açıkladığı karar ile thiamethoxam ve imidacloprid‘in kullanımının Aralık 2021’e kadar devam edeceğini duyurdu.

Oysa 2019’da sadece üç ay içinde Brezilya’da 500 milyondan fazla arı neonikotinid ve fipronil nedeniyle yaşamını yitirmişti. ABD’de arıcılık sektörüyle uğraşanlar 10 bal arısı kolonisinden 4’ünü koloni çöküş sendromundan kaybetmişti. Rusya’da 20 bölgeden kitlesel arı ölümleri rapor edilmişti. Güney Afrika’da en az 1 milyon arı ise 2018’de fipronil kullanımı yüzünden ölmüştü. Kanada, Meksika, Arjantin ve Türkiye gibi ülkeler de son 18 ay içinde toplu arı ölümlerini bildirmişti.

Türkiye’de 2007’de Trakya bölgesinde ayçiçeği nektar döneminde, 2013-2018 yılları arasında Adana’da mısır ekim döneminde, yine 2018’de Trakya’da ayçiçeği ve Şanlıurfa’da pamuk döneminde meydana gelen ani ve yoğun arı ölümlerinin pestisit kaynaklı olduğu biliniyor.

Bal örneklerinde tarım ilacı kalıntıları

2017’de yapılan bir araştırma, arıların sinir sistemlerini etkileyen tarım kimyasallarının dünya çapında elde edilen balların yüzde 75’inde görüldüğünü gösterdi. Kontaminasyon sıklığı sırasıyla en çok Kuzey Amerika (yüzde 86), Asya (yüzde 80) ve Avrupa (yüzde 79) olarak kayıtlara geçti. Bilim insanlarına göre “bu sonuçlar, tozlaşmayı sağlayan hayvan türlerinin büyük bir kısmının dünya çapında neonikotinid’lerden etkilenmiş olabileceğini gösteriyor.”

Araştırmayı yürüten bilim insanları; Alınan bal örnekleri̇ni̇n yüzde 34’ünde, arılar (ve polen taşıyıcı di̇ğer hayvanlar) i̇çi̇n “ölümcül olan neoni̇koti̇noi̇d konsantrasyonlarının” bulunduğunu ortaya çıkararak, kroni̇kleşen bi̇r halde bu pesti̇si̇tlere maruz kalmanın arı popülasyonları i̇çi̇n hayati̇ ri̇sk taşıdığını vurguladı.

Bugün yeryüzünde 20 bine yakın arı türü yaşıyor. Dünyadaki gıdanın %90’ı 82 çeşit bitkiden elde edilirken bu bitkilerin %80’i arılar tarafından dölleniyor ve bir arı kolonisi tek başına 300 milyon çiçeği tozlayabiliyor. Birleşmiş Milletler ise uyarıyor: Başta arı ve kelebekler olmak üzere tozlayıcı omurgasız hayvanların yüzde 40’ı küresel ölçekte tehdit altında.

Buna rağmen Monsanto, Dow Chemical, Bayer ve Syngenta gibi tarım ilacı üreticisi dev şirketler, pestisitlere yasak getirilmesini engellemeye çalışıyor. Hatta Syngenta geçmişte, izin verilen miktarın yaklaşık 400 katını kullanmak için federal düzeyde talepte bile bulunmuştu. Ne de olsa çiftçilere zehir satmak dev şirketler için oldukça “kârlı” bir iş kolu.

Arıları nasıl koruyabiliriz?

Zararlı tarım kimyasalları; kentleşme, yol, maden, baraj-HES yapımı, hayvancılık ve mono-kültür odaklı endüstriyel tarım faaliyetleri ormansızlaşmaya neden olarak yok olan doğal yaşam alanları ile birlikte, arıları ve doğanın dengesini oluşturan diğer tüm canlıları yok oluşa sürüklüyor. Arı tür ve popülasyonlarındaki azalmayı tersine çevirmek için bu işlevsiz insan faaliyetlerine son vermemiz ve düzeltmemiz gerekiyor.

Pestisitlerin yasaklandığı ekolojik tarım politikaları benimseyerek, yaban habitatları koruma altına alarak ve yeşil alanlar oluşturarak hükümetler üzerlerine düşen sorumluluğu üstlenmek zorunda.

Biz de hayvan kullanımını ve hayvanlardan elde edilmiş içerikleri hayatımızdan tamamen çıkararak, birbirini zincirleme olarak etkileyen bu yıkıcı endüstrileri ve alışkanlıklarımızı gelecek nesillere aktarmayarak arıları ve ekosistemi bilinç oluşturup davranış geliştirerek koruyabiliriz.

Arıların sevdiği çiçekleri yetiştirerek, korunaklı alan yaratmak için otları kısaltmayarak bahçemiz veya balkonumuzda hala arılara yer açabilir, onlar için sığınak yapabiliriz. Yorgun düşmüş bir arı gördüğünüzdeyse, arkanızı dönüp gitmek yerine ihtiyacı olan besleyici nektarı bulması umuduyla onu bir çiçeğin üzerine nazikçe bırakmayı deneyin.

Size küçük ve önemsiz görünen bir adım hayvanlar için, gezegen için ve kendiniz için büyük bir dönüşüm olabilir.

Tarım ilaçları, kontamine ballar ve yok olan arılar yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Et ve süt elde etmek amacıyla ömür boyu işkenceye maruz bırakılıp istismara uğrayan hayvanların yaşadıklarından, yani hayvancılığın temel etik sorunlarından çok gezegenin ve insanların uğradığı zararı gözler önüne seren Et Atlası 2021’in öne çıkan başlıklarını Deutsche Welle’den (DW) derledik.

Marketlerden et satın almak ucuzladı. Ancak bunun hayvanlara*, çevreye ve insan sağlığına bir bedeli var. 52 sayfalık Et Atlası, et üretiminin hem insan hem de dünya sağlığı açısından etkilerini ve sonuçlarını anlatıyor.

Örneğin, sinai hayvan yetiştiriciliğinde aşırı antibiyotik kullanımının nasıl giderek daha dirençli bakterilere yol açtığını, bunun da insanlarda tedavi için kullanılan ilaçların etkinliğini azalttığını vurguluyor.

Benzer bir şekilde hayvan yemi yetiştirmek için ormanların yok edilmesi, insan sağlığı için bir tehdit olarak sayılıyor. Çünkü habitat kaybı hayvanları ve insanları daha da yaklaştırırken yaban hayatla sınırları ortadan kaldırıyor. Bu da virüslerin insan dahil farklı türdeki canlılara çok daha kolay bulaşmasına ve yeni salgınlara yol açabiliyor.

Çevre politikalarına odaklanan Heinrich Boll Derneği’nden Barbara Unmüssig de, Et Atlası 2021’in Berlin’deki sunumunda mevcut durumu özetliyor: “Endüstriyel et üretimi, tehlikeli çalışma koşulları yaratmanın yanı sıra zamanla insanları yaşadıkları yerlerden uzaklaştırır hale geldi. Aynı zamanda ormansızlaşmaya, biyolojik çeşitlilik kaybına ve pestisit kullanımına yol açmaya başladı. İklim krizinin ise ana sebeplerinden biri oldu.”

Et endüstrisinde başı çeken ülkeler

Bizim ümidimiz hayvan kullanımını topyekûn reddeden nesillerin farkındalığından yana olsa da*, sonuçları değerlendirmek için 15-29 yaş arasındaki gençler arasında yapılan ankette, çoğunluğun et endüstrisini mevcut haliyle reddettiklerini ortaya çıktı.

BUND başkanı Olaf Bandt politika üretenlerin, toplumun sektörü yeniden şekillendirme arzusunu dikkate almaları gerektiğini vurgulayarak tarım politikalarının yeniden düzenlenmesini gerektiğinin altını çiziyor. “Gıda dönüşümü olmadan tarım dönüşümünün de gerçekleşmeyeceğini” belirten Bandt, domuz eti ve süt üretiminde Almanya’nın Avrupa Birliği pazarının %20’sine sahip olduğunu söylüyor.

Bandt’ın Almanya için verdiği örneğin pek çok ülke için geçerli olduğu aşikar*. Canlı hayvan ithalatıyla büyük bir miktarlarda “et” dışarıdan alınırken, uluslararası pazarlara bel bağlamak da çevre, hayvanlar ve çiftlikler üzerinde yıkıcı ve zincirleme bir etki meydana getiriyor: “Zaman içinde daha fazla hayvan  daha az sayıdaki çiftliklerde üretiliyor. Bu durum da, bu bölgelerdeki yeraltı sularının hızla kirlenmesine yol açıyor.”

Hayvancılık faaliyetleri yağmur ormanlarını yutuyor

Küresel nüfus ve ekonomik büyüme, artan et talebinin arkasındaki sebeplerden. 1960 yılında dünyada 3 milyar insan vardı ve verilere göre o dönemde et tüketimi yaklaşık 70 milyon tondu. Bu, kişi başına yıllık ortalama 23 kilogramlık tüketime denk geliyordu.

2018 yılına gelindiğinde insan nüfusu 7,6 milyara ulaştı ve et tüketimi yedi kat artarak 350 milyon tona, yani yılda kişi başına 46 kilograma yükseldi.

Bu eğilimle ilgili temel sorun, hayvancılık için geniş arazilere ihtiyaç duyulması. Almanya Federal Çevre Ajansı’na (UBA) göre, dünya çapında ekilebilir arazilerin %71’i şu anda hayvan yemi yetiştirmek için kullanılıyor.

Yani hayvancılıkta kullanılan yemlerin kapladığı alan, doğrudan gıda üretimi için ayrılan arazilerin (%18) dört katı. Pamuk (%7) veya biyogaz amaçlı mısır üretimi (%4) için ayrılan alanlardan da kat kat fazla.

Et talebi artmaya devam ederken, ekilebilir arazi arayışı da artıyor. Sonuç olarak, Brezilya gibi ülkelerdeki geniş orman arazileri, hayvan yemi yetiştirecek alan oluşturmak için katlediliyor.  

Uzmanlar, yeniden ağaçlandırma yapılması için arazi ararken, insan nüfusunu beslemek ve yağmur ormanlarının yok edilmesini durdurmak için insanları bir kez daha beslenme alışkanlıklarını sorgulamaya ve değiştirmeye davet ediyor: Sürdürülebilir bir gezegen için çok daha küçük araziler gerektiren bitki temelli beslenme öneriliyor.

Hayvancılık ve pestisitler arasındaki bağlantı

Et Atlası’nın yazarları, uluslararası et endüstrisinin gücünü ve küresel etkisini ortaya çıkarmanın yanı sıra kimya endüstrisi ile ilişkisini de gözler önüne seriyor.

Yazarlar, tehlike arz eden ve bazı ülkelerde yasaklanan böcek ilaçlarının büyük kimya şirketleri tarafından ihraç edildiğini söylüyor. Bu kimyasalların üreticileri  arasında Bayer Crop Science, BASF ve Syngenta gibi Avrupa kökenli şirketlerin olduğunu, aynı zamanda Corteva ve FMS gibi ABD merkezli şirketlerin bulunduğunu belirtiyorlar.

Heinrich Boll Derneği’nden Unmüssig’e göre, pestisitlerin kullanımı tüm canlı türlerini tehdit ediyor. Bu nedenle BUND’dan Bandt Alman hükümetinin, “Artık Alman şirketlerinin AB’de yasaklanmış olan zehirli kimyasalları ihraç etmesine engel olmak gerekli yasaklamaları hayata geçirmesi gerektiğini” vurguluyor. Bu aslında tüm hükümetler için geçerli olmalı*.

Unmüssig, planlanan AB-Mercosur anlaşması kapsamında pestisitlerin kullanımının çevreye vereceği zarar konusunda karar vericileri uyarıyor ve “Vergilerin kaldırılması, Latin Amerika’ya daha fazla pestisitin girmesine sebep olacak ve et üretimi için daha fazla yağmur ormanı katledilecek” diyor.

Uzmanlar tüketim ve üretimde yeni bir çağ açmanın gerekliliğine vurgu yapıyor.

Kaynak: DW

* Eklenmesinin gerekli olduğunu düşündüğüm vurgu ve ifadelerdir.

Et Atlası 2021: Tabağımızı sorgulama zamanı yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Peki, hayvancılık endüstrisi hissedebilen bu duyarlı canlılara halihazırda akıl almaz işkenceler uygularken, pandemi sürecinde “pazar değeri kalmayan” hayvanlara tesislerde yapılan ek zulümlerden haberdar mıyız?

Bildiğimiz tek şey yöntemin farklı, sonucun aynı olduğu: Hayvanlar yine zorla ölüme sürükleniyor. Sadece daha fazla ve daha uzun süreli acı çekerek… 

DxE’nin gizli kayıtları ve ALDF koalisyonunun güncel girişimleri, acımasızlığın sınırsızlığını gözler önüne seriyor.

Farm Sanctuary, Mercy for Animals, Woodstock Sanctuary, World Animal Protection ve Animal Legal Defense Fund’ın (ALDF) da aralarında bulunduğu bir koalisyon 25 Ağustos’ta ABD Tarım Bakanlığı’na ivedi bir dilekçeyle başvurarak, özellikle pandemi sürecinde hayvan üretim çiftliklerinde yaygın olarak uygulanan ve “nüfus azaltımı” adı verilen toplu katliam yöntemlerine aktarılan COVID-19 yardım fon ve kaynakları ile her türlü destek mekanizmalarının durdurulmasını istedi. Toplu öldürme emri veya izni veren mezbaha, toplayıcı, işleyici ve dağıtıcıların kullandığı bu yöntemlerden ikisi, su bazlı köpükle hayvanların üzerini kaplama ve havalandırma sistemlerini kapatarak hayvanları nefessiz bırakma. 

Havalandırma sistemlerinin devreden çıkarılması ve hiçbir boşluk kalmayacak şekilde havalandırma deliklerinin kapatılması, hayvanların kalabalık olarak tutulduğu alanlarda, artan sıcaklık ve nemle birlikte adeta haşlanarak havasızlıktan ölmelerine neden oluyor. Bu yöntemle acı içinde ölüm birkaç saat sürebiliyor. Bazı yerlerde süreci hızlandırmak için hayvanların alıkonduğu ahırlara buhar pompalanıyor.

Hayvancılık endüstrisince ağırlıklı olarak tavuk ve hindilerin toplu halde katledilmesinde kullanılan su bazlı köpük yönteminde ise tıraş köpüğü kıvamındaki dev köpük kütleleri hayvanların üzerini tamamen kaplayacak şekilde içeri yığılıyor. Binlerce hayvanın korku içinde boğularak ölmesi, bu yöntemle 15 dakikayı buluyor.

DxE gizli video ve ses kayıtları

Direct Action Everywhere (DxE) tarafından temin edilen bir video, Iowa’nın en büyük domuz üretim tesisi olan Select Farms’ın Nisan ayı sonunda havalandırma sistemlerini kapatarak toplu katliam yaptığını ortaya çıkarmıştı.

Videoda, bir süre sonra ölüme yenik düşen domuzların hayatını kaybetmeden önce ıstırap halindeyken attığı çığlıklar duyuluyor (Uyarı: Bağlantıdaki yaklaşık 2,5 saatlik ses kaydı pek çok kişi için üzücü ve tetikleyici olabilir). DxE kayıtları aynı zamanda, az sayıda dahi olsa bazı domuzların bu uygulama sonrası hayatta kalabildiğini, fakat ertesi gün kontrol amaçlı tesise gelen eli silahlı çalışanların en ufak bir yaşam belirtisini ortadan kaldırarak hayatta kalmayı başaran domuzları da ateşli silahlarla vurduklarını gösteriyor. Ardından hayvanlar buldozerlerle tesisten çıkarılıyor.

ABD’nin dördüncü büyük domuz üretim tesisi olan Iowa Select Farms, pastoral stok fotoğraflarla dünyaya kendini etik ve hayvan dostu bir şirket olarak tanıtıyor. 

Zincirleme etki

COVID-19 pandemisi ABD’de binlerce mezbaha çalışanının hastalığa yakalanarak işi bırakmasına neden oldu. Bu da mezbahaların belirli aralıklarla kapanmasına ve tesislerin öldürülen hayvanları “işleme” kapasitelerini büyük oranda azaltmalarına yol açtı.

Fabrika çiftliklerindeki hayvanlar ise zincirleme bir etki olarak şirketler ve tesis sahiplerine göre “fazlalık” olarak görülmeye, tesislerde “sıkışıklık” yaratmaya ve hayatta kaldıkları her geçen gün “maddi yük” olmaya başladı. Hayvancılık sisteminin tüm aşamalarını etkileyen bu “yığılma” ise, salgın sürecinde kolaylıkla gözden çıkarılan bu hayvanların toplu halde bahsedilen yöntemlerle öldürülmelerine neden oluyor.

Çünkü endüstri, hayvanlardan elde edilen kârı en üst seviyede tutmaya çalışırken tedarik zincirinde meydana gelebilecek herhangi bir gecikmeyi kabul etmiyor. “Sıfır stokla üretim ve çalışma” modelini temel alan bu sistem, kesilme kilosuna ulaşan hayvanların halihazırda aktif olan daha az sayıdaki mezbahalarda ölüme gönderilmesini ve çiftliklere yeni getirilen hayvanların da bu hayvanların “tam zamanında” yerine konmasını garanti ediyor. 

Bu sıradışı toplu katliam yöntemlerine karşı ilk adımı attıklarını söyleyen ALDF yöneticilerinden Stephen Wells, pandemi nedeniyle bu yöntemlerle yapılan toplu katliamların devam edebileceğini düşünüyor. Çünkü devlet ve şirket politikaları, mezbahalarda ve hayvan üretim çiftliklerinde çalışanların, kesim sıraları boyunca dip dibe durmalarını ve bu süreçleri hızlandırmalarını zorunlu kılıyor. Bu da virüsün bu ortamlarda daha kolay yayılmasına yol açıyor. Sonuç olarak tesislerin geçici olarak kapanmasının, tedarik zincirindeki aksamaların ve dehşet verici toplu katliamların önümüzdeki aylarda daha da artacağı tahmin ediliyor. 

Iowa’daki resmi devlet yetkililerinin Nisan sonunda ABD yönetimine gönderdikleri uyarı niteliğindeki resmi mektupta, üretim ve işleme tesislerindeki “iş veriminin düşmesi” veya bu tesislerin pandemi sonucu kapatılması nedeniyle, üreticilerin her hafta 700 bin domuzu toplu halde öldürmek zorunda kalabileceği aktarılmıştı. 

Vegan oyuncu Joaquin Phoenix, Temmuz ayında ALDF ile ortak bir çağrı yaparak tanık oldukları ek ihlalleri bildirmeleri için mezbaha ve üretim çiftliklerinde çalışanlara seslenmişti.

Kaynaklar: ALDF, The Intercept, DxE YouTube, VeganNews

Pandemi sürecinde hayvan çiftlikleri ve mezbahalardaki toplu katliamlar yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Pek çok kişinin Game of Thrones dizisinden tanıdığı Jerome Flynn, yönetmenliğini Tony Wardle’ın yaptığı belgesel ile İngiltere’nin en bilinen domuz çiftliklerinden birini ifşa ediyor. Flynn’in seslendirmesine gizli çekimler, Viva! adlı örgütün üyeleri ve araştırmacılarla yapılan röportajlar eşlik ediyor. Oxford Üniversitesi’nde araştırmacı olan Joseph Poore ve kamu sağlığı uzmanı Dr. Josh Cullimore da belgeselde görüş ve deneyimlerini aktarıyor. 

Yönetmen Wardle, “Hogwood’da yaptığımız çekimler insanı dehşete düşürüyor; son derece üzücü ve ıstırap verici” diyor: “Ancak bu görüntülerin tipik olup olmadığına dair ipucunu, domuzculuk sektöründe 50 yıl çalışmış olan veteriner hekim Roger Blowey’den alıyoruz. Blowey Hogwood’un ‘cehennemin yeryüzündeki yansıması’ olmadığını, yalnızca standart bir yoğun domuzculuk ünitesi’ olduğunu söylüyor.”

Wardle “iyi hayvan refahı uygulamaları” ile “yoğun hayvan yetiştiriciliğinin” birbiriyle çelişen kavramlar olduğunu vurgulayarak “Birinin olduğu yerde diğeri var olamaz,” diyor. 

Nitekim Ağustos 2019’da haberlere yansıyan hak ihlalleri de bunu tekrar tekrar kanıtlar nitelikte. 2017, 2018 ve 2019’da tesiste gizli çekim yapan vegan Viva! aktivistleri üretim çiftliklerindeki rutin esaret koşullarına ve bu olumsuz koşulların hayvanlar üzerinde meydana getirdiği fiziksel ve psikolojik sorunlara ek olarak, tesis çalışanlarının domuzları demir sopalarla dövdüğünü, oradan oraya fırlattığını ve bazı domuzların diğerlerinin saldırısına maruz kaldığını ortaya koymuştu.   

“Böylesine önemli bir belgeselin seslendirmesini yapmak benim için bir onur” diyen Jerome Flynn, “Hogwood duvarlarının ardındaki hayvan istismarını ve korkunç koşulları gördükten sonra bir şeyler yapmalıydım. Hogwood’daki domuzlar ‘ürün’ değil. Onlar; tıpkı bizim gibi hissedebilen, duyguları olan bilinç sahibi bireyler. Bundan daha iyi bir yaşamı hak ediyorlar,” diyor.

Kitlesel fonlama sitesi üzerinden 42 bin 501 pound destek ile hayata geçirilen belgesel, şu anda Apple TV, Amazon Prime ve Google Play Movies uygulamalarından izlenebiliyor.

Fabrika tipi hayvancılık ve pandemiler

Yeni tip koronavirüs pandemisinin etkisini göz önünde bulundurduğumuzda belgeselin zamanlaması da oldukça yerinde. Uzmanlar virüsün hayvandan insana geçen (zoonotik) bir virüs olduğuna inanıyor. 

Belgesel, et üretiminin çevre kirliliği açısından verdiği zararları da ortaya koyarken, aynı zamanda koronavirüs gibi bulaşıcı hastalıkların yayılması için ne denli elverişli ortamlar hazırladığını da gözler önüne seriyor. Yönetmen Wardle bu noktada, belgeselde kamu sağlığı uzmanı Cullimore’un söylediklerini alıntılayarak, “Yoğun hayvan üretimi uygulamaları, gelecekte karşılaşacağımız pandemilerde önemli bir rol oynayacak,” diyor. 

“Hogwood” önümüzdeki yıllarda dünyayı etkisi altına alacak salgınları engellemek için küresel ölçekte et ve süt ürünleri tüketiminin azaltmasına vurgu yapıyor. Ancak yönetmen, özellikle İngiltere hükümetinin bu yönde adım atmayı reddetmesi nedeniyle bunun kolay bir iş olmadığının altını çiziyor. 

“Hükümetler […] bu endüstrilere müdahale etmekten imtina ediyor çünkü herhangi bir gerekçeyle et ve süt ürünleri satışlarının kısıtlanması durumunda seçimlerde popülerliklerini yitireceklerini düşünüyorlar. Ayrıca en çok oy aldıkları grup, kırsal kesimlerde yaşayan topluluklar. Kendilerine oy getiren bir sistemi dışarıda bırakmak istemiyorlar.

Hayvancılık endüstrisinin yarattığı sorunlar o kadar çok ki, öncelik bu endüstrinin tamamen ortadan kaldırılması olmalı. Bunu yapmak için de hükümetin gerekli destek mekanizmalarını belirlemesi gerekiyor.”

Belgesellerin etkisi

Hayvanların yaşam haklarını konu alan belgeseller vegan bir dünya inşasında kritik bir öneme sahip. Cowspiracy, Dominion, Earthlings ve What The Health gibi pek çok belgesel hayvan ve hayvansal ürün tüketiminin meydana getirdiği sorunları etik, çevre ve sağlık boyutlarıyla küresel ölçekte ele alırken, Blackfish ve The Cove gibi belgeseller de esaret endüstrisinin ardındaki görünmeyen hayvan sömürüsünü dünya kamuoyuna duyurdu. Yayınlanan her yeni belgesel diyalog zemini yaratma, zihinleri açma, alışkanlıkları değiştirme ve değişimi beraberinde getirme gücüne sahip. 

Kaynaklar: Live Kindly, Viva!, VgnNews 

Hayvancılık endüstrisinin gerçeklerine dair yeni belgesel: Hogwood yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Çoğu iyi niyetli insan gerçeklerle yüzleşe yüzleşe bir şekilde vejetaryen oldu ve hayvanların insani bir biçimde kesilemeyeceğini anladı. Sonuçta bir hayvanı nasıl ‘insani’ biçimde öldürebiliriz ki? Boğazına bıçağı dayıyoruz işte, gayet net. Durum böyle olduğunda insani kelimesinin anlamı da tartışılır konuma geliyor…

Bir süre et yemediniz, kendinizi psikolojik olarak rahat hissediyorsunuz ancak hala hayvanları sömüren, köleleştiren, onlara zulmeden bir çarkın dönmesine destek oluyorsunuz. ‘Nasıl ya?’ diyorsanız yazıya devam edin…

Diğer hayvansal ürünler! (Süt, yumurta, peynir, yoğurt, bal vs. kastediyorum) Bu bölümde sadece yumurta sektöründe hayvan refahı kısmını ele alacağım.

Bir tavuğun doğal hayatta ömrü 10-15 sene arası değişiyor. Ancak bu tavuklar yumurtaları için sömürü çarkına girdiği an, bu rakamlar 12-18 ay gibi bir süreye düşüyor. Etçiler zaten 38-42 günde tabağımızda oluyor.

Evet yediğiniz o kocaman bütün parça halinde satılan tavuklar sadece 38-42 günlük birer BEBEK!

İşletmelerde yumurta tavuktan periyotlar halinde alınır. 1 periyot 72 hafta sürer ve bu sürenin sonunda tavuklar genelde sürüden uzaklaştırılır. Bu cümle çok rahatsız etmiyor değil mi? Derste bize aldırdıkları not bu. 

Aslında olan ise; 72 hafta boyunca stresten üstünde tüy dahi kalmamış, açık kafes yaraları olan ve 1 gün bile güneş yüzü görmemiş, kanatlarını nasıl açacağını, uçacağını unutmuş (veya bu zevki zaten hiç tatmamış) tavuklar karbondioksitle boğularak öldürülür. 

Ama kimse gerçekleri böyle anlatmıyor ve nedense ders ortamında hep bir;  ‘refahı düşük maliyetle nasıl üst düzeyde tutarız, tavukların stresini nasıl azaltırız’ havası var. Sebebi de verimi artırırken maliyeti düşürmek. Tamamen ticari yani. Kimsenin tavukları düşündüğü yok. 

Hatta öyle veriler öğreniyoruz ki, fabrikadaki ürünlerden bahsediyormuş gibi tavukları ırklarına göre ayırıp, verim yüzdeleri %97 den %98’e nasıl çekilir bunu tartışıyoruz sınıf ortamında. Üstüne bir de sınav sorusu olarak önümüze geleceğinden ‘hayvan nasıl sömürülür?’ prosedürünü ezberliyoruz. 

Şimdi sizin ‘E kesmiyoruz, ölmüyor. Sadece kendi halinde yumurta veriyor yemeyelim mi?’ dediğiniz kısma gelelim.

Evet yemeyin! Hayvansal gıdaların insan sağlığına zararları konusunu da önümüzdeki günlerde ele alacağım.

Hikâyenin başında döllenmiş yumurtalardan civcivler çıktı, ama tabii annelerinin altından değil. Kombine kuluçka makinesi denilen bir cihazdan. Bu cihaz, annenin altındaki yumurtasını döndürme hareketlerinden, ışık şiddetine, ısıya ve eğime kadar her şeyi simüle eder. 

21 günlük kuluçka süresi sona erdiğinde civcivler çıkar ve ‘seksör’ denilen insanlar yani cinsiyet tayincileri civcivleri cinsiyetlerine göre ayırırlar. Erkekler bir tarafa, dişiler bir tarafa fırlatılır. (Videoda açık açık nasıl yapıldığını göreceksiniz) 

Bu noktadan sonra erkek civcivlerin yumurta sektöründe bir yararı olmadığı için ya poşetlere doldurulup presslenirler ya da karbondioksit odalarında boğulurlar. Bazıları ise daha düşük masraflı olacağından kıyma makinelerinde canlı ve bütün olarak çekilerek ‘rendering ürünler’ diye geçen ucuz sosis harçlarının içine katılır ya da kemik unu, kan unu haline getirilir. Gördüğünüz gibi erkek civcivlerin hikayeleri daha başlamadan bitti.

A tabii bir de yaz aylarında yumurtadan çıkan erkek civcivler var. Onlar da çocukların eline oyuncak olarak verilmek üzere pazarlara yollanır. Pazarlardan aldığınız civcivlerin hep horoz çıkma sebebi budur. 

Tavuk olacak civcivlerimize geri dönelim.

Yumurtadan çıktılar, sıra şimdi gaga ve ibik kesiminde. Gaga kesiminin amacı sektörde istenmeyen davranışlar olarak adlandırılan ‘Kanibalizm (yamyamlık), yumurta yeme/kırma, tüy yolma, birbirini gagalama’ gibi hastalıkların önüne geçmek; ki bu hastalıklar genelde stres ve beslenme bozukluklarıyla ortaya çıkar. Yani insan sayesinde olup bir de önüne geçilemiyor diye hayvanın uzuvlarını kesmekte çözümü buluyoruz.

Bu yöntem genelde gaganın sıcak demire basılması veya makasla kesilmesiyle oluyor. Elle yapıldığı için doğru eğim ve milimi tutturamadığınızda durdurulamayan kanamalar kaçınılmaz. Anlık stresten ölen civcivleri saymama gerek yok sanırım. 

Gaga kesiminin ardından binlerce tavuk önce 18 hafta boyunca büyütülecekleri çadır benzeri alanda tutulur, sonrasında tel kafeslere alınır ve hızlandırılmış bir programda büyümeleri sağlanır. 

Neden kafes kullanıldığı ise yine ticari elbette. 

1. Yerden tasarruf 
2. Tüneklerden tasarruf (tünemesi için alan dahi sağlanmıyor ki zaten yer yok, onun dışında bir de tünek masrafı var) 
3. Altlıktan (altlarına talaş dahi koyulmuyor, aylarca düz tele basıyorlar) 
4. Yemden tasarruf (kafeste yürümeyip enerji harcamayacağı için daha az yiyeceği hesaplanarak yemden tasarruf mantığı güdülüyor). 
5. Ayrıca yere yumurtlama davranışı da tavukçulukta istenmeyen olaylardan. Hem yumurta kirleneceği için, hem de tavuklarda yumurta yeme davranışı olabileceği için (ki bu davranış tamamen ihtiyaçtan. Kalsiyum eksikliği olduğunu işaret ediyor ve tadını beğendiği için yemek istiyor.) 

Bu olaylar ise ‘kafes sisteminin avantajları’ başlığı altında bize derste öğretiliyor. 

Dezavantajları kısmında ise; kafes sisteminin ilk yatırım maliyetinin ekipmanlardan dolayı fazla olabileceği maddesi yer alıyor. 

Aydınlatma konusu da ayrı bir trajedi. Kullanılan 2 yöntem var. 

1. 24 saat aydınlık 
2. 23 saat aydınlık 1 saat karanlık.    

Bu yöntemlerde amaç tavuğun gece gündüz algısını yok ederek sürekli sabah sanmasını sağlamak ve yumurtlamaya teşvik etmek. Uyku yok, dinlenmek yok, gece gündüz kavramı yok…

Eğer hibrit denilen türde tavuklar yetiştiriliyorsa bunlar 3,5 ay gibi bir sürede yumurtlayacak yaşa gelirler ve performanstan düşene kadar periyotlar halinde kullanılırlar. Belirttiğim gibi 1 periyot 72 hafta ve genelde 2.’ye geçmeden imha edilirler çünkü 2 periyot arasında biyolojik olarak bir dinlenme süresi vardır. Tavuk bu süre boyunca bedenini 2. periyota hazırlar, tüylerini döker ve yumurta vermez. Yetiştiriciler de bu süreyi para kaybı olarak gördüğünden imha etmeyi tercih ederler. Doğal yaşamlarında bu süre 3-4 aydır. Ancak yetiştiriciler ticari mantıkla aylarca bekleyemeyeceği için tüy dökümünü 30-35 güne indirirler. Bu hızlandırılmış tüy dökümü derslerde bize ‘Zorlamalı tüy dökümü’ başlığı altında anlatılıyor. 

Yapılan zulümler bitmiyor değil mi? Bu periyotu da tamamlayan hayvanın tabiri caizse canı çıkmış oluyor ve periyotun sonunda ölü olarak kafeslerden toplanıyor. 

Kısaca siz marketten her yumurta aldığınızda sektörü ve tavukların aylarca işkence görerek sömürülmesini bu şekilde desteklemiş oluyorsunuz.

Yapmanız gereken şey çok açık. Suça ortak olmayın! Vegan olun. Paylaşın, anlatın, ses çıkarın! Son kafes kırılana dek… 

(*) Zeynep Irmak Alpaslan, yumurta tavukçuluğu sektörünün gizlenen gerçeklerini vegan bir veteriner fakültesi öğrencisi olarak bizimle paylaşıyor. Irmak, ilk kez 12 Temmuz’da kendi Instagram hesabından paylaştığı yazısının tamamını ders kitaplarından ve derslerde anlatılanlardan derledi. Tavukçuluk sektörüyle ilgili teknik bilgiler için faydalandığı yayın, Cemal Erensayın’ın Tavukçuluk Cilt 1-2 adlı kitapları. Bir sonraki yazısı ise, süt endüstrisine dair bilinmeyen gerçekler…
Instagram: irmak.nova & Twitter: acatinthe90s

TVD Not: Endüstrinin gerçeklerine dair videolar için Mercy for Animals’ın bu konuya özel olarak hazırladığı websitesi eggabuse.com adresini inceleyebilirsiniz.

Yumurta tavukçuluğu sektöründe neler oluyor? yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

ABD merkezli hayvan kurtarma örgütü Farm Sanctuary, yakın zamanda paylaştığı bir videoyla, 4-5 aylıkken ölümden kaçarak hayatını kurtarmayı başaran inek Finn’in öyküsünü paylaştı.

Videoya eklenen güvenlik kameralarından Finn’in bir ay boyunca, bölgede yaşayanların arka bahçelerine girip çıktığı, haftalarca ormanda hayatta kaldığı görülüyor.

Adını Mark Twain’in “yaşama arzusuyla yanıp tutuşan, maceracı” edebi karakteri Huckleberry Finn’den alan Finn, şimdi Farm Sanctuary kurtarılmış hayvan çiftliğinde güvende. Artık öldürülme korkusunu hissetmeyeceği, insanlardan zarar görmeyeceği ve ömrünün sonuna kadar huzurlu olabileceği bir yerde yaşıyor. 

ABD’nin Connecticut eyaleti New Britain şehrinde gerçekleşen olay, mezbaha ve çiftliklerde öldürülmeyi bekleyen tüm hayvanlar için bir umut öyküsü olarak binlerce kez #MooBritain etiketiyle paylaşıldı.      

“İnekler ve diğer hayvanlar da tıpkı insanlar gibi… Hepimiz hayata bir kez geliyoruz ve hayatta kalma arzumuzla bu hayatı doyasıya yaşamak istiyoruz.” – Farm Sanctuary Ulusal Kurtarma Programı Direktörü Susie Coston

Finn’in ormanda özgürce dolaştığını gördükten sonra insanlardan zarar gelmemesi için Farm Sanctuary’ye haber veren hayvan hakları savunucusu Jennifer Wynn, kurtarma operasyonunun hayatındaki en ilham verici deneyimlerden biri olduğunu söylüyor: “Finn’in sonunda özgür olması her şeyden önemliydi. Fakat herkesin Finn’i yaşatmak için seferber olduğunu görmek bu süreçte şahit olduğum en anlamlı şeylerden biriydi. Hepimiz ortak bir amaç uğruna birleştik.” 

Kurtarma olayının bir başka umut verici boyutu daha ortaya çıktı: Arka bahçesinde Finn’in kısa süreli ziyaretine denk gelen New Britain sakinlerinden biri, Finn’in yaşam mücadelesine şahit olduktan sonra hayvan yemeyi bırakacağını aktardı.

Şimdi Finn’in öyküsünü izleyen herkesin, hayvanların tıpkı bizim gibi hissedebilir canlılar olduğunun, hayatta kalmak için uğraş verdiklerinin ve özgürce yaşama hakkına sahip olduklarının farkına varmasını umuyoruz.

Vegan bir yaşamı benimseyerek hayvanları sömüren bu sistemin bir parçası olmayı reddedebilir, mezbahalara veya hemen arka bahçemizde kesime gönderilecek hayvanları ve daha fazlasını ölümden kurtarabiliriz. 

Sığırlar aileleri ve arkadaşlarıyla çok güçlü bağlar kurabilen, son derece zengin duygusal altyapıları olan sosyal hayvanlar. Belki Finn kendi ailesine hiçbir zaman kavuşamayacak ama özgürlüğüne kavuştuğu bu korunaklı çiftlikte, Bonnie gibi ölümden kaçan veya mezbahadan kurtarılan diğer hayvanlarla birlikte yeni bir aile kurarak huzur bulacak.  

Kaynaklar: Vegan Life Mag, Farm Sanctuary

Ölümden kaçmayı başaran inek ormanda saklanarak hayatını kurtardı yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

ABD’deki fabrika çiftliklerinde süregelen hayvan hakları ihlallerini fotoğraf ve video kayıtlarıyla gün ışığına çıkarma konusunda yıllardır aktif rol oynayan meşru ihbarcılar*, bugün “ag-gag” adı verilen yasaların gölgesinde, yüksek para ve hapis cezasına çarptırılma tehdidi altında. Bu tür bir tanıklığın ABD kamuoyunda şok yaratan ilk örneklerden biri, her ne kadar yazar işçilere yönelik istismarı ortaya koymayı hedeflemiş olsa da, Upton Sinclair’in Chicago’daki hayvancılık endüstrisini konu alan ve Türkçeye Şikago Mezbahaları adıyla çevrilen 1906 tarihli “The Jungle” (Orman) adlı romanı.

Ag-gag yasaları nedir?

2011’de ilk modern örnekleri görülen ag-gag yasaları kısaca mezbahalarda gizli çekimler yapan aktivistleri suçlu göstermeyi amaçlayan kanuni düzenlemeler. Sözcüğü incelediğimizde “ag” İngilizce “agriculture”, yani bugün hayvancılığı da içine alacak şekilde “tarım”, “gag” ise “susturmak”, yani ağzını bir bez parçasıyla tıkamak anlamına geliyor. Kısaca sansürün tarım ve hayvancılıkta vücut bulmuş hali.    

Bu yasalar özellikle hayvan hakları aktivistlerini hedef alıyor. Bazı eyaletlerde para cezasına ek olarak 6 aydan 10 yıla kadar hapis istemiyle yargılanma riskiyle suçlu ilan edilen aktivistler, aslında domuzlara, sığırlara, koyunlara veya atlara uygulanan şiddeti kaydedip duyurmaya çalışıyor. Bu süreçte somut olarak yasal düzeyde sonuç alabilmek için beraberinde, hayvanlara uygulanan şiddetin dozunu hafifletmeyi amaçlayan ve insancıl olduğu iddia edilen ABD’deki İnsani Kesim Yasası’nın (Humane Slaughter Act) ihlal edildiği durumları da kayıt altına alıyorlar.

ABD’deki İnsani Kesim Yasası’nı ve benzerlerini hem etik hem de hukuki boyutuyla eleştirenler her şeyden önce “insani kesim” kavramının doğası ve pratiği gereği bir oksimorondan** ibaret olduğunu, kendi içinde tezatlık oluşturduğunu vurguluyor. Aynı zamanda yasanın tavukçuluk sektörünü dışarıda bırakarak ABD’de her yıl katledilen 9 milyar tavuğu kapsamadığını da belirtiyor. Çünkü gerçekte “insani” kesim hayvanların çektiği acıları ne sonlandırıyor, ne de azaltıyor. Örneğin Oregon’daki Mountain Meat Packing adlı fabrikanın faaliyetleri sırf bu nedenle bir süre askıya alındı: Oluşturulan rapora göre; insani kesim uygulaması kapsamında bir domuzu sersemletmeye çalışırken çalışanın elindeki bayıltma silahı takıldı. Domuz, uzun süre bilinci yerindeyken başına art arda atış aldı. Hayatta kalma mücadelesinde nefes nefese kalan hayvan, ayağa kalkmaya çalışırken tekrar tekrar yalpaladı ve ölmeden önce acı ve korkuyu daha fazla hissetti. Bu durum, Gıda Güvenliği ve Denetimi (FSIS) yetkilileri tarafından resmi yazıda “korkunç bir olay” olarak nitelendirildi. 

Özetle hayvanların mezbahalarda öldürülmesi ne “insancıl” bir pratik, ne de insanların vicdani yüklerini hafifleten “insani” kesim kurallarına göre yapılıyor. Süregelen ihmal ve istismar düzeni dünya çapında milyarlarca hayvanın hayatına mal olurken, “insani kesim” olarak sunulan sistemde insan veya makine hatalarıyla da hayvanların yaşadığı stres katbekat artıyor.    

Mevcut yapıda mezbahaların kapalı kapıları ardında gerçekleştirilen ihlalleri belgelemek, sadece hayvanlar için değil insanlar için de önem arz ediyor. ABD’de mezbahaların denetiminden sorumlu kurum olan FSIS bu açıdan da güç kaybetmeye devam ediyor çünkü bu yılın başında Trump yönetimi FSIS’e daha fazla personel atamak yerine domuz üretim tesislerine daha fazla yetki verecek kararlar aldı. 

Ag-gag yasaları neden tehlikeli? 

Kuzey Carolina, Kansas, Iowa, Montana gibi pek çok eyalette baskısını hissettiren bu yasaların karşısında duranlar, yasal düzenlemelerin ABD Anayasası’nda yer alan bireylerin ifade özgürlüğü ve belgeleme hakkını ihlal ettiğini savunuyor. Geçtiğimiz yıllarda eyalet düzeyinde ag-gag yasalarına karşı harekete geçen Amerikan Sivil Özgürlükler Sendikası (ACLU) şöyle diyor:

“Gizli çekimler ile yapılan habercilik, kurum ve şirketlerin kanuna aykırı uygulamaları hakkında kamuoyunu bilgilendirmek için son derece önemli ve gerekli bir araç. Ag-gag yasaları, araştırmacı gazetecilerin güç sahibi özel kuruluşları yaptıklarından sorumlu tutmalarını engelliyor.”

Gizli çekimlerin etkisi büyük oluyor (bkz. Mercy for Animal örgütünün Bettencourt Dairies adlı tesisteki çekimleri). Hayvan hakları aktivistleri yaptıkları gizli çekimlerle hayvanlara tekme atan ve hayvanları sürükleyen mezbaha çalışanlarının gerçekleştirdikleri ihlalleri gözler önüne serebiliyor. 2009’da uluslararası hayvan hakları örgütü PETA tarafından kayda alınan bir olayda, Iowa Hormel tarafından işe alınmış dört fabrika çalışanının ellerindeki metal sopalarla domuzları dövdüğü ve bastonlarla domuzlara cinsel istismarda bulundukları ortaya çıkmıştı. 

Bu tür gizli araştırma ve çekimler, bugüne kadar hayvancılık endüstrisinin gizlenen standart uygulama ve gerçeklerini de gün yüzüne çıkardı.

Örneğin gebe veya emzirme sürecinde olan domuzların hareket etmesini engelleyen metal “gebelik kafesleri” (gestation crates) bu çekimlerle bilinir oldu. Benzer bir şekilde domuz yavrularının kuyruklarını anestezi uygulamadan kesme işlemi de yine gizli çekimlerle tespit edildi. Ancak elbette sorunun kökeni çalışanların yaptıkları değil. Temel sorun hayvanların öldürülmesi ve bu toplu hayvan katliamından elde edilen kâra dayalı bir sistemin varlığı. 

Üretim çiftliklerindeki hayvanların, tıpkı hayvanlı sirkler, hayvanat bahçeleri ve yunus parklarında olduğu gibi, ağır psikolojik stres altında kafesleri ve birbirini ısırma, kannibalizm, kendine zarar verme gibi tekrarlayan anormal davranışlar sergilediği artık biliniyor. 

Bugüne kadar ABD’de 28 eyalet ag-gag yasalarını devreye sokmaya çalıştı ama eyalet düzeyindeki federal mahkemelerin çoğu, bu düzenlemelerin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle reddedilmesi yönünde karar aldı.

Ag-gag yasalarının geleceği

Halihazırda ABD’deki eyaletlerin ag-gag yasalarını devreye sokmasını engelleyen federal düzeyde bir yasa yok. Ancak eyalet yasaları eyalet valilerince veto edilebiliyor. Bunun bir örneğini 2015 yılında Kuzey Carolina Valisi Pat McCrory’nin vetosunda gördük. McCrory, her ne kadar tasarının amacı konusunda hemfikir olduğunu belirtse de, yasanın çok geniş kapsamlı olduğunu vurguladı. Bundan bir yıl sonra kanun koyucular vetoyu geçersiz kılacak şekilde oyların üçte ikisini toplayarak tekrar denediler. Humane Society adlı hayvan koruma kuruluşuna göre
bu vetoda tavukçuluk endüstrisinin payı büyük oldu. Ag-gag yasa tasarıları Tennessee ve Arizona’da da eyalet valileri tarafından veto edilmişti. 

Geçtiğimiz günlerde Kanada’nın Ontario eyaletinde de benzer bir tasarı yasalaşmış, Animal Save Movement başta olmak üzere dünya çapındaki pek çok hayvan hakları örgütü “Bill 156” olarak geçen yasanın ilga edilmesi için #RepealBill156 (Bill 156 feshedilsin) ve #JusticeForReganRussell (Regan Russell için adalet) etiketleriyle milletvekillerine çağrıda bulunarak online bir protesto düzenlemişti. Bu mücadele halen tüm hızıyla sürüyor.

Bilinçli hedef saptırma

Yazının başında bahsi geçen Upton Sinclair’in romanıyla ilgili bir sözüne değinmek için belki de en uygun yer burası. Aslında bu kitabıyla hayvan sömürüsünden çok mezbahalarda çalışan işçilerin çalışma koşullarına ve işçi haklarına dikkat çekmeyi hedefleyen yazar, kitabın infial yaratması sonucu emekçi sınıfından çok “gıda güvenliği” ile ilgili endişelerin tetiklendiğini, hızla ve yalnızca hayvancılık endüstrisinde iyileşmeye gidildiğini fark ederek şöyle demiş: “İnsanların kalplerini hedeflerken yanlışlıkla midelerine hitap ettim.”***

Suç işleyenleri cezalandırmak yerine suçu belgeleyenleri cezalandıran bu yasaları yapanlar, bu kez bilinçli bir şekilde, hedefi yanlış belirlemeye devam ediyor. Ayrıca kanun yapıcılar ifade özgürlüğüne ve belgeleme hakkına ket vururken, insanların bilgi edinme hakkına da zorbalıkla el koyuyor.

Ag-gag yasalarına karşı uzaktan yapabileceğiniz şeylerden biri, Animal Legal Defense Fund adlı hayvan hakları örgütünün ABD’deki ag-gag karşıtı kampanyasına imzanızla destek vermek. Bu sayede kamuoyundan gizlenen hayvancılık endüstrisi gerçeklerinin kilitli kapılar ardında tutulmaya çalışılmasına engel olabilirsiniz.

Hayvan, insan ve çevre haklarını ayaklar altına alan bu sömürü zincirini kırmak için yapabileceğiniz en iyi şey ise vegan olmak.

–

* “Meşru ihbarcılar” sözcüğünü İngilizce’de “whistleblower” sözcüğünün karşılığı olarak kullandık. Whistleblower, gerçekleri saklamak ve susmak yerine karşılaştıkları hak ihlallerini, etik dışı uygulamaları gazetecilere veya yetkili makamlara bildiren kişilere deniyor.

** Oksimoron, birbiriyle çelişen ya da tamamen zıt iki kavramın bir arada kullanılması ve bu şekilde oluşturulmuş ifade.

*** Bu cümle, bazı yerlerde “Ben toplumun kafasını hedef aldım, attığım yumruk midesine geldi” şeklinde çevrilmiş. Alıntının orijinali: “I aimed at the public’s heart, and by accident I hit it in the stomach.”

Kaynaklar: Live Kindly, GJSentinel, Animal Legal Defense Fund, Sentient Media, CCRJustice

Kapak fotoğrafı: Dominion Movement

Ag-gag yasaları nedir? yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

We Animals Media’dan çıkan yeni fotoğraf kitabı “Hidden: Animals in the Anthropocene” (İnsan Çağı’nda Gizlenen Hayvanlar) insanın insan dışı hayvanlarla ilişkisini mercek altına alıyor. İlk etapta sınırlı sayıda baskıyla çıkan kitap, dünyanın farklı ülkelerinde hayvanların çektiği ıstırabın ne denli inkar edilemez boyutlarda olduğunu fotoğraflar aracılığıyla okuyuculara aktarıyor. Aynı zamanda hayvan sömürüsü ve insan sağlığı arasındaki bağlantıya dair son derece somut ve değerli bir içgörü sunuyor. 

İnsanların insan dışı hayvanlara yönelik dehşet verici muamelesini ödüllü 30 foto-muhabirinin objektifinden yansıtan kitap, Jo-Anne McArthur ve hayvan fotoğrafçısı Andrew Skowron’un imzasını taşıyor.

We Animals Media’dan çıkan diğer iki kitap ise, 2013’te yayımlanan ve gıda, moda, eğlence ve araştırma sektörlerinde sömürülen hayvanların öyküsünü anlatan “We Animals” (Biz Hayvanlar) ile hayvan esaretini konu alan 2017 tarihli “Captive” (Esir). 

Hayvanlar için Sesini Yükseltmek

Kitabın metinlerden çok fotoğraf ağırlıklı olduğunu söyleyen Jo-Anne McArthur, fotoğrafların söze gerek olmadan gerçekleri olduğu gibi yansıttığını aktarıyor. Foto-muhabirlerinin ise, yaptıkları işin doğası gereği etki gücünün büyük olduğunu, fotoğraflarla toplumsal değişime katkıda bulunduğunu düşünüyor. 

“‘Hidden’, hayvanlar için sesini yükseltmeyi amaç edinmiş fotoğrafçı ve gazetecilerin son derece dokunaklı ve yürek burkan çalışmalarından oluşuyor. Amacımız yalnızca hayvanların öykülerini görünür kılmak değil; aynı zamanda kullandığımız hayvanları gündeme taşımak ve hayvanların yaşadığı acılar hakkında bir diyalog zemini oluşturmak.” 

Kitabın bir diğer amacı da, kitabın editörleriyle birlikte kitaba katkıda bulunan 30 fotoğrafçının, “dünyanın farklı ülkelerine seyahat ederek fiziksel, duygusal ve psikolojik tahribat pahasına da olsa, kitabı okuyacak kişilere bu öyküleri nasıl ulaştırdıklarına” dikkat çekmek. 

McArthur, “Hidden’ı okuyan birinin sersemlemesini istiyorum. Bilgi sahibi olmasını istiyorum,” diyor.

“İnsanların öykülerden etkilenerek artık bu endüstrilere katkıda bulunmayacağı bir noktaya gelmesini istiyorum. Hatta okurların harekete geçmelerini, değişimin bir parçası olmalarını ve bu endüstrileri sonlandırmak için ellerinden gelen her şeyi yapmalarını umuyorum. Çünkü bu endüstriler hayvanlara, sağlığımıza ve çevreye zarar veriyor.”

Kitap şu anda satışta ve Eylül ayında İtalya’da baskıya girecek. McArthur kitabın Aralık’ta okuyuculara ulaşabileceğini belirtse de, kitabın piyasaya çıkma sürecinin Covid-19 pandemisi nedeniyle uzayabileceğini söylüyor.

“Hayvanlara verdiğimiz zarar bize geri dönüyor” 

İnsanlar her yıl eti için dünya çapında yaklaşık 80 milyar hayvanı katlediyor. 

İnsan tüketimi için ayrılan hayvanlar, aynı zamanda deri ve kürklerinin kıyafet olarak satılabilmesi için korkunç şartlarda üremeye ve yaşamaya zorlanıyor. Bazı türler ise deney malzemesi ve eğlence aracı olarak görülüp insan hizmetine sunuluyor. 

McArthur kitabın çıkış noktasının da bu olduğunu söylüyor: “Anthroposen, içinde bulunduğumuz jeolojik döneme verilen isim. Bu dönemde iklim, çevre ve Dünya’daki tüm canlı yaşamı üzerindeki en büyük etki insan faaliyetleri.”

Dünyanın bugün virüsler, küresel salgınlar ve insan sağlığıyla ilgili pek çok sorunla karşı karşıya olduğunu belirten McArthur, insan faaliyetlerinin yıkıcı sonuçlarına atıfta bulunuyor.

“Yaban hayvanlarını doğal yaşam ortamlarından yakalıyoruz ve insanlar için çalışmaya, insanları eğlendirmeye zorluyoruz. Ya da sahte ilaçlar ve afrodizyaklar için onları öldürüyoruz. Hayvanları fabrika çiftliklerine tıka basa doldurup domuz gribi ve kuş gribi gibi pek çok hastalığa yol açacak olumsuz şartları bizzat kendimiz yaratıyoruz. Onlara verdiğimiz zarar bize geri dönüyor. Tüm canlıların iyiliği için bu düzen devam etmemeli.”

Kitabın özellikle içinde bulunduğumuz pandemi sürecinde etkisini artırabileceğini söyleyen McArthur, “Kitapta anlatılan merhametten yoksun öyküler içinde bulunduğumuz durumu gün ışığına çıkarıyor,” diyor.

“Aynı zamanda canlı hayvan pazarlarından endüstriyel hayvancılığa kadar dünya çapında hepimizi etkileyen bu acil duruma dikkat çekiyor. Hidden hayvanlara neler yaptığımızı ve bu sistemin neden değişmesi gerektiğini tüm sertliği ve çıplaklığıyla gözler önüne seriyor.”

Hayvanlara Yaşatılan Acı ile İnsan Sağlığı Arasındaki Bağlantı

Süregelen küresel salgın virüslerin ne kadar ölümcül olduğunu gösterdi. Canlı hayvan pazarlarının ve yaban hayvanlarının etlerini tüketmenin de ne denli tehlikeli olduğunu bir kez daha tüm dünyaya kanıtladı. 

Uzmanlar yeni tip koronavirüsün ilk vakalarının Wuhan’daki (Çin) canlı hayvan pazarlarıyla bağlantısı olduğunu açıkladı. Ancak hala hastalığın tam olarak nereden çıktığı tespit edilemedi. Bilim insanlarının çoğu hayvanlardan insanlara bulaşan (zoonoz) bir hastalık olduğu konusunda hemfikir. 

Bilimsel araştırmalar insan hastalıklarının yüzde 60’ının ve yeni çıkan bulaşıcı hastalıkların yüzde 75’inin zoonoz olduğunu ortaya koyuyor. Bu hastalıkların büyük bir kısmı, tavuk, sığır ve domuz yetiştiriciliği gibi Batı kökenli hayvancılık faaliyetlerinden kaynaklanıyor. 

McArthur’a göre dünyada eksik olan şey “hayvanların perspektifi”. İnsan dışı hayvanların gözünden dünya görülmüyor, gizli kalıyor. Hidden kitabı da bu noktada devreye giriyor. Kitap, sesleri duyulmayan insan dışı hayvanlara ses oluyor. 

“Hayvanlar endüstriyel fabrikalar, kedi-köpek üretim çiftlikleri ve araştırma laboratuvarları gibi tek bir penceresi bile olmayan tesislerde kilit altında tutuluyor. Bu yüzden onların gözünden dünyayı göremiyoruz. Bildiğimizi sandığımız şeyler ise, bu endüstrilerin bize bilgi olarak sunduğu şeyler.”

Gizlenen Hayvanlar

Hidden kitabı, ağır vahşet ve şiddet içeren fotoğraflarıyla dünya çapında insanın insan dışı hayvanlarla çatışmasını afişe ediyor. 

Kitabın önsözünü yazan vegan aktivist Joaquin Phoenix şöyle diyor: “Kitapta görev alan foto-muhabirleri dünyanın en karanlık yerlerine girdi. Yakaladıkları ve bizlerle paylaştıkları bu görüntüler, hayvanlara yönelik davranışlarımızın affedilemez olduğunu en somut haliyle bir kez daha hatırlattı. Bu fotoğraflar, önümüzdeki yıllarda değişimin öncüsü olacak.”

Kitaptaki her bir fotoğrafın ayrı öyküsü olsa da McArthur’a göre hepsinin ortak noktaları var: “Çoğunu dokunaklı, nükteli, net, gaddar ve incelikle icra edilmiş olarak tanımlayabilirim. Bu fotoğraflara her baktığımda üzerimdeki etkisini hissedebiliyorum. Daha fazla çalışmak, değişim yaratmak, bildiklerimi herkesle paylaşmak ve dünyanın dört bir yanına sevgiyi ve bilgiyi ulaştırmak istiyorum. Ancak bu şekilde gezegeni paylaştığımız son derece büyüleyici ve karmaşık hayvan türlerine karşı davranışlarımızı değiştirebileceğimiz ve bunun için ihtiyacımız olan gücü ancak bu yöntemle edineceğiz.” 

Kaynak: Live Kindly – Audrey Enjoli

Fabrika çiftçiliğinin karanlık yüzü: Jo-Anne McArthur’un yeni kitabı  yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.