Araştırmacı Randy Haas, “Geleneksel görüşün, ilk insan ekonomilerinin avlanmaya odaklandığını ileri sürdüğünü; bunun, paleo diyeti gibi bir dizi yüksek proteinli diyet modasına yol açan bir fikir” olduğunu ifade ediyor. Oysa araştırma sonuçlarına göre “gerçek paleo diyeti“ hayvansal protein yerine bitkisel kaynaklara dayanıyor.

İlk İnsan Topluluklarının Ağırlıkla Avcı Olduğu Algısı Neden Oluşuyor?

Araştırmacıların, kazılarda bulunan hayvan kemiklerinin üzerine yoğunlaşılması ilk insan topluluklarının toplayıcılıktan ziyade avcılık ile daha büyük bir bağının olduğu algısını yaratıyor. Ancak akademisyenlere göre bu durum bir yorum hatası olabilir. Yapılan çalışmalarda, bitkisel materyallere göre daha iyi korunabilen ve kazı sırasında daha kolay çıkarılabilir olan hayvan kemikleri ile keskin taş ve kemikten yapılmış aletlere odaklanılıyor.

Buna ek olarak, avcılığın “maskülen” algılandığı eril kültürlerden gelen genellikle erkek araştırmacıların önyargıları, bu bağlantı üzerinde daha fazla durulmasına ve avcılığın toplumdaki yerinin olduğundan farklı algılanmasına sebep oluyor.

Ancak, yeni bilimsel analiz tekniklerinin kullanılmaya başlaması ile birlikte ortaya çıkan araştırmalar Arktik topluluklar dışındaki topluluklarda ilk insanların bitki bazlı gıdaların toplayıcılığına daha bağlı olduğunu ortaya koyuyor.

Bitkisel Gıdalar İlk İnsan Ekonomilerinin Merkezinde Yer Alıyor

PloS One’da yayınlanan güncel araştırmada, ‘erken dönem insan topluluklarının ekonomilerinin memeli hayvanların avcılığına dayandığı’ hipotezi değerlendirildi.

Araştırmalar 9.000-6.500 yıl önce yaşamış göçebe bir avcı-toplayıcı grup üzerinde yapıldı. Bu kapsamda And Dağları’ndaki 3800 metre yükseklikteki Altiplano’da yer alan Wilamaya Patjxa ve Soro Mik’aya Patjxa kazı alanlarından 24 kişinin kemikleri analiz edildi.

Grubun beslenme biçiminin ağırlıkla et tüketimine bağlı olduğu düşünülüyordu. Ancak yapılan analizler genel algıyı yıkacak veriler ortaya koydu.

İzotop kimyasına dayanan Bayesian modeli kullanılan araştırmaya göre grubun ortalama diyetinin %80’ini bitkisel besinler oluşturuyor.

Paleoetnobotanik veriler ayrıca kök sebzelerin en önemli geçim kaynağı olabileceğini gösteriyor. Bu bulgular, en eski toplayıcıların ekonomileri ve And Dağları’nın dağlık bölgelerindeki tarım ekonomilerine giden yol hakkındaki geleneksel anlayışı da değiştiriyor. Buluntular, günümüzdeki patates ile bağlantılı olan kök sebzelerin, bu grubun yemeklerinin büyük bir kısmını oluşturduğunu gösteriyor.

Araştırmacılar sonuçların And Altiplano’da başlayan insan-yumru-devegiller ortak evrim dinamikleri modeliyle tutarlı olduğunu ifade ediyor.

Araştırmacılara göre bitkisel gıda ağırlıklı beslenme biçimi, patates ve devegillerin evcilleştirilmesini katalize etmiş olabilir.

Bulgular ayrıca ilk insan topluluklarında, bitki toplayıcı ekonomilere geçişin nispeten hızlı gerçekleşmiş olabileceğini; And Dağları örneğinde ise 2000 yıldan daha kısa bir sürede gerçekleştiğini ifade ediyor.

Kaynak: Haas, R., Eerkens, J. W., Chen, J. C. & Langlie, B. (2024). Stable isotope chemistry reveals plant-dominant diet among early foragers on the Andean Altiplano, 9.0–6.5 cal. ka, PLoS ONE, 19 (1)

Yeni Araştırma Sonuçları Yayınlandı: İlk İnsan Topluluklarının Beslenmelerinde ve Ekonomilerinde Bitkisel Gıdalar Ağırlıkta yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Oxford Üniversitesi tarafından yapılan yeni bir araştırma, İngiltere ve İrlanda’daki süpermarketlerde satışta olan 57 bin gıda ürününü değerlendirdi.

Araştırmacılar ürünlerde dört faktöre baktı: sera gazı emisyonları, su stresi, arazi kullanımı ve ötrofikasyon potansiyeli (su ve toprağın aşırı gübre sonucu kalitesinin bozulması).

Araştırma sonucuna göre;

• Sebzeler, atıştırmalıklar, bitkisel süt ve bitkisel hamburger ve bitkisel sosis gibi bitki bazlı etler, bazı tahıllar ve bazı ekmeklerin tahmini çevresel etki puanı 2’nin altında.
• Birçok tatlının (örn. kek, bisküvi, turta) ve hazır yiyeceklerin (ör. pizzalar, hazır yemekler) çevresel etki puanı 2 ile 5 arasında değişen bir tahmini değerde.
• Domuz ve tavuk kaynaklı etlerin tahmini puanları ise 10’un üzerinde.
• En yüksek puanlar ile gezegene en fazla zararı verenler ise, sığır ve kuzu kaynaklı et ürünleri.

Gezegen için en kötü olanlar arasında kurutulmuş sığır eti ürünleri bulunuyor. Ancak bitki bazlı etler, hayvan kaynaklı muadillerinin çevresel etkisinin beşte bir ila onda birinden daha azına sahip. Meyve, şeker, un ve sebzelerden yapılan ürünler de (çorbalar, tahıllar, salatalar vb.) çevre üzerinde düşük bir etkiye sahip.

Sürdürülebilir beslenme için tüketicilere ve perakendecilere rehber niteliğinde

Oxford Üniversitesi Halk Sağlığı bölümü öğretim üyesi Prof. Peter Scarborough, bulguların “çok heyecan verici” olduğunu söyledi ve “İlk kez, pek çok farklı madde içeren işlenmiş gıdaların çevresel ayak izini değerlendirmek için şeffaf ve karşılaştırılabilir bir yöntemimiz var,” dedi.

Yaptığımız süpermarket alışverişlerinin çoğunu bu tür yiyeceklerin oluşturduğunu söyleyen Prof. Scarborough, “Ancak şimdiye kadar bunların çevre üzerindeki etkilerini doğrudan karşılaştırmanın bir yolu yoktu,” diyerek yürüttükleri akademik çalışmanın yol gösterici olabileceğini belirtti.

Aynı zamanda araştırma sonucunun, tüketicilerin daha sürdürülebilir alışveriş tercihleri yapmalarına yardımcı olabileceğini ve “Perakendeciler ile gıda üreticilerini gıda tedarikinin çevresel etkisini azaltmaya yönlendirebileceğini” vurguladı. Tüm bu sürecin de, daha sürdürülebilir bir beslenme biçimini benimseme konusunda bireylerin işini kolaylaştıracağını kaydetti.

Birleşik Krallık’ta insanlar halihazırda alışveriş yapma şekillerini değiştiriyor. Bu kısmen, hayvan kaynaklı et fiyatlarının yükseldiği süregelen ekonomik krizden kaynaklanıyor.

Haziran ayında The Vegan Society tarafından yapılan bir anket, İngiltere’deki tüketicilerin üçte birinin haftalık alışverişlerinden hayvan kökenli eti kestiğini ya da azalttığını tespit etti.

Bu ayın başlarında yapılan bir başka araştırmada, Birleşik Krallık’taki yetişkinlerin yüzde 25’inden fazlası, ekonomik krizinin ortasında hayvansal eti azalttığını bildirdi.

İklim krizi, hayvancılık ve hayvan tüketimi arasındaki bağlantıya dair daha fazla bilgi için İklim/Çevre ve Sürdürülebilirlik sayfalarımızı inceeyebilirsiniz.

Kaynak: Plantbased News, Oxford University

Kapak fotoğrafı: LikeMeat / Unsplash

Yeni araştırma sonucu: 57 bin gıda ürünü arasında gezegen için en iyi olanlar, bitki bazlı et dahil bitkisel ürünler yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Perakendeci olarak müşterilerinin ürünlere yönelik değişen tutumlarına dair bir araştırma da yaptıran Whole Foods Market süt ürünlerinin (dairy foods) bitki bazlı alternatiflerine (non-dairy foods) kıyasla daha az tercih edilmesine ilişkin bazı detayları da PBN ile paylaştı:

Tüketicilerin %17’si “vegan peynir” yediğini belirtirken 3’te 1’inden fazlası da denemeye açık olduğunu söylüyor. Kadınların böyle bir deneyime daha açık olduğu bulgulanırken (%39) yaklaşık %25’i zaten “vegan peynir” tüketmiş/tüketmekte olan milenyum kuşağı ise bu tür bir denemeye en açık olan yaş grubu olarak öne çıkmakta.

Yararlanılan kaynak:
Non-Dairy Sales 3 Times Bigger Than Dairy Sales At Whole Foods Market In 2019
http://bit.ly/2pRUx5e

Süt ürünlerine vegan alternatiflerin satışı Birleşik Krallık’ta 2019’da 3 kat daha büyük yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.