Yeni karara göre AMA, toplantı ve etkinliklerinde sunulan yiyeceklerle koruyucu ve önleyici sağlık yaklaşımına örnek olmayı hedefliyor. Bu kapsamda, hayvansal içeriklerin kullanımının en aza indirilmesi, bitki temelli seçeneklere daha fazla yer verilmesi teşvik edilecek. Kararın ikinci bölümünde ise, profesyonel etkinliklerde daha sağlıklı beslenme alışkanlıklarının yaygınlaşmasını desteklemek amacıyla, bilimsel verilere dayanan davranış değişikliği yöntemlerinin kullanılmasının teşvik edildiği belirtiliyor.

Sağlıklı ve bitki bazlı beslenme, yalnızca hekimlerin kendi sağlıklarını korumalarına yardımcı olmakla kalmıyor; aynı zamanda doktorların hastalarına önerebilecekleri beslenme modellerini daha yakından tanımalarına da olanak sağlıyor.

Bitki temelli beslenme; kalp sağlığının desteklenmesi, kan basıncının düşürülmesi, diyabet riskinin azaltılması ve sağlıklı vücut ağırlığının korunması gibi birçok faydayla ilişkilendiriliyor.

Sorumlu Tıp İçin Hekimler Komitesi (Physicians Committee for Responsible Medicine – PCRM) tarafından yürütülen araştırmalar da bitki temelli beslenmenin birçok sağlık sorunu açısından diğer beslenme modellerine kıyasla daha etkili sonuçlar sağlayabildiğini ortaya koyuyor. Ayrıca araştırmacılara göre bu beslenme modeli kalori, porsiyon veya karbonhidrat kısıtlamaları gerektirmediği için, uzun vadede daha sürdürülebilir ve kolay olabiliyor.

Meme kanseri riskini azaltan beslenme

Bu karar, AMA’nın son on yılda gıda ve beslenme alanında aldığı kararların devamı niteliğinde. Kuruluş daha önce hastanelerde, okullarda ve gıda yardımı programlarında bitki temelli öğünlerin yaygınlaştırılması çağrısında bulunmuş; bitkisel beslenmenin meme kanseri riskini azaltmadaki rolüne de dikkat çekmişti.

AMA politikaları hayvansal et ve süt ürünlerini, resmi beslenme rehberlerinde zorunlu ve vazgeçilmez gıdalar olarak değil, isteğe bağlı seçenekler olarak değerlendiriliyor.

Web sitelerinde ve basın açıklamalarında uzun süredir “gıda ilaçtır” yaklaşımını benimsediğini belirten AMA, kronik hastalıkların önlenmesi ile yönetilmesine katkı sağlamak amacıyla beslenme eğitimi, bilimsel araştırmalar ve politika çalışmalarını desteklediğini de vurguluyor.

Haziran ayında gerçekleştirilen 2026 AMA Yıllık Toplantısı’nda konuşan AMA’nın önceki dönem başkanı Dr. Bobby Mukkamala, konuyla ilgili yaptığı açıklamada beslenmenin sağlık üzerindeki belirleyici rolüne dikkat çekti: “İyi beslenme, sağlığı iyileştirmek ve hastalıkları önlemek için sahip olduğumuz en güçlü araçlardan biridir. Ne yiyip ne içtiğimiz, birçok kronik hastalığa yakalanma riskimizi doğrudan etkiliyor. Bu nedenle beslenme, hem hastalıkların önlenmesinde hem de uzun vadeli sağlığın korunmasında kritik bir öneme sahip. ‘Gıda ilaçtır’ yaklaşımını benimsemek, bireylerin daha sağlıklı yaşamlar sürmesine ve toplum sağlığının güçlenmesine katkı sağlayabilir.”

AMA’ya göre beslenme, yalnızca tedavi sürecinin bir parçası değil; aynı zamanda kronik hastalıkların ortaya çıkmasını önlemede ve yaşam kalitesini artırmada temel bir sağlık aracı olarak görülmeli.

İnsanın ve gezegenin sağlığına tıp camiasından destek

Kararda atıfta bulunulan ve JAMA Network Open dergisinde yayımlanan bir araştırma da bitki temelli beslenmenin olumlu çevresel etkilerine işaret ediyor. Araştırmaya göre bitki bazlı beslenme modeli, standart Amerikan beslenme düzeniyle karşılaştırıldığında daha düşük sera gazı emisyonları ve daha az enerji tüketimiyle ilişkilendiriliyor.

Karar, uzun süredir sağlık ve gıda politikalarında bitki temelli beslenmenin yer alması ve yaygınlaştırılması için çalışmalar yürüten PCRM tarafından memnuniyetle karşılandı.

Komitenin Başkanı ve Uluslararası İstanbul Vegfest 2020’nin konuklarından Dr. Neal Barnard, kararla ilgili yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı: “Eski bir söz vardır: ‘Hekim, önce kendini iyileştir.’ Bu karar, o sözün bugün hâlâ ne kadar anlamlı olduğunu gösteriyor. Doktorların ve hastalarının sağlığı için bitki temelli beslenmeye destek verdiği için AMA’ya teşekkür ediyoruz.”

–

Kaynak: Vegconomist, PCRM, Center for Nutrition Studies

Amerikan Tabipler Birliği’nden bitki temelli beslenme teşviki yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Hayvan hakları mücadelesi; hukuk, sağlık, ekoloji, beslenme, afet yönetimi, iletişim ve akademi gibi birçok farklı alanda bilgi üretimini ve dayanışmayı gerektiriyor. TVD Komiteleri de, hayvan sömürüsüne karşı hak temelli bir yaklaşımı esas alarak bu amaçla, gönüllülük esasına dayanan bu yapıyla hayata geçiyor.

TVD Komiteleri neler?

• Hukuk
• Sağlık
  • İnsan Sağlığı
  • Hayvan Sağlığı
• İklim ve Ekoloji
• Afet ve İlkyardım
• Beslenme
• Öğrenci
• Girişimci
• Basın ve Görsel Medya

Hangi başvurulara açık?

İlgili alanlarda bilgi, deneyim ve eğitim birikimine sahip vegan bireylerin başvurularını bekliyoruz.

TVD Öğrenci Komitesi için ise uzmanlıktan çok; hayvan hakları, vegan menü ve kampüslerde bitki temelli dönüşüm için sorumluluk almaya, inisiyatif göstermeye ve değişim yaratmaya istekli liseli ve üniversitelilerin katılımını önemsiyoruz.

Nasıl çalışacağız?

Tür ayrımcılığına ve hayvan sömürüsüne karşı;

• Kolektif üretim
• Bilimsel yaklaşım
• Etik bütünlük ve tutarlılık
• Acil gündemlerde ve uzun vadede savunuculuk
• Düzenli iletişim ve eşgüdüm ile çalışmayı hedefliyoruz.

Bilgilendirme ve başvuru formu

Komiteler, çalışma ilkeleri ve başvuru sürecine ilişkin tüm ayrıntılar web sitemizde, tvd.org.tr/tvd-komiteleri adresinde.

Katılım sağlayamasanız da, çevrenizde ilgilenebilecek kişilerle çağrımızı paylaşmanız ve iletişim kanallarınızdan duyurmanız bile mücadeleye bu aşamada, şimdiden katkıda bulunacaktır.

Hayvan hakları için TVD Komiteleri kuruyoruz yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Okullar, kreşler, hastaneler ve diğer kamu kurumlarında hayata geçirilecek olan bu gelişme, ne yazık ki Türkiye’de aynı dönemde izlenen ve birbiriyle doğrudan bağlantılı politikaların tam tersi.

Türkiye; Antalya’da yapılması planlanan COP31 sürecine doğru ilerlerken:

• İklim krizinin en önemli tetikleyicilerinden biri olan hayvancılığa yönelik yeni devlet teşvikleri sağlamaya devam ediyor.
• Aynı zamanda TBMM’de oylaması tamamlanmak üzere olan Milli Parklar Kanun Teklifi ile gezegenin en kritik karbon yutakları arasında yer alan ve tüm türler için yaşamın merkezi olan ormanları ve kıyı ekosistemlerini yatırım baskısına açmaya hazırlanıyor.

Helsinki’nin attığı adım ise; kamu politikalarının iklim, biyoçeşitlilik ve hayvanlar açısından nasıl dönüştürülebileceğini gösteren güçlü bir örnek. Bu yönüyle, Türkiye Vegan Derneği olarak uzun süredir bakanlıklar ve YÖK nezdinde dile getirdiğimiz bitki temelli gıda sistemine geçiş çağrılarının gecikmeden hayata geçirilmesi gerektiğini de bir kez daha hatırlatıyor.

Tarihi oylama: 57 kabul, 23 ret

Helsinki Belediye Meclisi, 25 Şubat 2026 tarihinde aldığı kararla belediyenin hayvansal et ve süt içeren ürün alımlarını 2030 yılına kadar %50 oranında düşürülmesini kabul etti.

Greenpeace tarafından “Puolet parempaa” (Yarısı Daha İyi) adı verilen önerge, Belediye Meclis Üyesi Mai Kivelä tarafından sunuldu ve 57 kabul, 23 ret oyuyla kabul edildi. Farklı siyasi partilerden geniş destek alan karar doğrultusunda, belediyeye bağlı gıda hizmetlerinde kullanılan hayvansal et ve süt içerikli ürünler; okullar, kreşler, hastaneler ve diğer kamu kurumları gibi alanlarda besleyici ve cazip bitki temelli besinlerle kademeli olarak değiştirilecek.

Kivelä oylamanın ardından yaptığı açıklamada, “Bu karar, iklim değişikliğine yönelik sorumluluk alma, hayvan refahı ve çocukların sürdürülebilir bir geleceğe sahip olma hakkı açısından bir kazanımdır,” dedi.

İklim krizinin olumsuz etkilerini azaltmayı ve biyoçeşitliliği korumayı hedefleyen bu kararın, bitkisel beslenme alışkanlıklarını yurttaşlar nezdinde normalleştirmesi bekleniyor. Aynı zamanda hayvan refahını ve halk sağlığını desteklemek, kamu kaynaklarını ise daha verimli kullanmak için atıldığı aktarılıyor.

Nitekim Aalto Üniversitesi tarafından yapılan ön hesaplamalara göre; bitki temelli öğünler halihazırda Helsinki’nin kamu yemek hizmetleri için daha düşük maliyetli. Hayvansal et alımlarının yarısının bitkisel proteinlerle değiştirilmesi durumunda, kent yönetimi yılda 3 milyon avronun üzerinde tasarruf sağlayabilir.

Kampanya ulusal, politika yerel

Helsinki’nin kararı, ülke çapında yürütülen kampanyanın şehir düzeyindeki en önemli kırılma noktalarından biri olarak görülüyor.

Kampanya kapsamında Finlandiya genelindeki 60 belediyeyle iletişime geçildi ve 35 belediye meclisi önergesi sunuldu. 2025 yerel seçimlerinde ise kampanyanın hedeflerini destekleyen yaklaşık 300 aday, 70’ten fazla belediyede seçilerek yerel yönetimlerde temsil hakkı kazandı.

2025-29 döneminde çok daha fazla sayıda yerel yönetimin bu yönde adım atacağı tahmin ediliyor. Çünkü Finlandiya’da gıda sistemi, ülkenin toplam sera gazı emisyonlarının yaklaşık dörtte birini oluşturuyor.

• Ülkenin tarım arazilerinin yaklaşık %70’i hayvancılık için kullanılıyor.
• Bu arazilerin yarısından fazlası sığır “eti” ve hayvansal süt üretimine ayrılmış durumda.
• Ülkedeki metan emisyonlarının yaklaşık yarısı sığırlardan kaynaklanıyor.
• Sığırların sindirim süreçleri ve gübre yönetimi tek başına ulusal sera gazı emisyonlarının yaklaşık %5’ini oluşturuyor.

Yerelde alınacak benzer kararlar, bitkisel beslenmeye geçişin ulusal düzeyde yaratacağı olumlu etkiyi artıracak.

Helsinki daha önce de kamu politikalarında öncü rol üstlenmiş, yerel yönetim tarafından düzenlenen tüm etkinliklerde hayvansal et kullanılmasını 2022 yılında tamamen bırakmıştı. Ancak ne yazık ki, bu kararda “deniz ürünleri” olarak yaftalanan “deniz canlıları” yine dışarıda bırakılmıştı.

Yerel yönetim, aynı zamanda ulusal beslenme yönergelerini yeniden düzenlemiş ve yurttaşların hayvan kaynaklı “kırmızı et” tüketimini %30 oranında düşürmelerini ve işlenmiş “etleri” mümkün olduğunca sınırlamalarını önermişti.

İklim krizi ve hayvan tüketimi karşısında “tutarlı” politika

Helsinki yönetimi yılda milyonlarca öğün sunan kamu gıda hizmetlerine sahip. Bu nedenle alınan karar yalnızca bireylerin beslenme biçimlerini değil, gıda sisteminin yapısını kökten etkileyebilecek bir politika niteliğinde. Nitekim Kivelä, kararın ardındaki yaklaşımı şöyle vurguluyor:

“Bir şehir bir yandan iklim kriziyle mücadeleye kaynak ayırırken, diğer yandan gıda alımları aracılığıyla biyolojik çeşitlilik kaybını ve emisyonları artırıyorsa, bu tutarlı bir politika değildir.”

Bitki temelli gıda sektörü için sağlam bir zemin

Kararın Finlandiya’daki vegan gıda üreticileri ve catering hizmetleri dahil, bitki temelli gıda sektörüne de önemli bir etkisi olması bekleniyor. Bitki Temelli Gıda Finlandiya’dan (Plant Based Food Finland) Jukka Kajan, karara ilişkin olarak, “Helsinki’nin iklim değişikliğine karşı harekete geçmesi ve halk sağlığını iyileştirmek için adım atması, aynı zamanda bitki temelli gıda çözümleri geliştiren şirketler için de uzun vadeli bir pazar öngörülebilirliği yaratıyor. Bu düzenleme, yatırım riskini azaltırken yenilikçi girişimleri teşvik ediyor ve Finlandiya’nın bitkisel proteine geçiş sürecinde rekabetçi bir küresel oyuncu olmasını sağlıyor,” dedi.

Finlandiya’da bitki temelli gıda pazarı son yıllarda çift haneli büyüme oranları gösteriyor. Örneğin; ülkenin en büyük perakende zincirlerinden biri olan S Group’ta tofu satışları geçen yıl %14 arttı.

Ayrıca, bitkisel et ürünleri, 2025 yılının aynı ayına göre Ocak ayında neredeyse %70 daha hızlı satıldı.

Türkiye ve Avrupa için örnek gıda sistemi

Helsinki’nin kararı, kamu alımlarının bitkisel proteine yönelik dönüşümü hızlandırabilecek güçlü bir politika aracı olduğunu gösteriyor.

Benzer bir yaklaşım ABD’de de uygulanıyor: New York’ta hastanelerde uygulanan “varsayılan bitki temelli menü” politikası, gıdaya bağlı emisyonları %36 azaltmış, kamu bütçesinde ise yüz binlerce dolar tasarruf sağlamış durumda. Şehir, ek olarak, şirketler düzeyinde “Bitki Temelli Karbon Mücadelesi” başlatmış ve bu Ocak ayında 11 şubesinde işlenmiş hayvan kaynaklı etleri bitkisel proteinlerle değiştirmişti.

Üniversitelerden hastanelere kadar çoğaltılabilen mevcut bu örnekler, gıda sistemindeki dönüşümün büyük ölçüde yerel ve merkezi düzeyde uygulanacak kamu politikalarına bağlı olduğunu gösteriyor.

Helsinki gibi kentler gıda politikalarını iklim ve biyoçeşitlilik hedefleriyle uyumlu hale getirirken, Türkiye’de uygulamalar ve yasal düzenlemeler farklı bir yönde ilerliyor.

Bir yanda hayvancılık sektörüne yönelik teşvikler artırılırken, diğer yanda Milli Parklar Kanun Teklifi ile korunan alanların, ormanların, nehir ve kıyı ekosistemlerinin, yaban hayvanlarıyla birlikte yatırım baskısına açılması gibi adımlar, Türkiye’nin iklim politikalarının çelişkiler barındırdığını gösteriyor.

Oysa gıda sistemi, iklim krizine yönelik sorunlar ve çözümler listelerinde hep en başta yer alıyor.

TVD notu: Ama hayvan hakları bu kararın neresinde?

Helsinki’nin attığı adım; gıda politikalarının iklim, hayvan refahı, biyoçeşitlilik ve kamu sağlığı açısından yeniden düşünülmesi ve dönüştürülmesi gerektiğini gösteriyor. Ancak hayvan hakları ve özgürlüğü perspektifinden bakıldığında asıl sorun “tüketimin azaltılması” değil.

Hayvanların yaşam hakkı, miktar pazarlığına konu olabilecek bir mesele olmamalı. Bir hayvanın “daha az sömürülmesi” ya da “daha geç öldürülmesi”, onun yaşam hakkının, bireyliğinin ve hissedebilirliğinin tanındığı anlamına gelmiyor. Bu nedenle etik açıdan gerçekten “tutarlı” ve adil bir yaklaşım, özellikle bireyler ve STK’lar düzeyinde, hayvanların insan menfaatleri için kullanılmasını meşrulaştıran sistemin bütünüyle sorgulanmasını ve değiştirilmesini gerektiriyor.

Öte yandan kamu kurumlarının dönüşümü çoğu zaman aşamalı ve yavaş ilerliyor. Ancak bu gerçek, dönüşüm talebinin ve mücadelesinin ertelenmesi için bir gerekçe olmamalı. Özellikle ekoloji ve iklim mücadelesinde aktivistlerin ve STK’ların, hayvancılık ve hayvan tüketiminin iklim kriziyle doğrudan bağlantısını daha fazla konuşması ve buna yönelik politikalar için alan açması gerekiyor.

Biz bireyler ve yaşam savunucuları olarak bugün ve hemen hayvanları sömürmeyen yaşam felsefesini benimseyerek vegan olabiliriz. Kamu kurumlarından ise; gıda sisteminin bitki temelli bir geleceğe doğru dönüşmesini hızlandıracak politikalar talep edebiliriz.

Helsinki’nin kararı işte bu yönde atılmış kritik bir adım.

Türkiye’de de iklim krizine, ekolojik yıkıma ve biyolojik çeşitlilik kaybına karşı gerçek bir mücadele yürütmek istiyorsak; kendi alışkanlıklarımızı ve yaşam tarzımızı değiştirirken eşzamanlı olarak:

1. Hayvancılığı teşvik eden politikalar yerine bitki temelli gıda sistemlerini destekleyen kamu politikaları geliştirilmesini,
2. Ormanların, kıyıların ve yaban hayvanlarının koruma statüsünün güçlendirilmesini,
3. Kamu gıda alımlarında ve sunumlarında hayvan kaynaklı tüketim yerine bitki temelli besinlerin yaygınlaştırılmasını,
4. Düzenlenen tüm özel, kamu ve STK etkinliklerinde tamamen bitki temelli gıdaların sunumunu talep etmemiz gerekiyor.

Bu etik, adil ve iklim dostu dönüşüm hem bireysel uygulamalarımızla hem de kamusal politikalara ilişkin kolektif taleplerimizle mümkün.

–

Kaynaklar: Vegconomist, Green Queen

–

Helsinki’den bitki temelli gıda sistemi için kritik adım yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Bakliyat ulusal beslenme rehberlerinin vazgeçilmezi

Bakliyat, baklagiller (Fabaceae) familyasına ait bitkilerin yenilebilir kuru tohumlarıdır. “Baklagil” terimi bitkinin kendisini ifade ederken, “bakliyat” bu bitkilerden elde edilen kuru tohumları tanımlar. Günlük dilde bu iki kavram sıkça birbirinin yerine kullanılsa da, teknik olarak farklı anlamlara sahip.

Geçmişten bugüne, yaklaşık 10 bin yıldır insan beslenmesinin merkezinde yer alan bu temel gıdalar arasında nohut, mercimek, bakla, barbunya, börülce, bezelye ve fasulye en yaygın tüketilenlerden. Dünyanın dört bir yanında farklı kültürlerin mutfaklarında yer almış olan bu besin; ucuz, besleyici ve doyurucu bir protein kaynağı olarak halen tercih ediliyor, neredeyse tüm mutfaklarda yer alıyor.

Bitkisel protein zenginliğine ek olarak lif, kompleks karbonhidratlar, demir, çinko, folat ve magnezyum gibi önemli mikro besinler de içeriyorlar. Ayrıca bakliyatta bulunan fitokimyasallar, saponinler ve tanenlerin antioksidan ve anti-kanserojen özellikler gösterebildiği aktarılıyor.

• Tüm baklagiller yüksek protein ve lif içerir.
• Yağ oranları düşüktür ve kolesterol içermezler.
• Demir, folat ve potasyum açısından güçlü bitkisel kaynaklardır.

Bugün dünya genelinde neredeyse tüm ulusal beslenme rehberleri, baklagillerin düzenli tüketimini öneriyor. Bu rehberler yalnızca bireysel beslenme önerilerinin değil; aynı zamanda gıda, tarım, sağlık ve kamu politikalarının da temelini oluşturuyor.

Bakliyat: Besin değerleri karşılaştırması

Aşağıdaki tablo, pişmiş bakliyatın 100 gramı (yaklaşık ½ su bardağı / 125 mL) için ortalama besin değerlerini gösteriyor. Aynı zamanda, hayvanların beden parçalarından ve salgılarından elde edilen gıdaları tüketmeden, dengeli ve yeterli beslenmenin mümkün olduğunu açıkça ortaya koyuyor.

Kaynak: Canadian Nutrient File & Pulse Canada (2022)

Bakliyat: İklim dostu, sürdürülebilir tarım

Bakliyatın değeri yalnızca besin içeriğiyle sınırlı değil. Aynı zamanda iklim dostu ve onarıcı tarım uygulamaları için de kritik öneme sahipler.

İnsan sağlığı için son derece faydalı olan baklagiller, toprak sağlığı açısından çok değerli. Çünkü bakliyat:

• Toprak mikroorganizmalarını besleyen bileşikler üretir,
• Hasat sonrası toprakta azotça zengin kalıntılar bırakır,
• Azot bağlama özellikleri sayesinde daha az kimyasal gübreye ihtiyaç duyar.

Bu da sera gazı emisyonlarının azalmasına katkı sağlar.

Hayvan sömürüsüne dayalı et ve diğer ürünlerle karşılaştırıldığında, aynı miktarda besin değerini üretmek için çok daha az araziye ve suya ihtiyaç duyarlar. Örneğin; 1 kg mercimek üretmek, 1 kg sığır eti üretimine kıyasla yaklaşık 10 kat daha az su gerektirir.

Ayrıca, sorumlu ve doğayla uyumlu biçimde üretildiklerinde toprağın besin döngüsünü destekler, toprakta besin maddelerinin tutulmasına katkı sağlarlar.

Bu nedenle AB destekli “Smart Protein Projesi” kapsamında incelenen dört üründen üçü bakliyattır: Bakla (fava), mercimek ve nohut. Dördüncü ürün ise, “yalancı tahıl” olarak bilinen kinoa. Proje; Danimarka, İrlanda, İtalya, Hollanda, Polonya, Portekiz ve İspanya’daki farklı toprak ve iklim bölgelerinde, organik ve rejeneratif (yenileyici) tarım sistemleriyle bu ürünlerin yetiştirilebilirliğini ve işlenebilirliğini araştırıyor.

Hayvan temelli üretime dayalı tarım modelleri toprağı yoksullaştırıp biyoçeşitliliği yok ederken, bakliyat temelli sistemler toprağı iyileştirir.

Bakliyat, hayvan sömürüsü ve gıda sistemleri

Günümüzde bakliyatın büyük bir bölümü, insanlar için değil; hayvansal üretim için yem olarak kullanılıyor. Bu durum; pestisit kullanımını artıran monokültür tarımı, ekosistem tahribatını ve hayvan sömürüsünü derinleştiriyor.

Oysa bakliyat;

• Doğrudan insan beslenmesi için üretildiğinde gıda güvenliğini güçlendirir,
• Toprağı besler, ekosistemi onarır.

Peki, bu kadar besleyici, erişilebilir ve sürdürülebilir bir seçenek varken, neden hâlâ hayvanların bedenleri ve salgıları ile beslenmeyi normalleştiriyor, bitkisel beslenmeyi marjinalleştiriyoruz?

Neden Dünya Bakliyat Günü?

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, FAO tarafından yürütülen 2016 Uluslararası Bakliyat Yılı’nın başarısının ardından, bakliyatın Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’na katkısını tanımış ve 10 Şubat’ı Dünya Bakliyat Günü ilan etmiştir.

Bu gün; daha adil ve ekolojik gıda sistemlerine, sağlıklı beslenmeye ve iklim dostu tarıma dikkat çekmek için önemli bir fırsat.

Biliyor muydunuz?

• Baklagiller vitamin ve mineral yoğunluğu yüksek gıdalardır.
• Uzun raf ömürleri sayesinde gıda israfını azaltırlar.
• Çoklu ekim sistemlerinde biyoçeşitliliği artırırlar.
• Toprağa azot bağlayarak verimliliği yükseltirler.
• Kırsal alanda özellikle kadınlar ve gençler için istihdam olanakları yaratırlar.

Etik, ekolojik ve adil çözüm

Bakliyat; beslenme, iklim krizi, gıda adaleti ve hayvan hakları tartışmalarının tam merkezinde yer alıyor.

Vegan olmak ve bitki temelli beslenmek yalnızca etik bir tercih değil; bilimsel, ekolojik ve toplumsal olarak da güçlü bir çözümdür.

10 Şubat Dünya Bakliyat Günü, bu gerçeği yeniden hatırlamak için bir çağrı niteliğinde.

–

Kaynaklar: FAO, Proveg, Alberta Pulse, Oaklins, Vegan FTA

Bakliyat: Doğanın kilerindeki en güçlü gıdalar baklagiller yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Araştırmacı Randy Haas, “Geleneksel görüşün, ilk insan ekonomilerinin avlanmaya odaklandığını ileri sürdüğünü; bunun, paleo diyeti gibi bir dizi yüksek proteinli diyet modasına yol açan bir fikir” olduğunu ifade ediyor. Oysa araştırma sonuçlarına göre “gerçek paleo diyeti“ hayvansal protein yerine bitkisel kaynaklara dayanıyor.

İlk İnsan Topluluklarının Ağırlıkla Avcı Olduğu Algısı Neden Oluşuyor?

Araştırmacıların, kazılarda bulunan hayvan kemiklerinin üzerine yoğunlaşılması ilk insan topluluklarının toplayıcılıktan ziyade avcılık ile daha büyük bir bağının olduğu algısını yaratıyor. Ancak akademisyenlere göre bu durum bir yorum hatası olabilir. Yapılan çalışmalarda, bitkisel materyallere göre daha iyi korunabilen ve kazı sırasında daha kolay çıkarılabilir olan hayvan kemikleri ile keskin taş ve kemikten yapılmış aletlere odaklanılıyor.

Buna ek olarak, avcılığın “maskülen” algılandığı eril kültürlerden gelen genellikle erkek araştırmacıların önyargıları, bu bağlantı üzerinde daha fazla durulmasına ve avcılığın toplumdaki yerinin olduğundan farklı algılanmasına sebep oluyor.

Ancak, yeni bilimsel analiz tekniklerinin kullanılmaya başlaması ile birlikte ortaya çıkan araştırmalar Arktik topluluklar dışındaki topluluklarda ilk insanların bitki bazlı gıdaların toplayıcılığına daha bağlı olduğunu ortaya koyuyor.

Bitkisel Gıdalar İlk İnsan Ekonomilerinin Merkezinde Yer Alıyor

PloS One’da yayınlanan güncel araştırmada, ‘erken dönem insan topluluklarının ekonomilerinin memeli hayvanların avcılığına dayandığı’ hipotezi değerlendirildi.

Araştırmalar 9.000-6.500 yıl önce yaşamış göçebe bir avcı-toplayıcı grup üzerinde yapıldı. Bu kapsamda And Dağları’ndaki 3800 metre yükseklikteki Altiplano’da yer alan Wilamaya Patjxa ve Soro Mik’aya Patjxa kazı alanlarından 24 kişinin kemikleri analiz edildi.

Grubun beslenme biçiminin ağırlıkla et tüketimine bağlı olduğu düşünülüyordu. Ancak yapılan analizler genel algıyı yıkacak veriler ortaya koydu.

İzotop kimyasına dayanan Bayesian modeli kullanılan araştırmaya göre grubun ortalama diyetinin %80’ini bitkisel besinler oluşturuyor.

Paleoetnobotanik veriler ayrıca kök sebzelerin en önemli geçim kaynağı olabileceğini gösteriyor. Bu bulgular, en eski toplayıcıların ekonomileri ve And Dağları’nın dağlık bölgelerindeki tarım ekonomilerine giden yol hakkındaki geleneksel anlayışı da değiştiriyor. Buluntular, günümüzdeki patates ile bağlantılı olan kök sebzelerin, bu grubun yemeklerinin büyük bir kısmını oluşturduğunu gösteriyor.

Araştırmacılar sonuçların And Altiplano’da başlayan insan-yumru-devegiller ortak evrim dinamikleri modeliyle tutarlı olduğunu ifade ediyor.

Araştırmacılara göre bitkisel gıda ağırlıklı beslenme biçimi, patates ve devegillerin evcilleştirilmesini katalize etmiş olabilir.

Bulgular ayrıca ilk insan topluluklarında, bitki toplayıcı ekonomilere geçişin nispeten hızlı gerçekleşmiş olabileceğini; And Dağları örneğinde ise 2000 yıldan daha kısa bir sürede gerçekleştiğini ifade ediyor.

Kaynak: Haas, R., Eerkens, J. W., Chen, J. C. & Langlie, B. (2024). Stable isotope chemistry reveals plant-dominant diet among early foragers on the Andean Altiplano, 9.0–6.5 cal. ka, PLoS ONE, 19 (1)

Yeni Araştırma Sonuçları Yayınlandı: İlk İnsan Topluluklarının Beslenmelerinde ve Ekonomilerinde Bitkisel Gıdalar Ağırlıkta yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Hindistan Gıda Güvenliği ve Standartları Kurumu (FSSAI), Hindistan’da vegan gıdalara yönelik ilk yasal düzenlemeyi hayata geçirdi. 2021’in eylül ayında çalışmalarına başlanan mevzuat, vegan gıdanın ne olduğunu ve markaların bu ürünleri nasıl etiketleyebileceğini açıkça tanımlıyor.

FSSAI “vegan gıda” tanımını, “hayvan kaynaklı hiçbir içerik barındırmayan bir tüketim maddesi” olarak yapıyor. Bu tanım ürünün içindekilerden başlıyor ve üretim sürecine kadar uzanıyor.

Düzenleme;

• Üretim ortamlarının tamamının hayvansal ürünlerden arındırılmış olması gerektiğini belirtiyor. Ancak bu durum tamamen önlenemediği takdirde, markaların katı anti-kontaminasyon uygulamalarına bağlı kalmasını şart koşuyor.
• FSSAI izin vermediği sürece, vegan gıdaların geliştirilmesi sırasında hayvanlar üzerinde deney yapılmasına da kesin bir yasak getiriyor.
• Gıda ürünlerinin üzerinde, ürünlerin bitki bazlı olduğunu gösteren bir logo sergileme zorunluluğu getiriyor.
• Ambalajlarda ise, gıdanın hayvan kaynaklı olmadığını açıkça ortaya koyan ve anlaşılır kılan bir ambalaj kullanmayı şart koşuyor.
• Hindistan dışından ithal edilen vegan ürünlerin de aynı etiketleme kurallarına uymasını zorunlu kılıyor.

Hindistan bitki bazlı gıda pazarına yön veriyor

New Food Magazine’e göre, lezzet ve beslenme şirketi Kerry, Hindistan’ı bitki bazlı gıda sektörünün büyümesini sağlayan güçlü bir pazar olarak tanımlıyor. Vegan gıda seçeneklerine genel bir yatkınlık olduğunu gösteren anketler, nüfusun yüzde 41’inin halihazırda altı veya daha fazla bitkisel protein çeşidini tükettiğini ortaya koyuyor.

“Hindistan’da bitkisel proteinli gıdalar için fırsat ve potansiyel umut verici,” diyen Kerry Güneybatı Asya pazarlama direktörü Gunjan Pandey, “Şu anda bölgenin alternatif et pazarının değeri 171 milyon dolar. 2025 yılına kadar ise, yüzde 8,5’lik bileşik yıllık büyüme oranı (CAGR) bekleniyor. Son beş yılda, et yerine geçen ürünlerin lansman sayısı her yıl artış gösteriyor,” açıklamasında bulundu.

Pazardaki bu büyüme, popüler bir marka olan Good Dot gibi yerli vegan gıda şirketlerinin sayısını da artırıyor. FSSAI’nın bitki bazlı ürünlerin üretimi ve paketlenmesi için kesin kurallar getirmesinin ardında yatan nedenlerden biri de vegan gıda pazarındaki bu olumlu gelişme ve ilerleme.

View this post on Instagram

A post shared by GoodDot (@gooddot)

Vegan gıdaların isimlendirme, etiketleme ve üretimindeki sorunlar

Hindistan; vegan gıdaların isimlendirme ve etiketlemesine yakın zamanda kısıtlama getiren Fransa ve Güney Afrika’ya, hatta vegan peynir üretimine yasak getiren Türkiye’ye oranla bitki bazlı gıda sektörünü çok daha benimsemiş durumda.

Her üç ülke de vegan gıda terminolojisine ve hatta üretimine ket vuruyor. Türkiye, “peynir izlenimi veren” vegan ürünlere yönelik genel yasağın ardından en son eleştirilen ülke oldu.

Kaynak: Plantbased News

Kapak fotoğrafı: Roam in Color / Unsplash

Hindistan’ın ilk vegan gıda mevzuatı yürürlüğe kondu yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Kamusal ve özel alanlardaki toplu beslenme sistemleri menülerine bitki temelli beslenme biçimine uygun zorunlu seçenekler konulması için düzenleme yapılması talebimizi, 1 Kasım 2021 Dünya Vegan Günü’nde ilgili bakanlıklara elden teslim ettiğimiz dilekçeler ile başlatmıştık.

Yaklaşık beş ay önce başlattığımız bu süreci takip edenler için, başvurularımıza dair notlarımızı şeffaflık gereği paylaşıyoruz.

Çalışma Bakanlığı: Kamu kurumlarında ve özel işletmelerde vegan yemek hakkı

Ankara’da ilk etapta Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nda Bakan Yardımcısı Opr. Dr. Ertuğrul Soysal ile görüştük.

Kamu kurumları ve özel kurumlarda vegan bireylerin sağlıklı beslenmeye erişimde yaşadığı sıkıntıları aktardığımız görüşmede, beş ay önce teslim ettiğimiz dilekçenin ardından bakanlık tarafından henüz somut girişimler atılmadığını da belirttik. Yazılı olarak kendisine teslim ettiğimiz talebimize olumlu yaklaşan Soysal, ilk aşamada bakanlık tarafından ne tür bir uygulama geliştirilebileceğine dair çalışmalar yapabileceklerini araştıracaklarını aktardı.

Vegan alternatiflere yönelik yasaklamalar kabul edilemez

Vegan yemek hakkına ilişkin yaptığımız başvuru ve görüşmelere ek olarak, bu kez vegan ürün üreticilerinin ürün adlandırma konusunda yaşadığı ve süregelen sıkıntılar başta olmak üzere özellikle son dönemde vegan peynir üretimi konusunda getirilen yasaklar ve kesilen cezalar nedeniyle, Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda Kodeks Daire Başkanlığı’na bir ziyaret gerçekleştirdik.

Yaşanan mağduriyeti hem üretici hem de tüketiciler nezdinde aktardığımız görüşmede, dayanak olarak gösterilen tağşiş/taklit/tüketiciyi kandırmaya yönelik üretim iddialarının hiçbirine katılmadığımızı bir kez daha yineledik. Hiçbir somut öneri getirmeyen mesnetsiz yasaklamalar ve dayatmalar kabul edilemez. 

Görüşmelerimizin devam ettiği süreçle ilgili yaşanan tüm gelişmeleri sizlere aktarmaya devam edeceğiz. Yakın zamanda bakanlığın yasaklamaları kaldırması hedefiyle açacağımız kampanya için lütfen takipte kalın.

YÖK: Tüm üniversitelerde vegan yemek talebimiz

Yükseköğretim Kurulu (YÖK) İdari ve Mali İşler Dairesi’ne beş ay önce yaptığımız görüşme olumlu bir süreci işaret etmesine rağmen, resmi başvuru dilekçemize yasal süre içinde yazılı yanıt alamamamız ve bu süre içinde talebimize dair herhangi bir adım atılmamış olması sebebiyle, bu kez YÖK Yürütme Kurulu Üyesi Prof. Dr. Mehmet Şişman’dan randevu talep ettik. Sağlık sebepleri gerekçe gösterilerek 4 Nisan haftasındaki tüm randevularının iptal edildiği, dolayısıyla dernek temsilcilerimizle görüşme yapamayacağı bilgisini aldıktan sonra bir sonraki haftaya görüşme talebinde bulunduk. Ancak 11 Nisan haftası için de derneğimize randevu verilmedi.

Biz de, bu aşamadan sonra avukatımız tarafından takip edilmek üzere YÖK’e ikinci kez vegan yemek hakkına dair dilekçemizi teslim ettik. Yasal süre içinde YÖK’ten vegan bireylerin lehine olumlu yanıt bekliyoruz.

Bir kez daha yazılı yanıt alamamamız halinde yasal süreci başlatmak için gerekli çalışmalara başladık.

Sağlık Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı harekete geçmeli

1 Kasım 2021’de yaptığımız başvurulara ilk yazılı ve olumlu yanıtı veren kurum Sağlık Bakanlığı olmuştu. Halk Sağlığı Genel Müdürü Uzm. Dr. Bekir Keskinkılıç imzasıyla yasal süre içerisinde gönderilen cevabi yazıda, talebimiz haklı bulunmuş ve “vegan diyeti dikkate alınarak örnek menü planlamasına yönelik çalışmaların yapılacağı” bilgisi verilmişti. Ancak geçen süre zarfında bakanlığın pozitif yükümlülüğünü hayata geçirecek somut bir çalışma yapıldığına dair herhangi bir bilgi tarafımıza ulaşmadığı için, ikinci dilekçemizi bakanlığa sunduk. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü yetkililerinden talep ettiğimiz randevuyu en kısa sürede almayı ve ayrıntıları konuşmayı umuyoruz.

Benzer bir şekilde Milli Savunma Bakanlığı yetkilileri de başvurularımızın ardından derneğimiz ile iletişime geçmiş, talebimizi haklı bulduklarını ve konuyla ilgili kurum içi toplantılara başladıklarını sözlü olarak bildirmişti. 16 Şubat’ta konuyla ilgili özel bir toplantı yapan ve derneğimizden vegan menü örneklerinin de olduğu daha ayrıntılı bir dosya talep eden Milli Savunma Bakanlığı’na, derneğimiz tarafından Diyetisyen Fatma Abacı ile birlikte veganlığın sağlık açısından faydalarına odaklanan ve örnek menülerin sunulduğu bir dosya hazırlanarak bakanlığın ilgili birimine teslim edildi. Askerlikte yaşanan mağduriyetlerin giderilmesi için talebimize olumlu yaklaşan yetkililerinden en kısa sürede harekete geçmelerini ve yinelediğimiz başvuruya yazılı bir yanıt almayı bekliyoruz. 

Veganlık, vicdan özgürlüğü ve vegan yemek hakkı: Ankara notları 2 yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Channel 4, Sky Max ve Sky Cinema kanallarında gösterilen, kısa ve hızlı geçişlerle de olsa pek çok kişi için tetikleyici görüntüler barındıran reklam, izleyicileri yedikleriyle ve bu yiyeceklerin elde edildiği hayvanlar arasında “bağlantı kurmaya” teşvik ediyor.

Sosyal medyada ilk kez Plantbased News’te yayınlanan reklamın Türkçe çevirisi ve altyazısı için Miami Burger ile irtibata geçtik ve düzenleme izni alarak YouTube dahil sosyal medya hesaplarımızda paylaştık. Mesajın, Türkiye’de de milyonlarca kişiye ulaşmasını, bireysel ve kurumsal düzeyde değişim yaratmasını umuyoruz.

“Gerçek eşitlik bu” (mu)?

Reklam; bir yandan okyanuslardaki plastik atıklardan boğa güreşlerine ve canlı hayvan pazarlarına kadar çeşitli hayvan ve insan hakları ihlallerinden bahseden bir arkadaş grubunun, diğer taraftan bu sohbetler sırasında sığır, tavuk ve balık gibi öldürülmüş hayvanların beden parçalarını iştahla yedikleri sahneleri içeriyor.

“Plastik pipetler okyanusları mahvediyor. Zavallı balıkların hiç şansı kalmıyor!” diyor bir kadın, önündeki kızarmış balıktan bir ısırık almadan önce.

Eşi ise, domuz parçasını ağzına atarken, “Hayvanları bizim kadar önemsemiyorlar bebeğim,” diye yanıtlıyor. Ardından kamera, ölmüş annesinin yanı başında korkunç koşullarda tutulan domuz yavrusuna geçiyor. Sonraki karelerde parçalara ayrılan etleri ve bu sırada paket servis kutusuna sıçrayan kanı görüyoruz.

Survivor: VIP finallerinde yayımlanan reklam

Vegan Friendly, 2020’de İsrail’de prime-time’da yayınlanan ve veganlığı teşvik eden reklam filmiyle de dünya çapında milyonlarca kişiye ulaşmıştı. Reklam, en çok izlenen TV şovu Survivor: VIP’nin finali esnasında yayınlanmış ve izlenme rekoru kırmıştı.

Bilişsel çelişki ve uykudan uyanmak

Plant Based News’e (PBN) konuşan Miami Burger’dan Tom Bursnall, senaryo ve çekimlere dair şunları söyledi:

“Rahatsız edici yakın çekim kamera çekimleri ve tüketim için katledilen hayvanların iç içe geçmiş kısa kliplerini kullanarak, bilişsel uyumsuzluğun zirveye çıktığı bir an yakalıyoruz: Bir karakter ‘Tüm canlılara eşit davranabilir miyiz lütfen?’ diye soruyor. Bu reklamla amacımız, milyonlarca insanı, özellikle kendilerini ‘hayvansever’ olarak tanımlayan kişileri, içinde bulduğumuz bilişsel uyumsuzluk uykusundan uyandırmaya yardımcı olmak.”

Bursnall, reklamdaki tüm oyuncuların vegan olduğunu ve elbette yalnızca vegan yemeklerin kullanıldığını belirtiyor.

Reklam, bağlantıyı kurmaya başlayan üç kişinin yemeklerine tiksintiyle bakmasıyla sona eriyor. Ekip, reklamın sonunda çelişkileriyle yüzleşen insanları maketheconnection.io adresine yönlendiriyor.

Bağlantıyı kurun, vegan olun

Google’da “Bağlantıyı kurun, vegan olun” yazdığınızda karşınıza hayvan ve hayvansal tüketiminin ardında yatan hayvan istismarına yönelik etik sorunlar ile beraber gezegene ve insan sağlığına zararlarını bulabilir, daha fazla bilgi için tvd.org.tr web sitemizdeki Neden Vegan başlığı altında yer alan içerikleri orijinal kaynaklarıyla birlikte okuyabilirsiniz.

Boğaziçi Üniversitesi Psikoloji mezunu Emre Kayatepe tarafından kaleme alınan aşağıdaki yazıyı ise, bilişsel çelişki kuramı, hayvan yeme davranışı ve veganlığa dair araştırmaları merak edenler için yeniden paylaşmak istiyoruz.

Yeni reklam filminde çelişkilerimiz ile yüzleşiyoruz yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

PLOS Medicine adlı bilimsel dergide yayımlanan çalışma, ABD’deki yetişkinlerin ortalama yaşam süresini inceledi ve erken yaşta sağlıklı beslenme biçimlerini benimsemenin bir insanın yaşamını uzatabileceğini ortaya koydu.

Bilim insanları, tipik bir “Batı beslenme biçimi” ile kepekli tahıllar, bakliyat, meyve, sebze ve kuruyemiş açısından zengin bir “optimal beslenme biçimi” ile karşılaştırdı. Erken yaşlardan itibaren daha sağlıklı bir beslenme uygulamanın kadınların ömrünü 10,7 yıl, erkeklerin ömrünü ise 13 yıl uzatabileceğini buldular.

Peki “sağlıklı beslenme”?

Ortalama bir Amerikalı tarafından tüketilen tipik bir Batı diyetinde neredeyse hiç bakliyat (bezelye, fasulye ve mercimek) yok; meyve ve sebze de yok denecek kadar az. Bunlar yerine çok fazla kırmızı ve işlenmiş “et” yer alıyor; aynı zamanda süt ve süt ürünleri, şekerli içecekler ve rafine tahıllar beslenmenin özünü oluşturuyor.

Oysa araştırmacılar; bakliyat, kepekli tahıl ve kuruyemiş çeşitlerini tüketen bireylerin sağlık durumu açısından en büyük kazanımı elde ettiğini gördü. Hatta bakliyat tüketimi, tek başına, hem erkeklerin hem de kadınların ömrünü en az iki yıl uzatabiliyor.

Yaşı ilerlemiş kişilerde de benzer olumlu sonuçlar mevcut. Araştırma; 60’lı yaşlarında olan insanların bakliyat, sebze, meyve ve kuruyemiş yiyerek yaşamlarını 8,4 yıl daha uzatabileceklerini, 80’lerinde olanların ise 3,4 yıl daha kazanabileceğini belirtiyor.

Uzmanların önerisi bütünsel bitkisel beslenme

Sorumlu Tıp Doktorları Komitesi (PCRM), İngiliz Diyetetik Derneği ile Amerikan Beslenme ve Diyetetik Akademisi bitkisel beslenmenin çocuklar ve yaşlılar dahil her yaştan insan için uygun olduğunu bilimsel makalelerinde ve kamuyla paylaştıkları çeşitli basın bültenlerinde özellikle belirtiyor. Uzmanlara göre hayvanlardan elde edilmiş hiçbir içerik barındırmayan, lif, vitamin, kalsiyum açısından zengin, kolesterol ve doymuş yağ içermeyen bitkisel beslenme, bir insanın ihtiyacı olan bütün besinleri sağlayabilir.

Bitki temelli beslenmenin insan sağlığına faydalarına ve tip 2 diyabet, kanser ve kalp gibi bazı hastalık ve rahatsızlık risklerini düşürdüğüne dair çok sayıda bilimsel makale ve veri için web sitemizin “Neden Vegan” başlığı altındaki “Sağlık / Beslenme” sekmesini ziyaret edebilirsiniz.

Kaynak: Dr. Justine Butler / Viva!

Fotoğraf: Alex Lauzon / Unsplash

Yeni araştırma: Bitkisel beslenme ile hayatınızı en az 10 yıl daha uzatabilirsiniz yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Çin Üniversitesi ile Birleşik Krallık’taki Exeter Üniversitesi tarafından ortaklaşa yürütülen araştırma, 2021’in Aralık ayında Nature Food adlı bilimsel dergide yayımlandı.

Araştırmacılar, 1980 -2010 yılları arasında Çin’de beslenme şekillerinin nasıl değiştiğini ve ülkedeki gıda üretiminin nasıl bu değişime adapte olduğunu inceledi.

Bu süre içinde “et” üretiminin yüzde 433 oranında (15 ila 80 megaton) arttığını keşfeden araştırmacılar, aynı zamanda tarımsal amonyak (NH3) emisyonlarının aynı dönemde neredeyse iki katına çıktığını ortaya çıkardı.

Hayvan üretimi ve tüketimi kaynaklı

Hidrojen ve nitrojenden oluşan amonyak, hayvan atıklarından ve hayvan yemi yetiştirmek için kullanılan gübrelerden salınıyor.

Aşırı azot, özellikle sucul alanlarda ekosisteme zarar verebiliyor. Ayrıca, aşındırıcı olan yüksek konsantrasyonlarda amonyağa maruz kalmak akciğer kanserine, kalp sorunlarına, körlüğe ve hatta ölüme neden olabiliyor.

Çalışmanın yazarları, artan “et” tüketiminden kaynaklanan amonyak emisyonlarındaki artışın yüzde 63’ünden, beslenme değişikliklerinin sorumlu olduğunu düşünüyor.

Erken ölümlerin sebeplerinden biri

Çin’de sadece 2010 yılında partikül madde kirliliği nedeniyle yaklaşık 1,83 milyon insan hayatını kaybetti. Araştırmacılar, bu erken ölümlerin yüzde 5’inin (yaklaşık 91 bin 500 kişi) beslenme değişikliklerinin sonucu olduğunu tahmin ediyor.

Ülke, daha düşük et alımını* teşvik eden 2016 Çin Beslenme Yönergeleri’ne bağlı kalırsa, amonyak emisyonlarının 2,1 teragram düşmesi bekleniyor. Yönergeler, günde yaklaşık 40 ila 75 gram et tüketilmesini tavsiye ediyor. Bu miktar, bir avuç büyüklüğüne eşit.

Çalışma, bu öneriler kapsamında her yıl tahmini 75 bin erken ölümün önlenebileceği sonucuna varıyor.

Araştırmanın baş yazarı Profesör Amos Tai Pui-kuen, South China Morning Post’a verdiği röportajda “Elbette, daha önceden meydana gelmiş hasarı geri almamız mümkün değil, ancak bu andan itibaren yapabileceğimiz şey, ağırlıklı olarak sebzelerden oluşan bir beslenme biçimine geçmek,” diyor.

Araştırmanın yazarlarından Profesör Lam Hon-ming de, “Sadece kendi sağlıkları için değil, aynı zamanda çevre sağlığı için de bu tercihi yapmalarını umuyoruz” diye ekliyor.

BM raporu da sebze ağırlıklı beslenmeyi teşvik ediyor

Bu araştırma, bilim insanlarının antropojenik (insan kaynaklı) çevre kirliliğini ölüm oranlarıyla ilişkilendirdiği ilk çalışma değil.

2019 yılında 70 ülkeden 250 uzmanın bir araya getirdiği bir Birleşmiş Milletler (BM) raporu, hava kirliliğinin önümüzdeki 30 yıl içinde özellikle Asya ve Afrika’da “milyonlarca erken ölüme” yol açabileceğine ortaya koymuştu.

Aynı raporda sebze ağırlıklı beslenmenin ve gıda alımının önemine, daha az gıda israfı ve plastik kirliliğinin gerekliliğine dikkat çekilmişti.

Kaynak: Plantbased News

Kapak fotoğrafı: PETA Asia

(*) Daha az “et” tüketimi etik sebeplerle hayvan hakları açısından sorunlu olduğu gibi gezegenin ve bireylerin sağlığı açısından da yetersiz bulunuyor. Çok sayıda karşılaştırmalı ve kapsamlı bilimsel çalışmayla bu durum ortaya konmuş durumda. Veganlık, yani hayvanları ve hayvanlardan elde edilmiş herhangi bir içeriği tüketmemek, doğa üzerindeki etkimizi ve insan baskısını azaltmak için en kolay ve etkili yollardan biri. Örneğin Haziran 2018’de Oxford Üniversitesi bilim insanları tarafından Science dergisinde yayımlanan ve bugüne kadar küresel gıda sistemleri hakkında yazılmış en kapsamlı makalelerden biri; hayvanların ve hayvansal çıktı ve içeriklerin yer almadığı (vegan) bir senaryoda, küresel tarım alanlarının kullanımının %75 oranında azaltılabileceğini ve halen dünyayı besleyecek miktarda ürün temin edilebileceğini ortaya koyuyor (Bu da ABD, Çin, Avustralya ve AB ülkelerinin toplam alanına eşit bir alana tekabül ediyor). Daha fazla araştırma sonucunu web sitemizde Neden Vegan menüsü altındaki başlıklarda bulabilirsiniz.

Et üretimi ve tüketimi, Çin’de her yıl çevre kirliliği kaynaklı 90 bin ölümden sorumlu yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.