Vegan Derneği olarak bitki bazlı ürün üretimi ve ticaretinin önünün açılması için bir parçası olduğumuz komisyon görüşmeleri sonucunda hazırlanan TÜRK GIDA KODEKSİ GIDA ETİKETLEME VE TÜKETİCİLERİ BİLGİLENDİRME YÖNETMELİĞİ KILAVUZU yayınlandı.

Bu yönetmelik ile birlikte TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI GIDA VE KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ tarafından ilk kez “vegan ürün” tanımı yapılmış oldu.

Yönetmelikte yer alan Vegan/Vejetaryen İfadelerinin Kullanımı bölümü bitki bazlı ürünlerin ve markaların adlandırılması, ürün etiketleri, tanıtımları gibi bitki bazlı ürünlerin üretilmesi açısından önemli pek çok konuyu netleştiriyor.

Komisyonda yer alan V-Label Türkiye Direktörü Ebru Arıman bitki bazlı ürünlere ilişkin yönetmeliği değerlendirdi:

“Hızla büyüyen bir tüketici kitlesine sahip vegan / bitkisel ürün pazarı, ülkemizde bugüne dek yasal bir mevzuatının olmaması dolayısıyla ciddi sıkıntılarla karşı karşıya kaldı ve kalmaya da devam ediyor. Etiketleme yönetmeliğine eklenen ve bu konudaki bilgi karmaşasını engellemeyi amaçlayan vegan ürünlerin üretim, adlandırılması ve piyasaya arzına yönelik bu yeni düzenlemeyle, sorun kısmi olarak aşılmış olsa da hala aşılması gereken durumlar olduğunun farkındayız. Hala katedilmesi gereken uzun bir yol olduğunu biliyoruz.”

“Bu düzenleme ile bugüne kadar adında “peynir” ifadesi dahi bulunmadığı halde, peynir standardına aykırı olduğu ve aldatmaca içerdiği gerekçesiyle üretimi, ihracatı yasaklanan ve üreticilerine ciddi cezai yaptırımların uygulandığı vegan ikame ürünlerin, ayrı ve özerk birer ürün olduğu kabul edilmiş oldu. Bu da elbette ki üretim, ihracat ve hatta ithalatın önündeki engelleri “belli etiketleme koşullarına uymak şartıyla” kaldırarak, üretim ve tüketimin önünü açtı. İsimlendirme konusunda hala aşılması gereken engellemeler elbette ki mevcut. Bitki özsütüne” bitki sütü” diyememek ve bu yolla elde edilen yoğurt/peynir alternatiflerini bu algıdan çıkarmak üzere çaba sarfetmek zorunda kalmak elbette ki üreticiler açısından da tüketiciler açısından da yorucu bir durum. Bu durumun ürünün niteliği/adı/cinsi dışında ürünün markasındaki çağrışımı da kapsayacak olması ise bugüne kadar marka yatırımı yapmış üreticileri daha fazla zorlayacak.”

“Düzenleme genel itibariyle bir basamak. Ülkemizde bu alandaki ilk yasal düzenleme olması açısından da kazanımlar oldukça önemli ama kayıplar da dikkate alınmalı. Süreci en başından itibaren yakından takip ettik, etmeye de devam ediyoruz. Bunun bir adım olduğunu düşünerek bundan sonraki sürecin daha da iyileştirilmesi, kazanımların artması için mücadelemizi sürüdüreceğiz.”

Vegan/Vejetaryen İfadelerinin Kullanımı

Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme Ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu – Vegan/Vejetaryen İfadelerinin Kullanımı:

”Vejetaryen/vegan beslenme biçimi yetişkin bireylerin hür iradesiyle karar vermesi gereken bir husus olduğundan; bu gıdaların reklamı, sunumu, tanıtımı ve piyasaya arzı, hayvansal kökenli gıdaların ikamesi algısı yaratılarak özendirici şekilde olamaz. Süt ve süt bileşenleri kullanılmadan tamamen bitkisel bileşenlerden oluşan vegan beslenme amaçlı ürünler, markasında, adında ve/veya görselinde peynir algısı oluşturmayacak şekilde üretilebilir.

Vejetaryen ve vegan tüketicilere yönelik gıdaların etiketinde “Vejetaryenler/Veganlar için uygundur” vb. beyanlar kullanılabilir. Bu ifadelere ek olarak “Bitkisel”, “Bitkisel bazlı” veya “Hayvansal bileşen içermez.” vb. ifadeler kullanılabilir. 

Vejetaryen ve vegan tüketicilere yönelik gıdaların hayvansal kökenli gıdalar olan et ve süt ürünleriyle şekil, kullanım alanı vb. benzerliği mevcut ise “Vejetaryenler/Veganlar için uygundur” vb. ifadeler; gıdanın adı, markası, ticari adı ile birlikte temel görüş alanında, arka plan rengi ile kontrast oluşturacak, tüketici tarafından kolayca ayırt edilebilecek şekilde en az gıdanın adı ile aynı punto büyüklüğünde olmalıdır.

Vejetaryen/vegan tüketicilere yönelik üretilen gıdaların etiketinde gıdanın adında vejetaryen/veganlara yönelik bir ifade yer alıyorsa ilave bilgilendirme yapılması zorunlu değildir. 

Vegan tüketicilere yönelik gıdaların adı ve markası dâhil olmak üzere etiketinde; hayvansal gıdalara ait ifadeler/görseller ile bu ifadeleri çağrıştıracak ifadeler/görseller kullanılamaz. Ürünün kendi görselleri kullanılabilir.

Vejetaryen tüketicilere yönelik gıdaların adı ve markası dâhil olmak üzere etiketinde; kırmızı et, kanatlı eti, balık eti veya içeriğinde yer almayan hayvansal gıda ifadeleri/görselleri ile bu ifadeleri çağrıştıracak ifadeler/görseller kullanılamaz. Ürünün kendi görselleri kullanılabilir. 

Vegan tüketicilere yönelik gıdaların adı ve markası dâhil olmak üzere etiketinde; süt ve süt ürünlerine ait gıda adları kullanılamaz. Hindistan cevizi sütü bu kapsamda değerlendirilmez. 

Vejetaryen ve vegan tüketicilere yönelik gıdaların adı ve markası dâhil olmak üzere etiketinde et ve et ürünlerine ait gıda adları kullanılamaz. 

Vejetaryen ve vegan tüketicilere yönelik gıdaların adlandırılmasında, bitkisel/vegan/vejetaryen ifadelerine ilave olarak köfte, sosis, salam, nuget, burger, ızgara vb. ifadeler/ürüne ait görseller kullanılabilir. (Ör; ürüne ait burger şekli, köfte şekli, nuget şekli vb.)

Vejetaryen ve vegan tüketicilere yönelik gıdaların adı ve markası dâhil olmak üzere etiketinde; hayvansal kökenli gıda bileşeni içeren gıdalara ait tescilli coğrafi işaret veya geleneksel ürün adları kullanılamaz.

Vejetaryen ve vegan tüketicilere yönelik gıdaların etiketinde, bu kılavuzda kullanılmasına izin verilmeyen gıda adları ile birlikte “….. tadında”, “….. lezzetinde” ifadeleri kullanılamaz (Ör; et tadında, tavuk lezzetinde, balık lezzetinde, tereyağı tadında gibi).

Vejetaryen ve vegan tüketicilere yönelik gıdaların bileşiminde; bu kılavuz kapsamında etikette kullanılmasına izin verilmeyen gıda adlarına ait aroma vericilerin bulunması durumunda, “….. aromalı” ifadesi gıdanın adının yanında veya birlikte, en fazla gıdanın adı ile aynı punto büyüklüğünde ve aynı renk, aynı yazı karakteriyle, arka plan rengi ile kontrast oluşturacak şekilde kullanılabilir. Etikette aroma vericiye ilişkin görsel kullanılamaz.

• “Peynir Aromalı Vegan Kraker” veya “Peynir Aromalı Kraker” kullanılabilir.
• “Vegan Peynir Aromalı Kraker” şeklinde kullanılmaz. 

Soya, yulaf, badem, fındık vb. kullanılarak üretilen içeceklerde süt ifadesi kullanılamaz. Bu gıdaların adlandırılmasında ‘süt’ yerine ‘içecek’ ifadesi kullanılır. Bu içeceklerde “Süt ve süt ürünü içermez” ifadesi kullanılmaz ancak “Laktoz içermez” ifadesi kullanılabilir.

Türkçe haricinde farklı dillerde etiket bilgileri olması durumunda söz konusu bilgiler bu kılavuzda belirtilen kurallara aykırı olamaz. 

Toplu tüketim yerlerinde son tüketiciye sunulan hazır ambalajlı olmayan vejetaryen ve vegan tüketicilere yönelik gıdalarla ilgili olarak “vejetaryenler/veganlar için uygundur” vb. beyanlar ve/veya görseller kolayca görülebilecek, açıkça okunabilecek şekilde menüler, yazı tahtaları, broşür, karekod, dijital ekran benzeri araçlar vasıtasıyla son tüketiciye sunulur. 

Bileşimi, ürün tanımı, üretim metodu veya ilgili mevzuatı gereği hayvansal kökenli gıda bileşeni içermesi beklenmeyen ürünlerin arz edildiği toplu tüketim yerlerinde, tüketicilerin bilgi gereksinimini karşılamak üzere menülerde veya tüketicinin görebileceği bir yerde “Vejetaryen/Vegan tüketimine uygundur” ifadesine yer verilebilir.

Bir gıdanın üretim, işleme ve dağıtım süreçlerinin herhangi bir aşamasında iyi üretim uygulamalarındaki gereken önlemler alınmasına rağmen, hayvansal kökenli gıda bileşenlerinin istem dışı ve kaçınılmaz bir şekilde bulaşı olarak varlığı, ürünün vejetaryen veya veganlara yönelik bir gıda olarak tanımlanmasına engel oluşturmaz. Alerjen veya intoleransa yol açan hayvansal kökenli madde veya ürünlerin olası ve istem dışı varlığı sebebi ile “İz/Eser miktarda ….. içerebilir” şeklinde bildirimler yalnızca kapsamlı bir risk değerlendirmesi sonucu bulaşının kaçınılmaz olması halinde isteğe bağlı olarak yapılabilir.”

Yenilenen Türk Gıda Kodeksi: Vegan ve vejetaryen ifadeleri ile bitki bazlı ürünlerin adlandırması yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Yeni bir kararname taslağı, biftek, kaburga ve jambon da dahil olmak üzere bitki bazlı gıdaları tanımlaması yasak olan 21 terimi listeliyor. Ancak ürünlerin belirli bir miktardan daha az bitki proteini içermesi durumunda (en fazla yüzde altı olacak şekilde) bitki bazlı et alternatiflerinde pişmiş jambon, sosis ve domuz pastırması gibi 120’den fazla terimin kullanılmasına izin verilecek.

Hareket, Fransa idari mahkemesi Conseil d’État’ın daha önce sunulan benzer bir kararı “çok muğlak” olduğu gerekçesiyle rafa kaldırmasından bir yıl sonra geldi. Mahkeme, bitki bazlı şirketlerin “kasaplık etlere, hazır et ve domuz ürünleri veya balığa özgü terminolojiyi” geniş çapta kullanmasını engellemenin yasalara aykırı olabileceğini ifade etmişti. Bu nedenle Fransa Hükümeti, mahkemenin endişelerini gidermek amacıyla yeni kararnamede tam olarak hangi terimleri yasaklayacağını açıkladı.

Fransa Tarım Bakanı Marc Fesneau yaptığı açıklamada, “Bu yeni kararname taslağı, et ürünleriyle ilgili isimlendirmeleri “et” içermeyen gıda maddeleri için kullanarak yanıltıcı iddialara son verme arzumuzu yansıtıyor” dedi. Ayrıca bu durumun “tüketicilerin ve üreticilerin meşru beklentilerine yanıt veren şeffaflık ve dürüstlük meselesi” olduğunu da belirtti. Fransa’daki çiftçiler ile et ve süt ürünleri şirketleri, bitki bazlı ürünlerde “et” terimlerinin kullanılmasının tüketicilerin kafasını karıştırdığını savunuyor.

Fransa’da Vegan Alternatifler

Fransa’da giderek daha fazla insan et tüketimini azaltmaya çalışıyor ve vegan alternatifleri deniyor. Kantar World Panel tarafından yapılan bir araştırma, Fransız hanelerinin yüzde 49’unda daha az et yemeye çalışan en az bir esneklikçinin bulunduğunu ortaya çıkardı; bu oran altı yıl önce yüzde 25’ti. 2021 yılında Fransız tüketicilerin yüzde 16’sı bitki bazlı et alternatiflerini tercih etti. Aynı yıl pazar 105 milyon Euro değerine ulaştı.

Yerel Vegan Alternatif Üreticileri Cezalandırılıyor

Bitki bazlı endüstrideki pek çok kişi yeni kararnameye tepki gösteriyor. Fransız vegan domuz pastırması markası La Vie’nin CEO’su Nicholas Schweitzer, Plant Based News’e, “Bu yasa, Fransız hükümetinin iki resmi önceliği ile aykırılık oluşturuyor: küresel ısınmaya karşı mücadele ve Fransa’nın yeniden sanayileşmesi” dedi. Ayrıca bu yasanın sadece Fransa’da üretim yapan firmalar için geçerli olması nedeniyle “Cezalandırılacak tek ürün yerel olarak üretilen ürünler olacağını” ifade etti.

Fransa dışından ithal edilen “et” isimli vegan ürünler ise yasaktan etkilenmeyecek. Bu, vegan “sosis” ve “bifteğin” farklı isimler kullanılması gerekecek Fransız ürünleriyle birlikte satılabileceği anlamına geliyor.

Yeni kararnamedeki kural, vegan ürünlerin az miktarda bitkisel protein içermesi durumunda bazı “et” tabirlerini kullanabileceğini belirtiyor ve pek çok ürünün bu tabirleri kullanmasını fiilen yasaklayacak. Et endüstrisi sıklıkla vegan alternatifleri sağlıksız olmakla suçluyor ancak yeni yasa, ürünlerinde yüksek oranda sağlıklı bitkisel protein içeriği bulunduran markaları cezalandıracak.

Vegan ürün üreticilerinin ve aktivistlerin üreticilerin, et ve süt endüstrilerinin oluşturduğu baskı nedeniyle vegan ikamelere getirimeye çalışılan yasaklar konusunda tüketicilerin temel haklarını korumak için yürüttükleri mücadeleler ise devam ediyor.

Kaynak: plantbasednews.com

Fransa Hükümeti Vegan Et Alternatiflerini ‘Yanıltıcı’ Oldukları Gerekçesiyle Yasaklamaya Çalışıyor yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Dünya genelinde tahmini olarak 537 milyon yetişkin diyabetle yaşıyor. Araştırmalara göre diyabet hastalarının sayısı ise her geçen gün artıyor. Bu artışa paralel olarak uygun fiyatlı, kolay erişilebilir ve risksiz insüline olan talep de aynı oranda artıyor.

Pennsylvania Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi’nden Profesör Henry Daniell ve ekibi ise diyabet hastalarına yönelik yeni bir buluşa imza attı. Bu buluş yaygınlaşırsa hem sağlık profesyonelleri hem de hastaların hayat kalitesi büyük oranda artacak.

Mevcut Yöntemler Neden Geliştirilmeli?

Diyabetli hastalar için hayati öneme sahip insülin enjeksiyonları hormonun kan dolaşımına hızlı bir şekilde girmesi nedeniyle hipoglisemi (kandaki şeker seviyesinin sağlıklı aralığın altına düşmesi) riskini taşıyor. Bu riski ortadan kaldıran insülin pompaları ise yüksek maliyetleri nedeniyle tüm dünyada yaygınlık gösteremiyor. Bununla birlikte günlük kullanım dozu dışındaki ilaçların dondurulmadan buzdolabında, soğuk zincir devam ettirilerek saklanması gerekliliği elektriğin düzenli olarak bulunmadığı koşullarda hastalara ilaçlarının ulaştırılması konusunda büyük sorunlar yaşanmasına veya ilaçların bozulmasına sebep oluyor.

Yeni Buluş Ne Sunuyor?

Daniell ve ekibi ise mevcut ilaç alternatiflerinin karşılaştığı sorunları ortadan kaldıracak bitki bazlı bir proinsülin tasarladı. Yeni ürün ağızdan alındığı için hipoglisemi riskini en aza indiriyor ve oda sıcaklığında saklanabiliyor. Karmaşık ve yüksek maliyetli ekipmanlara ihtiyaç duyulmadan üretilen bu buluş ile oda sıcaklığında saklanabilirliği nedeiyle raf ömrü oldukça uzun olan daha ekonomik bir alternatif üretilmiş oldu. Üstelik üretilen bu yeni tasarım mevcut insülinlerin aksine hiçbir hayvsan kullanılmadan üretilebilecek.

Bitki bazlı insülin ilaç sektöründeki ‘zorunlu’ hayvan sömürüsüne dur diyebilecek güçlü bir tasarım. Bununla birlikte ilacın bitki bazlı olması hayvanlar kullanılarak üretilen insülinde birlikte bulunmayan üç peptitin de tamamını içeriyor.

Bitki Bazlı İlaçlar Üretmek Mümkün

Bu buluş Daniell’in geliştirdiği tek bitki bazlı alternatif değil. 2015 yılında hemofili hastaları için düşük maliyetli bitkisel bazlı ticari bir ilaç geliştiren Daniell pulmoner arter hipertansiyon, alzheimer, çocuk felci ve diş plağı tedavisi için de bitki bazlı ilaçlar tasarlamıştı. Pandemi döneminde ise Covid-19’ün viral yükünü azaltan bitki bazlı bir çiğneme tableti üretmeyi başarmıştı.

Daniel ve ekibi farklı alanlardaki çalışmalarına devam ederlerken bir yandan da uzun yıllardır yalnızca hayvanlar kullanılarak üretilen ve hayati öneme sahip ilaçların da bitki bazlı alternatiflerinin üretilmesi için sektörün diğer profesyonellerini teşvik ediyorlar.

Ancak yenilikçi bitki bazlı buluşların bile çözmesi gereken büyük bir sorun daha var: hayvan deneyleri. Çalışma yürütülürken hayvan deneylerine başvurulması ise ne yazık ki bu kadar büyük bir buluşun tasarımına gölge düşürüyor. Bu örnek bizlere bitki bazlı ilaçların üretilmesi için talebimizi artırırken bir yandan da ilaçların geliştirilmesi aşamasında hayvan deneylerine başvurulmaması konusunda da talep oluşturmamız gerektiğini birkez daha hatırlatıyor.

İlaç sektörü artan farkındalık ve teknolojik olanaklar nedeniyle her geçen gün hayvan sömürüsünden biraz daha uzaklaşıyor. Yakın gelecekte hayvanlar üzerinde test edilmemiş yalnızca bitki bazlı ilaçların kullanılması ise imkansız değil.

Kaynak: Penn Today

Bitki Bazlı İnsülin Üretildi yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Vegan Deri Nedir?

Hayvan derisine alternatif olarak üretilen vegan deriler yapıları gereği hayvan sömürüsü ve hayvan zulmü içermezler. Ancak vegan deriler arasında sınıflandırılan sentetik deriler (suni ve yapay deri olarak da adlandırılırlar) çevre için oldukça zararlı kimyasallar ve/veya plastik bazlı bileşenler kullanılarak üretilirler. Bu nedenle ana maddesi hayvan derisi olmayan diğer tüm deri türlerini çevreci veya hayvan dostu olarak sınıflandırmak doğru olmaz. Ancak son yıllarda inovasyona dayalı tasarımların gelişmesiyle birlikte bitki bazlı vegan deri alternatifleri, vegan olmayan üreticiler için dahi hem hayvan derisine hem de sentetik deriye güçlü birer alternatif oluşturuyor.

Bitki bazlı vegan deriyi tercih etmeden önce vegan deri türlerini ve vegan derinin özelliklerini daha yakından tanımamız gerekiyor.

Vegan Deri Yeni Bir Ürün mü?

Vegan deri kavramı son 10 yıldır gündemde olsa da aslında hayvan derisine alternatif bulma arayışı 19.yy’ın sonlarında Almanya’da başladı. Bu arayışın arkasındaki itici güç ise savaş ekonomisinin olduğu bir ülkede karneye tabi olmayan bir malzeme üretme isteğiydi. Çalışmalar sonucunda çok katmanlı bir işlenmiş kağıt hamuru olan bir malzeme üretildi: Prestoff. Bir süre hayvan derisi ile üretilen tüm ürünlerde prestoff alternatif olarak kullanıldı. Ancak dayanıklılık sorunu nedeniyle yaygınlık kazanamadı.

1920’lerde ise Amerika’da popüler ilk sentetik deri olan Naugahyde üretildi. Dayanıklılığı ve görüntüsü itibariyle prestoffa kıyasla gerçekten ikame olabilecek bir malzeme geliştirilmişti.

Ancak üretilen her iki malzeme de %100 başarılı çözümler değildi, sadece hayvan derisine karşı sentetik alternatiflerdi.

Vegan deri kavramı ise sentetik derilerin bütün endüstrilerde yaygınlaşmaya başlamasından çok sonra, 2010 yılında Stella McCartney gibi ünlü tasarımcıların sentetik deriyi yalnızca ekonomik nedenlerle değil etik sebeplerle de tercih etmeye başlamaları üzerine ortaya çıktı.

Vegan Deri Çeşitleri Nelerdir?

• PVC Deri: Tamamen geri dönüştürülmesi mümkün olmayan bu deri alternatifi doğada çözünmediği gibi eskidikçe milyonlarca mikro plastiğin doğaya karışmasına sebep olur. PVC derinin üretim sürecinde de çevreye zararlı güçlü kimyasallar kullanılır. Ana maddesi hayvan derisi olmadığı için vegan deri olarak sınıflandırılsa da bu deri alternatifini doğaya ve hayvanlara verdiği uzun vadeli zararlar nedeniyle tercih etmemenizi öneririz.

• Poliüretan Deri: Üretiminde PVC deriye göre nispeten daha az toksik kimyasal kullanılıyor olsa da geri dönüştürülebilen veya çözünebilen bir malzeme değildir. Bu alternatifin üretiminde geri dönüştürülmüş plastik malzemeler kullanılır. Ancak fosil yakıtların tükenmesine katkıda bulunulduğu için etik sebeplerle vegan deri arayan üretici ve tüketiciler tarafından tercih edilmeyebilir.

• Bitki Bazlı Deri: Etik ve ekolojik sebeplerle vegan deri kullanmak isteyen üretici ve tüketiciler için en iyi alternatif bitki bazlı vegan deridir. Ana malzemesinin doğal olması nedeniyle biyolojik olarak tamamen çözünebilirler. Diğer sentetik derilere oranla bitki bazlı derilerin birçok çeşidi vardır. Bitki bazlı deriler genellikle bitki yaprakları, meyve-sebze kabukları ve bitkisel endüstriyel atıklar kullanılarak üretilirler.

Nelerden Bitki Bazlı Vegan Deri Üretilebilir?

• Ananas: Halihazırda gıda tüketimi için üretilmiş olan ananas bitkisinin yaprakları, petrol reçinesi ve termoplastik polyester kullanılarak alternatif bir materyal üretilir.

• Domates: Endüstrinin atık olarak değerlendirdiği domatesin selüloz lifleri işlenerek sürdürülebilir bir deri alternatifi üretilebilir. Biyolojik olarak tamamen çözünebilir olan Hindistan çıkışlı bu alternatif 2021 yılında PETA tarafından Tekstilde En İyi Yenilik Ödülü’ne layık görülmüştür.

• Elma: Meyve suyu ve komposto şirketlerinin atık ürünü olan elma kabukları kullanılarak deri üretilebilir. Elma derisi ilk olarak İtalya’da üretilmiştir. Türkiye’de ise elma derisini kullanarak tüketiciye yönelik üretim yapan iki adet vegan marka bulunuyor: Prev ve Rotco.

• Hindistan Cevizi: Atık hindistan cevizi suyu toplanarak selüloz üreten bakterilerin geliştirilmesi için kullanılır. Bu yöntemde 4000 litre hindistan cevizi suyu kullanarak 25 kilo selüloz üretilebiliyor. Bu malzemenin üretiminde kimyasallar kullanılmadığı için alerjiye, intoleransa veya herhangi bir hastalığa neden olmazlar.

• Mantar (Meşe Mantarı): Vegan deri üretmek için iyi bir alternatif olan mantar meşe ağacının kabuğu alınarak üretilir. Mantar üretimi için her ağaç dokuz yılda bir hasat edilir. Kabuk büyüdükçe toplama işleminin yapılması ağaca zarar vermeden ham madde elde etmeyi sağlar.

• Mantar: Mantarlar miselyum adı verilen bir iplik ağı aracılıyla büyür. Birkaç hafta içinde gelişen miselyum kolayca işlenebilir, sıkıştırılabilir ve tekstüre edilebilir. Miselyum kullanılarak elde edilen vegan deri dayanıklılık açısından oldukça başarılıdır.

• Kaktüs: Agave bitkisi Meksika ekonomisinde önemli bir yere sahip olan tekila üretimi için yaygın bir şekilde yetiştiriliyor. Meksikalı yenilikçi bir firma ise tekila üretim sürecinin atık ürünü olan ve kullanılmayan kaktüs liflerini değerlendirerek geri dönüşüm yoluyla vegan deri üretiyor.

• Kombuça: Simbiyotik bakteri ve maya kültürü kullanılarak üretilen kombuçada bu simbiyotik yaşam gelişir ve zamanla ‘kombuça anası (scoby)’ adı verilen bir selüloz kütlesi oluşturur. Birkaç hafta içinde hızlıca büyüyen kombuça anası biyolojik olarak çözünebilen bir materyale dönüştürebilir.

• Silikon: Kumaş üzerine silikon kaplama yoluyla üretilen bu alternatif plastik sentetik deri ile benzerlik gösterse de onlara kıyasla daha dayanıklı ve daha çevre dostudur. Bitki bazlı bileşenlerle birlikte kullanılır.

• Zeytin: Zeytin ve zeytinyağı endüstrisinin en büyük sorunlarından olan atığa dönüşüm imkanı veren bu bitkisel deri alternatifinin üretiminde de suni derilere oranla daha az kimyasal kullanılıyor. Dünyanın en büyük zeytin ağacı varlıklarından birine sahip olan Türkiye’de zeytin kullanarak üreticiler için vegan deri üreten bir firma bulunuyor: Oleago. Oleago ürettiği Oleatex ürünü ile Uluslararası V-Label Ödülleri 2022’de Influencer Özel Ödülü’ne layık görülmüştür.

Bitki bazlı vegan deri endüstrisi çok büyük bir ivme ile gelişmeye devam ediyor. Bu nedenle yakın bir tarihte şu an deri üretiminde kullanılmayan pek çok malzemenin yeni vegan deri alternatiflerinin üretilmesinde kullanılacağı düşünülüyor.

Vegan Deri Sürdürülebilir mi?

Hayvan derisinin vegan derilerden daha sürdürülebilir olduğuna dair yaygın bir inanış var. Ancak gerçek bunun tam tersi. Çünkü her geçen gün vegan deri alternatifleri arasına yeni bir bitki bazlı vegan deri alternatifi ekleniyor. Bitki bazlı yeni vegan deri alternatifleri geliştirilmeye devam ettikçe tüm üreticiler için yalnızca hayvan derisine değil aynı zamanda plastik bazlı sentetik derilere de alternatif olabilecek sürdürülebilir malzemeler yaygınlaşıyor.

Elbette bitki bazlı derilerin üretimi için de kaplama maddesi olarak kullanılan bazı zararlı maddelerin (BOPP film (Çift eksenli yönlendirilmiş polipropilen film) veya poliaktik asit) kullanılması gerekiyor. Ancak bu maddeler hayvan derisini işlerken kullanılan kimyasallara kıyasla doğaya daha az zarar veriyor. Bununla birlikte deri üretiminde kullanmak üzere hayvan yetiştirmeye kıyasla mevcut tarımsal atıkları ve bitkileri kullanmak çok daha çevreci bir çözüm sunuyor. Üstelik bitki bazlı vegan deri endüstrisinin karbon ayak izi ve su izi çok daha düşük.

Bitki Bazlı Vegan Deri, Endüstrileri Dönüştürebilir mi?

Bitki bazlı vegan deriler hayvan derisine kıyasla daha ince ve daha hafiftir. Bu özelliği sebebiyle vegan deri ile çalışmak üreticiler için çok daha kolaydır.

Bitki bazlı vegan deriler sentetik derilere göre daha uzun süre kullanılabilir. Çünkü mikroplastik oluşturmadan çözünen vegan deriler aynı zamanda hava geçirgenlikleri nedeniyle sağlık açısından da daha uzun kullanım süresi sunar.

Sentetik deriler ve vegan deriler üretim maliyetleri açısından hayvan derisi kullanılan ürünlere göre çok daha ucuzdur. Çünkü hem kullanılan ham maddenin üretilmesi için geçen süre ve emek hem de deriyi işleyecek kalifiye işçilerin gerekliliği dikkate alındığında herhangi bir hayvan derisi ürünün maliyeti oldukça yüksektir. Bu nedenle vegan deriler özellikle uzun vadede yüksek kaliteli ve düşük maliyetli ürün üretmek isteyen firmalar tarafından tercih edilirler.

Neden Bitkisel Bazlı Vegan Deriyi Tercih Etmeliyiz?

Her yıl bir milyardan fazla inek, domuz, keçi, koyun, timsah, deve kuşu, yılan, kanguru, tavşan ve hatta köpek ve kedi derileri için öldürülüyor. ‘Yüksek kalitede’ bir deri elde etmek için birçok hayvanın derisi bilinci açıkken ve hiçbir şekilde ağrı kesici verilmeden yüzülüyor. Tıpkı kürk üretiminde olduğu gibi hayvanların çektikleri acıların ve ölümlerin, sunulan tekstil ürünlerinden daha değersiz olduğu deri sektörü yalnızca derisi kullanılmak için sömürülen hayvanları etkilemiyor.

Hayvan sömürüsünün en vahşi yüzünü gösteren sektörlerden biri olan bu sektörde deriyi işlemek için kullanılan zararlı bileşenler, deriyi dönüştürmek için harcanan enerji, tabakhanelerin atık sularından nehirlere ve denizlere karışan kimyasallar endüstrinin yakın çevresindeki bütün bitki ve hayvanlara, suya ve toprağa kalıcı olarak zarar verir.

Oysa vegan ve sürdürülebilir deriler hiçbir şekilde hayvan sömürüsü içermedikleri gibi aynı zamanda doğaya da zararları açısından hayvan derisinden çok daha iyi bir konumdadır. Günümüzde dayanıklılığı artırılmış vegan deriler hem doğada %100 çözünebilir hem de istenilen bütün ürünlerin üretiminde rahatlıkla kullanılabilir. Bununla birlikte normal şartlar altında hiçbir ekonomik değeri olmayan endüstriyel atıklar kullanılarak üretilen vegan derilerin maliyeti uzun vadede çok daha düşüktür.

Eski sentetik deriler kalite, dayanıklılık, çevre, hayvanların yaşam hakkı veya sürdürülebilirlik düşünülerek tasarlanmamıştı.

Ancak günümüzde birçok tüketici için belirleyici olan bu etmenlerin bir arada düşünülmesi sürdürülebilir bitki bazlı vegan deri alternatiflerinin üretilmesi sağladı. Etik sebeplerle vegan deri talep eden tüketiciler vegan deri endüstrisinin her geçen gün biraz daha gelişmesini sağlıyor.

Dünya genelinde ayakkabıdan çantaya, lüks otomobillerden mobilya üretimine kadar birçok sektörde uluslararası markalar etik sebeplerle sürdürülebilir vegan deri alternatiflerini kullanmaya başladı bile.

Gelecek sürdürülebilir, çevre dostu, doğada %100 çözünebilir, dayanıklı ve yüksek kaliteli şekilde tasarlanmış ama en önemlisi hayvan sömürüsü içermeyen bitki bazlı vegan derilerde…

Kaynak: peta, bioleather, treetribe, webmd

Yenilikçi ve Sömürüsüz: Bitki Bazlı Vegan Deri Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Hindistan Gıda Güvenliği ve Standartları Kurumu (FSSAI), Hindistan’da vegan gıdalara yönelik ilk yasal düzenlemeyi hayata geçirdi. 2021’in eylül ayında çalışmalarına başlanan mevzuat, vegan gıdanın ne olduğunu ve markaların bu ürünleri nasıl etiketleyebileceğini açıkça tanımlıyor.

FSSAI “vegan gıda” tanımını, “hayvan kaynaklı hiçbir içerik barındırmayan bir tüketim maddesi” olarak yapıyor. Bu tanım ürünün içindekilerden başlıyor ve üretim sürecine kadar uzanıyor.

Düzenleme;

• Üretim ortamlarının tamamının hayvansal ürünlerden arındırılmış olması gerektiğini belirtiyor. Ancak bu durum tamamen önlenemediği takdirde, markaların katı anti-kontaminasyon uygulamalarına bağlı kalmasını şart koşuyor.
• FSSAI izin vermediği sürece, vegan gıdaların geliştirilmesi sırasında hayvanlar üzerinde deney yapılmasına da kesin bir yasak getiriyor.
• Gıda ürünlerinin üzerinde, ürünlerin bitki bazlı olduğunu gösteren bir logo sergileme zorunluluğu getiriyor.
• Ambalajlarda ise, gıdanın hayvan kaynaklı olmadığını açıkça ortaya koyan ve anlaşılır kılan bir ambalaj kullanmayı şart koşuyor.
• Hindistan dışından ithal edilen vegan ürünlerin de aynı etiketleme kurallarına uymasını zorunlu kılıyor.

Hindistan bitki bazlı gıda pazarına yön veriyor

New Food Magazine’e göre, lezzet ve beslenme şirketi Kerry, Hindistan’ı bitki bazlı gıda sektörünün büyümesini sağlayan güçlü bir pazar olarak tanımlıyor. Vegan gıda seçeneklerine genel bir yatkınlık olduğunu gösteren anketler, nüfusun yüzde 41’inin halihazırda altı veya daha fazla bitkisel protein çeşidini tükettiğini ortaya koyuyor.

“Hindistan’da bitkisel proteinli gıdalar için fırsat ve potansiyel umut verici,” diyen Kerry Güneybatı Asya pazarlama direktörü Gunjan Pandey, “Şu anda bölgenin alternatif et pazarının değeri 171 milyon dolar. 2025 yılına kadar ise, yüzde 8,5’lik bileşik yıllık büyüme oranı (CAGR) bekleniyor. Son beş yılda, et yerine geçen ürünlerin lansman sayısı her yıl artış gösteriyor,” açıklamasında bulundu.

Pazardaki bu büyüme, popüler bir marka olan Good Dot gibi yerli vegan gıda şirketlerinin sayısını da artırıyor. FSSAI’nın bitki bazlı ürünlerin üretimi ve paketlenmesi için kesin kurallar getirmesinin ardında yatan nedenlerden biri de vegan gıda pazarındaki bu olumlu gelişme ve ilerleme.

View this post on Instagram

A post shared by GoodDot (@gooddot)

Vegan gıdaların isimlendirme, etiketleme ve üretimindeki sorunlar

Hindistan; vegan gıdaların isimlendirme ve etiketlemesine yakın zamanda kısıtlama getiren Fransa ve Güney Afrika’ya, hatta vegan peynir üretimine yasak getiren Türkiye’ye oranla bitki bazlı gıda sektörünü çok daha benimsemiş durumda.

Her üç ülke de vegan gıda terminolojisine ve hatta üretimine ket vuruyor. Türkiye, “peynir izlenimi veren” vegan ürünlere yönelik genel yasağın ardından en son eleştirilen ülke oldu.

Kaynak: Plantbased News

Kapak fotoğrafı: Roam in Color / Unsplash

Hindistan’ın ilk vegan gıda mevzuatı yürürlüğe kondu yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

07/07/2022, Istanbul / Turkey – Struggling in Turkey’s administrative courts last year for the cancellation of hunting tourism tenders and winning all the cases in favor of wild animals, The Vegan Association Turkey (TVD) continues its right-based efforts with the lawsuits it filed this year within the scope of veganism and freedom of conscience.

Bringing the nutritional problems of vegan students studying at universities across Turkey to the court through a lawsuit it filed with the Council of Higher Education in May, TVD recently launched a legal battle, this time, against a ban that has no precedent in the world.

In the light of the grievances conveyed by vegan consumers and vegan cheese producers, TVD filed a lawsuit on June 29, 2022 against the Ministry of Agriculture and Forestry in Turkey at the Council of State for the annulment of the article 9/3 of the Turkish Food Codex Regulation, which prohibits the production and sale of vegan cheese, and article 5 of the Turkish Food Codex Cheese Communiqué.

The association took legal action as the final step because, despite TVD’s previous calls and meetings, the relevant ministry have not taken any positive steps towards the cancellation of these articles and caused new violations to occur on the side of both manufacturers and consumers.

TVD also applied to the Council of State this week to be involved in the lawsuit filed by a vegan cheese manufacturer, who was fined high amounts as a result of the ban.

The extent of the ban

Article 9/3 added to the Turkish Food Codex Regulation writes that “Products giving the impression of [dairy] cheese cannot be produced using vegetable/plant-based oil or other food ingredients.”

The pretense behind the ban is “to prevent adulteration”. According to the unjustifiable regulation article, any product that is considered to resemble [dairy] cheese but does not even contain the word cheese in its name can be prohibited unreservedly.

According to the Department of Food Establishments and Codex within the Ministry of Agriculture and Forestry, even the vacuumed packaging would evoke the idea of [dairy] cheese and this could be misleading for the customers.

Proprietary rights of manufacturers and fundamental legal principles of law are violated

As part of its charter, TVD not only defends the rights of non-human animals, but also the rights of vegan individuals and vegan product manufacturers.

In line with the association’s charter, TVD emphasized in the lawsuit petition that the articles demanded to be canceled violate The Constitution of the Republic of Türkiye and international agreements. It is also stated that the recent amendment to the regulations not only takes away the rights of manufacturers disproportionately and unfoundedly, but also are in contradiction to publicly shared Turkey’s 2019-2023 Eleventh Development Plan.

On the manufacturers’ side, TVD communicates that the property rights of the companies, which have been legally continuing their activities with the necessary permits and licenses to date, have been violated suddenly and arbitrarily with an article added to the regulation.

The association also mentions that the juridical principles of legality and proportionality have been exceeded, thus the current changes led to uncertainty and insecurity, which created an unpredictable situation and future for the vegan cheese manufacturers, because they are open to wide interpretations and unexpected implementations.

Regarding the prohibition of domestic production and exports by the Ministry of Agriculture and Forestry through this prohibition, TVD noted that “The provisions demanded to be canceled not only harm the freedom of ownership of the companies manufacturing these products, but also prevent the competitiveness of companies representing their country in the exponentially growing vegan / plant-based products sector in the world market. Therefore, the current ban on vegan cheese hinders important commercial activities, such as the growth of production, employment and export opportunities in Turkey, as well as the competitiveness of companies in the international arena and the development of new technologies.”

Interference in consumers’ lifestyle, right to choice and healthy nutrition

Under the title of “The Evaluation of the Provisions Requested for Cancellation from the Consumer’s Perspective” of the lawsuit petition, it was underlined that the right of individuals to a healthy life, choice and access to food was violated with reference to the relevant articles of the Turkish Constitution, the 1948 Universal Declaration of Human Rights and the UN International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights.

In this section, which is discussed in the context of constitutional and public rights, it is stated that “Attempting to stop the production of plant-based products with a regulation article and withdrawing the products in the market violates the right of access to food of all consumers who have adopted a vegan lifestyle. Although the aforementioned bans are reflected as measures taken to protect consumer rights and prevent adulteration / deception, they directly prevent consumers from accessing these products without providing constructive suggestions and solutions at the point of solving the problem. This means arbitrary and disproportionate limitation of fundamental rights and freedoms by the administration and interference in the lifestyle of individuals.”

TVD also emphasized in its petition that vegan cheese appeals not only to vegan individuals on a plant-based diet with ethical grounds against animal exploitation or environmental concerns, but also to individuals with lactose and gluten intolerance.

TVD reminded that, through this vegan cheese ban, consumers who have no other choice but to eat lactose-free and gluten-free are also prevented from accessing those vegan products, which they have to buy for health reasons.

Previous meetings and online petition at change.org/VeganCheeseBan

Before the legal struggle started, TVD received grievances from several vegan cheese producers in Turkey about the fines imposed on them in the first quarter of 2022. In light of those grievances, TVD held a meeting with the Ministry of Agriculture and Forestry’s Department of Food Establishments and Codex in Ankara on April 7 to resolve the problem. However, due to the lack of any concrete and positive steps taken in the following period, the association requested an appointment from the Minister of Agriculture and Forestry and the Deputy Minister for the cancellation of the problematic regulation article and the creation of a new “vegan cheese communique”.

Upon denial of appointment requests, TVD continued its initiatives in coordination with the manufacturers and some chain market representatives. Learning that some of the vegan cheeses were withdrawn from the online and offline markets, sales were blocked, manufacturers were fined and consumers could not reach vegan cheese options in June, TVD created an online petition at change.org/VeganCheeseBan with the hashtag #LiftBanOnVeganCheese and immediately started preparing for the lawsuit.

An unprecedented ban

The introduction of a ban on vegan cheese in Turkey, which has no precedent in Europe and the world, means that any product “which is thought to resemble cheese but does not even have the word cheese in its name” can be explicitly banned, unless the article in the regulation is revoked.

As a matter of fact, the European Parliament, the European Council and the European Commission rejected the draft law amendment 171 (AM171) in May 2021, which planned to impose similarly severe restrictions on plant-based products. This bill, which was directly in conflict with the climate change targets of Europe, was supported by the livestock industry and aimed at censoring plant foods. As a result of collective and comprehensive legal fight, and strong public and NGO outrage, AM171 was not enacted in the light of human rights and evidence-based scientific data.

Vegan cheese production and sales banned in Turkey yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

“Hive” (Kovan) da denen Wageningen Kampüsü’ndeki söz konusu Küresel Gıdalar İnovasyon Merkezi gıdanın geleceğini sürdürülebilir ve sağlıklı biçimlerde dönüşüme uğratmak olarak dile getirdikleri temel amaçları doğrultusunda bilim insanlarının ortak çalışmalar yürütebileceği bir buluşma merkezi olma işlevine de sahip.

Merkezin tasarımının buna uygun özel yapısı sayesinde, akademisyenler, uzmanlar, kurumsal partnerler, müşteri ve tüketiciler araştırma ve geliştirme ekipleriyle birlikte inovasyon çalışmalarında düşünce ve katkılarını etkili bir şekilde buluşturabilecek. Böylesi kaliteli bir karmaşıklığa son derece açık ve direkt etkileşimler sonucunda ortaya daha arzu edilir ürünler çıkabileceği ifade ediliyor.

Yetkililer merkezi dizayn ederken sürdürülebilirliği ve döngüselliği (circularity) her noktada esas aldıklarını belirtiyor. Hive hem gün ışığından maksimum derecede yararlanmakta hem de 1800 güneş paneliyle enerji tüketimini nötralize edecek ölçüde kısmakta.

Havalandırma sistemleri sağlığı optimize edecek biçimde inovatif yöntemleri kullanırken bahçelerde ve banyolarda kullanılmak üzere yağmur suyu toplanmakta. Mümkün olan yerlerde, geri-dönüştürülmüş veya sürdürülebilir kökenlerden üretilmiş yapı parçaları kullanılmış ve gelecekte yeniden kullanılmak üzere tasarlanmış. Yapı başka pek çok olumlu özelliğiyle şimdiye dek üretilmiş en sürdürülebilir karakterdeki mimarilerden birine sahip sayılmakta.

Bitki bazlı gıdaların inovasyonuna ağırlık verilecek olmakla birlikte sürdürülebilir paketleme gibi çok sayıda ekolojik hassasiyet de Hive’daki araştırma ve geliştirme çalışmalarının öncelikleri arasında yer almaya devam edecek.

İklim krizi ve pek çok çevre sorunuyla mücadelenin önde gelen bilimsel aktörlerinden biri olacağı iddiasını taşıyan Hive kar amacı gütmeyen birçok kuruluşun da merkezin açılışına ait panellere katıldığı ve bundan böyle bu tür kuruluşların sıklıkla bir araya geleceği bir inovasyon merkezi olarak sürdürülebilirlik ve veganlığın kesişim/çözüm olanakları adına şimdiden oldukça sevindirici ve heyecan verici bir gelişme olarak karşılandı.

Yararlanılan kaynaklar:
https://www.livekindly.co/unilever-innovation-centre-vegan-food/
https://www.unilever.com/news/news-and-features/Feature-article/2019/want-to-know-what-you-will-be-having-for-dinner-tomorrow.html

Unilever vegan ve sürdürülebilir ürünler geliştirmek için inovasyon merkezi kurdu: Hive yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.