Söz konusu video ve sosyal medyada paylaşılan benzer sayısız video, hayvanlara karşı şiddetin, hayvanların birey değil mal olarak görülmesinin ve türcülüğün küçük yaşta empoze edilmeye başlandığını açıkça gösteriyor.

Türcülüğe son vermek, hayvanların eşya ya da araç olarak değil birey olarak tanınmasını sağlamak için ise çocuklara ve onların hayvanlar ve gezegen ile ilişkilerini kurdukları ilk yıllara odaklanmamız gerekiyor.

Et Paradoksu

Yapılan bir araştırmaya göre et yiyen çoğu insan hayvanların acı çekmesini duygusal olarak rahatsız edici buluyor.  Ancak hayvanlara acı verme düşüncesi rahatsız edici olduğu halde neden hala milyonlarca insan et yemeye devam ediyor?

İşte bu noktada kaynaktan ayrılığı sürdürme konusunda kritik bir role sahip olan kategorizasyon devreye giriyor. Örneğin domuz, batı toplumunda evcil hayvan kategorisinde yer alıyor ve evcil hayvanların yenmesi sosyal olarak kabul edilmediğinden tüketimin devam etmesini sağlamak amacıyla domuz (pig) ve domuz eti (pork) arasında bir kategorizasyon yapılıyor.

Kategorizasyonun kültürel olarak göreceli olması pek çok kez araştırmalarda ve medyada tartışma konusu olmuştur. Örneğin 2000’lerde İngiliz TV sunucuları Richard Madeley ve Judy Finnigan yaptıkları bir programda at sütü tüketimini gündeme taşımış ve sunucu bu fikir karşısında iğrendiğini açıkça ifade etmiştir. Oysa İngiltere’de yaşayan biri için at sütü içme fikri “iğrendiren” bir şeyken dünyada pek çok kültürde hiçbir önyargı olmadan tüketiliyor. Benzer şekilde 2013’te İngiltere’de “at eti skandalı” olarak adlandırılan olayda işlenmiş hayvan kaynaklı gıdanın içinde at eti bulunması toplum genelinde büyük bir tepkiye neden olmuştur. İnsanların at eti yemek veya at sütü içmek fikrinden bu kadar dehşete düşmeleri, çocuklarının jambon veya sosisin kökenlerine veya inek sütü üretiminde erkek süt buzağılarının yaşadıkları karşısında nasıl bir tepki verebilecekleri düşünüldüğünde oldukça ilginçtir.

Hayvan Eti Yemeyi Okulda Öğreniyoruz

Hayvanları seven ancak et yemeye devam eden kişiler gibi çelişkili davranışların ardındaki faktörleri açıklamaya çalışan makul bir literatür yelpazesi mevcut ancak, özellikle küçük çocuklarda bu davranış hakkında çok az araştırma bulunuyor.

Çocukların tamamen bilgisiz olduğunu varsaymak kolay görünse de, hiçbir şey bilmediklerini varsaymak saflıktır.

İngiltere’deki birçok okul müfredatı, çocukları daha bilinçli hale getirmeyi (ya da hayvanların insan kazancı için yararlı olduğunu kabul etmeye daha istekli hale getirmeyi) amaçlayan etkinlikler içerir. Yerel tavuk çiftliklerinin ziyaret edilmesi, balıkçılık sektöründeki tesislere gezilerin gerçekleştirlmesi ve yumurtadan civciv çıkarma projesi gibi etkinlikler çocukları çok küçük yaşta hayvan sömüren edüstriler ile tanıştırıyor.  Yine aynı şekilde dünyadaki hayvanları öğretmek amacıyla jambon, sosis gibi hayvan kaynaklı ürünleri ve salatalık, biber gibi sebzeleri kullanılarak hayvan yüzü gibi görünen “sevimli” sandviçler hazırlama etkinlikleri düzenleyen okullar et yemeyi çocukların gözünde makul bir zemine yerleştiriyor. Hatta İngiltere’de yerel bir Tesco süpermarketine gittiğinizde, üzerinde “Yiyeceklerimin nereden geldiğini öğreniyorum” ve altında “Çiftlikten Çatala” yazan sarı yüksek görünürlüklü yelekler giyen küçük bir yerel ilkokul veya gençlik grubu çocuğu grubuyla karşılaşmanız bile mümkündür.

Yukarıdaki örnekler gösteriyor ki ne yazık ki  “deneyimden gelen empati” her zaman garanti değildir. Bu tür etkinliklerdin yürütülmesi, et, balık ve süt endüstrileri için risk oluşturmadan, hayvanların ve vücut parçalarının yenmesini normalleştirir. Bu etkinliklerin hepsi bu tür uygulamaların devam etmesi fikrine dayanır. Küresel bir girişim olarak, et yemeyi aşılamaya mümkün olduğunca erken başlamak ve bunu sosyal bir norm olarak pekiştirmek aslında bir pazarlama taktiğidir.

Ulusal bir hayvan koruma örgütünde Kampanya Yöneticisi olarak daha önce yaptığım bir görevde, hayvanları koruma ve refahlarını teşvik etme konusunda ilkokullardaki çocukları ziyaret edip onlarla konuşma önerimi memnuniyetle karşıladılar. Ancak, bu ziyaretlerin hiçbir bölümünde etsiz diyetlerden bahsedilmesi mümkün değildi. Okul yönetimi, birçok çocuğun hayvanlara değer verdiğini ve et tüketimi içermeyen beslenme biçimleri hakkındaki herhangi bir konuşmanın doğuracağı "olası" sonuçları ifade etti: bazı çocukların bilişsel yetilerinde bir değişim, ardından evde zorluklar ve sonrasında ebeveynlerin Eğitim Kuruluna şikayette bulunmaları. Korku, nihayetinde bu itirazları yönlendirdi ve programın başlaması engellendi. Bu arada, hayvanlarla ilgili diğer yerleşik etkinlikler endişe duyulmadan devam ediyor ve statüko korunuyordu.

- Lynda M. Korimboccus

Normun İnşaasında Dilin Önemi

Hayvan eti yememizi meşrulaştırmanın bir yolu dilsel ayrıştırmadır. Yediğimiz memelilerin parçaları için farklı kelimeler kullanmamız tükettiğimiz şey ile onun geldiği canlı arasında bir kopukluk yaratır. Bazıları bunun yalnızca alışkanlık/geleneksel adlandırma olduğunu savunurken bunun kasıtlı olduğuna dair kanıtlar ortada. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki bazı gençlik kulübü hayvan fuarlarında, katılımcılara hayvanları “insanlaştırmamaları” talimatı verilir ve civcivler ve buzağılar için “bebekler” kelimesini kullanmaktan kaçınmaları söylenir.

Yıllar önce, "şarküteri hayranı" olan büyükanneme yediği şeye neden "dil" dendiğini sorduğumu hatırlıyorum. Bir an bile bunun gerçek bir dil olduğunu düşünmemiştim. Ama aldığı şey bir ineğin diliydi ve bana öyle söyledi. Ona inanıp inanmadığımdan emin değilim, ancak başka soru sormadım. Et yemeye devam ettim. Hatta hayvan et tüketmenin bir tercih olduğunu anladığımdan bile emin değilim.

- Lynda M. Korimboccus

Araştırmacılar Kunst ve Hohle, hayvanlara ve sonrasında et tüketimine karşı tutumumuzun, etlerin nasıl sunulduğu, hazırlandığı ve en önemlisi nasıl tartışıldığıyla etkilendiğini söylüyor. İnsanların tutumları çeşitli şekillerde değişir; kızarmış bir domuzun üzerinde kafa olduğunda, et işlenmiş yerine işlenmemiş olduğunda, canlı hayvanın fotoğrafı olduğunda, hasat yerine öldürme gibi kelimeler kullanıldığında ve et yerine hayvanın adı kullanıldığında et yeme isteği azalır. Dil ve semantik, elbette topluma ve tüm sakinlerine bakış açımızda önemlidir. Ancak neyi ve kimi yediğimiz arasında anlamlı bir bağlantı kurmadaki başarısızlık, bağlantısız herhangi bir terminolojiden çok bilişsel bir başa çıkma mekanizmasıdır. Melanie Joy’a göre bu durum tükettiğimiz ölü etin yaşayan kaynağına karşı “uzlaşmaz bir inkar” içinde olmamız ile ilgilidir.

Tartışmalı bir sonuç gibi görünse de Faunalytics tarafından yapılan bir araştırmada yenecek türün (yani domuz eti yerine domuz olarak) açıkça belirtilmesi, katılımcıların hayvan etiği ve refahı hakkındaki çeşitli ifadelere yönelik tutumlarında belirgin bir fark yaratmadığı görüldü.Bu çaluşmada da her zamanki gibi, çalışma katılımcıları sadece yetişkinlerden oluşuyordu. Ancak yetişkinlerin tutumları burada kritik bir öneme sahip. İster “dilimlenmiş” ister “ceset” olarak etiketlenmiş olsunlar, hayvanlar sosyal olarak kabul görmüş “yiyecek” veya “çiftlik” hayvanları olduğu sürece, hayvan kaynaklı et tüketimine devam etmek için bahaneler üretiliyor, gelenekler destekleniyor ve aktarılıyor.

Çocukların hayvan eti tüketmeleri ise sosyalleşme süreci ile yakından ilişkilidir. Ebeveynler, çocuklara bakan kişiler, eğitimciler ve üreticilerin hepsi normların korunmasına yatırım yaptığı için, etikten uzak olmasına rağmen et tüketimine devam edilmesi için tutarlı ve sistematik bir şekilde aynı mesajı verir.

Hayvanların kitaplarda, televizyonda, filmlerde ve evcil hayvanlarla etkileşimler yoluyla nasıl temsil edildiği, çocukların ileriki yaşamlarında hayvanlarla nasıl ilişki kuracakları üzerinde ölçülebilir bir etkiye sahiptir. Örneğin İngiltere’de BBC kanalı CBeebies’in bir programı, çocuklara belirli türlerin yenilebilirliği konusunda öğretilen sınıflandırmaları pekiştirmekte,  İskoçya’da ise çocuklara hayvanların yiyecek ve koruma karşılığında ürün verdiği, insanların ve hayvanların karşılıklı olarak faydalı bir ilişki içinde olduğu görüşü aşılanmaktadır. Bu görüşlerin çocuklara empoze edilmesi, çocuklarda hayvanların kendilerini gönüllü olarak teslim ettiği algısını oluşturur. Çiftlik hayvanlarının yaşamlarına ilişkin sunulan soyutlamaların çoğu böyle olduğu için çocukların buna inanması pek de şaşırtıcı değildir.

Sembolik yapıların, söz konusu hayvanların ve insanların yaşamları üzerinde gerçek sonuçları vardır.

Çocuklarda et yemeyi norm haline getirirken aynı zamanda bazı çelişkili uygulamalarla da karşı karşıya kalıyoruz. Örneğin İngiltere’de sosisli sandviçler genellikle domuzlardan yapılır; köpek cinsi Dachshund’lar ise benzer şejilde sosis köpekleri olarak anılır; ancak köpekler evcil hayvan olarak kategorize edilir ve bu nedenle yenmez. Bu karmaşık ilişki çocuklarda kafa karışıklığına sebep olabilir.

Uzmanlar, çeşitli mekanizmaların, bizi (ve onları) bu çelişkiden korumak için devreye girdiğini ifade ediyor: insanların bilinçaltı düzeyde etin gerçekliğini bastırmasının birçok yolu vardır. Bu, davranış tutarlılığını korumak için gerekli olan eylemden kaçınmayı sağlar.

İnsan yetişkinlerinin yavrularını nasıl sosyalleştirdiği, hayvanları yenilebilir ve yenmez hayvanlar olarak sınıflandırması büyük bir sorundur. Normallik, et yiyenlerin doğal, gerekli ve hoş ile birlikte sunduğu temel gerekçelerden biridir. Eti doğal veya gerekli bir insan gereksinimi olarak çürütmeye yönelik kanıtlar önemlidir ve “yine de pastırmayı seviyorum” argümanı, et yemeyen akranlarını kötüleyen birçok kişi tarafından uzun süredir kullanılan bir argümandır. SöBu, özellikle de kişi bir hayvan sever olduğunu iddia ediyorsa, hayvan yeme konusunda ahlaki karar alma sürecinde normalin temel bileşen olduğunu gösterir.

Araştırmacılar Stewart ve Cole’a göre, çocuklar kendi başlarına düşünebilmeden önce toplum, kitle iletişim araçları ve diğer etkenlerle güçlendirilen bu süreçle diğer hayvanların kategorilendirilmesini normalleştirir. Bu kategoriler, farklı türlere karşı normatif tepkiler üretir, böylece bireyin gözünde hayvan, görünür bir özne (örneğin bir “evcil” köpek) veya görünmez bir nesne (örneğin bir “laboratuvar” faresi) haline gelir. Sınıflandırılmış bir “çiftlik hayvanı” olarak domuz, görünmez bir nesnedir: pek düşünülmez ve daha az görülür. Jambon, ölünün eti olarak, görünür bir nesnedir, yani bir “yiyecek” parçasıdır.

Bu açıklamalar toplumun inanç ve davranışlarındaki ikiyüzlülüğü neden kabul edemediğini anlamamızı sağlarken, bu tür stratejilere olan ihtiyaç ve bu normların devamı çok daha basit bir şeyden kaynaklanmaktadır: Stratejik cehalet.

Araştırmacılar Loughnan, Haslam ve Bastian tarafından kavramsallaştırılan “et paradoksu”, bazı hayvanları severken diğerlerini yiyen kişilerin deneyimlediği rahatsızlığı açıklıyor. Bireylerin bu rahatsızlığı azaltmak için kullandıkları stratejiler genellikle iki değişim kategorisinden birine girer: inanç veya davranış. Hayvan kullanımına uygulandığında, inançtaki bir değişiklik birinin belirli türlerin acı çekme kapasitesini reddetmesine neden olabilir. Bir davranış değişikliği bitki bazlı bir diyete doğru bir kaymaya neden olabilir. Rasyonalizasyon, uygulayıcılarının ahlaki benlik duygusunu korumalarına ve özellikle suçluluk ortaya çıkabileceği zaman kendilerini sosyal olarak savunmalarına olanak tanıyan tanınmış bir savunma mekanizmasıdır. Birinin görüşünün geçerli olduğuna bir başkasını ikna etmek için rasyonalizasyon kullanılabilir, ancak doğal olarak, bir kişi yaptığı destekleyici ifadelere bir düzeyde gerçekten inanıyorsa en iyi şekilde çalışır. Stratejik cehalet, bireylerin adil ve uyumlu inanç ve davranışlara sahip oldukları yanılsamasını sürdürmelerine olanak sağlayan, ancak gerçekte bundan çok uzak olan “ahlaki esneklik alanı” olarak tanımlanmaktadır. Araştırmacılar Onwezen ve van der Weele stratejik cehaleti işlevsel olarak tanımlarken: birinin “başkalarına zarar verebilecek zevkli ve bencil faaliyetlerde bulunmasına (yani hayvan yemesine)” izin verdiğini ortaya koymuştur. Çalışmanın parçası olan bazı tüketiciler davranışlarının sorumluluğunu almış ve deneyimlenen uyumsuzluğu azaltmak için uyum sağlamıştır. Buna karşın spektrumun diğer ucunda, alışkanlık haline gelmiş tüketimlerine müdahale edebilecek her türlü bilgiyi bilerek görmezden gelen, kendilerini stratejik olarak cahil olarak bildiren tüketiciler bulunuyordu. Tam olarak bilgi sahibi olma fırsatıyla karşı karşıya kalan (olumsuz duygu veya harekete geçmek için sorumluluk alma gerekliliği riski ile karşılaşan), birçok stratejik olarak cahil katılımcı ise bu şekilde kalmayı tercih etti.

Çocukların “Özgür” Seçimleri

Yetişkinler olarak, çocukları kendi imajımıza göre yetiştirme eğilimindeyiz, çünkü aile gelenekleri ve uygulamaları doğumdan itibaren ve çocukluk boyunca aşılanır. Dil, din, ahlak, yiyecek veya giyim olsun, çoğu çocuk yalnızca bakıcıları tarafından onlar için belirlenen kısıtlı seçenekler arasında seçim yapma şansına sahiptir.

Bir iş arkadaşım bir keresinde çocukları vegan olarak yetiştirerek onlara görüşleri "zorlamanın" ne kadar korkunç olacağından bahsetmişti. Tüm ebeveynlerin kendi yaşam tarzlarını çocuklarına dayattığını, (zaten bilmeme rağmen) kendi çocuklarını benim uyguladığını bildiğim belirli dini inançla yetiştirip yetiştirmediğini sorduğumu söyledim. Bunun kıyaslanamaz olduğunu haykırdı.

- Lynda M. Korimboccus

Yetişkinler için vegan olmak, hayvan sömürüsünü ve tüketimini reddetmek etik ve ahlaki bir konu olsa da çocuklar için farklı bir durum söz konusu. Vegan çocuklarla ilgili akademik bir araştırma, büyük çoğunluğun ahlak ve etikten ziyade sağlık ve beslenmeyle ilgili olduğunu ortaya koyuyor. Vegan gençler yerine vejetaryen gençlerle yapılmış bir araştırma olsa da Hussar ve Harris, et yememeyi seçen küçük çocukların ahlaki karar alma süreçleriyle ilgili bir çalışma yaptı. Çalışmanın katılımcı grupları şunlardı: bağımsız vejetaryenler (vejetaryen olmayan ailelerde), aile vejetaryenleri (vejetaryen ailelerde); ve vejetaryen olmayanlar (vejetaryen olmayan ailelerde). Bağımsız vejetaryenlerin vejetaryen olmalarının nedenleri özellikle ilgi çekiciydi. Bu gruptaki 16 yanıtın hepsinde, hayvan refahı birincil endişeleriydi. Vejetaryen aileler grubunda yalnızca 7 katılımcı bunu bir yoksunluk nedeni olarak belirtti. Vejetaryen olmayanların hiçbiri belirli bir eti tüketmekten kaçınma nedeni olarak hayvan refahını öne sürmedi; bunun yerine, esas olarak tadı  ve ikincil olarak endişesini öne sürdüler.

Sonuç

Toplum belirli hayvanları “yenilebilir”, “çiftlik” veya “gıda” olarak etiketlemeye devam ettiği sürece, toplumun parçası olan bazı bireyler stratejik cehaletlerini sürdürmeye devam edecek. Hayvan yemenin normalleştirildiğini fark etmek çocuklar için yaptığımız seçimleri etkiliyor ve etten kaçınma, öngörülebilir gelecekte büyük ihtimalle az sayıda insanın değil, çoğunluğun alanı olacak.

Bir yandan da ne yazık ki, çocukları sosyalleştiren etkenler arasında, doğası gereği insan merkezli kalan kurumlar (örneğin, ana akım medya, eğitim, sağlık hizmeti ve hükümet) ve benzer düşünen çoğunluğun stratejik cehaletinden faydalanan (ve buna katkıda bulunan) kurumlar da yer alıyor.

Evebeynler, bitki bazlı beslenmeyle daha yakın ilişki kurun, davranışlarınız başka inanç sistemlerini tehdit ettiğinde insanların anlaşılabilir şekilde sahip olduğu diğer endişelere yanıt vermeye hazır olun. Geleneklerinize meydan okuyun, retoriğe karşı öfkelenin, alışılmış ikiyüzlülüğü vurgulayın. Ete, pastırmaya veya sosislere “domuz” deyin.

Et yiyenler, nihayetinde size, çocuklarınıza ve gezegenlerinin geleceğine fayda sağlayacak bu bilgiyle kendinizi donatın. Bilmeyi seçin. İnsanların, hayvanların ve çevrenin sömürülmesine katkıda bulunmayı bırakmaya karar verin. Çocuklarınız sizin öncülüğünüzü takip edebilir ve bir gün bunun için size teşekkür edebilir. Domuzların Peppa Pig izleyen çocuklar kadar bilişsel olarak karmaşık, zeki ve duygusal olduklarını ve bunu yaparken ayaklarının dibinde yatan köpek arkadaşları kadar değerli olduklarını düşünün.

Kaynak: Lynda M. Korimboccus’un 2020 yılında Journal for Critical Animal Studies’de yayınlanan Pig-Ignorance: The “Peppa Pig Paradox”: Investigating Contradictory Childhood Consumption başlıklı yazısından derlenmiştir.

Şiddeti Norm Haline Getirmek: Çocuklar ve Türcülük yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Öncelikle bu röportaj için çok teşekkür ederim, kitabın Türkiye’de yayınlanmasından çok mutluyum. Türkiye’deki inanılmaz aktivistlerin çabalarını destekleyebileceğini umuyorum, gerçekten muhteşem ve önemli bir iş yapıyorlar. Bu yüzden bu çabalara küçük de olsa bir katkıda bulunabilirsem çok mutlu olurum.

Soruna geri dönersek; kitabımın ilk olarak 2010’da yayınlandı ve 10. yıl dönümü baskısı 2020’de çıktı. Kitap, bir bakıma kendi deneyimimden ortaya çıktı. Birçok aktivist benim deneyimimi yakından biliyor, bazıları ise bilmiyor olabilir. Bu yüzden hemen paylaşmak istiyorum. Birçok insan gibi ben de sevdiğim bir köpekle büyüdüm ve hayatımın ilk bölümünde et, yumurta ve süt ürünlerini tükettim. Tabağımdaki et ile etin geldiği hayvan arasındaki ilişkiyi, yediğim etin bir zamanlar nerede olduğuna dair bağlantıyı hiç kuramamıştım. Ancak her şey 1989’da, 23 yaşındayken değişti. Kontamine olmuş bir hamburger yedikten sonra güçlü antibiyotikler almak zorunda kalıp hastanede yattığımda ve gerçekten çok hasta olmama sebep olduğu için bu deneyimimden sonra et yemeyi bıraktım. O sırada hayvan yemenin etiğini düşündüğümden değil, beni bu kadar hasta eden şeyden çok tiksindiğim için et yemeyi bırakmıştım. Bu yüzden aslında kazara vejetaryen oldum diyebilirim. Ama sonra kendim için yemek pişirmeyi ve alışveriş yapmayı öğrenmem gerekti ve bu yüzden vejetaryenlik hakkında bilgi edinmeye başladım. Daha fazla bilgi edindikçe şok oldum. Bir veganla tanıştıktan ve sadece et değil aynı zamanda süt ürünleri hakkında da bilgi edindikten sonra hızla vegan oldum, yumurta ve süt ürünlerini yemeyi de bıraktım.

Öğrendiklerim karşısında gerçekten dehşete düşmüştüm. Dünyadaki hayvanlara, çevreye ve insan sağlığına etkilerine inanamıyordum. Ancak bazı açılardan beni daha da şok eden şey, konuştuğum hiç kimsenin söyleyeceklerimi duymaya istekli olmamasıydı. Arkadaşlarım ve ailem “bana yemeğimi mahvedeceğini söyleme” gibi şeyler söylüyorlardı veya bana “radikal vegan hippi propagandacısı” diyorlardı. Bu tepkilerden sonra konuşma birdenbire sona eriyordu ve bu tepkileri verenler -tıpkı benim tüm hayatım boyunca hayvan yediğim zamanlarda olduğu gibi-hayvanları ve gezegeni önemseyen mantıklı insanlardı.

Burada insanların bu inanılmaz derecede önemli konuşmaya son vermelerine neden olan şeyin ne olduğunu düşündüm ve bu da beni sonunda hayvan yeme psikolojisini, genel olarak şiddet ve şiddetsizlik psikolojisini incelemeye yöneltti. Sonra tezimin odak noktasını hayvan yeme psikolojisi üzerine kurdum. Keşfettiğim şey, hayvan yeme konusunda insanların davranışlarını yönlendiren bir psikoloji olduğu ve bu psikolojiyi aydınlattığımızda üzerimizdeki gücünün çoğunu kaybettiğiydi. Hepimiz bu belirli zihniyeti, bizi hayvan yemeye, empatimizi kapatmaya, rasyonel düşüncemizi kapatmaya yönlendiren bu karnistik zihniyeti miras aldık.

Bu konu ile ilgili bir kitap yazmak istiyordum ancak sadece öğrendiklerimle ilgili olmasını istemedim. İnsanların neden hayvan yememesi gerektiğiyle ilgili çok sayıda iyi kitap vardı ve insanların neden hayvan yememesi gerektiğiyle ilgili başka bir kitap daha yazmak istemedim. İnsanların neden hayvan yediğiyle, duyarlı insanların çevreyi, bedenlerini ve hayvan hayatlarını farkında olmadan yok eden vahşi uygulamalara neden katıldıklarıyla ilgili bir kitap yazmak istedim. Bu yüzden et yiyen kişilerle -temelde vegan olmayanlarla-paylaşabileceğim bir kitap olmasını istedim, böylece bu zihniyetin farkına varmalarına yardımcı olabilirdim. Çünkü yapıyı görmeyi başardığınızda bu zihniyet üzerinizdeki gücünü büyük ölçüde kaybediyor.

Kitap ile, insanların yemek seçimlerini daha özgürce yapabilmelerini istedim, biliyorsunuz ki farkındalık olmadan özgür bir seçim olamaz. Veganların kullanabileceği bir kitap olmasını istedim çünkü birçok vegan, birisine dünyalılara veya hayvanlara ne olduğunu anlatan korkunç grafik videoları gösterdiklerinde çok sinirleniyordu. Görüntüleri gören kişi ertesi gün McDonald’s’ta yine hamburger siparişi veriyor ve birçok vegan “neler oluyor”, “neyle uğraşıyorum” gibi düşüncelerle uğraşmak durumunda kalıyor ve veganlar sürekli bu savunmacılığın hedefi olarak suçlanıyor, saldırıya uğruyor, patolojize ediliyorlardı. Bütün bunlar ile karşılaşmak için ise tek yapmanız gereken “Ben veganım” demek. Sonrasında ise sık sık saldırıya uğruyorsunuz. Bu yüzden veganların bu psikolojiyi anlamaları için bir yol haritası sunmak istedim. Zaten olduklarından daha fazla zarar göremezlerdi ve bu konuyu savunmak ve konuşmak isteyen veganlar bu savunmalardaki zihniyeti anlayabilir ve iletişimlerinde bu konulara takılıp kalmazlardı.

Kitabı okurken, aslında daha önce farkında olmadığımız ve muhtemelen hiçbir vegan olmayanın da farkında olmadığı sebepleri ortaya çıkardığımızı anlıyoruz. Yani herkesin okuyabileceği bir kitap ve karnizm terimiyle de karşılaştık. Peki karnizmin ne olduğunu açıklayabilir misin?

Hayvan yeme psikolojisi üzerine doktora araştırmamı yaparken insanların çelişkili tutum ve davranışlarını anlamak istedim. İnsanların hayvanları önemsemesi ve yine de onları yemeleri, hayvanları kendilerinin kesmeleri veya başka bir şekilde onlara zarar vermeleri nasıl mümkün olabilirdi? Fark ettiğim şey, röportaj yapılan herkesin aynı çelişkiye sahip olmasıydı; hayvanlara zarar vermek istemiyorlardı ve yine de hayvanlara zarar veren pratiklere katılıyorlardı. Bireysel tutum ve davranışlardan çok daha fazlasının olduğunu fark ettim; bu tür bir paradoksun bu kadar çok insanda var olabilmesinin tek yolu buydu. Ortada daha büyük bir şey vardı; bir ideoloji; yaygın bir inanç sistemi. Bu inanç sistemini ise karnizm olarak adlandırdım.

Karnizm, bizi belirli hayvanları yemeye şartlandıran görünmez bir inanç sistemidir. Temelde veganlığın tam tersi aslında. İnsanlar genellikle yalnızca veganların ve vejetaryenlerin bir inanç sistemini takip ettiğini varsayıyor ancak -örneğin hayvan yemek söz konusu olduğunda- insanların tavuk yiyip köpek yememesinin tek nedeni bir inanç sistemine sahip olmalarıdır. Hayvan yemek bir zorunluluk olmadığında, ki bu günümüzde dünyadaki birçok insan için geçerlidir, temelde yiyecek seçimlerini özgürce yapabilecek kadar ekonomik gücü olan insanlar için bu bir seçimdir ve seçimler her zaman inançlardan kaynaklanır.

Ancak karnizm herhangi bir inanç sistemi değildir. Oldukça yaygın olan, toplumun dokusuna işlemiş normları, yasaları vb. kendi çerçevesine göre aşındıran baskın bir inanç sistemidir. Örneğin beslenmeyi incelediğimizde aslında karnistik beslenmeyi inceleriz, tıbbı incelediğimizde karnistik tıbbı inceleriz, hukuku uyguladığımızda karnistik hukuku uygularız, bilime baktığımızda ise bu da yine karnistik bilimdir. Yani karnizm toplumu temelden şekillendirir, dinden devlete ve en temelde bir işletmeye kadar tüm büyük toplumsal kurumlar tarafından benimsenir ve kodlarımıza kazınır. Karnizm gerçekten baskın ve görünmez bir sistemdir. İnsanlar bunun bir inanç sistemi olduğunun farkında bile değil. Çoğu insan hayvan yemenin böyle gelmiş böyle gidecek bir şey olduğuna inanıyor. Bir inanç sistemi çok yaygın olduğunda bu olur ve üstelik karnizm sadece baskın bir sistem değil aynı zamanda şiddet içeren baskıcı bir sistemdir.

Karnizm, hayvanları tüketmek için katletmek ve şiddet etrafında örgütlenmiştir. Çünkü et, şiddet olmadan üretilemez, yumurta ve süt ürünleri üretimi de hayvanlara büyük zarar verir. Ve yine de çoğu insan karnizmin şiddetini isteyerek desteklemez, bu yüzden karnizm gibi sistemlerin bir dizi psikolojik savunma mekanizması kullanması gerekir. Bunlar temelde insanların algılarını çarpıtan ve böylece iğrenmeden ve suçluluk duymadan hayvanları yemeye devam edebilmelerini sağlayan düşünme biçimleridir. Bu karnistik savunma mekanizmalarını, benim onlara verdiğim adla, bu psikolojik savunma mekanizmalarını tanımak gerçekten önemlidir çünkü onları tanıdığımızda üzerimizdeki güçlerini kaybederler. Vegan olduğunuzda ve savunma mekanizmalarını tanıdığınızda, bu gerekçelendirme savaşında onları üretmeyi veya yemeyi bırakırsak tüm hayvanlarla ne yapacağız soruları ile ileri geri gidip gelmeyi bıraktığınızda iletişiminizi daha derin bir düzeyde yapabilirsiniz.

Yani karnizm dünyaya hakimken, vegan olmayanlar için her yerde her şeye yönelik olarak karnistik savunmalar ile karşılaşıyoruz. Peki bu savunmalar hakkında birkaç örnek daha verebilir misin?

Elbette, bazı savunmaları paylaşayım. İlk savunma biçimine soyutlama diyebiliriz. Karnizm, çiftliklerdeki hayvanları herhangi bir bireysellikten veya kendi kişiliklerinden yoksun olarak görmeyi öğretir. Bu yüzden örneğin bir domuzun sadece domuz olduğuna ve tüm domuzların aynı olduğuna inanmayı öğreniriz ve bu bizi hayvanlardan uzaklaştırır. İnsanlar köpekleri bu şekilde görmezler, ancak domuzları, tavukları veya inekleri bu şekilde görürler. Çünkü onları kendileri için önemli hayatları olan bireyler olarak düşünmediğinizde onları tüketmeniz daha kolay hale gelir.

Başka bir örnek ise karnizmin bize çiftlikteki hayvanları nesneler olarak görmeyi öğretmesidir. En azından İngilizcede ve birçok dilde tabağımızdaki o tavuğa “birisi” yerine “bir şey” olarak atıfta bulunuruz. Bu bizi deneyimimizin gerçekliğinden uzaklaştırır. Algılarımız çarpıtıldığında bu bireylere karşı duyduğumuz doğal empatiden uzaklaşır ve aksi takdirde hissedeceğimiz iğrenmeden koparırır çünkü çoğu insan yenilebilir olarak düşünmeleri öğretilmeyen türleri yemek fikrinden iğrenmektedir.

Size bir savunma örneği daha vereyim, bu da haklı çıkarmanın üç ucudur. Yani haklı çıkarma, hayvan yemeyi haklı çıkarmak için ihtiyacımız olan çok yaygın bir savunmadır ve hayvan yemeyi haklı çıkarmayı öğrenmemizin yolu, hayvan yeme mitlerinin hayvan yemenin gerçekleri olduğuna inanmayı öğrenmektir. Hayvan yemeyi çevreleyen çok büyük bir mitoloji ve hayvan yemeyle ilgili çok sayıda mit var ama hepsi benim haklı çıkarmanın üç ucu olarak adlandırdığım şeyin altına giriyor: “Hayvan yemek normal, doğal ve gereklidir”. Elbette bu üç uç, erkek egemenliğinden heteroseksüel üstünlüğe kadar insanlık tarihi boyunca şiddet uygulamalarını haklı çıkarmak için kullanılmıştır.

Bu çok ilginç. Psikolojik yolları anlamaya başlıyoruz ve sem anlatırken ben de şunu düşündüm, sence genel olarak insanlar karnizmde bu sorunun çözümünün bir parçası olabilirler mi?

Kesinlikle. Veganlar sıklıkla, anlaşılabilir ama doğru olmayan bir şekilde, ya vegan olarak çözümün bir parçası olduğunuzu ya da vegan olmayıp sorunun bir parçası olduğunuzu varsayarlar ve bu varsayım, nüfusun %99’unun, alabileceği tüm yardıma ihtiyaç duyan bir davayı desteklemesini engeller. Her zaman, karnizmi ve veganlığı bir spektrumda düşünmenizi öneriyorum. Önemli olan spektrumda nerede olduğunuz değil, hangi yöne doğru gittiğinizdir.

İnsanları doğru yöne gitmeye ve onları gerçekten “vegan müttefiki” veya “vegan destekçisi” olmaya davet etmeyi düşünmeye teşvik etmek istiyoruz; bu, henüz tam vegan olmayan ama veganlığı destekleyenlere ulaşmak anlamına geliyor. Bunu göz önünde bulundurmak gerçekten önemli çünkü birçok insan tam vegan olmanın çok fazla geleceğini düşünüyor ve vegan olmuyorlar sonrasında ise mücadeleye destek olamayacaklarını düşünüyorlar. Oysa veganlığa en çok katkı koyan insanların bazıları aslında vegan değil. Örneğin; benimle röportaj yapan ve yüz binlerce insana ulaşan uluslararası yayınlarda makaleler yayınlayan gazeteciler genellikle vegan değiller. Ancak vegan mücadeleye destek olmak için gerçekten iyi işler yapıyorlar. Bazı bireyler Beyond Carnism’e bağış yaparak yaptığımız işi devam ettirmemizi sağlıyorlar ancak bu kişiler vegan olmasalar da mücadeleye inanıyorlar ve desteklemek istiyorlar.

Ayrıca veganlığı teşvik ederken ve insanlara çözümün bir parçası olma fırsatı verirken onlardan mümkün olduğunca vegan olmalarını istememizi tavsiye edebilirim. Mutlaka vegan olun ve ya hep ya hiç demek yerine, sizin için ne anlama gelirse gelsin mümkün olduğunca vegan olun demek istiyoruz. Bu, insanları her öğünde veganlık hakkında düşünmeye ve kendileri için işe yarayan bir şekilde veganizmi deneyimlemeye davet ediyor.

Aslında “vegan müttfeik” gerçekten iyi bir fikir. Türkiye’de hayvan hakları savunucuları arasında vegan müttefiklerin mücadeleyi desteklediğini gördük, vegan değiller ama destekliyorlar ve veganlığı memnuniyetle karşılıyorlar. Ülkemizden bu yönde iyi örnekler verebilirim. Belki de bu vegan müttefiki terimine daha bağlı kalmalıyız. Yani açıkladığınızda mücadelenin geleceğine dair olumlu düşünüyorum ama bu açıdan baktığında gelecek hakkında umutlu hissediyor musun?

Bence dünyada neler olup bittiğine baktığımızda önümüzdeki yıl veya beş yıl içinde birçok açıdan ne olacağını gerçekten bilmiyoruz; ABD seçimleri ve diğer seçimler, iklim değişikliği vb. Dolayısıyla gerçekçi olmak gerekirse, veganlığa desteğin arttığı konusunda iyimserim ve elimizdeki verilerle bunun çok açık olduğunu görüyoruz. Ayrıca kat edilecek çok uzun bir yol olduğuna, bugün dünyada çok fazla sorun olduğuna inanıyorum ve insanlığın bu zorluklarla, bilmediğimiz bir zamanda bunların üstesinden gelmemize yardımcı olacak şekilde başa çıkıp çıkmayacağını bilmiyoruz.

Vegan savunucular olarak, bir yandan dünyanın çok zor bir durumda olduğunu, bazı açılardan daha da zorlaşabileceğini ve bazı açılardan sorunlu olabileceğini bildiğimiz bir yapıda kendi içimizde barışa veya yeterli sükunete sahip olmanın bir yolunu bulmamız gereken bu tür bir çelişkiyle yaşamanın bir yolunu bulmamız gerekiyor. Yaptığımız bu önemli çalışmalara devam ederken ve bence bunu başarabiliriz. Çünkü bir yıl içinde ne olursa olsun, önemli olan şey bugün yaptığımız şeydir ve kontrol edebildiğimiz tek şey bugün yaptığımız ve şu anda yapmakta olduğumuz şeydir.

Gelecek üzerinde kontrolümüz yok ama geleceğe varmak ve hayatlarımıza geri dönüp baktığımızda geleceğe doğru ilerlerken yaptığımız seçimler hakkında iyi hissetmek istiyoruz. Şunu söyleyebilirim ki; 50’den fazla ülkeyi gezdikten sonra, yıllar içinde veganlığa desteğin hayal edebileceğimden çok daha fazla arttığını gördüm ve bu bana insanların hayvanlara ve iklime olanların gerçekliğinin farkına varması ve giderek daha fazla insanın karnizme hayır demesi konusunda umut veriyor.

Türkiye’den bahsedecek olursak, 20 yıl önce vegan nüfus hakkında çok olumlu değildik. Ama şimdi 20 yıl sonra, o zaman düşündüğümüzden çok daha ötede olduğunu söyleyebiliriz, bu yüzden elbette bu “vegan dünya”ya yaklaştığımız anlamına gelmiyor. Başarılacak çok şey var ama yine de ilerlemenin düşündüğümüzden çok daha hızlı olduğunu düşünüyorum. Kitap,elbette bu ilerlemeye büyük katkıda bulunuyor. Peki bu röportajı okuyacak kişiler aktivizm hakkında daha fazla bilgiyi nereden edinebilirler? Onlara önerilerde bulunabilir misin?

Web sitemiz carnism.org‘u ziyaret edebilirler. Videolar, öğretici materyaller ve yazılı kaynaklar gibi çok sayıda kaynağa site üzerinden erişebilirler.

Türkçe yayınlanmadan önce de kitabınız Türkiye’de biliniyordu. Tanıdığım birçok vegan kitabınız hakkında konuşuyordu ve İngilizcesini okumuşlardı, ancak şimdi Türkçe olduğu için daha çok okuyucuya ulaşacaktır. Yani kapak çok ilgi çekici ve birçok vegan olmayan okuyucuyu çekeceğine inanıyorum. Bu yüzden çok kısa bir süre içinde gazetelerde veya köşe yazılarında daha iyi tartışılacağını ve sonunda genel olarak bir etki yaratacağımızı düşünüyorum. Ayrıca son zamanlarda dahil olduğun başka projeler var mı diye sorabilir miyim?

Birkaç ay önce yeni bir web sitesi kurduk: infighting.org. Bu site örgütlerde çalışan veganların daha etkili bir şekilde birlikte çalışmalarına ve veganlar arasındaki kavgaları azaltmalarına yardımcı olmak için kuruldu. Ayrıca, geçen yıl yayınlanan, temelde karnizm teorisine dayanan ancak ataerkillik, ırkçılık vb. gibi tüm baskıcı sistemleri kapsayacak şekilde genişletilmiş “How to End Injustice Everywhere” adlı bir kitabım var.

Teşekkür ederim, bahsettiklerinin bize yeni etkiler getireceğine ve belki de veganlar için yeni şeyler sunacağına inanıyorum. İnsanları vegan felsefeye çekmek için daha iyi seçeneklerimiz olacak ve belki de vegan ve vegan olmayan gruplar arasındaki tartışmaları daha iyi anlayacağız.

Çok teşekkür ederim, benim için çok faydalı oldu ve bu röportajı okuyacak kişiler için de çok faydalı olacağından eminim. Yaklaşan projelerinizi ve belki de Türkiye’ye yapacağınız ziyareti gerçekten dört gözle bekliyoruz.

Türkiye’ye gelmeyi gerçekten çok isterim. Yaptığınız her şey için teşekkür ederim. Türkiye’deki aktivistleri destekleyebilmek benim için bir onurdur.

Neden Köpekleri Sever, Tavukları Yer, İnekleri Giyeriz?: Dr. Melanie Joy ile Karnizm Üzerine Bir Söyleşi yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Araştırmacı Randy Haas, “Geleneksel görüşün, ilk insan ekonomilerinin avlanmaya odaklandığını ileri sürdüğünü; bunun, paleo diyeti gibi bir dizi yüksek proteinli diyet modasına yol açan bir fikir” olduğunu ifade ediyor. Oysa araştırma sonuçlarına göre “gerçek paleo diyeti“ hayvansal protein yerine bitkisel kaynaklara dayanıyor.

İlk İnsan Topluluklarının Ağırlıkla Avcı Olduğu Algısı Neden Oluşuyor?

Araştırmacıların, kazılarda bulunan hayvan kemiklerinin üzerine yoğunlaşılması ilk insan topluluklarının toplayıcılıktan ziyade avcılık ile daha büyük bir bağının olduğu algısını yaratıyor. Ancak akademisyenlere göre bu durum bir yorum hatası olabilir. Yapılan çalışmalarda, bitkisel materyallere göre daha iyi korunabilen ve kazı sırasında daha kolay çıkarılabilir olan hayvan kemikleri ile keskin taş ve kemikten yapılmış aletlere odaklanılıyor.

Buna ek olarak, avcılığın “maskülen” algılandığı eril kültürlerden gelen genellikle erkek araştırmacıların önyargıları, bu bağlantı üzerinde daha fazla durulmasına ve avcılığın toplumdaki yerinin olduğundan farklı algılanmasına sebep oluyor.

Ancak, yeni bilimsel analiz tekniklerinin kullanılmaya başlaması ile birlikte ortaya çıkan araştırmalar Arktik topluluklar dışındaki topluluklarda ilk insanların bitki bazlı gıdaların toplayıcılığına daha bağlı olduğunu ortaya koyuyor.

Bitkisel Gıdalar İlk İnsan Ekonomilerinin Merkezinde Yer Alıyor

PloS One’da yayınlanan güncel araştırmada, ‘erken dönem insan topluluklarının ekonomilerinin memeli hayvanların avcılığına dayandığı’ hipotezi değerlendirildi.

Araştırmalar 9.000-6.500 yıl önce yaşamış göçebe bir avcı-toplayıcı grup üzerinde yapıldı. Bu kapsamda And Dağları’ndaki 3800 metre yükseklikteki Altiplano’da yer alan Wilamaya Patjxa ve Soro Mik’aya Patjxa kazı alanlarından 24 kişinin kemikleri analiz edildi.

Grubun beslenme biçiminin ağırlıkla et tüketimine bağlı olduğu düşünülüyordu. Ancak yapılan analizler genel algıyı yıkacak veriler ortaya koydu.

İzotop kimyasına dayanan Bayesian modeli kullanılan araştırmaya göre grubun ortalama diyetinin %80’ini bitkisel besinler oluşturuyor.

Paleoetnobotanik veriler ayrıca kök sebzelerin en önemli geçim kaynağı olabileceğini gösteriyor. Bu bulgular, en eski toplayıcıların ekonomileri ve And Dağları’nın dağlık bölgelerindeki tarım ekonomilerine giden yol hakkındaki geleneksel anlayışı da değiştiriyor. Buluntular, günümüzdeki patates ile bağlantılı olan kök sebzelerin, bu grubun yemeklerinin büyük bir kısmını oluşturduğunu gösteriyor.

Araştırmacılar sonuçların And Altiplano’da başlayan insan-yumru-devegiller ortak evrim dinamikleri modeliyle tutarlı olduğunu ifade ediyor.

Araştırmacılara göre bitkisel gıda ağırlıklı beslenme biçimi, patates ve devegillerin evcilleştirilmesini katalize etmiş olabilir.

Bulgular ayrıca ilk insan topluluklarında, bitki toplayıcı ekonomilere geçişin nispeten hızlı gerçekleşmiş olabileceğini; And Dağları örneğinde ise 2000 yıldan daha kısa bir sürede gerçekleştiğini ifade ediyor.

Kaynak: Haas, R., Eerkens, J. W., Chen, J. C. & Langlie, B. (2024). Stable isotope chemistry reveals plant-dominant diet among early foragers on the Andean Altiplano, 9.0–6.5 cal. ka, PLoS ONE, 19 (1)

Yeni Araştırma Sonuçları Yayınlandı: İlk İnsan Topluluklarının Beslenmelerinde ve Ekonomilerinde Bitkisel Gıdalar Ağırlıkta yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Yeni bir kararname taslağı, biftek, kaburga ve jambon da dahil olmak üzere bitki bazlı gıdaları tanımlaması yasak olan 21 terimi listeliyor. Ancak ürünlerin belirli bir miktardan daha az bitki proteini içermesi durumunda (en fazla yüzde altı olacak şekilde) bitki bazlı et alternatiflerinde pişmiş jambon, sosis ve domuz pastırması gibi 120’den fazla terimin kullanılmasına izin verilecek.

Hareket, Fransa idari mahkemesi Conseil d’État’ın daha önce sunulan benzer bir kararı “çok muğlak” olduğu gerekçesiyle rafa kaldırmasından bir yıl sonra geldi. Mahkeme, bitki bazlı şirketlerin “kasaplık etlere, hazır et ve domuz ürünleri veya balığa özgü terminolojiyi” geniş çapta kullanmasını engellemenin yasalara aykırı olabileceğini ifade etmişti. Bu nedenle Fransa Hükümeti, mahkemenin endişelerini gidermek amacıyla yeni kararnamede tam olarak hangi terimleri yasaklayacağını açıkladı.

Fransa Tarım Bakanı Marc Fesneau yaptığı açıklamada, “Bu yeni kararname taslağı, et ürünleriyle ilgili isimlendirmeleri “et” içermeyen gıda maddeleri için kullanarak yanıltıcı iddialara son verme arzumuzu yansıtıyor” dedi. Ayrıca bu durumun “tüketicilerin ve üreticilerin meşru beklentilerine yanıt veren şeffaflık ve dürüstlük meselesi” olduğunu da belirtti. Fransa’daki çiftçiler ile et ve süt ürünleri şirketleri, bitki bazlı ürünlerde “et” terimlerinin kullanılmasının tüketicilerin kafasını karıştırdığını savunuyor.

Fransa’da Vegan Alternatifler

Fransa’da giderek daha fazla insan et tüketimini azaltmaya çalışıyor ve vegan alternatifleri deniyor. Kantar World Panel tarafından yapılan bir araştırma, Fransız hanelerinin yüzde 49’unda daha az et yemeye çalışan en az bir esneklikçinin bulunduğunu ortaya çıkardı; bu oran altı yıl önce yüzde 25’ti. 2021 yılında Fransız tüketicilerin yüzde 16’sı bitki bazlı et alternatiflerini tercih etti. Aynı yıl pazar 105 milyon Euro değerine ulaştı.

Yerel Vegan Alternatif Üreticileri Cezalandırılıyor

Bitki bazlı endüstrideki pek çok kişi yeni kararnameye tepki gösteriyor. Fransız vegan domuz pastırması markası La Vie’nin CEO’su Nicholas Schweitzer, Plant Based News’e, “Bu yasa, Fransız hükümetinin iki resmi önceliği ile aykırılık oluşturuyor: küresel ısınmaya karşı mücadele ve Fransa’nın yeniden sanayileşmesi” dedi. Ayrıca bu yasanın sadece Fransa’da üretim yapan firmalar için geçerli olması nedeniyle “Cezalandırılacak tek ürün yerel olarak üretilen ürünler olacağını” ifade etti.

Fransa dışından ithal edilen “et” isimli vegan ürünler ise yasaktan etkilenmeyecek. Bu, vegan “sosis” ve “bifteğin” farklı isimler kullanılması gerekecek Fransız ürünleriyle birlikte satılabileceği anlamına geliyor.

Yeni kararnamedeki kural, vegan ürünlerin az miktarda bitkisel protein içermesi durumunda bazı “et” tabirlerini kullanabileceğini belirtiyor ve pek çok ürünün bu tabirleri kullanmasını fiilen yasaklayacak. Et endüstrisi sıklıkla vegan alternatifleri sağlıksız olmakla suçluyor ancak yeni yasa, ürünlerinde yüksek oranda sağlıklı bitkisel protein içeriği bulunduran markaları cezalandıracak.

Vegan ürün üreticilerinin ve aktivistlerin üreticilerin, et ve süt endüstrilerinin oluşturduğu baskı nedeniyle vegan ikamelere getirimeye çalışılan yasaklar konusunda tüketicilerin temel haklarını korumak için yürüttükleri mücadeleler ise devam ediyor.

Kaynak: plantbasednews.com

Fransa Hükümeti Vegan Et Alternatiflerini ‘Yanıltıcı’ Oldukları Gerekçesiyle Yasaklamaya Çalışıyor yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Yağda çözünen D vitamini vücutta, kemik oluşumunu ve bağırsaktan kalsiyum ve fosfor emilimini düzenleyen bir hormon gibi davranır. Kemikler ve kan arasındaki kalsiyum değişimini kontrol etmeye yardımcı olur. Bebeklik ve çocukluk döneminde D vitamini eksikliği raşitizm adı verilen kemik deformasyonuna, yetişkinlerde ise osteomalazi adı verilen kemik yumuşamasına neden olur. Ancak D vitaminin tek işlevi kemik sağlığını korumak değildir.

Bugün, D vitamininin insan vücudunda geniş bir görev yelpazesine sahip olduğunu ve bir dizi fizyolojik sürece müdahale ettiğini biliyoruz.  Örneğin bağışıklık sisteminizin iyi çalışması için D vitaminine ihtiyacı vardır. 2011’de yapılan bir araştırma, D vitamini eksikliğinin artan otoimmün sorunlarla ve daha yüksek enfeksiyon geliştirme riskiyle bağlantılı olduğunu göstermektedir. 2013 tarihli bir araştırmaya göre, düşük D vitamini seviyelerine sahip kişiler, sağlıklı vitamin seviyelerine sahip kişilere göre daha büyük bir depresyon riski altında olabilir.

Bununla birlikte D vitamininin kanseri önlemede ve kalp hastalıkları risklerini azaltmada rol oynayabileceğini öne süren bazı kanıtlar bulunuyor ancak bu konuda kesin bir verinin elde edilebilmesi için daha çok araştırmanın yapılması gerekiyor.

D vitamini Eksikliği Endişe Verici Boyutlara Ulaşıyor

D vitamini eksikliği, yaş, cinsiyet, ülke, coğrafi konum veya beslenme uygulamalarına bakılmaksızın tüm dünyada yaygındır. Amerika Birleşik Devletleri, Kanada, Güney Amerika, Avrupa, Avustralya, Orta Doğu, Güney Asya ve Afrika olmak üzere dünyanın her yerinde yapılan geniş ölçekli araştırmalarda sağlıklı bireyler arasında yüksek oranlarda biyokimyasal D vitamini eksikliği veya yetersizliği bildirilmiştir. Şiddetli D vitamini eksikliği en çok Çin, Hindistan, Güney Amerika ve Orta Doğu’da yaygındır.

D vitamini ile güçlendirilmiş gıdalar, bazı sanayileşmiş ülkelerde D vitamininin ana kaynaklarıdır. Ancak bu tür ürünler Hindistan, Güney Amerika ve Ortadoğu gibi düşük ve orta gelirli oranının yüksek olduğu bölgelerde aynı şekilde erişilebilirliğe sahip değildir.

Gıda zenginleştirme programlarının yaygın olmadığı durumlarda kişiler D vitamini için yalnızca güneşe bağımlıdır. Bununla birlikte, kış aylarında ve yüksek enlemlerde (35°’nin üzerinde) yaşayanlarda ciltte D vitamini üretimi en aza indiği için tek başına güneş ışığı güvenilir veya yeterli bir kaynak olarak görülmemektedir.

Güneş ışığını rahatlıkla alan coğrafi bölgelerde olsalar dahi kültürel veya dini sebeplerle vücudun büyük bir bölümünün güneş görmeyecek şekilde örtüldüğü toplumlarda, yaşlılar, çocuklar veya çalışan kişiler gibi günün büyük bir çoğunluğunu kapalı alanlarda geçiren gruplarda, insan yoğunluğunun yüksek olduğu, açık alanlara ve güneş ışığına doğrudan erişimin olmadığı yerleşimşerde D vitamini eksikliği oldukça yaygındır.

Bu arka planla, D vitamini, insan popülasyonunun büyük bir bölümünde eksikliği açısından yüksek risk potansiyeline sahip bir “sorunlu besin” olarak kolayca sınıflandırılabilir.

Yaygın D Vitamini kaynakları

• Mantarlar

Mantarlar, önemli miktarda D vitamini içeren hayvansal olmayan kaynaklardan biridir. Karanlıkta yetiştirilen mantarlar, önemli miktarda D vitamini içermeyebilir. Ancak, büyürken ultraviyole ışığa maruz kalan mantarlar, 100 gram porsiyon başına yaklaşık 450 IU içerebilir.

• Güneş ışığı

Güneş ışığı bir yiyecek olmasa da, veganlar için harika bir D vitamini kaynağıdır. UV indeksi sürekli veya yılın büyük bölümünde 4’ün üzerinde olan coğrafi bölgelerde, vitamini sentezi için koşullar çok daha iyidir. Mevcut coğrafi konumunuza göre pozlama açısının yeterli olup olmadığını tam olarak hesaplayan uygulamalar vardır. Basit bir gölge kuralını da uygulayabilirsiniz – gölgeniz sizden çok daha uzunsa, güneş yeterli açıda değildir ve sentez gerçekleşmez.

Ancak güneşe maruz kalma sürenizi sınırlamaya çalışın. Kontrolsüz bir şekilde güneşe maruz kalmak vücudunuzda başka sorunlara yol açabilir. Güneşte çok fazla zaman geçirmek cildinize zarar verebilir, güneş yanığına neden olabilir ve cilt kanseri riskinizi artırabilir.

• D Vitamini Açısından Güçlendirilmiş Gıdalar
  • Güçlendirilmiş Tahıllar: Birçok kahvaltılık gevrek ve yulaf ezmesi markası D vitamini ile takviye edilmiştir. Güçlendirilmiş tahıllarda bulunan D vitamini miktarı markalar arasında değişebilir. Ancak D vitamini ile takviye edilmiş tahıllar genellikle beslenme bilgilerinde vitamini listeler.
  • Güçlendirilmiş Meyve Suları: Tüm meyve suları D vitamini ile takviye edilmemiştir. Ancak, D vitamini ile güçlendirilmiş meyve sularının ambalajında genellikle bundan bahsedilir.
  • Güçlendirilmiş Bitkisel Sütler: Güçlendirilmiş bitkisel sütler D vitaminin yanı sıra kalsiyum, A vitamini ve B-12 vitamini gibi diğer besinlerle de takviye edilebilir. Ürünlerin hangi vitaminleri hangi miktarlarda barındırdığını ve bunların günlük ihtiyacınızın ne kadarını karşıladığını görmek için ise ürünün etiketini okumanız yeterlidir.

D Vitamini Takviyeleri

İnsan vücudu için oldukça önemi olan D vitamininin popülasyondaki endişe verici eksikliği, çoğumuzu takviye gıda kullanmaya itiyor. Piyasada ise birçok D vitamini takviyesi bulunuyor. Ürünler arasında bir fark yok gibi görünse de aslında tam tersi geçerli. Söz konusu fark aslında D vitamininin türünden (en iyi bilinen formları D2/ergokalsiferol ve D3/kolekalsiferoldür), teknolojik süreçten ve üretimde kullanılan ham maddenin kalitesinden kaynaklanmaktadır.

D Vitamini Toksisitesi: D vitamini toksisitesi çoğunlukla bilinçsiz bir şekilde takviye almaktan kaynaklanır. Gıdalarda bulunan vitaminin düşük miktarlarının toksik bir seviyeye ulaşması pek olası değildir ve yüksek miktarda güneşe maruz kalma toksisiteye yol açmaz çünkü ciltteki aşırı ısı D3'ün oluşmasını engeller. Bu nedenle D vitamini içeren takviyelerini doktorunuzun gözetiminde izlenmediği sürece almamanız önerilir. Toksisite belirtileri; anoreksiya, kilo kaybı, düzensiz kalp atışı, artan kan kalsiyum seviyeleri nedeniyle kan damarlarının ve dokuların sertleşmesi. Kan damarlarının sertleşmesi potansiyel olarak kalp ve böbreklerde hasara yol açar.

Piyasada hem üretim için kullanılan kaynak hem de kalitesi bakımından farklılık gösteren çok sayıda ürün bulunmaktadır. Ek olarak, birçok ürün tüketici için okunaksız olan bileşenlerin bir listesini içerir. Birçok bileşenden oluşan bu ürünlerin uzun süreli tüketimi sağlık üzerinde olumsuz etkilere neden olabilir. Ayrıca üreticiler, üretim sürecinde kullanılan bazı katkı maddelerini etiket üzerinde belirtmek zorunda olmayabilir. Bu nedenle şüphe uyandıracak kadar düşük fiyat, aşırı uzun raf ömrü veya çarpıcı bir renk/tat güvenlik profili tartışmalı olan katkı maddelerinin içeriğine işaret edebilir. Bu nedenle ortalama bir tüketici için D vitamini takviyesi oldukça karışık bir sağlık problemi haline gelebilir.

Hayvan Kaynaklı D vitamini Takviyeleri

Piyasadaki çoğu ürün için D vitamini üretiminin ortak hammaddesi lanolindir. Lanolin terimi, Latin kökenli – lana (yün) ve oleum (yağ) sözcüklerinin birleşiminden oluşmuştur. Koyunların yağ bezleri yünlerini yağmurdan ve diğer olumsuz çevresel etkilerden korumak için lanolin salgılar. Kırkım sırasında yapağıdan lanolin alınır. Bu nedenle hayvan sömürüsü içermesinin yanı sıra kaynağı gereği lanolinden üretilen takviyeler alerjisi bulunan kişierin tüketimi için de uygun değildir.

Lanolinden Elde Edilen D Vitamini

Koyunlardan alınan yün, parazitleri veya yabancı maddeleri gidermek için önce yüksek sıcaklıktaki suda deterjanla yıkanır. İlk olarak ham lanolin üretilir. Yağ bileşeni daha sonra sabunlaştırma ve ardından santrifüjleme adı verilen bir işlemle yağsız bileşenden ayrılır. Ham kolesterol, özütleyiciler ve çözücüler kullanılarak izole edilir. Daha fazla kimyasal işlemden sonra, cildimizin altındaki provitamin ile kimyasal olarak aynı olan ve D3 vitamini üretmek için güneş ışığı ile etkileşime giren 7-dehidrokolesterol (provitamin D3) üretilir. Son adımda, 7-dehidrokolesterol, takviye üretimine hazır D3 vitamininin nihai kararlı formunu oluşturmak için ışığa maruz bırakılır.

Hayvan Kaynaklı D Vitamininin Tek Sorunu Hayvan Sömürüsü Değil

Meralarda otlayan veya özel yemlerle beslenen koyunlar kimyasal olarak işlenmiş bitkiler aracılığıyla pestisitlere maruz kalırlar. Ayrıca sıkışık alanlarda yaşayan koyunlar düzenli olarak kene ve diğer parazitlere karşı korunmaları için çeşitli kimyasal ilaçlarla dezenfekte edilirler.

Bununla birlikte lanolin doğası gereği yağlı olduğundan, hava ile temas ettiğinde bozulmaya başlayabilir veya oksitlenebilir. Raf ömrünü uzatmak için birçok üretici, sıvı ve katı yağların bozulmasını geciktirmek için lanoline  en yaygın kullanılan sentetik antioksidan olan BHT (butilhidroksitoluen) ekler. BHT’nin yeterli miktarlarda güvenli olduğu düşünülse de, insan adipoz dokusunda eser miktarda kalır ve sağlık üzerindeki etkisine ilişkin bir takım şüpheler vardır: yapılan araştırmalarda maddenin hayvanlar için kanserojen olduğu ortaya çıkmıştır.

Bitkisel D Vitamini Kaynakları

Günümüzde etik, gıdadan tekstile kadar kişilerin bütün ürün seçimlerinde büyük bir rol oynuyor. Eğer vegansanız/vegan olmaya karar verdiyseniz, hayvan sömürüsünün son bulmasını istiyorsanız veya gezegenin sürdürülebilirliğini önemsiyorsanız lanolin özlü ürünlerin önünüzdeki tek seçenek olmadığının bilincinde olmanız çok önemlidir.

Hayvan kaynaklı D vitamini üretiminin tek kaynağı uzun süredir yalnızca mantarlardı. Ancak artık vegan tüketime uygun olan, alglerden elde edilmiş D vitamini takviyeleri üretiliyor. Üstelik alglerden elde edilen D vitamini takviyeleri genel kanının aksine, tıpkı lanolinden üretilen D vitamini takviyeleri gibi, yeterli derecede sindirilerek ihtiyacı tam olarak karşılayabilir.

Kolaylaştırıcı Bilgi: D2 vitamini bitkisel kaynaklardan veya mantarlardan üretildiği için D2 vitamin takviyeleri her zaman veganlar için uygundur, ancak D3 vitamini bir hayvan kaynağından veya likenden elde edilebilir. Bu nedenle D3 vitamin takviyesi içeren bir üründe D3’ün kaynağının hayvan sömürüsü olup olmadığını bilmek önemlidir.

Sonuç

Modern şehir yaşamı veya sağlıksız beslenme nedeniyle dünya genelinde her geçen gün daha fazla insan D vitamini eksikliği yaşıyor ve D vitamini takviyesi kullanmaya başlıyor. Yeterli ve dengeli bir vegan beslenme ile kontrollü bir şekilde güneş ışığına maruz kalarak D vitamini eksikliği yaşama ihtimalinizi minimize edebilirsiniz. Bununla birlikte dengeli ve yeterli beslendiğinizde dahi rutin olarak kan değerleri kontrollerinizi yaptırmanız uzmanlar tarafından tavsiye ediliyor.

Günümüzde birçok kişide olduğu gibi doktorunuz gerekli gördüğü hallerde beslenmenize ek olarak D vitamini takviyesi almanız gerektiğini belirtebilir. Bu durumda bilinçli tüketiciler olarak lanolinden üretilen D vitamini takviyeleri yerine vegan takviyelere yönelmeniz hem hayvanlar hem de kendiniz için en sağlıklı tercih olacaktır.

Kaynaklar: Ncbi, Harvard, Helathline & Trime

D Vitamini Eksikliği Mit mi Gerçek mi? yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

İklim krizinin etkilerini azaltmak için şirketler ve işletmeler de sürdürülebilirlik taahhütlerinde bulunmaya başladı. Çoğunlukla bu taahhütler “yeşil yıkama” (greenwashing) yaklaşımına sahip olsa da bazı şirketlerin somut verilerle değişim sağladığını görebiliyoruz. Bunlardan biri de LinkedIn’in San Francisco ofisinde gıda hizmeti şirketi Sodexo ile birlikte oluşturduğu bir pilot program.

Daha sürdürülebilir bir kurumsal yemek ve toplu beslenme anlayışı için yola çıkan şirket, gıda hizmeti de dahil olmak üzere çalışma alanının tüm ayaklarında çevreye daha duyarlı uygulamalar geliştirerek ve yenilikçi yaklaşımlar benimseyerek, 2030 yılına kadar karbon sıfır hedefine ulaşmayı amaçlıyor. Benzer şekilde, yılda yaklaşık 75 milyon tüketiciye hizmet veren küresel gıda hizmeti sağlayıcısı Sodexo da, daha iklim dostu, bitki bazlı gıdalara geçiş yaparak karbon emisyonlarını 2025 yılına kadar yüzde 34 oranında azaltmayı hedefliyor.

LinkedIn bu hedefler doğrultusunda ilerleme kaydetmek için, bitki bazlı beslenmeyi teşvik eden ve gıda programları geliştiren kuruluş Greener By Default (GDB) ile ortaklık kurdu.

Geçen yıl GDB, LinkedIn’in San Francisco ofisinde, çalışanların iklim dostu seçimler yapmasına yardımcı olabilecek çeşitli stratejilere odaklanan bir programı aşamalı olarak uygulamaya koydu.

Hayvan bazlı yemeklerden daha çok bitki bazlı yemeklerin sunulması, yulaf sütünü kahve salonunda varsayılan yapmak, karbon açısından yoğun hayvanal “etlerin” servisini haftada bir sadece ana yemekle sınırlandırmak, vegan unlu mamullerin sayısını artırmak ve yemeklerin “vegan” veya “etsiz” gibi nitelikler yerine içeriklerine göre tanımlanmasını sağlamak bu stratejilerden bazılarıydı.

Peki, LinkedIn çalışanları bu değişikliği memnuniyetle karşıladı mı? Şirketler ciddi bir fark görmediklerini söylüyorlar.

LinkedIn bitki bazlı beslenme sistemine geçişi nasıl yaptı?

Menü analizi: GBD’de Kurumsal Destek Direktörü Katie Cantrell, şirketinin gıda hizmetindeki normları hayvan bazlı seçeneklerden bitki bazlı seçeneklere dönüştürmek için çalıştığını ve aynı zamanda tüketicilere bol miktarda seçenek sunduklarını açıklıyor. Süreç, servis edilen yemek türlerini ve nasıl sunulduğunu belirlemek için kapsamlı bir menü analizi ile başlıyor.

LinkedIn’de menüler başlangıçta beş hayvan bazlı ana yemek ve üç bitki bazlı seçenekten oluşuyordu. Özellikle ikincisi, veganlar ve vejetaryenler için ayrı bir istasyonda servis edilirken, diğerleri genel istasyondaki yemekleri seçmeye devam etti.

Servis analizi: Cantrell “Odak noktamız, omnivorların bitki bazlı gıdaları seçmesini daha kolay, daha cazip ve sosyal olarak daha kabul edilebilir hale getirmek. Bunun için bütünsel bir yaklaşım benimseyerek yiyeceklerin nasıl sunulduğuna bakıyoruz ve ardından omnivorların gitmeye alışkın olduğu istasyonlarda yavaş yavaş daha fazla sebze seçeneği sunmaya başlıyoruz,” dedi.

Anketler: Pilot uygulama sırasında GBD ekibi, ayrıca geçiş sürecini değerlendirmek için kapsamlı anketler yoluyla memnuniyeti inceledi: “Daha fazla vegan seçenek eklemeye devam ettik ve çeşitliliğe değer veren insanlardan daha olumlu geri bildirimler almaya başladık. Bu, sağlıklı seçimler yapmayı da kolaylaştırdı ve biz de bu şekilde ilerlemeye devam ettik.”

Üç aylık pilot uygulamanın sonunda, sunulan hayvan bazlı ana yemeklerin sayısı beşten üçe düşürüldü. Yulaf sütü, LinkedIn’in kahve barında standart hale getirildi.

Daha da önemlisi, beslenme memnuniyeti tüm aşamalarda çoğunlukla sabit kalırken karbon ayak izi pilot program boyunca büyük ölçüde düştü. Şirketin varsayılan olarak yulaf sütüne geçmesi, LinkedIn’in San Francisco ofisinde sunulan sütün karbon etkisini sadece üç ay içinde yarıya indirdi.

Cantrell, “Pilot uygulama olmadan servis edilecek tüm ‘et’in karbon ayak izi 14.000 kilogram CO2 eşdeğerinde. Bu da Dünya’nın çevresini arabayla dolaşmak çok daha fazla” dedi.

Etkin bir atık sisteminin uygulanmasıyla birlikte genel olarak menü değişikliği, LinkedIn’in San Francisco ofisinde ortaya çıkan mutfak israfını azaltmasına da yardımcı oldu.

Bitki bazlı menü değişimi

Şef Alicia Jenish-McCarron, LinkedIn’in San Francisco ofisinde her gün yaklaşık 400 ila 800 kişiye ücretsiz kahvaltı ve öğle yemeği servisi yapıyor. Jenish-McCarron, kendisinin ve ekibinin pilot program boyunca geliştirdiği yemeklerin çok beğenildiğini çünkü hayvan bazlı “et” yerine tofu eklemenin ötesinde farklı seçenekler sunduklarını, tarifler için zaman ayırdıklarını söylüyor.

Ekip geçişi kolaylaştırmak için tarifleri çoğunlukla vegan olacak şekilde değiştirdi. Peynir yerine rendelenmiş tofu ile doldurulmuş kabak, sebze güveçleri ve havuç kroketleri gibi lezzetli yemekler sunuldu.

Şef Jenish-McCarron, “Pilot program ile olumsuz yorumlardan çok ‘Kendimi çok sağlıklı hissediyorum’, ‘Bütün sebze seçeneklerini seviyorum’ diyen olumlu ve faydalı yorumlar aldık. Gerçekten olağanüstüydü,” dedi.

Pilot uygulama sona erse bile ekip, sunulan hayvan kökenli gıda miktarını daha da azaltmak için seçenekleri iyileştirmeye ve artırmaya devam ediyor. Örneğin, programı kalıcı potansiyele sahip devam eden bir girişim olarak gören Jenish-McCarron, pasta şefinin vegan tatlılar yapmakta usta olduğunu ve bir yemeği hayvansal yoğurt ile tamamlamak yerine vegan hindistancevizi yoğurdu eklediğini söylüyor.

İşletme ve kurumlar LinkedIn’den neler öğrenebilir?

GBD’nin LinkedIn ile çalışması, daha önce akademik ortamlarda kullanılan böyle bir programın kurumsal ve toplu beslenmenin uygulandığı yemekhanelerde daha büyük ölçekte nasıl etkili olabileceğini gösterdi.

Cantrell, “LinkedIn gibi büyük ve saygın bir şirkette bu stratejileri uygulamaya koyabilmek gerçekten muazzamdı. Çoğu büyük şirket bir şeyi ilk deneyen olmak istemez. Bu yüzden onlarla çalışmaktan gerçekten heyecan duyduk,” dedi.

Artık bu programın etkinliği LinkedIn’de kanıtlandığına göre şirketler ve kurumlar, çalışanlarının beslenme ihtiyaçlarını karşılarken sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmak için büyük bir adım atabilir, çalışanlarına daha etik, iklim dostu ve sağlıklı beslenme imkanı sunabilir.

Kaynak: Vegnews

LinkedIn’in San Francisco ofisi yüzde 65 oranında bitki bazlı menüye geçti yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Yazı: Kami Erdem – Üniveg İletişim Sorumlusu

Vegan Öğrenci Toplulukları film ve belgesel gösterimleri yaptı; piknikler, söyleşiler, atölyeler, konferanslar gibi etkinlikler düzenledi. Bu etkinliklerde alanında uzman olan kişilerin yaptığı sunumlar ile vegan olmayan öğrencilere hayvan hakları anlatıldı ve “Vegan ol!” çağrısı yapıldı. Veganlığın iklim ve sağlık alanlarındaki getirileri aktarıldı. Vegan yaşam pratikleri paylaşıldı.

Vegan Öğrenci Toplulukları arası dayanışma ve iletişimi sağlamak amacıyla Üniversiteli Vegan Öğrenci Platformu Üniveg kuruldu. 15 Eylül’de tüzüğü kabul edilerek çalışmalarına başlayan Üniveg’in içindeki dayanışma birkaç ayda hızla büyüdü. 2023’e girerken Üniveg 26 farklı şehirde 72 Üniversite’de 100’den fazla temsilcinin aracılığı ile kampüslerde Vegan Hareketi birleştirmeye ve güçlendirmeye devam ediyor.

2022 gündeminde en çok yer edinen konulardan biri de vegan öğrencilerin kampüste vegan yemeğe erişimi oldu. Birçok üniversitede yemekhanelerde vegan yemek menüsü çıkmaya başladı. Halihazırda vegan yemek sunulan üniversitelerde vegan yemek menüleri öğrencilerin talepleri doğrultusunda daha besleyici ve daha yeterli olması için geliştirildi. Yemek menülerindeki hayvansal ürünler içeren yemekler etiketlendi ve öğrenciler bilgilendirmeye başlandı.

Birçok üniversite vegan öğrencilerin vegan yemek talepleri hakkında sağduyulu davranmasına rağmen bir o kadar üniversite yönetimi de vegan öğrencilerin en temel ihtiyaçlarından biri olan beslenme hakkı taleplerini yok saydı ve geçiştirdi. Tüm üniversitelerde vegan yemeklerin erişilebilir ve kalıcı olması ve vegan öğrencilerin temel anayasal hakları olan beslenme hakkının sağlanması için Türkiye Vegan Derneği (TVD) YÖK’e dava açtı. Açılan davaya destek için ülke geneli vegan öğrenci topluluklarının Üniveg içinde başlattığı “Tüm Üniversitelerde Kalıcı Vegan Menü İstiyoruz” isimli kampanya 4000’den fazla imza topladı.

Üniveg ile iletişime geçmek için Instagram ve Twitter‘dan mesaj atabilirsiniz.

Gelecek nesillerin şekillendiği, aydınlanmanın en çok gerçekleştiği yerlerden biri olan üniversitelerdeki Vegan Öğrenci Topluluklarının 2022’deki en çarpıcı gelişmelerinden bazılarını aşağıdaki gibi derledik.

Şubat

Yıldız Teknik Üniversitesi’nde Vegan Menü çıkmaya başladı.

View this post on Instagram

A post shared by YTÜ Vegan Topluluğu (@ytuvvt)

Mart

MEF Üniversitesi Vegan Kulübü ilk Vegan partiyi organize etti.

View this post on Instagram

A post shared by Vegan Kılavuz (@mefvegan)

Nisan

Boğaziçi Üniversitesi Vegan Birim’in organize ettiği Vegan Zirve’ye 600 öğrenci katıldı.

View this post on Instagram

A post shared by Boğaziçi Vegan (@bogazicivegan)

Mayıs

MEF Üniversitesi’nde Türkiye’de ilk defa bir dans festivalinde görevliler, dansçılar ve seyirciler olmak üzere herkes vegan beslendi.

View this post on Instagram

A post shared by Vegan Kılavuz (@mefvegan)

Eylül

Üniveg Üniversiteli Vegan Öğrenci Platformu önerilen tüzüğü kabul edilerek kuruldu.

View this post on Instagram

A post shared by Univeg (@univeg.tr)

İstanbul Teknik Üniversitesi Vegan Kulübü kuruldu.

View this post on Instagram

A post shared by İTÜ Vegan Kulübü (@ituveg)

Marmara Üniversitesi Vegan Kulübü kuruldu.

View this post on Instagram

A post shared by MÜVEG (@marmaravegan)

Ekim

İstanbul Aydın Üniversitesi Psikoloji Kulübünde Vegan Birim kuruldu.

View this post on Instagram

A post shared by IAU Psikoloji Kulübü (@iaupsikolojikulubu)

Univeg’teki Vegan Toplulukları temsilcileri, Türkiye Vegan Derneği’nin organize ettiği Uluslararası İstanbul Vegfest’te “Kampüste Vegan Mücadele” isimli panelde konuştu.

View this post on Instagram

A post shared by International Istanbul VegFest (@vegfestist)

Kasım

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Vegan Topluluğu kuruldu.

View this post on Instagram

A post shared by Vegan Baykuş (@veganbaykus)

Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Vegan Kulübü ‘’Cow’’ (2021) filmini gösterdi.

View this post on Instagram

A post shared by ODTÜ SİNEMA TOPLULUĞU (@odtusitop)

Sabancı Üniversitesi yemekhanesindeki vegan yemekler etiketlenerek kolayca görülmesi sağlandı.

View this post on Instagram

A post shared by Vegansa (@vegansabanci)

Marmara Üniversitesi’nin 3 kampüsünde Vegan Yemek Menüsü sunulmaya başladı.

View this post on Instagram

A post shared by MÜVEG (@marmaravegan)

Koç Üniversitesi’nde vegan yemek menüsü her gün en az bir proteinli yemek olacak şekilde iyileştirildi ve çeşitlendirildi.

View this post on Instagram

A post shared by KU Veganism (@kuveganism)

Üniveg Türkiye Vegan Derneği’nin organize ettiği Dünya Vegan Günü etkinliğinde stand açtı.

View this post on Instagram

A post shared by Univeg (@univeg.tr)

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Okja Filmini gösterdi.

View this post on Instagram

A post shared by İTÜ Vegan Kulübü (@ituveg)

Univeg organizasyonu ile 20 kişilik öğrenci grubu Hayvan Hakları İzleme Komitesi’nden 26-27 Ekim tarihinde Hayvan Hakları Aktivistleri için Proje Yazma ve Hukuk atölyeleri aldı.

Aralık

Koç Üniversitesi Kampüs içindeki vegan seçenekler artırıldı ve listelendi.

View this post on Instagram

A post shared by KU Veganism (@kuveganism)

1,5 yıldır mücadelesini sürdüren Hacettepe Üniversiteli vegan öğrenciler Vegan Menü hakkını kazandı.

View this post on Instagram

A post shared by Hacettepe Vegan (@hacettepeliveganlar)

Marmara Üniversitesi Vegan Kulübünün organize ettiği Vegan Konferans’a 150 öğrenci katıldı.

View this post on Instagram

A post shared by MÜVEG (@marmaravegan)

Türk Alman Üniversitesi’nde vegan yemek menüsü sunulmaya başladı.

View this post on Instagram

A post shared by Türk Alman Üniversitesi Vegan Topluluğu (@tau.veg)

Özyeğin Üniversitesi Vegan Kulübünün kahvaltı etkinliğinde üniversitenin öğretim görevlileri ile birlikte öğrenciler bir araya geldi.

View this post on Instagram

A post shared by ÖzÜ Yoga & Well-being Club (@ozuyogawellbeing)

Boğaziçi Üniversitesi Vegan Birim okuma grubunun ilk toplantısını gerçekleştirdi.

View this post on Instagram

A post shared by Boğaziçi Vegan (@bogazicivegan)

Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Vegan Kulübü Organize ettiği kermesten elde ettiği gelirin bir kısmıyla kütüphaneye Hayvan Yemek, Hayvan Deneyleri, Vegan Olma Rehberi kitaplarını bağışladı.

View this post on Instagram

A post shared by ODTÜ Vegan (@odtuvegan)

2022’de vegan öğrenci hareketliliği yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Almanya, Ulusal Beslenme Stratejisi’nin bir parçası olarak bitki bazlı gıdaları benimsiyor.

Geçtiğimiz günlerde sunulan “Federal Hükümetin Beslenme Stratejisine Doğru” başlıklı rapor, hükümetin ulusal strateji için önerdiği temel başlıkların ana hatlarını çiziyor ve okullar, huzurevleri ve hastaneler gibi devlet tarafından işletilen tesislerde sağlıklı, iklim ve hayvan dostu, sürdürülebilir beslenme için bir örnek oluşturma ihtiyacını vurguluyor.

Alman hükümeti bu strateji belgesiyle, erken eğitim ve erişilebilirliğe odaklanan girişimlerle gıda sisteminde dönüşümü sağlayacak, “herkes için iyi, sağlıklı ve kapsayıcı” bir beslenme stratejisi oluşturmayı hedefliyor.

İklim krizine karşı, halk sağlığı için

Strateji belgesi, beslenme kaynaklı hastalıkları azaltmaya ve daha iyi beslenmeyi teşvik etmeye yardımcı olmak için bitki bazlı gıdaları benimsemeyi ilke ediniyor.

Aynı zamanda Almanya’nın iklim krizi karşısında geliştirdiği politikalarının bir ayağı işlevini görüyor: “Beslenme, kendini gerçekleştirmenin bir yolu veya bir kültürün ve hayata karşı tutumun bir parçası olabilir. Nasıl ve ne yediğimizin de geniş kapsamlı etkileri var: Almanya’da ve dünya çapında çevre, biyolojik çeşitlilik, iklim ve hayvan dostlarımız üzerinde, tarım ve gıda endüstrisi üzerinde ve dolayısıyla sağlığımız ve esenliğimiz üzerinde.”

Almanya’nın tarım ve gıda sistemleri, sera gazı emisyonlarının yaklaşık dörtte birinden sorumlu olduğu için hükümet, 2045 yılına kadar karbon nötr olma hedefine ulaşmaya yardımcı olmak için gıdanın nasıl üretildiğini yeniden masaya yatırıyor.

2030 yılına kadar ülke, tarımsal ürünlerinin yüzde 30’unun organik tarımdan gelmesini ve her sektörde gıda israfını yarı yarıya azaltmayı hedefliyor. Oluşturulan yeni strateji belgesi, bu hedeflere ulaşmak için mevsimlik ve bölgesel olarak yetiştirilen, bitki bazlı gıdaları teşvik etmeyi odağına alıyor. Aynı zamanda bu gıdaları en savunmasız topluluklar dahil olmak üzere ülkedeki herkes için erişilebilir ve cazip kılmak için sosyal medya gibi mevcut tüm kaynakları kullanmayı planlıyor.

Raporda, “Gıda sisteminin tamamının bitki bazlı beslenmeye doğru evrilmesi, gıda sektörü bazında ulusal ve uluslararası iklim, biyolojik çeşitlilik ve sürdürülebilirlik hedeflerimize ulaşmak için en önemli ayar vidasıdır,” deniyor.

Almanya Ulusal Beslenme Stratejisi’nin 2023’ün sonunda tamamlanması ve 2025’te uygulamaya başlanması bekleniyor.

Bitkisel beslenmede öncü

Ulusal strateji, Almanya’da bitki bazlı beslenmeyi daha da normalleştirmeye yardımcı olsa da, ülke bu açıdan şimdiden farklı şekillerde ilerleme kaydetmiş durumda. Vegan hizmet uygulaması HappyCow’a göre ülkenin başkenti Berlin 2022’de, şehir merkezine 10 km mesafedeki 100 vegan restoranıyla bir dönüm noktasına ulaştı.

Ayrıca 2021’de Berlin’deki dört büyük üniversite, sera gazı emisyonlarını azaltmak için ortak bir çabayla şehir genelindeki 34 üniversite kantininde sunulan tüm “etlerin” yaklaşık yüzde 96’sını ortadan kaldırmak için önemli bir girişimde bulunmuştu. 2019’da da Berlin Teknik Üniversitesi’nde tamamı vegan gıdalardan oluşan şehrin ilk vegan üniversite kantini Veggie 2.0 açılmıştı.

Almanya’daki vegan nüfusunun genel olarak ortalamanın üzerinde olduğu biliniyor. En son tahminlere göre ülkedeki vegan sayısı, 2016’dan bu yana ikiye katlanarak nüfusun yaklaşık yüzde 3,2’sine (veya 2,6 milyon Alman) tekabül ettiği tahmin ediliyor.

Kaynak: Vegnews

Kapak fotoğrafı: Berlin-Vegan

Alman hükümeti iklim kriziyle mücadele ve halk sağlığı için bitki bazlı beslenmeye geçişi destekliyor yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Uluslararası vegan ve vejetaryen ürün ve hizmet etiketleme kuruluşu V-Label, devam eden küresel büyüme ve genişlemenin bir parçası olarak yeni yılın ilk günlerinde güncellenen logolarını tanıttı.

Avrupa’dan dünyaya yayılarak 4 bin 300’den fazla markayı lisanslayan ve 50 bini aşkın ürüne vegan / vejetaryen sertifikası veren V-Label, yenilenen logolarıyla vegan ve vejetaryen ürünler arasındaki ayrımı tüketiciler için kolaylaştırmayı hedefledi.

Yenilenen vegan logosu sarı arka planı ile öne çıkarken vejetaryen logosu da artık yeşil bir arka plana sahip. Ayrıca logolarda metin daha fazla dikkat çekecek şekilde güncellendi.

View this post on Instagram

A post shared by V-Label Türkiye (@vlabelturkiye)

Geçiş dönemi iki yıl sürecek

V-Label, piyasada çok sayıda sertifikalı ürün bulunması nedeniyle değişikliklerin tüm öğelere yansımasının iki yılı bulabileceğine inanıyor ve uzun geçiş döneminin, eski logolu ambalajların israf edilmesini önleyeceğini umuyor.

V-Label Türkiye’den yapılan açıklamaya göre; “Önlenebilir atık üretiminden kaçınmak istediğimiz için mevcut logo kullanıcısı firmalara eski etiketlere sahip ürünleri geri çekmesi ve eş zamanlı olarak logoları yenilemesi şartı koymuyoruz. Mevcut etiketlerin kullanım süresinin dolması ve yenilenen ambalajlarda kullanımı ve benimsenmesi için iki yıllık bir süre öngörüyoruz. Yeni lisanslanacak ürünlere ise yalnızca yenilenen tasarımımızla ambalaj onayı verilecek.”

Vegan sertifikası

Çok sayıda çalışma artık vegan sertifikasının tüketici davranışında önemli rol oynadığını ortaya koyuyor.

The Vegan Society tarafından 2020’de yapılan araştırma, veganların %95’inden fazlasının aktif olarak bu logoları aradığını ve bu rakamın yiyecek ve içecek için %99’a çıktığını ortaya koydu.

ProVeg International tarafından geçen yıl yapılan bir araştırma da, Birleşik Krallık’ta veya AB’de “vegan” ve “bitki bazlı” terimlerinin resmi bir yasal tanımı olmaması sebebiyle vegan sertifikasının tüketiciler için önemli olduğunu gösterdi.

Vegan ve vejetaryen ürünlerin yaygın, popüler ve kolayca tanınabilir olduğu bir dünya için çalıştıklarını belirten V-Label’in kurucusu Renato Pichler, “Yeni pazarlara açılmak bizi çok mutlu ediyor. V-Label, dünya çapında kâr amacı gütmeyen 30’dan fazla kuruluşa, V-Label’in küresel vizyonuyla uyumlu olan faaliyetleri finanse etmelerini sağlayacak şekilde kaynak yaratmaya yardımcı oluyor,” dedi.

V-Label’ın araştırmasına göre, görünür ve anlaşılabilir etiketleme sistemi sayesinde dünya nüfusunun üçte birinden fazlası V-Label’i biliyor. Anketlere göre; ilkeleriyle uyumlu beslenme tercihlerine göre ürün arayan her 10 kişiden 7’si V-Label etiketli ürünleri daha sağlıklı buluyor ve %57’si bu etiketlere daha çok güveniyor. Tüketiciler, V-Label ile çeşitli bitki bazlı seçenekleri keşfederek emisyonlarını, sularını ve ormansızlaşma ayak izlerini azaltabilir.

View this post on Instagram

A post shared by V-Label Türkiye (@vlabelturkiye)

Kaynak: V-Label, Vegconomist

V-Label vegan ve vejetaryen ürün etiketleri güncellendi yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Birleşik Krallık’taki Exeter Belediye Meclisi üyeleri yapılan oylamada, küresel iklim değişikliğinin etkilerini azaltmak ve gezegeni korumak amacıyla bitki bazlı beslenmeyi şehir bazında teşvik etme kararı aldı.

İklim Değişikliği konularında faaliyet gösteren üyelerden biri olan İşçi Partisi milletvekili Duncan Wood’un önergesi diğer meclis üyelerinden de büyük destek topladı.

Beslenme biçimimizin gezegenin sağlığını ve geleceğini ne denli etkilediği konusunda farkındalık yaratmak istediğini belirten Wood, “İklim değişikliğinin gerçek olduğunu her geçen gün daha fazla görüyor ve hissediyoruz. Buna engel olmak için bireysel düzeyde de elimizden geleni yapmalıyız. Hepimizin yapabileceği küçük değişikliklerle bunu başarabiliriz. Bunlardan biri de yediklerimizi gözden geçirmek. Beslenmemizi değiştirerek fark yaratabiliriz. Beslenme tercihlerimizin iklim üzerindeki etkileri ve mevcut seçeneklerimiz hakkında bilgi sahibiysek, yediklerimizin sağlığımızı nasıl etkilediği konusunda bilgi sahibiysek, bilinçli tercihler yapabiliriz,” dedi.

Exeter bitki bazlı yaşamı nasıl destekleyecek?

Exeter Belediye Meclisi, kurum içinde önemli değişiklikler uygulayarak örnek teşkil edecek.

Meclis, Mayıs 2023’e kadar organizasyonu tamamlanacak şekilde tüm iç toplantılarında ve etkinliklerinde bitki bazlı ikramlar sunacak.

Buna ek olarak eğlence merkezleri, kafeler ve restoranlar dahil olmak üzere belediye tarafından yönetilen tüm harici alanlarda, çeşitli bitki bazlı yiyecekler sunulacak ve bu gıdalar tüketiciler için açık bir şekilde etiketlenecek.

Ayrıca siyasi partiler ile ortak bir çalışma grubu kurulacak. Grup; mümkün olan her fırsatta bitki bazlı gıdaların ön plana çıkarılmasını ve şehir çapındaki tüm gıda tedariklerine dahil edilmesini sağlamakla yükümlü olacak. Bu; okul yemek programları, aşevleri ve beslenme hizmeti sunan diğer kurum ve oluşumların süreç boyunca uygulamaya dahil edilebileceği anlamına geliyor.

Önergeyi destekleyen meclis üyeleri alınan kararın, Exeter’in emisyon hedeflerine ulaşmaya yardım edeceğini düşünüyor çünkü şehir, 2030 yılına kadar net sıfır karbona ulaşmayı hedefliyor.

İngiltere şehir ve kasabaları iklim dostu vegan seçeneklere geçiyor

Sussex’teki Haywards Heath Ağustos ayında Avrupa’da Bitki Temelli Antlaşma’ya imza atan ilk bölge olmuştu.

Bu anlaşma; liderlerin il, ilçe ve ülkelerini hayvansal beslenme odaklı bir gıda sisteminden uzaklaştırmasına yardımcı olmak için tasarlandı. Belediyeleri bitki bazlı beslenmenin faydaları konusunda bilinçlendirmeye ve hayvan içermeyen gıdaları vatandaşlar ve yerel topluluklar için daha erişilebilir hale getirmeye teşvik eden anlaşma, aynı zamanda okullarda ve sağlık hizmetleri ortamlarında vegan yemek seçenekleri gibi girişimleri de teşvik ediyor.

Bitki Bazlı Antlaşma’ya resmi olarak imza atmamış olan Exeter’e daha çok benzeyen Oxfordshire İl Meclisi ise, bölge sakinlerinin daha fazla bitki bazlı beslenmeyi benimsemelerine yardımcı olmak istiyor. Bölgede hayvancılıkla uğraşan toplulukların muhalefetiyle karşılaşan konsey üyeleri, bitkisel beslenmeyi öne çıkararak iklim eylemliliğine öncelik vermeye devam ediyor.

Hythe belediye etkinliklerinde yalnızca vegan yiyecekler sunarak iklim dostu bir hamle yapan belediye meclislerinden biri.

Hythe Belediye Meclisi üyesi Martin Whybrow, “Oybirliğiyle desteklenen İklim ve Ekolojik Acil Durum bildirimimiz doğrultusunda, Hythe Belediye Meclisinin gelecekteki tüm organizasyonlarında bitki bazlı gıda uygulamasını hayata geçirmesini mantıklı bir adım olarak görüyorum ve bundan çok memnunum. Yerel makamlar olarak, Birleşik Krallık İklim Değişikliği Komitesi tarafından öngörülen iklim liderliği rolünü üstlenmeye hazırız. Bilim net bir şekilde ortaya koyuyor: bitki bazlı beslenme sera gazı emisyonlarını önemli ölçüde azaltırken, et ve süt ürünleri tüketimi küresel ısınmayı tetikliyor, yem ve otlatma için tarım alanları açılması da yağmur ormanları da dahil olmak üzere habitat tahribatını körüklüyor. Attığımız adım kolay, anlamlı ve maliyetsiz,” dedi.

2020’de Londra’daki Lewisham Belediye Meclisi de tüm etkinliklerinde yalnızca vegan yiyecekler sunmak için oy kullanmış ve karar almıştı. Ayrıca okullarda her hafta “etsiz” bir günün olması ve vegan seçeneklerin artırılması da öngörülmüştü. Ebeveynlere ve çocuklara düşük maliyetli vegan yemek kursları sunan Lewisham Belediyesi, ek olarak belediye binalarında yün içermeyen yalıtım gibi çevre dostu vegan yapı malzemeleri kullanmayı planladığını açıklamıştı.

Kaynak: Plantbased News, PETA

Kapak fotoğrafı: visitexeter.com

Vatandaşlarını bitki bazlı beslenmeye teşvik eden son şehir Exeter oldu yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.