Somaliland’dan Birleşik Arap Emirlikleri’ne canlı hayvan taşıyan bir gemi, geçtiğimiz hafta kaynağı ve sebebi henüz bilinmeyen saldırıya uğradı. Haberlere göre taşıt, Umman’ın kuzey kıyısındaki Limah açıklarında saat 03.30 sularında, drone veya füze olduğu düşünülen tanımlanamayan patlayıcı bir cismin hedefi oldu.

Gemi alev aldıktan bir süre sonra battı. Yetkililer, gemide bulunan 14 Hintli mürettebatın Umman makamları tarafından sağ olarak kurtarıldığını açıkladı. Ancak gemide kapatılmış ve üst üste yığılmış halde tutulan hayvanlar ise kurtulamadı.

Hayvanlar için herhangi bir kurtarma girişiminde bulunulduğuna dair bilgi de basında yer almadı.

“Çatışma ve savaş bölgelerine hayvan gönderilmesin”

Olay, hem hayvanlar hem de insanlar açısından Hürmüz Boğazı ve yakınlarındaki deniz güvenliği risklerini yeniden görünür kılarken; hayvanların savaş ve çatışma bölgelerine gönderilmesine yönelik itirazların ne kadar haklı ve kritik olduğunu bir kez daha ortaya koydu.

Binlerce hayvan; İsrail, Lübnan ve Suudi Arabistan gibi aktif çatışma bölgelerine taşınmaya devam ediyor. Hayvan koruma örgütleri, hem insanlar hem de hayvanlar açısından büyük riskler barındıran bu tehlikeli taşıma rotalarının askıya alınması için Avrupa Komisyonu’na çağrıda bulunuyor. Ancak kurumlar şimdiye dek bu çağrıları görmezden geldi. Şimdi ise yurttaşlar da bu çağrıya ses vermeye davet ediliyor.

Roket saldırıları ve hava bombardımanlarına maruz kalmak. Panik içindeki çalışanlar tarafından kötü muamele görmek ya da terk edilmek. Küçük ve sıkışık araçların içinde, kaosun ortasında kendi başlarına bırakılmak… Çatışmaların öngörülemez doğası nedeniyle bu ülkelerdeki büyük limanlarda kısa sürede kaos ortamı oluşabiliyor; bu durum hem hayvanların hem de gemi çalışanlarının yaşamını tehlikeye atıyor.

Savaş bölgelerine yapılan canlı hayvan taşımacılığının sonuçları yalnızca limanlarda yaşananlarla sınırlı değil. Çatışmalar nedeniyle limanların kapanması sıkça yaşanıyor ve bu durum hayvanların haftalar boyunca denizde mahsur kalmasına yol açabiliyor. Yiyecek ve su tükenebiliyor, koşullar giderek daha zorlu hale geliyor; uzun süre denizde kalan hayvanlarda yaralanma ve hastalıklar daha yaygın görülüyor.

Aralarında Eurogroup for Animals, Animal Welfare Foundation, Project 1882, FOUR PAWS, Essere Animali, Ethical Farming Ireland, Compassion in World Farming ve Animal Welfare Observatory’nin de bulunduğu onlarca hayvan koruma örgütü, uzun süredir Avrupa Komisyonu’na ve karar vericilere açık mektuplar göndererek, görmezden gelinemeyecek riskler nedeniyle hayvanların savaş bölgelerine taşınmasının durdurulmasını talep ediyor.

Ancak şu ana kadar Avrupa Birliği genelinde bu sevkiyatların askıya alınmasına yönelik bir adım atılmadı. Yalnızca Almanya’nın Niedersachsen eyaleti, “taşınan hayvanların güvenliğinin artık yeterli biçimde garanti edilememesi” gerekçesiyle savaş bölgelerine hayvan gönderimini yasakladı. Avrupa kurumlarının da benzer adımlar atması için çağrılar sürüyor.

Canlı hayvan ticaretinin görünmeyen gerçekleri

Canlı hayvan ticareti ve taşımacılığı; yangın, batma, susuzluk, şiddet, hastalık, aşırı sıcaklık, açlık ve çatışma bölgeleri gibi sayısız risk barındırıyor. Bu yolculuklarda hiçbir kaçış imkânına sahip olmayan hayvanlar süreç boyunca tarifsiz acılar çekiyor, hayatını kaybediyor: Bazıları yolda, geri kalanı da nihai varış noktası olan mezbahalarda…

Gemilerdeki bu can kayıpları münferit olmadığı gibi, sıradan bir “kaza” olarak da görülemez. Bu ölümler, hayvanların metalaştırıldığı bir ekonomik ve politik kurgunun kaçınılmaz sonucu. Bu görüntülere sebep olan ise hayvan kullanımına dayalı gıda sistemi ve sistemin dayatması olan günlük alışkanlıklarımız.

Bu sarsıcı olay, uluslararası canlı hayvan ithalatının “iyi” koşullarda sürdürülmesini değil, Avustralya, Yeni Zelanda ve İngiltere’de olduğu gibi, bir an önce yasaklanması gerektiğini bir kez daha ortaya koydu.

Hiçbir hayvan, şirketlerin ekonomik kazancı ve bireylerin gündelik alışkanlıkları uğruna köleliğe, böylesi korkunç yolculuklara ve sonlara maruz bırakılamaz.

Hayvan haklarının ve uluslararası sözleşmelerin ihlal edildiği bu zulmün ve köle ticaretinin acilen yasaklanması için bir kez daha TBMM’ye çağrı yaparken, bireysel düzeyde hayatımızdan hayvan tüketimini ve kullanımını tamamen çıkartmak için bu yazıyı okuyan herkese sesleniyoruz. Çünkü bu, birbiriyle bağlantılı ölümcül bir zincir.

Süreç boyunca Şartların iyileştirilmesi ve geçici taşımacılık yasakları acilen uygulanması gereken adımlar olmakla birlikte, hayvanlar için ve yaşam haklarının etik ve yasal düzeyde tanınması için yeterli değil. Sistematik şiddet Zincirini kırmak ve hayvan sömürüsünün her çeşidine son vererek vegan olmak elimizde.

Lütfen bu zulme daha fazla destek olmayın, çağrımıza katılın.

Ayrıca We Animals Media fotomuhabirleri tarafından hazırlanan kısa belgeseli mutlaka izlemenizi öneriyoruz. Türkiye Vegan Derneği (TVD) olarak üstlendiğimiz Türkçe çevirisi ve altyazısıyla videoya YouTube kanalımızdan erişebilirsiniz. Ayrıca Haberler web sitemizde arama kutusuna “canlı hayvan ticareti” yazarak konuya dair daha fazla içerik ve bilgiye erişebilirsiniz.

–

Kaynaklar: Maritime Executive, India Today, Eurogroup for Animals

Kapak fotoğrafı: We Animals Media

4 bin hayvan denizde yanarak ve boğularak hayatını kaybetti yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Sanatçı, bu gelirin Direct Action Everywhere, Mercy For Animals, The Humane League ve TVD İstanbul Vegfest etkinliğimize geçmiş yıllarda çevrimiçi konuşmacı olarak katılan temsilcilerin de yer aldığı Physicians Committee for Responsible Medicine gibi örgütlere aktarılacağını açıkladı.

Sanatsal etkinin hak temelli kullanımına iyi bir örnek olan Moby’nin bu tavrı, müziği bir araç olarak konumlandırdığı etik tutumunu da ortaya koyuyor. Her defasında, dünya çapında tanınır olmanın getirdiği ilgiyi ve dikkati hayvanların lehine çevirmeye çalışan Moby, Instagram hesabından yaptığı açıklamada kendi ifadesiyle “Hayattaki asıl işim hayvan hakları aktivizmi; bu doğrultuda Coachella’dan elde ettiğim geliri ve görünürlüğü hayvanlar için kullanmak istiyorum,” diyor.

“Tüm hayvanlar kendi yaşamının öznesi”

Moby’nin uzun yıllardır savunduğu etik çerçeve, türcülük karşıtı, etik vegan felsefesine dayanıyor. Yazılarında ve söyleşilerinde, hayvanların “kaynak” olarak görülmesine açıkça karşı çıkarak ve her fırsatta bunu dile getirerek hayvanların hissedebilen bireyler olduğunu vurguluyor.

39 yıldır vegan olan Moby’ye göre veganlık, sistematik şiddetin reddi demek; bireysel bir tercih değil.

“1987’de tüm hayvansal ürünleri bıraktım ve vegan oldum. İnançlarıma uygun şekilde yiyip yaşayabilmek için; hayvanların kendi yaşamları olduğu, kendi yaşamlarına sahip olmaya hakları olduğu ve hayvanların acı çekmesine katkıda bulunmak istemediğim düşüncesiyle…”

Coachella bağışı da, bu duruşun etkili ve pratik bir yansıması. Daha önce de pek çok kez farklı şekillerde hayvan hakları örgütlerine destek olan Moby’nin kararı, hem hak savunucularına doğrudan kaynak sağlıyor hem de geniş kitlelere ulaşan bir platformda hayvan hakları ve veganlığın yeniden gündeme taşınmasına katkı sunuyor.

İklim krizi ve hayvancılık bağlantısı

Bu prensibe paralel olarak Moby, yalnızca bireysel sanat üretimi üzerinden değil, küresel politika girişimleri üzerinden de hayvan hakları ve iklim krizi ilişkisini gündeme taşıyan kampanyalarda yer alıyor.

Bunlardan biri; fosil yakıt kullanımını azaltmayı hedefleyen Paris Anlaşması yaklaşımını model alan ve hayvancılığın ekosistemler üzerindeki etkilerine odaklanan Bitki Temelli Anlaşma (Plant Based Treaty) girişimini imzalayan isimler arasında. Küresel ölçekte yürütülen bu kampanya, liderleri hayvansal üretimin çevresel etkilerinin azaltılması, bitki temelli beslenmeye geçişin teşvik edilmesi ve bu doğrultuda politika geliştirilmesi yönünde harekete geçmeye çağırıyor.

Moby ayrıca, geçtiğimiz yıllarda 26. BM İklim Değişikliği Konferansı (COP26) öncesinde, Joaquin Phoenix ve Billie Eilish gibi vegan sanatçılar ile birlikte, “iklim değişikliğine en büyük katkıda bulunan endüstrilerden biri olarak hayvancılığın ve hayvan kullanımının gezegen üzerindeki yıkıcı etkisinin devletlerce resmen ve alenen tanınması ve kabul edilmesi” çağrısında bulunan açık mektubu imzalayan ünlü isimler arasında yer almıştı.

Sanatsal etkinin hak temelli kullanımı

Bu duyuru Moby gibi sanatçılar için yıllardır süregelen bir politik tavrın devamı ve aktivizmi öne çıkaran bu tür örnekler, hayvan hakları ve veganlık felsefesinin daha geniş kitlelere ulaşmasını sağladığı gibi, mücadeleyi büyüten bir etki de yaratıyor.

Sanatın gücünü ve yarattığı görünürlüğü, hayvanlar için adalet talebine ve diğer hak mücadelelerine yönlendiren bu yaklaşımın yaygınlaşması umuduyla…

Moby Coachella gelirini hayvan hakları örgütlerine bağışlıyor yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

28–29 Kasım tarihlerinde Fairmont Quasar İstanbul’da düzenlenen festival, “Yaşama Şans Ver” sloganıyla veganizmi etik, sağlıklı ve çevre dostu bir yaşam biçimi olarak geniş kitlelerle buluşturdu.

Kozmetikten gıdaya, temizlik ürünlerinden tekstil ürünlerine uzanan geniş bir yelpazede ürün stantlarıyla Türkiye’nin önemli hayvan hakları oluşumlarının yer aldığı 60’dan fazla stant ile festival ziyaretçileri vegan bir yaşamı tüm boyutlarıyla deneyimleme fırsatı buldu.

Her yıl #YaşamaŞansVer mottosu ile gerçekleşen festivalde bu yıl da vegan etik, hayvan hakları mücadelesi ve bir arada yaşam vurgusu festival programında kendini gösterdi. Medyadan eğitime, afet yönetiminden spor ve günlük yaşama kadar uzanan geniş bir çerçevede; hayvanların toplumsal süreçlerde sistematik olarak dışlanmasına dikkat çeken konuşmalar, söyleşiler ve atölyeler iki gün boyunca yoğun ilgi gördü. Ayrıca son birkaç senedir hayvan hakları hareketinde yaşanan gerilemeler nedeniyle demoralize olan aktivistleri motive etmek üzere aktivist esenliğine yönelik oturumlara programda büyük bir yer ayrıldı.

Erişilebilirliği artırmak adına Vegfest oturumlarında Türk işaret dili çeviri desteği sunuldu, ziyaretçilerin eşit bir şekilde standları ziyaret etmesini sağlamak için profesyonel çevirmenler iki gün boyunca alanda faaliyet gösterdi. Çevirilerin yanı sıra anti-türcü işaret dili atölyesinde gerçekleştirilen hayvan özgürlüğü için sessiz eylem ile de Vegfest’in kapsayıcılık ilkesine vurgu yapıldı.

Festivalin en çok ilgi çeken bölümlerinden biri olan TVD Vegan Gelecek Ödülleri’nin kazananları, 29 Kasım’da düzenlenen törenle açıklandı. Kategori birincilerini seçmek üzere, online olarak gerçekleştirilen halk oylamasına geçtiğimiz seneye kıyasla iki kat fazla katılım oldu.

Vegan topluluğuna katkı sunan markalar, girişimler, medya profesyonelleri ve aktivistlerin ödüllendirildiği törende kazananlar şöyle:

TVD Vegan Gelecek Ödülleri kapsamında bu yıl “Yılın Paketli Vegan Gıda Ürünü” ödülü, yenilikçi yaklaşımıyla dikkat çeken Vegan Masa’nın Bitkisel Lahmacun ürününe verildi. “Yılın Vegan Atıştırmalığı” kategorisinde ise doğal içerikli ürünleriyle öne çıkan Züber’in Lokma ürünü ödüle layık görüldü.

Bitkisel içecek pazarındaki güçlü konumunu sürdüren Alpro – Oat, “Yılın Vegan İçeceği” ödülünün sahibi oldu. Kozmetik alanında etik üretimi destekleyen Badecanlar’ın Koltukaltı Şeyi ürünü, “Yılın Vegan Kozmetik Ürünü”seçildi.

Bu yıl hem marka hem işletme kategorilerinde iki ödül birden alan Vegan Masa, “Yılın Vegan Markası” ve “Yılın Vegan İşletmesi” olarak kayda geçti.

Perakende alanında bitkisel ürünlere verdiği destekle bilinen Metro Market Türkiye, “Yılın Vegan Dostu Zincir Marketi” ödülünün sahibi olurken; çevrimiçi alışverişte vegan ürün çeşitliliği sunan Vegan Pazaryeri, “Yılın Vegan Marketi” ödülüyle onurlandırıldı.

V-Label sertifikalı ürünler arasında ise probiyotik içerikli yenilikçi formülüyle dikkat çeken Nilky – Probiyo, “Yılın V-Label Sertifikalı Ürünü” seçildi.

Medyada hayvan hakları ve etik yaşam konularına yer vermesiyle öne çıkan Nevşin Mengü, Yılın Medya Ödül’nü kazandı. Sosyal medya alanında ise içerikleriyle geniş kitlelere ulaşan Yeni Nesil Mutfak’ın yaratıcısı Bora Kılıç, “Yılın Sosyal Medya İçerik Üreticisi” ödülünün
sahibi oldu.

Üniversite öğrencileri arasında vegan farkındalığı artırmaya yönelik çalışmalarıyla ODTÜ Vegan, “Yılın Üniversite Kulübü” seçildi.

Son olarak, etik yayıncılık alanındaki çalışmalarıyla öne çıkan muzir.org, TVD Özel Ödülüne değer görüldü.

Bu ödüller, vegan tüketici bilincinin gelişmesine katkıda bulunan kişi ve kurumları teşvik etmeyi amaçlıyor.

İki gün boyunca her yaştan katılımcıya açık ve ücretsiz olarak gerçekleştirilen festivalde; vegan aktivizm, etik, hukuk, medya, spor, diyet, yaratıcılık ve sanat başlıkları altında zengin bir program sunuldu.

Vegan Derneği Türkiye (TVD) hakkında:

Vegan Derneği Türkiye (TVD), türler arası eşitlik ve adaleti savunan bir hayvan hakları örgütüdür. 2006 yılında bir platform olarak temelleri atılan TVD, 2012 yılında resmi statü kazanarak dernekleşmiştir. İnsanların, insan olmayan hayvanlar üzerinde kurduğu sistematik sömürünün sosyal adalet, barış ve eşitlik anlayışıyla son bulması ve türcü bakış açısının ortadan kaldırılmasına yönelik bilinçlendirme çalışmaları yürütmektedir. VegFest ve Dünya Vegan Günü gibi etkinliklerin düzenleyicisi olarak vegan yaşam biçimini daha geniş kitlelere ulaştırmayı amaç edinmiştir.

8. Uluslararası İstanbul Vegfest’te 2025 TVD Vegan Gelecek Ödülleri Sahiplerini Buldu yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Vegan Derneği Türkiye (TVD) organizasyonu ve V-Label International ana sponsorluğunda yapılan Uluslararası İstanbul Vegfest, bu yıl 28-29 Kasım 2025 tarihlerinde sekizinci kez kapılarını açıyor. Fairmont Quasar İstanbul’da “Yaşama Şans Ver” sloganıyla düzenlenecek olan geleneksel vegan festival, sadece veganlara değil; etik, sağlıklı ve çevreye duyarlı bir yaşama ilgi duyan her yaştan katılımcıya açık ve ücretsiz.

Veganizm felsefesini geniş kitlelere ulaştırarak toplumsal adalet çemberini genişletmeyi ve tüm canlıların yaşam hakkını merkeze alan eşitlikçi bir yaşam kültürünü yaygınlaştırmayı hedefleyen İstanbul Vegfest, bir kez daha Türkiye’den ve dünyadan hayvan hakları ve bitki bazlı beslenme konularında etkili çalışmaları, deneyimleri ve üretimleri yaygınlaştırma imkanı sunacak.

Aktivizm, müzik, spor, dans ve film bir arada

İki gün sürecek olan festivalin içeriği; hayvan hakları aktivizmi, etiği ve hukuku başta olmak üzere, konserlerden film gösterimlerine, uzman konukların yer aldığı oturumlardan yaratıcı atölyelere kadar, erişilebilirlik ve kapsayıcılık perspektifiyle geniş bir yelpazeye yayılıyor.

1. GÜN: 28 KASIM CUMA

İşaret dili ve yaratıcı dans atölyelerinin planlandığı ilk festival gününde (28 Kasım) “Kritik Değişimler: Veganlığı Özgürlük Hareketleriyle Uyumlu Hale Getirmek” söyleşisi, vegan aktivizmin diğer özgürlük ve eşitlik mücadeleleriyle nasıl bir arada ilerleyebileceğini masaya yatıracak. Müzisyenlerle birlikte Vegan Sahne’de gerçekleştirilecek mini konserler ile beraber kısa film gösterimleri de festivalin birinci gününde yerini alacak.

2. GÜN: 29 KASIM CUMARTESİ

Festivalin ikinci günü, kısa film gösterimlerine ek olarak, güncel toplumsal sorunlara ve akademik tartışmalara odaklanan oturumlarla devam edecek.

“Hukuk ve Hak Mücadelesi” ile “Medya ve Etik”

Bu bölümde özellikle, bir arada yaşamı tehdit eden dışlayıcı politikaların toplumsal sonuçları vurgulanacak ve oturumlarda;

• sokakta yaşayan hayvanların en temel hakkı olan beslenme hakkını hedef alan güncel yasaklar,
• afetlerde ve kriz anlarında hayvanların dışarıda bırakılması,
• sistematik hayvan hakları ihlallerinin medyaya yansıtılma biçimi,
• hayvan özgürlüğü bağlamında etik gazetecilik ilkeleri ele alınacak.

“Sağlık ve Beslenme”

Güncel uluslararası beslenme kılavuzlarında bitkisel beslenme tüm yaş grupları için “uygun ve faydalı” olarak belirtilse de, bitkisel beslenmeye dair önyargıları yıkmak ve doğruluğu kanıtlanmış bilimsel verileri kitlelere ulaştırmak için daha çok sayıda meslek grubunun katılımına ve farkındalığına ihtiyaç var.

Bu sebeple bu yıl “Sağlık ve Beslenme” ile ilgili oturumlarda vegan diyetisyenler ve profesyonel sporcular, bitkisel protein kaynaklarını ve sporda bitkisel beslenme konusundaki önyargıları ve yanlış bilinenleri ele alacak.

“Toplumsal Kapsayıcılık ve Mücadele”

Bu başlık altında eğitimciler, veteriner hekimler, içerik üreticileri ve aktivistler kapsayıcı toplumsal dönüşüm için hayati konuları tartışacak. Festivalin ana temasını güçlendiren bölüm; insan-hayvan-ekosistem etkileşiminde bütünlükçü, dayanışmacı ve kapsayıcı bir yaşam modelinin önemini görünür kılacak. Oturumlarda şu temalar öne çıkacak:

• Eğitim kurumlarında etik kültürün yaygınlaştırılması ve hayvanların “öğretim dışı” görülmesine karşı kapsayıcı modeller,
• Dijital içerik üreticiliğinde etik sınırlar ve sorumluluk,
• Afet yönetiminde hayvanların gözetilmesi, hazırlık-planlama süreçlerine dahil edilmeleri ve kapsayıcı politika örnekleri,
• Geri gönderme merkezinde alıkonulan vegan bir kadın aktivistin yaşadıkları üzerinden, kırılgan grupların çok yönlü dışlanma deneyimleri,
• Aktivizmi sürdürülebilir kılmak için tükenmişlik ve umutuzluk hissine karşı bir arada durmak ve kolektif gücümüzü kullanmak.

TVD Vegan Gelecek Ödülleri de sahiplerini bulacak

Türkiye vegan topluluğunu güçlendirmek ve etik üretim yapan kişi ve markaları teşvik etmek amacıyla düzenlenen geleneksel TVD Vegan Gelecek Ödülleri, bu yıl da festivalin ikinci gününde sahiplerini bulacak.

TVD Vegan Gelecek Ödülleri’nde her bir kategoride en çok oy alan adaylar oylamaya sunuluyor ve vegan topluluğunun öncü isimlerini halkın oyları belirliyor. Bu yıl 16 Kasım’da son bulan oylamanın sonuçları; vegan aktivizme katkı sağlayan bireylerin, oluşumların ve ürünlerin tanıtıldığı, üretim sektöründeki yeniliklerin görünür kılındığı ödül töreninde paylaşılacak.

Vegan atıştırmalık, içecek, kozmetik ürünlerinden vegan işletmelere ve vegan dostu zincir marketlere kadar pek çok farklı başlık altında oylama sonuçlarını içeren ödül töreni kapsamında, yılın vegan markası, içerik üreticisi, medya organı, üniversite topluluğu ve V-Label sertifikalı ürünü de ödül alacak.

Herkese açık ve ücretsiz

Gıdadan kozmetiğe, tekstilden temizlik ürünlerine kadar yüzlerce vegan ürünün sergileneceği, sivil toplum kuruluşlarının ve üniversite vegan kulüplerinin stantlarıyla hareketlenecek 8. Uluslararası İstanbul Vegfest; daha adil, daha kapsayıcı ve daha şefkatli bir dünya hayali kuran herkesi 28-29 Kasım’da Fairmont Quasar İstanbul’da bu büyük buluşmaya bekliyor.

Festival programının tamamını aşağıda, ve TVD’nin web sitesi ile sosyal medya hesaplarında bulabilirsiniz. 

tvd.org.tr
instagram.com/Vegfestist
x.com/VegfestIst
facebook.com/VegfestIst
youtube.com/Vegfestist

8. Uluslararası İstanbul Vegfest Programı

1. Gün:

13:00   8. Uluslararası İstanbul Vegfest Açılış Konuşması

13.30    Kritik Değişimler: Veganlığı Özgürlük Hareketleriyle Uyumlu Hale Getirmek

14:00   Veganizmi Erişilebilir Kılmak:  Herkes İçin Anti-Türcü İşaret Dili Atölyesi

15:00   Vegan Çiftlik Film Gösterimi Kısım-I

16:00   Vegan Sahne Müzik Dinletisi: Emre Özdemir, Ahmet Yeşil, Bahar Pınarer, off Maqam

18:00   Yaratıcı Dans ve Etik Hareket Atölyesi

19:30   Alen Zinzal, Selin Karaağaç, Elif

2. Gün:

11:30-12:30      Vegan Diyetisyenlerle Protein Kaynağı Soyanın 5 Hali

11:30-12:00      Vegan İçerik Üreticiliği: Sınırlar ve Etik

12:10-12:50      Eğitimci Perspektifinden Eğitim Kurumlarında Etik Kültür

13:00-13:40      Afetlere Birlikte Hazırız: Afet Yönetiminde Hayvanlarla Yaşam ve Hazırlık

13:45-14:10      Nedir Bu Besleme Yasakları?

14:20-15:00      Gazetecilik etik ilkeleri hayvan özgürlüğü için nasıl geliştirilebilir?

15:10-15:50      Medyaya Yansıyan Hayvan Hakları İhlalleri ve Meclis’te Hayvan Hakları Raporu

16:00-17:00      TVD Vegan Gelecek Ödülleri 2025

17:10-17:30      Geri Gönderme Merkezinde Bir Vegan Aktivist

17:40-18:20      Profesyonel Sporcuların Gözünden Sporda Bitkisel Beslenme Algısı

18:30-19:10      Vegan Çiftlik Kısa Film Festivali Vegfest Seçkisi Kısım-II

19:20-20:20      Tükenmişlikten Yeniden Doğuş: Aktivizmi Sürdürülebilir Kılmak

<strong>8. Uluslararası İstanbul Vegfest 28-29 Kasım’da</strong> yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Hayvan hakları eylemlerinin etkisini bugüne kadar yalnızca birkaç çalışma odağa almıştır (diğer çalışmalar insanların hayvan hakları savunuculuğu kampanyaları ve genel olarak aktivistler hakkındaki algılarına odaklanmaktadır). Bu araştırmalara göre, insanların %44’ünün eylemleri bir değişim yaratma taktiği olarak onayladığı görülmektedir. Bu oran, ankete katılan diğer taktiklerden (örneğin, medyayı kullanma %73 onay almıştır) daha düşüktür. Eylemlere verilen desteğin düşük olması, genel halkın aktivistleri olumsuz (örneğin, militan veya saldırgan) görme ve şok edici görseller kullanan kampanyalara olumsuz tepki verme (örneğin, rahatsız olma ve iğrenme) eğiliminden kaynaklanıyor olabilir.

İnsanlara ölümü hatırlatan dil tetikleyici olabilir; araştırmalar, ölümlülük hatırlatmalarının insanların inançlarını daha da güçlendirmelerine ve dış gruplara karşı daha düşmanca davranmalarına yol açtığını ortaya koymuştur.

Yine de, hayvan hakları kampanyaları ve eylemleri olumlu etkiler yaratıyor. Bazı hayvan hakları kampanyalarının, hayvan koruma örgütlerinin güvenilirliğini artırma ve halkın hayvan sömürüsü yapan endüstrilere olan güvenini azaltmada (bireysel tüketici davranışlarını değiştirmek yerine) başarılı olduğu görülmektedir. Bir araştırmada da en azından hayvan deneyleri bağlamında, barışçıl mitinglerin daha aşırı protestolara (bir hayvan laboratuvarına zorla girmek gibi) kıyasla daha fazla halk desteği ve harekete katılma isteği yarattığı ortaya çıkmıştır. Ancak bu özel çalışma yalnızca farklı eylem türlerinden sonraki tepkileri karşılaştırdığı ve hiçbir eylem gösterilmeyen bir “kontrol koşulu” içermediği için, barışçıl bir mitingin halk desteği üzerinde gerçekten olumlu bir etkisi olup olmadığını kesin olarak bilmek mümkün değildir.

Vegan Aktivistler İçin İkilem: Daha aşırı yöntemler medyanın daha fazla dikkatini çekip daha fazla farkındalık yaratırken, aynı zamanda veganların kamuoyunda olumsuz bir imaj oluşturmasına da yol açabilmektedir.

Faunalytics’in bir raporunda, eylemlerin insanların davranışları üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olduğunu (en kötü ihtimalle) ve nötr (en iyi ihtimalle) olduğu ortaya çıkmıştır. Çalışma aracılığıyla, yıkıcı protestoların et yiyenlerde beyan edilen hayvansal ürün tüketimini artırdığını görülmüştür. Ayrıca, yıkıcı ve yıkıcı olmayan eylemlerin, et yemeyenlerde (yani vejetaryenler ve et tüketimini azaltanlar) dilekçe imzalamayı, herhangi bir savunuculuk görmeyen katılımcılara kıyasla istatistiksel olarak anlamlı şekillerde azalttığı tespit edilmiştir. Bu yüzden araştırma ekibi, eylemlerin bireysel davranışları değiştirmek için bir savunuculuk stratejisi olarak kullanılmamasını tavsiye etmektedir. Ancak yine de araştırmacılar önerilerin yüzde yüz kesinlik içermediğinin altını çizmektedir. Çünkü ulaştıkları sonuçlar yalnızca iki çalışmadan elde edilmiştir; bunlardan birinde beyan edilen veriler kullanılırken, diğeri keşifsel analizlere dayanmaktadır; bu da bunların diğer araştırmacılar tarafından da tekrarlanması gerektiği anlamına gelmektedir. Ayrıca, mevzuatı etkilemek, kamuoyu farkındalığını artırmak, medyanın dikkatini çekmek veya topluluk oluşturmayı artırmak gibi araştırmaya dahil edilmeyen birçok eylem biçiminin olumlu etkisi olduğu bilinmektedir.

Araştırmacı Andrea Polanco, eylemlerin bireysel tüketici davranışlarını değiştirme konusunda etkisiz olduğu tespit edilmiş olsa dahi hak savunucularının eylemlere katılmayı bırakmamalarını önermektedir.

Eylemlerin, bireylerden ziyade şirketleri hedef alan baskı kampanyalarının bir parçası olarak başarılı olduğu belirlenmiştir: bir şirketin belirli bir uygulamadan veya üründen (kürk, kaz ciğeri ve pil kafesleri gibi) vazgeçmesini talep etmek veya bir şirketin faaliyetlerine müdahale etmesini (şirketi kapatarak, diğer şirketlerin onlarla bağlarını kesmesini sağlayarak veya esaret altındaki hayvanlar için daha iyi muameleyi finanse etmelerini sağlayarak) istemek gibi.

Benzer şekilde, eylemler medyanın dikkatini çekme konusunda kesinlikle başarılıdır. Örneğin, 1960-1995 yılları arasında yapılan tarihsel bir analiz, yıkıcı protestolar düzenlediği bilinen hayvan koruma gruplarının The New York Times’da hayvan hakları protestolarının medyada yer almasına neden olduğunu ortaya koymuştur. Dahası, yıkıcı veya aşırı eylemler daha ılımlı savunuculuk biçimlerini meşrulaştırmaya yardımcı olmaktadır. Örneğin, Stop Huntingdon Animal Cruelty (SHAC) kampanyası hem aşırı hem de ılımlı taktikler kullanmıştır. Ilımlı SHAC organizatörleri, röportajlarında, işletmeleri Huntingdon Life Sciences ile bağlarını kesmeye ikna etmedeki başarılarının büyük bir kısmının, bu işletmelerin radikal cephenin misilleme korkusundan kaynaklandığını ifade etmiştir.

Tüm bunlar, savunucuların protestoların başarılı olabileceği bağlamları anlamalarının çok önemli olduğunu göstermektedir. Ancak elde edilen veriler dahilinde tüm olası sonuçları değerlendirmek mümkün olmadığı için hayvan hakları eylemlerinin etkinliğini odağa alan daha çok çalışmanın yapılması gerekmektedir.

Diğer Hareketlerden Ders Almak

Hayvan hakları savunuculuğu bağlamında protestoların etkisini inceleyen araştırma eksikliği göz önüne alındığında, bazı kuruluşlar diğer hareketlerden (örneğin iklim değişikliği veya insan hakları) veri veya vaka çalışmalarına başvurmuştur.

Çalışmalar sonucunda sivil toplum araştırmacıları eylemlerin şu durumlarda daha başarılı olabileceği sonucuna varmışlardır:

• Şiddet içermeyen ve aşırı olmayan,
• Çok sayıda kişinin katıldığı,
• Halk arasında popüler olan,
• İyi organize edilmiş ve net bir yönetime sahip olan.

Araştırmacılar, aktivistlerin ölümle ilgili dil kullanmaktan kaçınmalarını ve halkla benzerliklerini, örneğin ortak değerlerini ve inançlarını vurgulamalarını önermektedir.

Hayvan hakları savunuculuğu protestolarının çoğu şiddet içermese de, ne kadar aşırı göründükleri, çevredekiler için ne kadar rahatsız edici olduklarına bağlıdır. Araştırmacıların pilot testi, bir eylemin rahatsız edicilik veya aşırılık derecesinin bir eylemden diğerine göre ve kişiden kişiye değiştiğini göstermiştir. Hayvan hakları protestolarının algılanan aşırılığı, savunucular ve halk arasında hayvan refahı konularına ilişkin ideolojik farklılıklardan da etkilenebilmektedir. İnsanlar daha önce hayvan refahı hakkında hiç düşünmemişlerse, basit bir gösteri bile aşırı olarak görülebilmektedir. Bu nedenle, hak savunucuları şiddet içermeyen eylem biçimlerine devam etmeli ve aşırılığın çevredekilere göre farklı algılanacağı gerçeğini gözardı etmemelidir.

Yapılan çalışmalar Amerika Birleşik Devletleri’nde bir hayvan hakları eyleminde ortalama katılımcı sayısının yedi olduğunu göstermektedir. Bu diğer hareketlerle karşılaştırıldığında, hayvan hakları veya veganlık konusunun toplumda hâlâ uç bir konu (örneğin, çoğu insan hayvansal ürün tüketiyor) olduğunu ve bu nedenle hayvan hakları savunuculuğunun genel amacının henüz halk arasında popüler olmadığını göstermektedir. Bu iki nokta, hayvan hakları eylemlerinin etkisini artırmak için en iyi yolununk atılımı artırmak olduğunu ortaya koymaktadır. Ancak bu, hak savunucularını şu soruya yönlendiriyor: katılımcı sayımızı nasıl artırabilir ve halkı hayvan hakları savunucularının yanında yer almaya nasıl ikna edebiliriz?

Öncelikle, protestolara vegan veya vejetaryen (veg*n) olarak tanımlanmayan müttefikleri davet etmek bir çözüm olabilir. Protestolara katılımı ve halk desteğini artırmanın ikinci bir yolu ise mezbaha işçileri veya çevre aktivistleri gibi hayvancılıktan olumsuz etkilenen diğer hareketlerle koalisyonlar kurmak olabilir. Son olarak hayvan sömürüsüne son verme hedefini açıkça ilan etmek yerine, eylem hedeflerini halkla zaten uyumlu olanlara kaydırmak halkın eyleme katılımını sağlamak için bir yol açabilir. Pek çok aktivist uzun vadeli hedefler için çalışıyor olsa da, eylemlerde belirli bir konu hakkında farkındalık yaratmak, bir şirkete bir ürünü bırakması için baskı yapmak veya belirli bir yasanın geçmesini sağlamak gibi gerçekçi kısa vadeli hedeflere yönelindiğinde kamuoyunun desteğini alma olasılığı daha yüksek olmaktadır.

Bu yazısında araştırmacı Andrea Polanco, bir orka ve birkaç beluga balinasının esaret altında tutulduğu bir tema park olan Marineland eylemine katılan herkesin vegan olmadığının ancak herkesin tema parkının kapatılması konusunda aynı isteği paylaştığının altını çiziyor. 

Başarılı eylemlerin iyi organize edilmiş ve net bir yönetime sahip olması şeklindeki son kriterde ise, önceki araştırmacılar, diğer hareketlerden iyi organize olmuş protesto gruplarının şu özelliklere sahip olduğunu bulmuşlardır: resmi bir bürokrasi, hiyerarşi, tam zamanlı çalışanlar, üyelik listesi, misyon beyanı ve seçici teşvikler.

Araştırmacı Polanco’ya göre diğer hareketlerin başarılı taktiklerine bakmak, yalnızca iyi dersleri almaktan öte hayvan hakları hareketinin hangi yönlerinin bu diğer hareketlerden eksik olduğunu dürüstçe değerlendirmek için de önemlidir. Hayvan hakları savunuculuğunun bağlamı, fosil yakıtlar, ırkçılık karşıtlığı veya insan haklarına yönelik protestoların bağlamından çok farklıdır. Bu davaların her birinde kamuoyu desteği ve hareketi destekleyecek sayıda insan bulunmaktadır – hayvan hakları protestoları için eksik olan bir şey – ancak hareketin hedeflerini ve harekete kimlerin dahil edildiği uyarlanırsa bunun değişmesi mümkündür.

Kaynak: Bu yazı Andrea Polanco’nun Faunalytics’te yayınlanan “Challenges Of Researching Animal Advocacy Protests” başlıklı yazısından çevrilmiştir ve Narges Kalantari’nin “Disruptive Protests Help Vegan Advocacy?” başlıklı yazısından notlar içermektedir.

Hayvan Hakları Mücadelesi İçin En Etkili Protesto Yöntemini Seçmek yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Bu sebeple bulunduğumuz coğrafyadaki hayvanat bahçeleri, yunus parkları, akvaryumlar ve ‘sözde’ doğal yaşam parkları başta olmak üzere bütün hayvan hapishanelerinin kapatılması için mücadele etmekteyiz.

Hayvanat bahçeleri, akvaryumlar, yunus parkları ve “sözde” doğal yaşam parklarının tamamı her yönüyle kötüdür. Çünkü, buralara alınan bireyler yaban hayatından koparılan, ailelerinden ayrılan, doğadaki yaşam alanları ile kıyaslanamayacak ölçekte küçük ve doğal olmayan alanlarda üreme ve beden bütünlükleri dahil olmak üzere tüm temel hakları çiğnenerek eziyet çektirilen hayvanlardır.

Bu eziyet ve tahakküme ek olarak, birçok hayvanat bahçesinde, diğerlerinden daha da kötü beslenme ve barınma koşulları nedeniyle esaret altında tuttukları bireyler çok daha yüksek dozda işkenceye maruz kalmaktadır. Tıpkı adapte olması olanaksız sürünün parçası olmaya zorlanan Aslan Pars’a yapıldığı gibi ve bir metrelik gölgeliğin altına sığınmak zorunda bırakılan Aslan Zeus gibi…

Bu ve esaret altındaki tüm yaban hayatının çektiği eziyeti gidermek, koşulları iyileştirilerek değil, en kötülerinden başlayarak tüm hayvanat bahçelerinin kapatılması ile mümkündür. Yapılması gereken tek doğru ve sürdürülebilir çözüm budur.

Türkiye’de hayvanat bahçesi açmak ve işletmek halen yasal. Bu nedenle yasanın değişmesi için mücadele etmenin yanında yönetmeliklere her yönleriyle aykırı hayvanat bahçelerini bildirmek ve işletme ruhsatlarını iptal edilmesini sağlamak, kötü muamelenin ve ihmalkarlıkların tavan yaptığı hayvanat bahçelerini gündeme getirerek kamuoyunun tepkisini sağlamak bütün tutsak hayvanların kurtuluşuna giden yolda etkili adımlardır.

İşte bu nedenle sizlerden gördüğünüz, tanık olduğunuz, yaban hayvanlarının maruz bırakıldığı esaret, eziyet ve kötü muameleleri Cimer üzerinden Bakanlığa bildirmenizi ve her bir şikayette tekrar tekrar  “tüm hayvanat bahçeleri kapatılsın” mesajını kurumlara iletmenizi rica ediyoruz.

Cimer üzerinden yapacağınız şikayetlerde hazırladığımız metni kullanabilirsiniz.

#HayvanEsaretineSon

Cimer Metni

Kurum: Tarım ve Orman Bakanlığı

Tür: Şikayet

Tüm hayvanların özgür oldukları doğal yaşam alanlarında sağlıklı bir yaşam sürme hakkı vardır. Bu nedenle hayvanların, hayvanat bahçelerine hapsedilerek özgürlüklerinden yoksun bırakılmaları ve yanı sıra kötü yaşam koşulları nedeniyle işkenceye maruz bırakılmaları hayvan haklarının özüne aykırıdır.

Hayvanların haklarının ihlal edildiği ve kötü muameleye maruz kaldıkları hayvanat bahçeleri, Bakanlığın uyguladığı HAYVANAT BAHÇELERİNİN VE DOĞAL YAŞAM PARKLARININ KURULUŞU İLE ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK ile çelişmektedir. Ek olarak Yönetmeliğe uygun olduğu söylenen parkların bile denetimlerinin yapılmadığı ve hayvanların kötü koşullar altında yaşamaya maruz bırakıldığı son dönemde medyaya yansıyan örneklerden de açıkça görülmektedir.

Ayrıca aşağıda detaylarını vereceğim ………. İLİ …………… İLÇESİ ………….. İSİMLİ hayvanat bahçesinde de bu konudaki ihmallerin somut örnekleri açıkça görülmektedir.

Bakanlık tarafından söz konusu park başta olmak üzere ülke genelindeki hayvanat bahçelerine yönelik gerekli ve kapsamlı bir incelemenin başlatılmasını, yönetmelik ile çelişen hayvanat bahçeleri başta olmak üzere bu mekanların işletme yetkilerinin iptal edilmesini ve bu alanlardaki hayvanların doğal yaşam alanlarına gönderilmelerini talep ederim.

Ek olarak, görevi hayvanların haklarını gözetmek olan Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan hayvanat bahçeleri ile ilgili yürütülecek süreç ve burada yaşayan hayvanların akıbeti hakkında kamuoyunun bilgilendirilmesini arz ederim.

Hayvanat Bahçelerinden Başlayarak Hayvan Esaretine Son Vermek İçin Mücadeleye Çağırıyoruz! #HayvanEsaretineSon yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Bu yıl İstanbul’da vegan feministler olarak, Vegan Kortej çatısı altında bir araya gelerek Kadıköy’den Taksime uzanan bir yürüyüş gerçekleştirdik.

8 Mart öncesinde gerçekleştirilen döviz ve slogan atölyelerinde hazırlanan materyallerin sosyal medyada paylaşıldığında ne yazık ki bazı arkadaşlarımız için linç kampanyasına dönüştürüldüğüne tanık olduk. Ancak feminizm mücadelesi ile hayvan hakkı savunuculuğunun ortaklaştığı noktayı göremeyen bireylerin bu sanal saldırısı meydanlarda karşılık bulmadı.

Kadının emeğini sömüren, baskılayan, şiddet uygulayan patriyarka tür ve cinsiyet ayrımı gözetmeksizin sistematik olarak hayvanları sömürmeye, öldürmeye, üzerlerinde tahakküm kurmaya devam ediyor. Vegan hayvan hakları aktivistleri olarak hayvanların feminizmin eşitlik mücadelesinde görünür olması için alanlarda olmanın öneminin farkındayız, 8 Mart’ta ülkenin dört bir yanında sokağa çıkan ve hayvanların uğradıkları sistematik sömürüyü görünür kılan herbir veganın emeğinin çok kıymetli olduğunu biliyoruz.

Hayvan Hakları Mücadelesini meydanlara taşıyan aktivistlerin 2025 yürüyüşünü arşivlemek ve mücadeleyi büyütürken ilham olması adına bu seneki deneyimlerini ve dövizlerini sizlerle paylaşıyoruz.

1 Kasım’dan 8 Mart’a, sömürüye karşı bütünleşik mücadelemizde dayanışmayla…

Vegan Aktivistlerin Deneyimleriyle 8 Mart

“HAYVANLARI DA KADINLARI DA SÖMÜRÜYOR PATRİYARKA!”

8 Mart’da önce Kadıköy ve sonra Taksim’de vegan feministler olarak ses yükselttik ve sisteme itirazlarımızı yükledik.

Ataerkil sistemin tek hedefi kadınlar değil, zayıf gördüğü her kesime ve canlıya aynı yerden bakıyor. Kadınlara da, Lgbti+’lara da hayvanlara da aynı sömürü̈ ve şiddet kıskacını doğrultuyor. Hakların gaspı, cinayetler ve katliamlar sistemsel baskının oluşturduğu zeminde işleniyor.

2025’de patriyark sistemin baskısını artırdığını, hak mücadelelerini düşmanlaştırmada vites yükselttiğini görüyoruz. Cinsiyetçilik, homofobi, köpekleri canavarlaştırma, hayvanları düşmanlaştırma ve türcülükle bir sömürü kıskacı işletiliyor. Vegan feministler olarak bunu görüyor, kadın, Lgbti+ ve hayvan hakları ile dayanışmak için ayrılığa ihtiyaç duymadığımızı söylüyoruz. Şiddetin faaline odaklanarak cinsiyetçi-türcü-homofobik olmayan adil ve eşitlikçi bir dünya için bütünleşik bir mücadeleyi işaret etmeye devam ediyoruz.

Feminist gece yürüyüşünde ışıklı pankartımız, dövizlerimiz ve vegan bayrağımızla yürüdük. Kızkardeşlerimizle kucaklaştık, coşkumuzu yükselttik.

Vegan feministler olarak “sınıfsız sınırsız özgür vegan bir dünya!” istiyoruz.

Güzide Erden, Vegan Aktivist (Vegan Derneği Türkiye) – İstanbul

Feminizm patriyarkayı ve onu yeniden üreten tüm dinamikleri karşısına alır. Günümüzde, toplumsal yaşamı sömürü ve tahakküm üzerine kuran tüm politikalarla olduğu gibi, türcülükle de antagonisttir. Şu sorular kritiktir: feminizm “birileri”ne yapılan sistematik işkenceyi görmezden gelebilir mi? “Birileri”nin sömürülmesinde suç ortağı olarak, bunu meşrulaştırarak nasıl adil bir dünya için mücadele yürütebiliriz?  Kadınların erkekler için yaratılmadığı gibi hayvanlar da biz insanlar İçin yaratılmadı. Patriyarka, kapitalizmle köklenmiş sistematik dinamiklerle hayvanları, kadınları, lubunyaları sömürüyor. Yıl 2025, türcü-feminizm artık kabul edilemez, bu çelişki milyonlarca hayvanın sömürülmesine sebep olurken hem politik zemine hem mücadeleye zarar veriyor. Bu yüzden “Kız kardeşim, vegan ol!”

“Patriyarkaya, Türcülüğe, Kapitalizme karşı topyekün mücadele!” dövizlerimizle çıktık 8Mart’a. Görünmeyen emeğin sesini yükselttik, sokaklarda, meydanlarda, “sınıfsız, sınırsız, özgür vegan bir dünya” diye haykırdık. Oldukça yoğun bir ilgi vardı bol ışıklı “vegan feministler” pankartımıza… Tanışmadığımız vegan kızkardeşlerimizle vegan bayrağın altında toplandık. Bolca fotoğraf çektirdik. Henüz vegan olmamış kızkardeşlerimizin yoğun ilgisi, bize eşlik ettiği sloganlar ve kortejimizin coşkusu çok güzeldi.

Türcülük karşıtı mücadelemizi her geçen gün büyütüyoruz. Diğer hak mücadeleleriyle bir araya geliyor, politik hattı birlikte belirliyor ve alanlarda ses yükseltiyoruz.

Merve Tufan, Vegan Aktivist – İstanbul

8 Mart’ta Feminist Gece Yürüyüşü’ne ve bu yıl aynı gün olsa da çoğunlukla bir önceki Cumartesi günü Kadıköy’de yapılan Büyük Kadın Buluşması’na katılmak hayvanlar için de çok önemli. Çünkü hayvan istismarının ve bunun karşısında olan veganlığın feminizimden ayrılamayacak bir durumda olduğuna eminim. Çünkü hayvanları da kadınları da lubunyaları da sömüren, değersizleştiren, öldüren aynı partiyarka, aynı eril tahakküm. Yıkmaya çalıştığımız aynı şey ise, sömüren aynı ise birlikte mücadele etmemiz gerekmez mi? Ayrıca feministler kendilerini erkek şiddeti altında ezilirken buldukları için sokaklara çıkıyorlar, yine de erkeklerin de şiddete uğramasını istemiyorlar. Bu güzel düşüncedeki feministlerin hayvanların şiddete uğramasını isteyeceğini düşünmüyorum. Fakat nasıl ki bundan yıllar önce kadınlara uygulanan şiddet sistem dediğimiz kapitalist patriyarka tarafından gizleniyorsa, bugün aynı kapitalist patriyarka hayvanlara yönelik şiddeti de gizliyor. Bu gizlemeye karşı bizim bu gizliliğin önündeki perdeyi kaldırmak zorunda olduğumuzu düşünüyorum. Vegan feministler olarak hep diyoruz ya bulunduğumuz her yerden ses çıkarmalıyız diye, bu yüzden farkında olmadan hayvanlara şiddet uygulayan feministler varsa onların düşüncelerine bir kapı açmak için 8 Mart’ta alanlarda olmamızın önemli olduğunu düşünüyorum.

Nasıl ki bundan sadece birkaç yıl önceye kadar translar lubunyalar feminist mücadeleden dışlanıyor ama bugün bu değiştiyse, inanıyorum ki hayvanlar feminizmin öznesi olarak görülmese de bu mücadelenin içinde yer bulacaklar. O zaman feministler hayvanlara yaşatılanları bu kadar geç gördükleri ve yaşatılanlara bu kadar geç ses çıkardıkları için üzülürken, biz vegan feministler olarak elimizden geleni yapmış olduğumuzu bileceğiz ve o üzülen feminist kardeşlerimize diyeceğiz ki “Üzülme kardeşiz, biz başlatmıştık, beraber devam edeceğiz bu mücadeleye”.

Tüm bunları düşünerek bu yılki dövizimin bir yüzünde şu yazıyordu: hayvanlar ne alaka deme, çünkü kadını ve hayvanı değersizleştiren, sömüren, öldüren aynı partiyarka. Arka yüzünü ise ikiye böldüm. Sol yanında beyaz zengin yaşlı heteroseksüel erkeğin en üstte olduğu ve kadın ve diğer hayvanların altta olduğu, çoğunlukla ego yazısıyla karşımıza çıkan  resim vardı. Ama ben bunun ego degil de tamamen ataerkil sistem olduğunu düşündüğüm için, resmin altına ataerkil yazıp üstünü çizdim. Dövizin sağ tarafında da vegan bayrakta insanları temsil eden yani beyaz yerde gökkuşağı vardı ve vegan bayrağın üzerinde tüm hayvanların tabii insanların da içinde olduğu bir yuvarlak içinde yanyana durduğu resim vardı. Bu resmin altına da vegan yazdım. Ayrıca Çok uzun süredir var olan “Vegan Feministler” pankartını ışıklandırdık ve iki tane çubuğa astık, çok güzel oldu.

Bu yıl diğer yıllardan farklı olarak polis aramasından geçtiğimizde sadece gökkuşağını almamakla kalmadılar, üzerinde “politik” ve “rejim” kelimelerinin yazdığı dövizlerimizi de alana almadıklar. Hatta üzerinde Carol J. Adams’ın “Et yemek erkek iktidarının her öğünde yeniden ilan edilmesidir” sözü yazan dövizi de almak istemediler ama bir şekilde alana soktuk.

Vegan feministler kortejnin bu kadar az kişi olması üzücü çünkü vegan ve feminist olduğunu söyleyen çok sayıda insan tanıyorum ama gelmediler. Bu sadece 8 Mart için de geçerli değil. Bir yıldır sokaklarda katliam yasasına karşı yürüttüğümüz mücadelede de aynı durum söz konusu. Vegan olmanın hayvanlar için mücadele etmeyi yanında getirdiğini düşünüyorum. Umarım herkesin vegan olduğu ve her veganın hayvanlar için ses çıkardığı günler gelecek.

Arzum, Vegan Hayvan Hakkı Savunucusu – İstanbul

2025 yılını “aile yılı” ilan edenlere, varoluşlarımızı yok sayanlara inat, bu 8 Mart’ta binlerce feminist sokakları, meydanları isyanımızla doldurduk. Bununla birlikte biz feminist veganlar biliyoruz ki; kadının, lgbti+nın, çocuğun, göçmenin, sakatın, engellinin ve tüm azınlık kesimlerin en temel haklarını gasp eden patriyarkal sistem, insan dışı hayvanların da aynı tahakküm mantığıyla sonuna kadar sömürülmesini meşru kılıyor.

Bundan nerdeyse 11 yıl önce, 2014 yazında Muğla’da ilk vegan feminist kamp için hazırlanan, yıllar içinde kuşaktan kuşağa, elden ele dolaşan “Vegan Feministler” pankartını, bu 8 Mart’ta da -tam da olması gerektiği gibi- insan ötesi bir feminist isyanla taşıdık Taksim’de. Artık bu coğrafyanın her yerinden yüzlerce vegan-feminist sesleniyor: “özel olan politik; kimi yediğin kimi kullandığın da politik.” Bedenleri ete, süte, yüne, deneye, eşyaya indirgenen, yaşamalarına dahi izin verilmeyen hayvanlarla dayanışmayı bulunduğumuz her yerde hatırlamanın ve hatırlatmanın hepimizin sorumluluğu olduğunu düşünüyorum. Ne trans dışlayıcı ne de türcü feminizm patriyarkayı yıkabilir.  Ne alaka deme, çünkü birilerinin türünden dolayı sömürülebilir olmasını onaylıyorsan, bu cinsiyetinden ötürü de olabilir ırkından ötürü de. Yani hepimiz hedefteyiz, ancak hep birlikte özgürleşebiliriz.

Özge Özgüner, Vegan Aktivist (BurHak) – İstanbul

Veganlar olarak orada olmamız önemliydi çünkü ataerki ve türcülük birbirini besleyen baskı sistemleri ve özgürlük bölünemez. Ne kadınların, ne hayvanların, ne de doğanın sömürüsüne göz yumamayız. Sokaklarda olmak, aynı sloganları haykırmak insana umut veriyor. Benim için çok güzel bir anlar oluştu. Ben Kızkardeşim Vegan Ol pankartı hazırlayıp X hesapta paylaşmıştım ve naveganlar tarafından baya linç yedim. Korkunç mesajlar alıyordum şiddet, taciz her şey vardı. Ben de hesabımı gizliye aldım.

Mitingde o pankartı gören bir sürü insan yanıma gelip bana sarılıp, desteklerini gösteriyordu bir sürü vegan yoldaşımı tanıdım. Kocaman dünyada yalnız olmadığlmı hissettim..

Xanım Nana Babazade, Vegan Aktivist – İstanbul

Bu yıl ki 8 Martı “duygu yoğun” bir deneyim olarak tanımlayabilirim. Arkadaşım Şule ile yürüyüş öncesi buluşup vegan lahmacun eşliğinde dövizimizi hazırladık. Alana geldiğimizde müthiş bir coşku, güven ve aidiyet  duygusu hissettim. Sloganlar attıp, dans edip, hoplayıp zıpladık, neşe ve umutla ile dolup tastık adeta. Yürüyüş bitene kadar bu duyguların tadını çıkarmış ve artık evimize donecekken önümüzdeki yolu kapattılar. Birazdan açarlar herhalde diye beklerken, gözaltılar başladı. Korkunç bir köşeye sıkıştırılmıslık duygusu yaşadım, polisler bize bakıyor,içten içe gülüyor, adeta dalga geçer tavırlarla sorulamıza cevap veriyorlardı. Buz gibi havada tamamen keyfi yapılan bu hukuksuz uygulama ve maruz kaldığımız psikolojik şiddet sonucunda anksiyete krizi geçirdim ve titreyerek ağlamaya başladım. Arkadaşlarımın desteği sayesinde toparlayabildim ve yaklaşık 1.30 saat sonra bizi bıraktılar. Eve giderken bir yandan, bizi korkutmaya yıldırmaya çalışmak için bu harika günü nasıl mahvettiklerini, bir yandan da gözaltına alınan arkadaşlarımızı düşünüyordum. Her geçen yıl sayımızın artması, mücadele ateşimizin yükselmesi ve bu baskıların temelindeki korkuyu gördüğüm için daha da umutla doldum. Seneye dövizime ne yazacağımı düşünüyorum şimdiden

Bahar Mercan, Vegan Feminist – İstanbul

Patriyarkanın; kadın, lgbti+, çocuk, doğa ve hayvan üzerinde tahakkümüyle iktidarını her gün güçlendirmeye çalıştığı bu dönemde, tüm türlere yaşam ve özgürlük çağrısıyla 8 Mart’ta sokaklardaydık.

Trakya Üniversitesi Vegan Topluluğu, TÜVEG – Edirne

Vegan feministler olarak kadınların ve hayvanların bedeninin kontrol edilmesine ve istismar edilmesine karşı çıkıyoruz. Kadınların maruz kaldığı sömürüyle, hayvanların maruz kaldığı sömürü arasında doğruda paralellik vardır. “Hayvancılık endüstrisi” özellikle dişi hayvanların üreme sistemini kullanarak süt ve yumurta üretimini sürdürüyor.  Ataerki hayvanın etiyle, kadının bedeniyle besleniyor. Bu sebeple veganlar olarak 8 Mart Dünya Kadınlar gününde sokaklarda tüm yaşamın hak olduğunu haykırdık.

Anonim Aktivistler – İzmir

Ankara’da 8 Mart için öncesinde döviz atölyesi için çağrıda bulunduk.  Katılım çok yoktu ama keyifle geçti.

8 Mart için sözleştiğimiz vegan arkadaşlarımız da bir araya gelmek için alanda buluşacaktık, yalnız beklemediğimiz büyük bir kalabalıkla karşılaştığımız için bir araya gelmemiz güç oldu farklı yerlerde vegan dövizlerimizle bulunduk. Ankara’da böyle bir kalabalığın olması bir araya gelmemize engel oldu fakat kalabalığın O büyük coşkusu kadın dayanışmasında çok güçlü hissettirdi.

Ek olarak olumsuz bir görüşüm de, vegan feministlerin daha çok bir araya gelmesi için harekete geçmesi gerektiğini düşünüyorum, kesişimsel hak mücadelesinde vegan-feministlerin değişimde çok güçlü bir rol oynayabileceği düşüncesindeyim ve bağımsız değil, birlikte hareketle bu mümkün olacaktır.

“Bağımsız” vegan feministlik a politik birinden çok da farklı bir yerde durmuyor gibi geliyor bana…

Duygu Kuzeyunkizi (Rize Vegan Topluluğu) – Ankara

Kendimi queer ve vegan feminist olarak tanımlayan biri olarak bu yılki sekiz mart için şunları söyleyebilirim. İktidarın lgbti+lara yönelik henüz tasarı halinde olan yasa önerisi ve bu yılı “aile yılı olarak ilan ettikleri andan itibaren giderek artan baskısına karşı güçlü bir şekilde alandaydık. Bizler vegan queer feministler olarak hem insandışı hayvanlara yönelen ve yüzyıllardır süren sömürüye karşı hem de  yaklaşık bir yıl önce sokaklarda yaşayan hayvanlarla ilgili çıkardıkları katliam yasasına karşı da  alandaydık. Türcülük, ırkçılık homofobi ve eril şiddetin karşısında kesisimsel bir mücadeleye ihtiyacımız var ve bunu örgütlemek için daha çok bir araya gelmemiz gerekiyor.

Anonim Vegan Aktivist – Ankara

Bu 8 Mart’ta, feminist mücadeleyi türcülük karşıtı bir perspektifle büyüterek sokaklardaydık! Ankara caddeleri anti-türcü feminist mücadelenin çoğulcum sloganlarıyla inledi. Biliyoruz ki patriyarka ve türcülük aynı tahakküm ilişkisine dayanıyor: Bedenler metalaştırılıyor, sömürü doğallaştırılıyor ve şiddet sistematik hale getiriliyor. Kadınların özgürlüğü için mücadele ederken, hayvanların yaşam hakkını da savunuyoruz çünkü hiçbir beden, hiçbir yaşam, tahakküme mahkûm edilmez. Veganlık ve feminizm ilişkisi bağlamında Ankara’nın politik atmosferi ne yazık ki yetersiz. Alanda elbette birçok vegan vardır ancak örgütlenip bir araya gelmemiz mühim. Kalabalıkların içinde sesimizin-insan-olmayan hayvanların seslerinin daha gür çıkması için politik bilincin yayılması gerekiyor.

Şebnem Edikli – Ankara

“Türcülük ve cinsiyetçilik, bir kesimin yaşamının diğerinden üstün olduğunu kabul eden benzer yapıdaki ayrımcılık ve baskı biçimleri. Vegan feministler içinse her yaşam değerli.

Her geçen sene ne kadar çoğaldığımızı görmek gerçekten de umut verici. Ataerkiye, kapitalizme ve türcülüğe karşı kız kardeşlerimle alanlarda olmak inanılmaz güçlü hissettiren bir deneyimdi.” 

Mora, Vegan Aktivist – Ankara

Asla yalnız yürümedim.

Bu sene sekiz mart için Ankara’da Yüksel Sokak’ta buluştuk.
Yüksel-Konur köşe biz Ankaralılar için özgürlük demek.
Ne zaman bir yasak gelse önce bu köşe ablukaya alınır, girmemize izin verilmez. Hala böyle.

Gençliğimin geçtiği bu köşede, tam on yıl sonra yeniden buluştuk. Bir polis anonsundan duyulana göre ‘bin bayandık’.
Barikatı aç sloganları ile Konur Sokağa girdik. Yarısına gelene kadar kimse Konur’a girdiğimize inanamadı. Meşrutiyet Caddesi trafiğe kapandı ve biz bin feminist tam on yıl sonra yeniden bu caddeden yürüyüp Sakarya’ya gittik.

Bu senenin en keyifli sloganı ‘erkek sus’ ve en iyi dövizi ‘bir sonraki slogan eski kocama gelsin’ oldu. Hepimiz çok güzeldik.
‘Asla yalnız yürümeyeceksin’ derken dağıldık.

Son on yılın en güzel sekiz martıydı.
İyi ki varız.

Sevgi (Junk Vegan) – Ankara

Fotoğraflar veganların sosyal medyada paylaştıkları görsellerden derlenmiştir.

Hayvan Hakları Savunucuları 8 Mart’ta Alanlardaydı: “Kızkardeşim Vegan Ol!” yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Sosyal hizmetler ve hayvan refahı alanında çalışan uzmanlar, hayvan istismarı ile çocuk istismarı, çocuk ihmali, aile içi şiddet ve diğer şiddet biçimleri arasında önemli bir ilişki olduğunu ifade ediyor.

Hayvana kötü muamele göz ardı edilebilecek münferit bir olay değildir. Hayvanlara kötü muamele ya da hayvan istismarı genellikle işlenmiş bir suçun göstergesi veya evdeki diğer aile üyelerinin güvende olmayabileceğine dair bir uyarı işaretidir.

Araştırmalar, çocuklukta hayvana yönelik şiddet eylemleri ile kronik saldırganlık kalıpları arasındaki ilişkilere işaret ediyor: Hayvanlar genellikle aile içi şiddeti tipik olarak belirleyen güç ve kontrol savaşlarının odağında yer alıyor.

Hayvana kötü muamele münferit bir olay olarak gerçekleşmez. Aksine, hayvana yönelik kötü muamele genellikle aile içi şiddete ve diğer şiddet türlerine dair bir öngösterge konumundadır.

Psikoloji, çocuk gelişimi, sosyoloji, sosyal çalışma, kriminoloji, veterinerlik ve hukuk alanındaki araştırmalar, ailenin iki ve dört ayaklı üyelerine yönelik şiddetin arkaplanına dair bazı temel bulguları ortaya koyuyor:

• Hayvan istismarı veya ihmalinin yaşandığı yerlerde, genellikle diğer şiddet biçimleri de mevcuttur ve bu da diğer aile üyelerinin giderek artan bir risk altında olduğu anlamına gelir.

• Hayvana yönelik şiddet veya şiddet tehdidi genellikle kadınları, çocukları ve yaşlıları onlara yapılan istismar konusunda sessiz kalmaya zorlar. Hayvana yönelik şiddet, fail tarafından, istismara maruz bırakılan kişinin kontrol edilmesi ve korkutulması amacıyla kullanılır.

• Bir çocuğun hayvanlara yönelik şiddet eylemleri içinde bulunması, çocuğun ciddi şekilde ihmal edildiğinin veya istismara maruz kaldığının bir göstergesi olabilir. Bu durum çocukluk ve yetişkinlikte diğer şiddet davranışlarının olasılığının artmasına yol açabilir.

National Link Coalition’un “The Link Between Violence to People and Violence to Animals” Raporundan derlenen “Bağlantıyı Görmek: Hayvanlara Yönelik Şiddet ile Kadın ve Çocuklara Yönelik Şiddet Arasındaki İlişki” Raporuna bağlantı üzerinden ulaşabilirsiniz.

Bağlantıyı Görmek: Hayvanlara Yönelik Şiddet ile Kadın ve Çocuklara Yönelik Şiddet Arasındaki İlişki yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Kabul edenler büyük bir acıya, utanca ve kaosa el kaldırarak tarihte yerlerini almış oldular.

Komisyon ve TBMM Genel Kurulu’nda “yaşam hakkını sonuna kadar savunan”, tecrit ve ölüme karşı ses veren, meydanlarda, sosyal medyada, her alanda ayağa kalkanlarla birlikte mücadele ettik. Bundan sonra da ediyor olacağız.

Bu yasa Cumhurbaşkanı’nın onaylamasından, ve Resmi Gazete’de yayınlandıktan sonra yürürlüğe girmiş olacak. Cumhurbaşkanı kendi görüşlerini açıkladığından bu aşamada bir değişiklik beklenmiyor.

Fakat;

Hukuk Yoluyla Bu Düzenleme Geri Çekilmelidir

Hükümet bu yasal düzenlemeyi 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nda yaptı. Amacı ve başlığı “hayvanları koruma” olan bir kanunun içine, insan ve çevre sağlığının yerleştirilmesi, hak kavramını daraltıcıdır. İnsan ve çevre sağlığı üzerine yasal düzenlemeler zaten mevcut olup, hali hazırda da yürürlüktedir.

“Hayvanları koruma” amaçlı kanunun içine hayvanların nasıl tecrit edilecekleri, haklarının nasıl kısıtlanacağı ve nasıl öldürüleceklerine dair açık ve örtülü (atıf yapılarak) maddelerin yerleştirilmesi, bu kanunun “özüne” ve “ruhuna” aykırıdır. O nedenle Anayasa Mahkemesi ve iptal süreci önemlidir. Hepimiz bu sürecin içinde olacağız.

Uygulama Her Yerde Aynı Olmayacak

Biliyoruz ki, 2004’den bugüne de 5199 sayılı kanun vardı. Uygulaması il ve ilçelere göre, aynı büyükşehir belediyesine bağlı belediyelere göre bile büyük farklılıklar gösterdi.

Kısırlaştır-Aşıla-Yerinde Yaşat programını uygulayan belediye sayısı az, toplama yapan ise çok oldu. Sızan videolarda görüldü ki kimi belediyeler gizli olarak hayvanları toplu öldürmeye devam ettiler.

5199 ile kanunen yasaklanmış olmasına rağmen ne öldürme ne de geniş alanlarda toplama önlenebildi.
Buradan, bu ölüm yasal düzenlemesi yürürlüğe girdiğinde, uygulamanın her yerde aynı olmayacağını düşünüyoruz.

Yasal Düzenlemenin Bazı Maddeleri Daha Çıkarken Kadük-İşlemez Olacak

Sokakta besleme yasaklanabilir ama durdurulamaz. Kimi yerlerde besleme yapanların üzerine gidilerek ceza yazılabilir, bunu haberleştirerek baskı oluşturulmaya da çalışılabilir ancak engellenemez.

Yasaklı ırklar konusundaki yasal düzenlemeyi anımsayalım. 2 yıl geçti ve şimdiki durum; üretim ve satışın devam ettiği gerçeğidir. Çünkü kontrol mekanizması oluşturulmadı.

Besleme yapan binlerce insanı kontrol edecek bir yöntem yoktur. Ayrıca, bu dayatma toplumdan da “aç ve susuz bırakma” üzerinden kabul görmez.

Kamuda da, Halkta da Tarihi Tekerrür

Kamusal idareler en az 150 yıldır hayvanlar üzerinde tecrit-sürgün ve öldürme uyguluyor. Toplumun küçük bir kesimi bunu umursamıyor ama büyük çoğunluğundan kabul görmüyor. Bu kez de görmeyecek.

Sokak hayvanları için her sürgün ve kıyım, toplum kültürümüzde acı ve uğursuzlukla etiketlenmiştir. Bize özgü olan yaşatma ve yaşamı hak olarak görme inanç ve anlayışımızın kökü derin ve güçlüdür.

Geçmişte yasalarla, hükümlerle hayvanlar kitlesel olarak öldürülmüş ama halk yaşatmıştır. Gene halk yaşatacak. Bizler yaşatacağız!

1930’larda gazete haberlerinde, öldürmeye gelen memurlara İstanbul’un kimi ilçelerinde hayvanların verilmediği, esnafıyla mahalle sakinleri ile bu hayvanları korumaya aldıkları yazılmış. O yıllarda kuduz endişesi olması ancak aşı ve kısırlaştırmanın bir yöntem olarak kullanılmamasına rağmen yine de bu kadar ölümcül bir hastalığa karşı halk kedi ve köpekleri korumuştur.

Şimdi kısırlaştırma ve aşılama var ve biz yine koruyacak ve yaşatacağız.

Halk olarak, yüzlerce yıldır süregelmiş şehir ve kırsal yaşamdaki insan-hayvan bağımıza elbette ihanet etmeyiz. Israrla ve kararlılıkla, “ölüme hayır, kısırlaştır-aşıla-yerinde yaşat” demeye devam edeceğiz.

“Hak” Geriletilmez, Genişletilir

Ak Parti hükümeti, Cumhur İttifakı ve kamu yönetimi sokakta yaşayan hayvanların haklarında tarihsel bir hata yaptı. Kamunun eski alışkanlıkları üzerinden toplama ve öldürmeye yasal izin isteği ve buna zemin oluşturulması büyük bir yanlıştır. Hayvanların yaşama hakları, yasayla tanımlandığı tarihten tam 20 yıl sonra, tekrar geriletilmiştir.

Toplum, vicdanının kabul ettiği yolda tepki vermeye ve kurumlara bunun için ısrar etmeye devam edecektir. Halk mahallelerde yan yana gelecek, dayanışma içinde hayvanları yaşatacaktır.

Toplumda karşılığı olan, bilime, vicdana, inançlarımıza uygun kurallarla toplumsal huzur sağlanabilir. Ve halk her zaman huzur ister.

Yaşatan Yasa ve Anayasal Güvence Israrımızda Kararlıyız

Doğru ve etik olan, toplumla zıtlaşmadan kısırlaştırma, aşılama ve yerinde yaşatmanın önünün açılması ve yaygınlaştırmasıdır. Yaşanan sorunların bilim, vicdan ve toplumsal kabuller zemininde çözülmesi ve hayvanların haklarının anayasal güvenceye alınması mutlaka sağlanacaktır.

Kültürel değerlerimiz, inançlarımız ve dinamiklerimiz o kadar bize özgüdür ki bu kaynaktan çıkmayan, onunla beslenmeyen ve onunla uyumlanmayan hiçbir dayatmanın bizim topraklarımızda sürebilmesi, uygulanabilirliği yoktur. O yüzden yerinde yaşatan, kollayan bir hayvan hakları yasasına ve anayasal güvenceye mutlaka kavuşturacağız.

Bu kaos ve karanlıktan, bilim ve vicdanla yüzümüzü aydınlığa çevirdik.

Her yaşam biricik ve çok değerli.

Buna inanarak, ısrarla ve kararlılıkla, “ölüme hayır, kısırlaştır-aşıla-yerinde yaşat” yolunda çalışmaya ve dayanışmaya devam.

#YaşamakHaktır #YasayıGeriÇek #YasaDeğilCinayet

30.07.2024 – Bugün Yeni Bir Gün yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.

Bilimsellikten uzak ve çelişkilerle dolu bu tasarıyı kabul etmiyoruz!

Gerekçelerdeki Temel Eksiklikler

Önerilen ötenazi/uyutma/itlaf/öldürmenin Türkiye’de ve Osmanlı Devleti’nde kullanılmış ve sonuç vermemiş olmasına değinilmemiş. Öldürmenin yasal olduğu dönemde tepki gördüğü, yıllar içinde artan toplumsal tepkiyle kimi bölgelerde fiili olarak durduğu ve daha sonra da yasa ile kaldırıldığı belirtilmemiş.

Taslağın temel amacı sokaktaki hayvan ve özellikle köpek nüfusunu kontrol altına almak. Ancak köpek nüfusunu oluşturan nedenler üzerine bir çalışma yapılmamış. Kök nedenleri tanımlamadan, doğrudan mevcuttan (kısırlaştırma) farklı bir yöntemle (öldürme) köpek nüfusunun kontrol altına alınacağı iddia edilmiş. Kök nedenler belirlenmeden yapılacak her çalışma sonuçsuz kalacaktır.

WOAH (Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü) başta olmak üzere dünyada hayvanlar konusundaki otoritelerin tamamı KÖPEK NÜFUS YÖNETİMİ’nde kısırlaştırma, aşılama ve yerinde yaşatmayı önermektedir. WOAH referansı, eski ismiyle ve açıkladığı kodlara ters kullanılmış.

Gerekçelerin genelinde verisizlik ve olanların da doğru içerikle kullanılamadığı görülüyor. Bilimsellikten uzak ve geçmiş başarısız deneyimlerin analizlerine atıf yapılmamış.

Argümanlar Veriler ve Referanslarla Desteklenmiyor

Trafik kazalarında hayvana çarpmanın sayısal verisi kullanılırken ne kadarının yaban hayvanı, kedi ya da sahipsiz köpek olduğu belirtilmiyor. Açıklama verilmediğinden, okuyanları tüm kazaların sahipsiz köpekler nedeniyle olduğu algısına itebilir.

Kuduz riskli temas başlığında belirtilen sayıların alt açılımları ve Sahipli, sahipsiz, kedi, köpek, yaban, besi hayvanları kırılımı verilmiyor. Kayıt verilmediği ve açıklama notu da olmadığından tüm kuduz aşılarının sahipsiz köpekler nedeniyle olduğu algısına itebilir. Hem doğru değil hem de yanıltıcıdır. Buna rağmen, kuduz temaslı grafiği konulması anlamsızdır. Grafik, “bilimsel bir çalışma” izlenimi vermez.

Türkiye’de sahipsiz köpek saldırılarından ölen kişiler olduğu belirtilmiş ama sayısal veri eklenmemiş. “En temel insan hakkı olan yaşam hakkını dahi tehdit eder” durumda olduğu yargısı var ama bunu destekleyecek hiçbir veri yok.

Bakanlıkça yayınlanan yıllara göre kısırlaştırılan hayvan tablosu verilmiş ve veri olarak kullanılmış ancak bunun en temel kedi-köpek kırılımının verilmemesi bir başka eksikliktir.

Köpek popülasyonunun üstel arttığı ifade ediliyor ama bir bilimsel referans konulmuyor. Hangi uluslarası yayınlarda bu “bilgi” geçmektedir sorusunun yanıtı verilmelidir.

Gerekçelerde “Türkiye’de 2 milyon civarında köpek olduğu ifade edilse de…” şeklinde kaynaksız bir sayısal referans oluşturulmaya çalışılmış ve kendi tahminleri ile 4 milyon köpek olduğu yargısına varılmış. Sahipsiz köpek nüfusunun tahmini için matematiksel bir model ortaya konmamıştır. Çok kritik bu sayının sadece kişisel tahminlerle yasa taslağında kullanılması yanlıştır.

2024 için yapılan 4 milyon tahmini 2022’deki köpek nüfusu olarak da kullanılması bir başka hata ve kendi içinde çelişkidir. 2022’de köpek nüfusu olarak yine 4 milyon sayısı kullanılmış, o zaman 2022 ile 2024 arasında köpek nüfus artışı olmamış demektir. Bu da “üstel artış” iddialarını yerinde çürütür.

“Sahipsiz hayvanların saldırısı sonucunda valiliklere ve yerel yönetimlere açılmış birçok tazminat davası bulunmakta olduğu” belirtilse de sayı verilmiyor. Çalışmanın ciddiyeti için bu kayıtlar verilmelidir.

“Bilimsel verilere göre, sahipsiz hayvanların popülasyonunun kontrol altına alınabilmesi maksadıyla tüm popülasyonun %70’inin kısırlaştırılması” bir gereklilik olarak belirtilmiş. Hem referans hem de %70’in ne kadarlık sürede ulaşılması gerektiği belirtilmiyor. Bu önemli eksiklik yanlış yargılara varılmasına neden olabilir.

Belirsizlik, Eksik Gerekçelendirme ve Çelişki

Düzenlemede “sahipsiz hayvan”, ”sahipsiz köpek” karışık olarak geçiyor. Öznenin köpekler olduğu belli ama sahipsiz hayvan tanımı da geçtiği için kediler de dahil ediliyor.

Gerekçede “sahipsiz hayvan popülasyonunun yoğunluğu, artışı..” vb. yargıları yer almakta ama buna destekleyen bir istatistik verilmiyor. Bir kanunun gerekçesinde kamu yararı ve doğru yönlendirme için devletin verileri büyük bir ciddilikte kullanılmalı, verisiz gerekçelendirme yapılmamalıdır.

Sahipsiz köpeklerin ceylan ve karacalara zarar verdiği bir gerekçe olarak belirtiliyor. Ancak bu gerekçenin kullanılabilmesi için Bakanlığın her sene yaban koyunu, keçisi, ceylanlar için açtığı av ihaleleri ile iki soruya yanıt bulunması gerekiyor:

a) Yaban hayatını koruma amacı güdülüyorsa, neden öncelikle bu ihaleler durdurulmuyor?

b) Sahipsiz köpek kaynaklı yaban hayatında azalan türler üzerinden Türkiye’de bilimsel bir çalışma var mıdır?

Referans Sorunu

OIE (the Office International des Epizooties)’a atıfta bulunulmuş. 1924’de kurulan OIE, 2003’de WOAH (World Organisation for Animal Health) adını almıştır.

Dünya çapında hayvanlar üzerine en önemli otoritelerden olan WOAH’ın KARA HAYVANLARI SAĞLIK KODU yayınının Bölüm 7.7’si KÖPEK NÜFUS YÖNETİMİ’ne ayrılmıştır:

“Köpeklerin toplu olarak itlaf edilmesinin etkisiz olduğu ve ters etki yaratabileceği dikkate alındığında, popülasyonunun boyutunun azaltılması, kuduz yaygınlığının azaltılmasında etkili bir yol değildir. DPM, popülasyon değişimini azaltarak kuduz kontrolüne katkıda bulunabilir, dolayısıyla aşılanmış bir köpek popülasyonunda sürü bağışıklığının korunmasını destekleyebilir. Nüfus değişiminin kuduz kontrolüyle en alakalı bileşenleri, aşılanmamış kalma riski taşıyan yavru köpeklerin doğumunun azaltılması ve aşılanmış köpeklerin refahının ve yaşam beklentisinin iyileştirilmesidir.”

Bu maddeden açıkça görülmektedir ki WOAH köpekleri toplu olarak öldürme/itlaf etmeyi önermediği gibi bunun ters etki yaratacağını ve kuduza karşı etkisiz olduğunu belirtiyor. AşılanMAmış kalma riski olan yavruların doğumunun azaltılmasını öneriyor.

Yasa taslağında OIE’ye atıfta bulunulması 2003’den eski bir kaynak kullanıldığını ve “güncel” kodların dikkate alınmadığını gösteriyor. Bu büyük bir hatadır.

Tartışmalı İddialar

Son derece tartışmalı bir iddia var: ”Sahipsiz hayvanların sayılarının kontrol altına alınması bir yana bazı çevrelerce adeta sahipsiz hayvanların kontrolsüz artışı desteklenmektedir. Bu durum, iyi niyetle yapılan bağışların belirsiz ve kanun dışı maksatlarla kullanılabilmesine imkân tanımakta ve popülasyon kontrol çalışmalarını sekteye uğratmaktadır.”

Taslağı yazanlar tüm kamuoyuna, bu cümleleri hangi olaylar üzerinden belirttiklerini açıklamalıdır. Çünkü bir “suç” iması olup, buna dair şüphe ve endişeleri olduğunda savcılık araştırması istenmelidir. Bu yapılmadı ise sosyal olaylarda vicdani ve dayanışmacı yönü bilinen toplumumuz endişe ve bilinmezlik içinde bırakılmamalıdır.

Türkiye’deki hayvan hareketi ile ilgili olmayan bir cümlenin, 5199 sayılı kanunda değişiklik için gerekçe olarak gösterilmesi ciddiyetine temelden gölge düşürüyor. Türkiye’deki hayvan hareketi 2004 yasasından önce de günümüze kadar da Kısırlaştır, Aşılat, Yerinde Yaşat üzerinden ilerlemiştir. Hayvanlarla ilgili kampanyaların, STK’ların belediye ve hükümetlerden ısrarla istediği “kısırlaştırmadır”. Buna rağmen, gerekçede tam aksi bir ifade geçmesi maddi bir hata değilse, titizlik gösterilmediğinin bir başka kanıtı olabilir.

Gerçek Çözüm: Kısırlaştır, Aşıla, Yerinde Yaşat

Gerekçeler kendi içinde tutarsızdır. Kısırlaştır, Aşıla, Yerinde Yaşat programı üzerinden geliştirilmiş 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun belediyelerce uygulanmadığının tespiti yapılmış. Denetimsizlik gibi sistemsel sorunlar işaretlenmiş ve kısırlaştır, aşıla, yerinde yaşat programının çözüm olmadığı iddia edilmiş. Oysa denetimsizlik ve uygulama eksiklikleri programın değil, yürütmenin eksikliğini gösterir. Uygulanamayan programın başarısızlığından söz edilemez.

“…Sahipsiz hayvanların kamusal alanlarda beslenmesi, vatandaşlar arasında sözlü veya fiziksel tartışmalara sebep olmakta bu da toplumsal gerginliği arttırmakta” gerekçesi üzerinden hayvanların öldürülmesi önerilemez. Kamu otoritesi burada düzenleme yapmakla mükelleftir ve bu ortadan kaldırma-yok etme olamaz.

Kısırlaştır, Aşıla, Yerinde Yaşat’ın sınırlı kaldığı doğru değildir. Dünya genelinde sadece birini ya da karma modellerin uygulandığı ülkeler bulunmaktadır. Hayvan haklarının ilerletildiği tüm ülkelerde öldürme ciddi olarak tartışılmakta ve/veya terk edilmektedir. Ancak bizim bu programı benimserken kullandığımız iki temel argüman vardır:

a) Bilimsellik
b) Kültürel ve inanç kodlarımızla paralellik.

Hayvanları Koruma Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasını Öngören Yasa Taslak Teklifi Genel Gerekçeler Üzerine Detaylı Bir İnceleme yazısı ilk önce TVD | Haberler üzerinde ortaya çıktı.